Ánh lửa những đám cháy gần tàn, cho đến lúc ấy vẫn chiếu sáng khá rõ mặt đất, dù có phần yếu ớt, nhưng bây giờ gần như hoàn toàn tắt ngấm. Qua kẽ những đám mây trôi nhanh, hiện ra mấy vì sao. Trời trở rét, rét lắm, gần như băng giá. Mặt đất vang vang dưới bước chân, như gang vậy. Không còn xe tăng nữa. Chắc hẳn chúng đã rẽ sang đường khác.

Nước đầm xót và mặn, ngấm vào đôi giày của Pêchya, cắn hai bàn chân sây sát của chú. Ngón tay chú lạnh cóng. Pêchya lê không nổi, cố theo kịp Valentin. Phía trước, bà Matriôna Têrenchiepna bước nhanh. Bà gần như chạy, chốc chốc lại loạng choạng suýt ngã, ghì chặt cuộn giấy vào ngực.

— Đợi tý, mẹ ơi! Sao đi nhanh thế, Pêchya đứng cũng không vững, mẹ không thấy à?

— Chịu khó một tí, Pêchya ạ, — bà Matriôna vừa nói vừa bước chậm lại, — chịu khó một tí con ơi.

— Được ạ, — Pêchya nói qua kẽ răng — Ta đi đâu thế này?

Chú tưởng bọn chú đã đi trong một thời gian vô tận và cũng trong một thời gian vô tận, thảo nguyên ác cảm đen tối đã bao vây bọn chú.

— Ta đi đâu thế này —chú nhắc lại bằng giọng đều đều, không âm sắc, như người mệt quá đâm mụ đi.

— Ta đi đến đầm nước mặn Hatji-Bây — cô gái trả lời nhanh.

— Để làm gì?

— Biết đâu chả tìm được một cái tàu ở đấy và có thể sang được bờ bên kia.

Bất thình lình, có một việc xảy ra nhanh như chớp làm Pêchya không kịp hiểu. Một vật gì ập đến cùng với tiếng kêu khiếp hãi của Valentin, cô nhảy sang một bên và ngã sóng soài, tiếng phanh ô-tô rít, tiếng va chạm nẩy lên từ mặt đất rắn, tiếng kính vỡ choang thành nghìn mảnh, tiếng “mẹ khỉ” điên tiết văng ra qua kẽ răng với giọng bực bội có những nốt trầm trẻ trung, cùng tiếng cửa xe đập đánh sầm một cái.

Một ngọn đèn điện nhỏ bật lên như rọi sát vào mặt Pêchya. Chú bé nhấp nháy đôi mắt không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Một chiếc ô-tô phóng qua thảo nguyên, đèn đóm tắt ngấm, lao vào bọn chú. Một li nữa là nó đè phải Valentin đang loạng choạng, và cô bé không giữ được thăng bằng nên đã ngã giúi xuống. Giây chót, người lái xe lái quật sang bên, húc phải một vật chướng ngại và hãm lại đột ngột. Và đây, anh lái xe, tay súng, tay đèn bấm, đang đứng trước họ, nói:

— Tôi đoán chắc là bác. Chào bác Matriôna Têrenchiepna! Chào Valia!

— Ô này, Valentin ơi! — bà Matriôna kêu lên — chính anh Xviatôxlap Macsenkô ở Pêrexip đây mà! Anh làm gì ở đây thế, Xviatôxlap?

— Theo lệnh đồng chí Secnôivanenkô, tôi đánh xe đến Krijanôpka để chở gia đình bác ra cảng và đưa lên tàu vận tải. Tôi đã nhìn thấy cảnh nhà bác bốc cháy, ngổn ngang những xoong nồi. Thế là tôi quay lại, nhưng đi đến Pêrexip bằng xe thì lúc ấy không thể được rồi. Tôi hiểu rõ nếu gia đình bác không đến được thành phố trước khi đê vỡ thì chắc chắn bác đang đi trong thảo nguyên và không biết ra khỏi bằng cách nào. Tôi cũng đang trong tình cảnh ấy đây.

— Làm thế nào bây giờ? — Bà mẹ Valentin vừa hỏi vừa nhìn Xviatôxlap với tia hy vọng.

— Tôi cũng chưa biết tính sao. Bốn bề nước ngập cả.

— Ta phải đến đầm nước mặn Hatji-Bây rồi đi tàu sang bờ bên kia, — Valentin vừa nói vừa rũ áo — ở đây, mình bị lạc mất. Đến đấy, thế nào cũng có tàu.

— Tôi cũng nghĩ thế, —Xviatôxlap nói — Thôi lên xe mau lên. Còn chú nhóc này con nhà ai thế?

Nhìn chú bé gầy gò, lấm láp, đội mũ lưỡi trai, đánh cái áo khoác ngắn to sù không biết của ai, Xviatôxlap không nhận ra chú thiếu niên tiền phong Mạc-tư-khoa diêm dúa mà mấy tháng trước anh đã đưa từ trường bay về “biệt thự” Kôletnisuc. Cả Pêchya cũng không nhận ra Xviatôxlap. Nhưng chú thấy cái xe có mui vải mà chú ngồi cùng với Valentin và mẹ cô, có vẻ quen quen. Chú cũng không chú ý lắm vì còn mải mê với ý muốn bứt khỏi cái thảo nguyên tai ác này cho nhanh để thoát thân.

— Pêchya đấy, — Valentin nói, — thiếu niên tiền phong Mạc-tư-khoa. Hai mẹ con em vớt cậu ấy dưới biển lên đấy.

Lúc ấy, Xviatôxlap đã nổ được máy, chiếc xe phủ một làn khói khét lẹt, chồm lên phía trước. Lốp xe bên phải đằng trước và bên trái đằng sau đã bị nổ. Làm gì có thì giờ mà thay nữa!

— Thôi thì chạy bằng vành! — Xviatôxlap nói vẻ kiên quyết.

Chiếc xe mở máy, khập khiễng lăn đi, nhảy chồm chồm qua mỗi ổ gà. Nhưng nó khập khiễng cũng khá nhanh. Đôi lúc nó dừng phắt lại. Nhưng ngay sau đó, hình như muốn gỡ lại thời gian bị mất, nó lại chồm lên và lao lên phía trước. Xviatôxlap không mệt mỏi, đẩy kéo những cái cần, vặn ngoặt tay lái. Anh chuyển khẩu súng về đằng sau.

— Này, ai ngồi đấy? Valentin, cầm lấy khẩu súng. Hãm cò rồi đấy. Nếu bọn mình chạm trán trinh sát địch, em có bắn được không?

— Còn phải nói!—Valentin lầu bầu trong hai hàm răng nghiến chặt.

— Còn chú bé, cầm lựu đạn — Xviatôxlap đưa qua vai một quả lựu đạn. Pêchya hai tay đỡ lấy, nghĩ bụng không biết làm ăn ra sao đây.

— Cả chú nữa, ông tướng con ạ, — Xviatôxlap nói,— nếu bọn mình chọi với lũ khốn kiếp ây thì ném lựu đạn nhé! Có biết không đấy?

— Còn phải nói! — Pêchya nói, mặc dù chú chỉ hiểu lờ mờ cách ném lựu đạn.

— Pêchya, đưa lựu đạn cho bác, — bà Matriôna Têrenchiepna băn khoăn nói. — Bác sợ cháu không biết cách ném. Cầm lấy cuộn giấy, để bác giữ lựu đạn cho.

— Cháu ném được, — chú bé nói với vẻ bướng bỉnh có pha chút cáu kỉnh nữa. Hai tay chú nắm lấy cái mỏ vịt quả lựu đạn.

Lần đầu tiên trong đời, chú có cái cảm giác không gì so sánh nổi của một người bị đàn áp, bị tước vũ khí, nay lại được cầm vũ khí trong tay. Cái cảm giác lạ lùng về “vũ khí” chạy từ đầu đến chân chú như một luồng chớp và làm sức lực thể chất và tinh thần của chú tăng lên gấp bội.