Secnôivanenkô mặt tối sầm lại.

— Nhưng đừng làm quá, Nikolai Vaxiliêvich ạ.

— Đồng chí đừng lo — Xiniskin nói với một nụ cười lặng lẽ.

Rồi bác thong thả kể, theo trí nhớ, tên những đảng viên cộng sản và những người ngoài đảng mà bác đã đích thân liên lạc, đồng thời nêu qua đặc điểm của mỗi người với lý do ở lại của họ. Toàn là những người mà Secnôivanenkô có quen biết ít nhiều: trong họ có ba công nhân hỏa xa, hai công nhân khuân vác, một kỹ sư và một lái xe. Tất cả, hiện giờ còn ở trong vòng bất hợp pháp, nghĩa là với những giấy thông hành không đăng ký ở sở cảnh sát, và họ sống ở nhà các bạn mà không ghi sổ hộ tịch: tình thế hết sức khó khăn và nguy hiểm.

— Họ cần phải hợp pháp hóa sớm đi — Secnôivanenkô nói.

— Tôi cũng nghĩ đó là một trong những nhiệm vụ chính của chúng tôi. Chúng tôi đã làm được phần nào theo hướng đó rồi. Anh em đã tìm được một nhân vật thích hợp: ông thợ kính Papliuc, một người của chúng ta ở Pêrexip. Một ông già nhỏ bé đôn hậu, nhưng đáng tiếc là nhát như thỏ và quá đỗi rụt rè. Tuy nhiên, tôi hy vọng cuối cùng cũng sẽ thuyết phục được ông ta. Hiện giờ, ông ta đang lắp kính ở buồng số năm sở cảnh sát Pêrexip. Không có gì hay hơn! Các con dấu để trong một cái bàn ở bộ phận giấy thông hành. Hàng ngày ông ta làm việc ngoài giờ hành chính. Ngày kia là ông ta sẽ lắp kính ở buồng giấy thông hành. Đồng chí nghĩ xem, chỉ có việc đóng dấu vào bảy tờ giấy thông hành như thế này, ngay tại chỗ! Nhiều nhất là hai phút thôi. Ấy thế mà ông ta không dám làm! Tôi chỉ còn hy vọng ông ta sẽ nhận một thanh niên của ta vào làm cùng lắp kính với ông. Và khi đã có trong tay hình con dấu cảnh sát, chúng tôi sẽ tổ chức một bộ phận giấy thông hành thật chu đáo. Nhân thể đồng chí Gayrin Xêmiônôvich này, đồng chí cũng vậy, đồng chí sẽ khỏi phải lo ngại khi lên thành phố mà trong tay không có một cái gì chắc chắn hơn cái giẻ lau của đồng chí. Xin lỗi đồng chí vì tôi đã nhận xét đồng chí như thế.

— Không có biện pháp nào khác — Secnôivanenkô nói buông thõng.

— Tôi đồng ý — Xiniskin tán thành — Nhưng đồng chí phải biết, dù sao...

— Được. Đừng nói ra ngoài đề. Như vậy là tôi chắc cuối cùng bác sẽ thuyết phục được ông già bé nhỏ và rụt rè của bác và dù thế nào chúng ta cũng sẽ có một bộ phận giấy thông hành. Đồng ý chứ?

Xiniskin gật đầu.

— Bây giờ, còn một vấn đề nữa. Vấn đề thẻ đảng cho các đồng chí đến đâu rồi?

— Cho đến nay, thẻ vẫn được cất cẩn thận ở nhà tôi.

— Ở một nơi chắc chắn chứ?

— Nói với đồng chí thế nào đày... Cho đến hiện giờ, địa điểm đó có vẻ chắc chắn, nhưng khó mà bảo đảm...

Nói xong, Xiniskin nhìn qua lỗ thông hơi, rồi bước nhanh lại gần bếp lò, nhấc tấm cửa gang kín mít ra khỏi bản lề, từ dưới tro bới lên một gói nhỏ bọc cẩn thận trong một miếng vải buộc dây chằng chữ thập.

Secnôivanenkô sa sầm nét mặt.

— Bản thân tôi cũng biết đó không phải là một chỗ hoàn toàn như ý mình — Xiniskin nói. — Nhưng rất tiếc, tôi không thể tìm được một chỗ nào khác.

— Được. Tôi sẽ mang theo về hầm mộ. Bây giờ còn một vấn đề nữa, vấn đề cuối cùng. Bác đã làm cho các đồng chí bằng cách này hay cách khác các thủ tục cần thiết rồi chứ?

— Xin lỗi!... — Xiniskin nói, đưa bàn tay lên lỗ tai.

— Tôi hỏi, bằng cách này hay cách khác, bác đã làm các thủ tục cho các đồng chí chưa? — Secnôivanenkô lặp lại.

— Tôi không hiểu câu hỏi của đồng chí — Xiniskin nói.

Secnôivanenkô đứng dậy và đi đi lại lại trong gian buồng, đầu cúi gằm. Rồi ông lục túi tìm quyển sổ tay, nhưng nhớ ra là mình đã phải để lại trong hầm mộ, ông lắc lắc bàn tay.

— Này, ở đây, bác phải có cái gì để viết chứ? Kìa, hình như trên giá, có một lọ mực và một ngòi bút thì phải. Cầm lấy viết đi.

Xiniskin để lọ mực lên bàn trước mặt, mở cái nắp nhỏ bằng đồng và chấm ngòi bút vào thứ mực cũ sanh sánh.

— Viết đi! — Secnôivanenkô nói.

Xiniskin đưa mắt tìm giấy nhưng không thấy; bác xé một tờ lịch, chuẩn bị viết:

— Viết! — Secnôivanenkô nhắc lại, không thôi đi bách bộ mỗi lúc một nhanh hơn. — ”Quyết tâm thư. Tôi ký tên dưới đây (họ, chữ đệm, tên) tự nguyện gia nhập tổ chức bí mật Đ.C.S. của L.B.C.H.X.H.X.V., mục đích chủ yếu là đánh đuổi bọn can thiệp bằng vũ trang khởi nghĩa, bảo vệ độc lập cho Tổ quốc vĩ đại và danh dự cho dân tộc. Tôi nguyện tiêu diệt bọn phản quốc, đốt phá tài sản của chúng bất kỳ ở đâu”. Secnôivanenkô đọc nhanh và Xiniskin cố lắm mới theo kịp. — Xong chưa? Tiếp tục: —”Tôi tình nguyện tuân thủ mọi điều lệnh công tác bí mật, tôn trọng kỷ luật”...— Secnôivanenkô dừng lại, suy nghĩ rồi lại đọc: — ”hoạt động trong tổ chức, chấp hành mệnh lệnh của các đồng chí lãnh đạo và bất cứ giờ nào, ngày cũng như đêm...“

— Khoan đã, đừng đọc nhanh thế!

—”... và bất cứ giờ nào, ngày cũng như đêm — Secnôivanenkô nhắc lại, vẻ dữ tợn — bất cứ giờ nào, ngày cũng như đêm, tôi sẽ có mặt ở địa điểm quy định, vũ khí trong tay, chấp hành tuyệt đối bất cứ nhiệm vụ gì được giao phó, hiến dâng tất cả cuộc đời và xin thề...!”

Ngay lúc ấy ngoài đường phố đã bắt đầu tối, có tiếng huýt rất quen thuộc. Chỉ hai bước, Xiniskin đã ở ngoài sân. Secnôivanenkô, qua cửa sổ, thấy cái bóng đen dài của bác tựa vào hàng rào. Xiniskin đứng như thế bốn phút rồi trở vào trong phòng.

— Báo động nhầm! — Ông nói, cười trong ria mép.

— Viết tiếp! — Secnôivanenkô nói! — Chúng ta đến đâu rồi?

— ... Hiến dâng tất cả cuộc đời và xin thề... — Xiniskin nói.

— Đúng thế. “hiến dâng tất cả cuộc đời và xin thề”. Viết:”... để bảo vệ Tố quốc thân yêu, danh dự và tự do. Tôi xin xác nhận việc tình nguyện trang nghiêm này trước Đảng và Chính phủ”. Ký tên. Thế là hết. Gia nhập tổ chức bí mật, mỗi đồng chí đảng viên hay ngoài đảng đều phải tự tay mình viết và ký tên vào bản quyết tâm thư này.

Secnôivanenkô đi một vòng nữa trong phòng rồi đứng lại trước mặt Xiniskin.

— Bác Nikôlai Vaxiliêvich, rồi bác gửi tất cả những tài liệu này đến hầm mộ cho tôi, bằng liên lạc trực tiếp của tôi.

— Vâng, tôi sẽ gửi — Xiniskin nói.

— Liên lạc phải tiến hành ban đêm giữa một giờ và hai giờ. Một ám hiệu bằng đèn điện, bốn đỏ, một trắng. Trả lời: bốn trắng, một xanh. Và chú ý dàn xếp cho xong với ông thợ kính già nhút nhát của bác nhé. Chúc bác may mắn.

Secnôivanenkô chìa tay cho Xiniskin Jêlêznư, chợt thấy bóng mình trong tấm gương mờ và bất giác mỉm cười.

— Nhưng Nikôlai Vaxiliêvich này, dễ bác không có lấy một quả thủ pháo nào chăng? — Secnôivanenkô hỏi và cảm thấy mình lại từ người bí thư thứ nhất Ban chấp hành khu trở thành người thợ đi rong.

— Có những hai quả — Xiniskin nói và lấy trong lò ra một quả thủ pháo.

Secnôivanenkô cuộn cẩn thận những tấm thẻ đảng quanh quả thủ pháo rồi để vào trong ngực.

— Tốt lắm — Xiniskin nói — nhưng bận sau đồng chí đừng đến chỗ tôi nữa, nếu trang bị quá sơ sài như vậy.

Trước khi để ông qua cửa, Xiniskin thận trọng đi ra phố, thầm thì với một người nào đó rồi, nắm lấy vòng cổ con chó dữ, bác mới nói:

— Đi thẳng về phía Xlôbôtka, dọc theo nghĩa địa rồi qua đồng cỏ, thẳng một mạch đến tận nhà. Chúc đồng chí may mắn!