Một hôm trời oi ả, trong cửa hàng nóng bức khó chịu,, ngột ngạt. Công việc buôn bán chạy đều, khách ra vào không ngớt. Kôletnisuc mệt lử. Chúng làm ông bực mình, bọn “các ông“ và “các bà” vô công rồi nghề, ăn mặc đua đòi kiểu cách, cuồng loạn, keo kiệt lại rất khinh người, đòi hỏi cửa hàng phải săn đón và khúm núm.

Chúng cho việc chúng đi lại cửa hàng là một ân huệ phi thường. Nhưng mắt chúng thì đảo khắp các ngăn hàng tìm kiếm những thứ có thể mua được bằng giá hạ và bán lại thật cao ở chỗ chúng, ở Rumani, để xứng với cuộc viễn du thích thú của chúng đến cái thành phố “Ôđetxa mạ vàng” này, mà đối với chúng cũng có vẻ lịch sự không kém gì Pari.

Kôletnisuc hết sức khinh miệt chúng. Đã lâu lắm, chúng làm ông đến chết được. Khó khăn lắm ông mới khỏi tống cổ hết bọn chúng ra một cách thô bạo. Nhưng cứ phải tự kiềm chế. Với một nụ cười rất dễ thương sau bộ ria mép nhuộm mà bản thân ông thấy nó giống như một cái nhích mõm chó, Kôletnisuc mạnh bạo leo lên cái thang con, lấy hàng ở các ngăn xuống, bày ra quầy rồi lịch sự quay người tứ phía, nói không biết mệt:

— Thưa bà, xin mời bà! Đây là một bộ lông cáo đặc biệt. Phu nhân ngài tùy viên quân sự Ý đã mua được, trước chiến tranh, trong một cuộc bán đấu giá lông thú ở Lêningrat, với giá một nghìn năm trăm đô-la... Xin lỗi bà... Thưa ông, ông cần gì ạ? Hàng dệt Lêningrat? Rất tiếc, hiện nay cửa hàng không thể phục vụ ngài được. Tất cả đã bị khách hàng tranh cướp hết. Không lâu nữa, sẽ có một chuyến hàng tấm rất đặc biệt. Rất mong ngài trở lại... Excusez-moi, Madame. Nếu bộ lông cáo thần tiên này — nói cho đúng chữ — không vừa ý bà, tôi có thể mời bà mua một bộ thanh nhã hơn, cùng loại...

Và ông lại hấp tấp leo thang, làm đôi giày kêu ken két, vừa leo vừa đưa qua vai những súc vải, những chiếc ba-đờ-xuy cũ, những bộ lông cáo bạc màu bị nhậy nhấm, mắt bằng thủy tinh, giống mắt chó hơn là mắt cáo.

Khách hàng tàn nhẫn bắt ông chạy đi chạy lại không nghỉ trong cửa hàng, luôn luôn đòi xem những mặt hàng mới như găng tay, quả cầu, bình tưới, chân đèn bằng đồng thau, ống nhòm, máy ảnh, hộp com-pa, dù Nhật bản.

Có một thằng thanh niên Đức làm ông khó chịu nhất, dáng người chắc chắn, da nâu, tóc uốn cánh phượng. Hắn mang ao vét-tông dài đính cái thập ngoặc bằng vàng trên ve áo và một cái quần thể thao ngắn, cộc cỡn, đến đầu gối, chân mang tất len ngắn và đôi giày ống đế đinh. Tên Đức này không biết một tiếng Nga nào cả. Bước thong thả trong cửa hàng, hắn chỉ ngón tay to tướng hết vào cái này lại đến cái nọ và nói như ra lệnh:

— Diese!

Kôletnisuc lại nhẫn nhục trèo lên chiếc thang con và mang đến cho tên Đức món hàng thèm muốn: Một cái liễn xúp mất nắp, một bộ kìm nhổ răng, một cái đèn, chiếc áo pơ-lit của Secnôivanenkô, một cây vĩ cầm hay một cái gì đại loại như thế. Tên Đức xem xét món hàng cả bốn mặt, rất có phương pháp.

Lấy ngón tay gõ, hà hơi, lắc lắc, đưa lại gần cửa sổ để trông cho rõ hơn rồi vẫn thong thả, trả lại và nói cộc lốc:

— Nein!

Hẳn mặc thử chiếc áo pơ-lit vào rồi cứ thế đi đi lại lại một lúc trong cửa hàng nóng ngốt; đối với cây vĩ cầm, hắn cũng cào cào một tí ra vẻ thông thạo, áp tai vào hộp cộng âm rồi trả lại cho Kôletnisuc, dang tay ra và lại mỉm cười dứt khoát.

— Nein!

Hắn chỉ làm cho Kôletnisuc mệt lử. Khách mua hàng đến rồi đi, nhưng tên Đức vẫn cứ đi tản bộ trong cửa hàng như định ở hẳn lại đấy.

— Có lẽ ngài muốn mua máy ảnh chăng? — Kôletnisuc không giấu nổi giận, hỏi. — Thế thì tôi có thể giới thiệu với ngài một chiếc Reflex rất xinh, thiết kế riêng cho khách du lịch với một ống kính Hertz.

Tên Đức nhún vai nói:

— Nein!

Rồi nhìn thấy một cái gì để ở góc trong cùng cửa hàng, hắn vội đi tới, và Kôletnisuc lại nghe tiếng hắn ra lệnh:

— Diese!

— Có ngay — Kôletnisuc nói to rồi chạy vội vẽ phía tên Đức.

Lúc này, trong cửa hàng, ngoài hai người ra, không có ai nữa. Tên Đức nhìn thẳng vào mặt Kôletnisuc rồi chợt nói nhỏ bằng tiếng Nga rất sõi:

— Chào anh, Ghêorghi Nikiforovich! Tôi thay mặt Xôfya Pêtrôpna đến thăm anh. Xôfya Pêtrôpna muốn biết anh đã nhận được thư ông Xêvêrlnôpxki ở Bucaret chưa?

Kôletnisuc suýt ngã ngửa vì kinh ngạc. Nhưng tên Đức vẫn đứng trước mặt như một cái cột, đôi mắt khẩn thiết không rời khỏi ông, và trong chốc lát trở nên thông minh lạ thường, nhất là có vẻ Nga, không phải bàn cãi gì nữa.

— Anh nghĩ xem, đã hai tháng nay không có lấy một bức thư — Kôletnisuc bất giác nói — Thật là một người hay sai hẹn quá. Bực thật!

Tên Đức nhìn nhanh về phía cửa ra vào.

— Có phải anh là cán sự ba quân nhu Kôletnisuc không?

Có một cái gì mệnh lệnh và hết sức bình thản, một giọng tham mưu trong tiếng nói của tên Đức; Kôletnisuc bỗng thấy rất rõ đây nhất định không phải một tên Đức mà là một người Nga chân chính và cứ theo bề ngoài thì là một sĩ quan xô-viết nhà nghề.

— Đúng thế! — KôLetnisuc thẳng người lên, đáp.

— Tôi cần gặp đồng chí Secnôivanenkô. Tôi là đại diện bộ tham mưu phong trào du kích Ukren.

Ngay lúc đó, cánh cửa xịch mở và một khách hàng mới bước vào cửa hàng. Tên “Đức” nhìn Kôletnisuc một cách ý tứ rồi đi ra phố. Kôletnisuc nhảy bổ theo.

— Ngày kia, cũng giờ này — ông nói khẽ ở cửa ra vào — Ngài cần gì, thưa ngài? — Ông hỏi người khách mới tới.

Đó là một ngài người Rumani, nhỏ bé, ăn bận khá đúng mốt, không thái quá mà cũng không lòe loẹt. Y có một ý thức lịch sự vừa vững vàng vừa có vẻ tỉnh nhỏ: một bộ quần áo thể thao màu cát bằng vải dệt nổi sóng, một chiếc cà-vạt kẻ ô vuông giản dị nhưng đắt tiền, đôi giày vec-ni, một cái mũ nan đội có lẽ hơi quá ra đàng sau nhưng không đến nỗi chướng mắt. Y cắp ở nách một cái ví to màu vàng với một lô ổ khóa sáng loáng và những đai nịt — một cái ví thực sự chắc chắn của nhà buôn. Y lại gần bàn giấy, nơi Kôletnisuc đang đứng, lễ phép nâng chiếc mũ nan lên, nói:

— Iônen Mirêa.

Để xác nhận điều vừa nói, y rút trong ví và chìa ra một tấm danh thiếp trắng ngần, không to quá, không nhỏ quá, trên đó, Kôletnisuc đọc thấy, bằng tiếng Nga: “Iônen Mirêa, tổng đại diện các Nhà máy của hãng Mêfôđi Muntêanu và Con trai, Bucaret — chi nhánh Bá- linh, Viên, Côpenhagơ, Ăngkara và Môngtêviđêô. Địa chỉ điện tín: Muntêanu tơ lụa”.

“Chết thật! — Kôletnisuc nghĩ và vô cùng hối tiếc là mãi đến nay vẫn chưa đặt in danh thiếp. Linh hồn ngài Prơjêvenxki bỗng trở về với Kôletnisuc, ông vội trang trọng cúi xuống sau quầy hàng, và nói to:

— Ngài cần gì ạ?

— Ngài Kôletnisuc, nếu ngài không phản đối, tôi có một việc buôn bán có lợi muốn bàn với ngài — Iônen Mirêa nói bằng tiếng Nga. — Xin ngài tha lỗi, tôi nói không được thật thạo tiếng Nga, mặc dù tôi đã sinh đẻ trên nước Đại Nga cũ, trong vùng Xôrôki nhỏ bé, nếu cái tên này gợi lên với ngài một điều gì... Tôi lấy làm thích thú nếu nó gợi lên với ngài một điều gì... — Iônen vung bàn tay lên không, ngón út tách ra, để lấp lánh một hạt kim cương to tướng. Y mỉm cười và một chiếc răng vàng lấp lánh trong miệng.

Y có một bộ lông mày to, rậm, đen, nhưng lốm đốm hoa râm và bên dưới là đôi mắt long lanh như những hạt kim cương. Nom tưởng như y đã tung ra hai chùm tia sáng chói lọi để rồi lại tắt ngay:

— Hãng chúng tôi chú ý đến mặt hàng tơ lụa hảo hạng và nhất là... Lina... thế nào, cái đó gọi là gì bằng tiếng Nga nhỉ?... Đến thứ hàng len dệt kim để may quần áo... À phải, hàng dệt kim để may quần áo. Ngài bán lẻ, sáu mươi hay bảy mươi mác một mét. Tôi xin trả ngài một trăm mác một mét và sẵn sàng nhận ngay một lần một số lượng không hạn định.

Kôletnisuc cảnh giác nhưng Iônen Mirêa đã chiếu ngay vào anh, dưới đôi lông mày đen, hai chùm tia sáng kim cương chói lọi rồi vỗ vai ông nói:

— Đomnul Kôletnisuc — y nói rất dễ thương, rất thực thà, nên Kôletnisuc dịu xuống ngay như người bị thôi miên. — Đomnul Kôletnisuc, tôi sinh trưởng trên nước Đại Nga cũ. Tôi là một người Nga trên năm mươi phần trăm và ngài cũng hiểu tôi khi tôi nói hàng “Lina”... phải, những hàng len là chuyên môn của tôi. Thứ hàng đó, tiếng Rumani gọi là “Lina”. Lấy tư cách một nhà chuyên môn với một nhà chuyên môn, tôi xin nói với ngài hàng Lina Lêningrat, là một mặt hàng erste klasse.

— Ô! — Iônen đưa ngón tay trỏ lên trời; cũng như ngón tay út, nó đeo một cái nhẫn kim cương. — Một trăm hai mươi mác một mét, và tôi xin mua tất cả số hàng.

— Nhưng tôi chỉ còn hai tấm dở thôi — Kôletnisuc ngượng ngùng nói.

— Ngài Kôletnisuc! — Iônen Mirêa nói to và Kôletnisuc chợt thấy hình nhir khắp người y, từ chân đến đầu, ánh lên toàn vàng và kim cương. — Hai súc, mười lần hai súc, mười toa, đối với tôi cũng chẳng đến đầu. Một trăm hai mươi mác một mét, tôi xin lấy ngay lập tức. Tiền chuyên chở, tôi xin chịu hết.