“Ra mắt công tử.” Từ Thứ nhìn quanh một lượt, khẽ cúi chào Viên Đàm.
“Người dưới trướng Thái úy đều vô lễ đến vậy sao?” Viên Thượng lạnh lùng hừ một tiếng.
Từ Thứ mỉm cười đáp: “Thiên tử có lễ của thiên tử, chư hầu có lễ của chư hầu. Nếu hôm nay ngồi ở vị trí cao là Bản Sơ công, tại hạ tự nhiên phải giữ lễ. Chỉ là hiện tại công tử tự hỏi mình, có còn là chư hầu hay không?”
“Tại sao lại không tính?” Viên Thượng cau mày hỏi. “Chẳng lẽ Thái úy đã đoạt mất tước vị của phụ thân ta?”
“Chưa phải vậy, tuy có vài hiểu lầm, nhưng Bản Sơ công dù sao cũng là người bốn đời ba công. Nếu xét về tước hầu, Bản Sơ công đúng là chư hầu, tuy nhiên theo luật mới của triều đình, chư hầu mất đi, con kế vị sẽ phải giảm một cấp. Bản Sơ công tuy là bốn đời ba công, giữ chức Đại tướng quân, nhưng cũng chỉ tính là Huyện hầu, truyền tước xuống thì chỉ còn là Hương hầu. Vậy hiện tại, không rõ tước Hương hầu này sẽ truyền cho con đích hay con trưởng?” Từ Thứ mỉm cười hỏi.
Rõ ràng tước vị chỉ có thể truyền cho một người, còn chức quan của Viên Thiệu thì không có tiền lệ cha truyền con nối. Hơn nữa, triều đình cũng không công nhận tước phong mà Viên Thiệu tự phong.
Việc lập đích hay lập trưởng luôn là vấn đề quan trọng khi chư hầu chọn người kế vị. Lập đích thì đúng, lập trưởng cũng không sai. Vấn đề hiện tại là Viên Đàm tuy là con trưởng, nhưng từng được nhận làm con thừa tự của anh trai Viên Cơ, xét về đích và thứ thì thấp hơn Viên Thượng một bậc. Hơn nữa, Viên Thiệu cũng thực sự thiên vị Viên Thượng.
Viên Đàm vô thức liếc nhìn Viên Thượng, nhíu mày nhẹ. Viên Thượng liền cất giọng lớn: “Ngươi đừng xúi giục chia rẽ! Từ xưa đã có tôn ti trật tự, tước vị của cha đương nhiên phải để lại cho huynh trưởng!”
Từ Thứ nhìn qua Viên Đàm, lại nhìn Viên Thượng, gật đầu cười nói: “Đúng vậy, tấm lòng của Thượng công tử thực còn vượt trội hơn cả Bản Sơ công.”
So với Viên Đàm, người có thể chỉ vì một câu nói của Từ Thứ mà động lòng, Viên Thượng rõ ràng vững vàng hơn nhiều.
“Tiên sinh không cần nhiều lời. Hôm nay tiên sinh đến đây, hẳn không phải chỉ để chia rẽ tình anh em chúng ta!” Viên Thượng nhìn Từ Thứ, trầm giọng nói.
Từ Thứ gật đầu. Ông chỉ muốn có cái nhìn sơ lược về tính cách của hai huynh đệ này, và giờ đây đã hiểu rõ, không cần vòng vo thêm nữa.
Bấy giờ, Từ Thứ cười nói: “Ta đến đây là có ý gì, hai vị công tử chắc cũng hiểu. Đánh đến lúc này, thực sự không cần đánh tiếp nữa. Hai vị thực sự nghĩ rằng chỉ dựa vào vài nghìn binh mã ở Nguyên Sơn này còn có thể phục hưng sao?”
“Khi xưa Cao Tổ dấy binh, bên cạnh cũng chỉ có đám thôn dân, binh mã không quá vài nghìn, mà vẫn có thể cuối cùng quét sạch thiên hạ. Ngày nay tuy Thái úy thế lớn, nhưng ai dám chắc không có ngày quay lại?” Điền Phong thấy Từ Thứ chất vấn gắt gao, không nhịn được mà phản bác.
“Khi xưa Cao Tổ thành công vì bạo Tần vô đạo, hoạn quan thao túng quyền lực, khiến cho dân chúng khắp nơi không sống nổi, dẫn đến việc dấy cờ khởi nghĩa, đó là thiên thời. Sau khi chiếm được Hán Trung, dù hẻo lánh nhưng không có ngoại địch, có thể ngồi nhìn chư hầu Trung Nguyên giao tranh, đó là địa lợi. Thêm vào đó, bên trong có Hàn Tín, Tiêu Hà, Trương Lương giúp sức, bên ngoài có Hạng Vũ ngang ngược tự mãn, chư hầu không phục, đó là nhân hòa. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa đều có, mới tạo nên cơ nghiệp bốn trăm năm nhà Hán, có đúng không?”
Từ Thứ không hề nao núng trước Điền Phong, vị danh sĩ lừng lẫy bấy lâu, mà tiếp tục phản biện từng lời: “Nhưng hiện nay, chủ công của ta phù trợ nhà Hán, nhận sự ủy thác của thiên tử, đáp ứng lòng mong mỏi của bách tính, đó là thiên thời. Mười ba châu thiên hạ, chủ công ta đã nắm giữ chín châu, đại thế đã thành, đó là địa lợi. Chủ công từ khi chiếm lĩnh Quan Trung đã chăm lo dân sinh, thương yêu dân như con, quân sĩ Quan Trung có thể đảm bảo phá thành không làm hại dân chúng, hiện nay Trung Nguyên chiến loạn kéo dài, dân chúng khát khao thái bình, đó là nhân hòa. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa, công tử không nắm được điều nào, xin hỏi tiên sinh, công tử có thể làm lại từ đầu bằng cách nào?”
Một bên Từ Thứ vừa dứt lời, Từ Thọ liền nói: “Vạn vật trên đời, cùng cực sẽ đảo chiều, Thái úy hiện nay quả thật thế lớn, nhưng sao biết không phải là dấu hiệu của kết thúc?”
“Tiên sinh nói sai rồi, lấy thời Tiên Tần mà nói, vì sao một nước Tần to lớn chỉ hai đời mà diệt vong? Vì đã mất lòng dân. Hiện nay lòng dân đều hướng về chủ công của ta, thế lực ấy làm sao suy tàn?” Từ Thứ hỏi lại: “Chư vị đừng dùng những lý lẽ sĩ nhân xưa cũ nữa. Hiện nay thời thế đã thay đổi, chủ công ta dưới trướng không xét xuất thân, triều đình tuyển người dựa vào tài đức, chứ không dựa vào gia thế. Điều này chư vị đều rõ cả.”
Lúc này, nhiều người lộ vẻ khó chịu. Lý do lớn nhất khiến họ chiến đấu đến nay mà không chịu đầu hàng chính là vì gia thế mà họ tự hào đến đây chẳng có chút giá trị, khiến họ sao có thể chấp nhận?
“Nếu đã vậy, vì sao chúng ta phải đầu hàng?” Viên Đàm nhíu mày hỏi.
“Vì sao?” Từ Thứ nhìn quanh rồi nói: “Câu này đáng lẽ phải là ta hỏi, các vị thực sự muốn chết trận tại đây sao?”
Trên núi Nguyên này chỉ còn lại vài nghìn người. Nhờ địa thế hiểm yếu mà quân Quan Trung nhất thời chưa công lên được, nhưng dù có trữ nhiều lương thực đến đâu, cuối cùng cũng sẽ cạn. Hiện nay Thanh Châu đã hoàn toàn thuộc về Lữ Bố, Tào Tháo rõ ràng không thể cứu viện, ngoài việc chờ chết, họ không còn kết cục nào khác.
Một đám danh sĩ, mà phải sống cuộc sống như sơn tặc thảo khấu, họ có chắc là mình mong muốn điều này không?
“Không biết…” Quách Đồ lên tiếng, nhìn Từ Thứ mỉm cười: “Nguyên Trực à, không biết Ôn Hầu dự định đối đãi với chúng ta thế nào?”
“Theo quy định của triều đình, các vị có thể vào triều làm quan, chức vụ cụ thể cần phải khảo xét. Đại công tử có thể kế thừa tước vị của Bản Sơ công, còn muốn vào triều làm quan hay nhập ngũ làm tướng cũng đều phải qua khảo sát.” Từ Thứ mỉm cười đáp.
Quách Đồ gật đầu, điều này không có gì lạ, nhưng đợi mãi không nghe thấy gì thêm, ông ngạc nhiên nhìn Từ Thứ: “Chỉ có vậy thôi sao?”
“Chỉ có vậy thôi.” Từ Thứ gật đầu.
Quách Đồ không nhịn được nói: “Gia tộc của chúng ta…”
“Các vị.” Từ Thứ nhìn mọi người, giọng nghiêm lại: “Ta đến đây khuyên hàng, không phải thực sự không còn cách nào, chỉ là cảm phục tài học của các vị, nên mới xin chủ công làm chậm thế tiến công để đích thân ra mặt chiêu hàng. Thực sự không phải bất lực, chỉ cần vào mùa đông, thêm một mồi lửa là các vị chỉ có thể lưu lạc, các
vị có thể lưu lạc bao lâu?”
“Còn về đất đai… Nếu khi quân ta tấn công, các vị chịu đầu hàng và sẵn sàng làm theo luật mới của triều đình, triều đình tất sẽ không cưỡng đoạt, nhưng hiện nay là thất bại, các vị nghĩ rằng với vài nghìn tàn binh còn đủ tư cách để chủ công ta nhượng bộ sao?”
Những lời này rất không khách sáo, hiện nay họ không còn chút lợi thế nào để đàm phán, vài nghìn người đối với quân Quan Trung cũng chẳng khác gì không có. Việc chiêu hàng chỉ là vì coi trọng bọn họ, mong rằng họ đừng không biết điều.
Mặt mọi người đều lộ vẻ khó chịu, Từ Thứ nói năng quả thực là không hề nể nang chút nào!
“Lời đã nói hết, các vị hãy suy nghĩ kỹ đi. Ta có thể quyết định cho các vị ba ngày, nếu ba ngày sau vẫn chưa chịu đầu hàng, chúng ta sẽ coi các vị như quyết chí tử chiến, khi ấy đừng trách quân ta vô tình!” Nói xong, Từ Thứ đứng dậy rời đi, không nói thêm một lời nào.
Mọi người nhìn theo bóng dáng Từ Thứ rời đi, vẻ mặt ai nấy đều u ám, không ai lên tiếng.
Sắc mặt Viên Đàm cũng không tốt chút nào. Trong cuộc đàm phán vừa rồi, từ Từ Thứ đến thuộc hạ của ông, không ai hỏi ý kiến của y, tất cả chỉ là bàn bạc điều kiện.
Sao? Đàm phán xong là trực tiếp đầu hàng sao?
Phụ thân đã mất, nhưng ở đây không một ai gọi y là chủ công, chỉ gọi là đại công tử!
Một thoáng, mọi bất mãn và oán hận trong lòng Viên Đàm bỗng chốc bùng lên, không cách nào kìm nén.
“Các vị cũng mệt rồi, hãy đi nghỉ đi.” Viên Thượng thấy sắc mặt Viên Đàm không ổn, liền quay sang nói với mọi người.
Nghe vậy, mọi người chỉ khẽ cúi chào hai người rồi lặng lẽ rời đi.
“Đúng là quá phách lối!” Đợi mọi người rời đi hết, Viên Đàm đập bàn giận dữ: “Những người này, giờ đây còn mấy ai có lòng trung với nhà họ Viên ta?”
Viên Thượng thở dài đáp: “Thuận lợi hay tránh nạn là lẽ thường tình của con người. Nhưng biểu hiện vừa rồi của bọn họ quả thực khiến người ta khó chịu.”
“Huynh trưởng, lòng người đã tan rã. Những lời Từ Thứ nói nghe khó chịu, nhưng lại là sự thật. Hiện tại huynh đệ ta lâm vào đường cùng, nếu không đầu hàng, e rằng dù quân Quan Trung không giết, họ cũng không tha cho chúng ta!” Viên Thượng thở dài.
“Vậy ý đệ là, cứ thế mà đầu hàng? Không báo thù cho cha sao?” Viên Đàm giận dữ nhìn Viên Thượng.
“Báo thù thế nào?” Viên Thượng hỏi lại.
Báo thù thế nào?
Lòng nhiệt huyết trong Viên Đàm chợt tiêu tan. Với tình thế hiện tại, ngay cả mưu sĩ cũng bắt đầu tìm đường lui, quân sĩ ít ỏi có lẽ cũng không giữ nổi, huống chi là báo thù.
“Tranh đoạt thiên hạ, sống chết đều theo ý trời. Hơn nữa Hàn tướng quân cũng nói, cha tự vẫn mà chết.” Đến đây, Viên Thượng cũng không muốn nói thêm nữa.
Nếu không có quân Quan Trung, Viên Thiệu đâu phải tự sát? Thù thì vẫn là thù, người khác có thể đầu hàng, nhưng huynh đệ họ mà đầu hàng dưới trướng Lữ Bố thì sẽ ra sao? Lữ Bố có lén sát hại họ không? Nếu không, liệu họ có tương lai nào không?
Dưới trướng Lữ Bố không có truyền thống ưu đãi sĩ tộc, người khác có thể đầu hàng, nhưng họ… không thể đầu hàng.
Hai anh em nhìn nhau không nói gì, tương lai trước mắt càng thêm mịt mờ.
Ngày hôm sau, Viên Đàm và Viên Thượng nhận được tin trong trại đã có vài tướng lĩnh xuống núi đầu hàng, mang theo hàng trăm binh lính.
Sang ngày thứ ba, có mưu sĩ bắt đầu lén rời khỏi trại, rõ ràng cũng đã đầu hàng, số người rời đi càng đông.
Đến ngày thứ tư, cũng là ngày cuối cùng của kỳ hạn ba ngày mà Từ Thứ đưa ra, Quách Đồ và nhiều người khác rốt cuộc cũng không chịu nổi, cùng nhau đến gặp Viên Đàm, cúi mình nói: “Công tử, đến nước này đã không còn hy vọng, sao không đầu hàng sớm?”
Ba ngày trôi qua, Viên Đàm cũng đã nhận ra thực tế, nhìn những thuộc hạ năm xưa, chỉ lắc đầu thở dài: “Các ngươi muốn đầu hàng thì cứ đi đi. Ta và tam đệ e rằng không thể hòa nhập, không tiện đi cùng các ngươi.”
“Bẩm báo!”
Một trinh sát phi nhanh vào, chào Viên Đàm rồi nói: “Chủ công, quân Quan Trung bắt đầu lên núi rồi! Nhiều tướng sĩ trong trại cũng đã bỏ trốn, hoặc đầu hàng, hoặc bỏ đi.”
“Các ngươi cũng tự mình đi đi.” Viên Đàm mệt mỏi đứng dậy. Chức chủ công này… thật chẳng dễ chịu chút nào! Nhìn qua Viên Thượng, hai huynh đệ sóng vai rời đi.
Quách Đồ và những người khác không ngăn cản nữa, chờ hai huynh đệ đi khỏi, họ mới thở phào, lập tức lệnh mở cổng trại ra đầu hàng. Còn Viên Đàm và Viên Thượng… Có người nói họ ẩn cư trong núi làm ẩn sĩ, cũng có người bảo rằng họ sang phía bắc nương nhờ Ô Hoàn, tóm lại là không bao giờ xuất hiện nữa…