"Chủ công, thần thấy việc này chưa chắc đã là điều xấu," trên xe Thái Cực, Quách Gia nhìn Lữ Bố đang đăm chiêu nhìn ra ngoài, mỉm cười nói.
Lữ Bố liếc nhìn Quách Gia, lắc đầu đáp: "Một bản nhạc kỳ diệu, nếu tiết tấu lộn xộn, dù có đánh theo bản nhạc gốc, hương vị cũng sai lệch. Người trẻ thường tự cho mình là đúng, hay thích đánh giá quá cao bản thân. Ta không biết Phụng Hiếu có từng trải qua việc này chưa, ta thì từng rồi."
Có lúc, thế cục thiên hạ giống như một khúc nhạc đẹp, nhưng với cùng một bản nhạc, người chơi khác nhau sẽ tạo ra cảm giác khác biệt. Bậc thầy chơi nhạc thì sẽ tạo ra những âm thanh trong trẻo, kết hợp với đất trời, khiến người nghe như tắm trong gió xuân; trong khi người học trò lại khiến người nghe khó chịu bởi các nốt thô kệch, có lúc đi lệch khỏi nhịp điệu chính, so với người trước khác nào thứ rời rạc, vô vị.
Lữ Ung tuy có tầm nhìn, nhưng năng lực khống chế còn yếu kém, lại muốn làm những việc mà Lữ Bố chưa làm được. Dường như thành công ở Đại Uyển và Uyển Thành đã khiến chàng trai trẻ này không biết trời cao đất dày là gì nữa.
Quách Gia gật đầu, nhận thấy Lữ Bố đã hiểu rõ vấn đề ở đâu, nên không cần nói thêm, nói nhiều e lại mang tiếng chia rẽ cha con người ta.
Nhưng việc Lữ Bố phải đích thân trở về Trường An khiến Quách Gia có chút tiếc nuối, ông vẫn muốn nhìn thấy con tàu Ngũ Hành đó trông ra sao. Giờ chỉ có mấy nét phác thảo và những gì Lữ Bố nói, Quách Gia rất muốn trải nghiệm, nhưng kết quả là một con tàu phải mất hơn một năm mới đóng xong. Đến lúc đó e là Trung Nguyên cũng đã hạ xong, chẳng lẽ thật sự định nhờ một chiếc tàu để chiếm Giang Đông sao?
"Chủ công, với Trung Nguyên ta tính sao đây?" Quách Gia nhìn Lữ Bố hỏi.
"Theo kế hoạch ban đầu, quân hàng của Ký Châu đã đưa tới Lạc Dương, dù không thể bằng quân tinh nhuệ Quan Trung, nhưng phối hợp với quân Nam Dương, chiếm lấy Trung Nguyên hẳn không thành vấn đề." Lữ Bố nhìn bản đồ đặt trên bàn.
Trận chiến ở Trung Nguyên không thể chỉ vì việc Lữ Bố rời đi mà dừng lại. Thật ra, ở chiến dịch Ký Châu, vai trò của Lữ Bố chủ yếu là hậu cần, ảnh hưởng của ông trên chiến trường không đến mức trọng yếu như người ta tưởng. Có ông thì đánh, mà không có ông cũng vẫn đánh được. Giờ đây Ký Châu đã nằm trong tay, việc đưa quân Ký Châu vào chiến trường Trung Nguyên hoàn toàn khả thi, chỉ là lực chiến khó bì với các chiến binh Quan Trung đã rèn luyện.
Việc xây dựng hai tuyến đường sắt ban đầu là để phục vụ cho Trung Nguyên, đánh Ký Châu trước chỉ để tránh cảnh bị tấn công từ hai phía mà thôi. Một khi Trung Nguyên hạ xong, thiên hạ cơ bản chỉ còn lại vài nơi rải rác có thể từ từ tính sau. Nhưng Trung Nguyên phải nhanh chóng hạ, hơn nữa tổn thất phải giảm đến mức thấp nhất có thể.
Những năm tranh chấp này, dân số đã tổn thất quá nhiều rồi.
"Chủ công, thần có một câu hỏi, mong chủ công cho phép." Quách Gia nhìn Lữ Bố nói.
"Ngươi khách khí thế này, hẳn là câu hỏi chẳng hay ho gì," Lữ Bố cười nói. "Ngươi đã hỏi thế rồi, không trả lời thì xem ra ta hẹp hòi."
Quách Gia cũng cười, nhìn Lữ Bố hỏi: "Chủ công, sau khi thiên hạ bình định, chủ công định tính thế nào?"
Câu hỏi này có thể nói rất rộng: có thể là ngài có muốn làm hoàng đế hay không, hoặc có thể là ngài định trị vì thiên hạ thế nào, hoặc là ngài có quan điểm gì về cuộc sống. Dù sao đi nữa, ý ông đã bày tỏ, hẳn chủ công cũng hiểu ông muốn hỏi gì.
Thực ra, câu hỏi này không khó trả lời. Phần lớn bậc khai quốc đều biết rằng thiên hạ đạt được không dễ, bởi vậy dù là triều Hán hay trước đó là triều Tần, các vị vua khai quốc thường có thể giữ vững đất nước trong một thời gian. Nếu là người khác, có lẽ sau khi bình định sẽ chăm lo trị nước, nhưng Quách Gia luôn có cảm giác rằng điều Lữ Bố mong muốn có gì đó khác biệt.
Hiện tại, Lữ Bố tạo cho người khác một cảm giác vô dục vô cầu, mọi việc đều dường như diễn ra một cách tự nhiên, nhưng thực ra đã được tính toán kỹ lưỡng trong lòng. Ngay cả khi gặp biến cố cũng vẫn điềm tĩnh đối mặt. Bây giờ, trong mắt Quách Gia, rõ ràng thiên hạ sắp thống nhất, nhưng Lữ Bố dường như còn nhiều điều chưa thực hiện, vẫn chậm rãi tiến về phía trước, không hề vội vã.
Sự kiện của Lữ Ung lần này tuy làm hơi lộn xộn, nhưng thực ra lại phản ánh tâm lý của nhiều người. Thật ra, nhiều người quanh Lữ Bố đều mong ông xưng đế. Dù thời cơ của Lữ Ung không đúng lúc, nhưng nhìn phản ứng của mọi người trong Trường An có thể thấy tâm lý này rất rõ ràng. Quách Gia đại khái hiểu được Lữ Bố muốn dùng cách thức thể diện nhất để tiếp nhận thiên hạ này, nhưng đó dường như chưa bao giờ là mục tiêu của ông.
"Ở đây chỉ có ngươi và ta, có những điều nói ra không tiện. Sau khi thiên hạ bình định, ta làm thiên tử, nỗ lực trị quốc, cuối cùng lưu lại tiếng thơm cho hậu thế, cũng chỉ đến thế thôi. Đến khi ta chết, đất nước này qua thêm vài trăm năm, có lẽ sẽ lại như Đại Hán ngày nay. Nếu đã vậy, cần gì tốn công tốn sức? Nhưng nếu không làm, vậy hai mươi năm chinh chiến của ta có nghĩa lý gì? Các ngươi, các tướng sĩ đâu có đồng ý, những sĩ nhân đó sau khi ta đi e rằng cũng không bỏ qua cho nhà Lữ."
Quách Gia nâng tách trà, lặng lẽ suy ngẫm. Dù rằng mỗi bậc khai quốc đều hy vọng cơ nghiệp của mình có thể kéo dài thiên thu, nhưng rõ ràng đó chỉ là điều tự lừa dối. Hiếm khi người kế nghiệp vượt qua được bậc khai quốc.
Không phải vì năng lực không đủ, mà là vì bậc khai quốc và những người xung quanh họ đã từng nếm trải khổ đau của chiến tranh, hiểu được cái giá của hòa bình, nên càng trân quý nó. Nhưng người kế vị lại hưởng hòa bình, càng về sau tình trạng này càng trở nên nghiêm trọng.
Ham chiến tất diệt vong, quên chiến tất gặp nguy.
"Thêm nữa," Lữ Bố gõ tay lên bàn, ánh mắt hướng ra ngoài cửa sổ nói: "Dù ta mở khoa cử, khoa cử có thể áp chế sĩ tộc, nhưng đừng quá lâu, ba mươi năm sau, một tầng lớp mới xuất thân từ khoa cử sẽ xuất hiện. Họ sẽ giống như sĩ tộc, quyền lực sẽ càng ngày càng tập trung vào tay những người này. Nếu không có vị minh quân kịp thời áp chế, chỉ trong trăm năm, giang sơn do bậc khai quốc tạo dựng sẽ từ thịnh chuyển suy."
Vấn đề này lại càng đau đầu. Quách Gia khổ sở nhìn Lữ Bố, ông hơi hối hận vì đã đặt câu hỏi này. Chuyện của trăm năm sau, ngài lo gì chứ? Chẳng phải thiên hạ từ xưa đến nay vẫn vậy sao?
"Và nữa, giờ lò Thái Cực đã xuất hiện, sau khi thiên hạ ổn định, trong mười năm tới sẽ có một vòng biến động mới, dân chúng khó có thể chết đói, nhưng lại sẽ nảy sinh những vấn đề khác. Phụng Hiếu chắc cũng nhận ra, với lò Thái Cực ngày càng phát triển, các thương hội sẽ có thêm nhiều sức mạnh, nếu áp chế quá mạnh sẽ khiến các thương nhân giàu có bỏ xứ ra đi, nhưng nếu không kìm hãm, cuối cùng lại tổn thương đến dân chúng."
"Chưa kể…"
"Chủ công!" Quách Gia vội đưa tay ngăn lại khi Lữ Bố còn định nói thêm. Chỉ ba vấn đề này thôi, Quách Gia đã không thể đáp được,
một điều cũng không trả lời nổi, hoặc có thể nói là kể từ khi khái niệm quốc gia, xã hội hình thành, hai vấn đề đầu chưa từng được giải quyết triệt để, còn chủ công của ông lại muốn giải quyết tất cả sao?
Còn điều cuối cùng… chưa bao giờ gặp phải, Quách Gia hiện giờ cũng chỉ có thể hình dung được tương lai ra sao, còn Lữ Bố đã bắt đầu tìm cách giải quyết.
Với những vấn đề như vậy, chỉ có thể đối mặt từng chút một, Lữ Bố có thể nhìn xa được những vấn đề này, thực sự là tầm nhìn vượt xa thời đại, rất đáng nể, nhưng…
"Chủ công, sự việc thiên hạ không thể đặt lên vai một người. Mỗi thế hệ đều có sứ mệnh của riêng mình. Nếu mỗi thế hệ đều làm tròn bổn phận, thì hai vấn đề đầu của chủ công thực ra không phải là vấn đề, nhưng tiếc thay… có người đã thất bại và bỏ dở giữa chừng, nên mới xảy ra tình trạng như bây giờ. Còn vấn đề cuối cùng, xin thứ cho Gia không thể trả lời." Quách Gia cười khổ nhìn Lữ Bố.
Lý thuyết mà nói, nếu mỗi thế hệ vua chúa đều có thể xử lý đúng đắn mọi vấn đề, phân phối tài nguyên hợp lý, thì như Quách Gia nói, đất nước có thể tồn tại mãi mãi. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, chỉ cần có một nhà cầm quyền sai lầm trong quốc sách, cũng đủ phá vỡ chuỗi liên kết này, từ thịnh chuyển suy.
Đây gần như là điều tất yếu. Bất kỳ chính sách nào cũng có tính thời điểm. Giống như dùng luật pháp của trăm năm trước để điều hành xã hội hiện tại, thậm chí áp dụng những thể chế nghìn năm trước vào thời nay cũng là điều buồn cười. Vì vậy, mỗi đời vua đều phải thay đổi cho phù hợp, tìm con đường đúng đắn nhất mà đi tiếp.
Có thể không?
Trong quan điểm của Quách Gia, con đường này không thể đi tới đâu, nên cách duy nhất là giữ tất cả không thay đổi, giống như chính sách ngu dân của Thương Ưởng, ai nấy đều yên phận làm ruộng, không cần làm gì khác, thì thiên hạ tự nhiên ổn định.
Nhưng điều này cũng rất khó. Ngu dân, suy dân, làm dân nhọc mệt, đồng thời cũng khiến đất nước mất đi sinh khí, lâu dần hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn.
Những lý lẽ này Lữ Bố dĩ nhiên hiểu, đây cũng là lý do khiến ông không mấy tha thiết với ngôi vị hoàng đế. Quyền lực với ông giờ đây đã khó có thể lay động lòng người, giống như một món đồ chơi đã chán ngấy. Có thể nói ông không có dã tâm, mà cũng có thể nói dã tâm của ông lớn hơn bất kỳ ai trước nay, ông muốn xây dựng một vương triều trường tồn vĩnh cửu.
Đến hôm nay, Quách Gia mới hiểu được chí lớn trong lòng chủ công đã vượt xa khỏi ngôi vị nhân gian tối cao. Nếu trên đời có tiên giới thật sự, có lẽ làm một vị tiên đế mới hợp với tầm chí của chủ công. Có lẽ với năng lực và khí phách của ông, biết đâu có thể thực sự kiến lập nên một đất nước vạn thế không suy tàn.
Có thể không?
Tuy nói người ngày nay không nhất thiết kém người xưa, nhưng trong chuyện này, Quách Gia cho rằng chủ công của mình cũng khó lòng vượt qua Tần Thủy Hoàng.
"Không chỉ vậy đâu. Nếu vận mệnh đất nước đặt lên vai ta, thì lại càng nguy hiểm!" Lữ Bố thở dài, như thể mỗi con đường mà ông nhìn thấy đều khó đạt đến mục tiêu của mình.
Quách Gia gật đầu, đột nhiên mỉm cười, chỉ xuống dưới chân nói: "Mười năm trước, chẳng ai ngờ rằng sẽ có loại xe tự hành không cần bò hay ngựa kéo, nhưng hôm nay, Gia nhìn chiếc xe Thái Cực này lại thấy không còn gì mới lạ. Vấn đề hôm nay không giải quyết được, có thể trăm năm sau sẽ có giải pháp, chủ công cớ sao phải lo lắng chuyện của trăm năm sau?"
"Ta…" Lữ Bố nhếch miệng, nhìn Quách Gia một cái, có vài lời vẫn không nói ra, ông nghĩ mình có lẽ sẽ sống lâu hơn, nhìn thấy được những thứ mà người thường không thấy.
Quách Gia nhìn Lữ Bố đầy nghi hoặc, nhưng ngài lại không nói ra.
"Thôi vậy." Lữ Bố lắc đầu, sinh mệnh con người là chuyện khó nói trước, ai biết được số mệnh của mình dài bao nhiêu? Nói ra cũng chỉ thêm phiền muộn. Ông nhìn ra ngoài cửa sổ và nói: "Trường An đến rồi, chuẩn bị xuống xe đi."
Chúc mọi người năm mới vui vẻ.