Sau cùng, họ chui qua một lỗ hổng của bức tường, vào thẳng khu trại Uxatôvô. Ngoan ngoãn theo sau Xviatôxlap là người thuộc đường, họ đi xuyên qua những sân trại vắng lặng, có những bức tường đá vôi cao bao bọc, với những cổng nhà xe đóng kín mít. Hầu hết các cửa đều khóa. Dân cư các trại đã chạy đi hoặc lẩn trốn. Họ đi vòng ngôi nhà thờ lặng lẽ, bị cỏ và gai góc mọc lấn đến tận sân trước giáo đường. Họ vào nghĩa địa, đi giữa những ngôi mộ đá cổ, đầy rêu và ốc sên. Những thập tự xám đen làm bằng đá vôi mài nham nhở trông xôm xổp như bánh lõa mạch nguội.

Xviatôxlap bảo họ đứng chờ rồi anh tiếp tục đi một mình. Bước vào bãi cỏ phủ sương mù, anh tụt xuống cái khe đá nhỏ bị bụi rậm che lấp, một đàn chim xào xạc bay lên.

Xviatôxlap men theo khe nhỏ, sắp đến gần cửa vào hầm đá thì có người gọi anh. Xviatôxlap ngẩng đầu và thấy trong bụi cây một khẩu súng và một con mắt long lanh ranh mãnh sau cái thước ngắm. Đó là Lêônit Ximban được phái đi đón Xviatôxlap. Anh phải cảnh giới khu vực mà bọn Rumani và Đức có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào.

— Ơn Chúa. Tình hình trong thành phố ra sao?

— Mình cũng không vào hẳn thành phố, chỉ đến Pêrexip thôi.

— Thế tình hình Pêrexip?

Xviatôxlap đưa tay ra hiệu.

— Phải, hiểu rồi, — Lêônit Ximban nói — Thế cậu không gặp bọn trinh sát địch à?

— Sao lại không? Vừa va tụi chúng nó xong. Chúng nó đã ở bờ bên này đầm Hatji-Bây rồi.

— Cậu nói sao? — Lêônit Ximban kêu lên, nét mặt trở nên vừa nghiêm nghị vừa căng thẳng. — Chúng nó đông không?

— Có lẽ sáu tên.

— Chà...

Không muốn nấn ná, anh nói cho Lêônit biết là anh đã đưa Valentin, bà Matriôna, đèo thèm một ông nhóc nữa đến, đã để họ nấp trong nghĩa địa, rồi Xviatôxlap vội vã chui vào cái hang gần đó nhất.

— Nhớ bảo Tulyakôp cho người đổi gác nhé. Mình ở đây đã bốn giờ rồi đấy. — Lêônit nói to với anh.

Từ lúc Xviatôxlap lên mặt đất, đã có nhiều thay đổi xảy ra. Lúc này, trong hang chỉ còn những đồ cồng kềnh: vài cái hòm gỗ và một thùng tôn đựng ga-dô-lin. Mọi thứ vật liệu khác đã được phân phối theo các đường ngầm vào trong cùng hầm đá là chỗ theo kế hoạch sẽ đặt địa điểm chính của đội.

Cuối một hành lang ngầm, hẹp và tối, le lói một ánh sáng nhỏ màu vàng. Xviatôxlap bước vào hành lang, người lom khom để khỏi đụng đầu vào vòm, khuỵu đầu gối xuống, đi về phía ánh sáng.

Không khí im lìm ngưng đọng, ẩm ướt và nặng nề. Bóng tối dày đặc của đường hầm bao quanh Xviatôxlap, đè nặng lên anh đến nỗi anh có cảm tưởng mỗi lúc có thể vấp má vào cái bóng tối ấy như vào một tảng than. Ngọn lửa nhỏ trước mặt anh giống như một lỗ đục qua tảng than ấy. Xviatôxlap bật đèn bấm nhưng cả đến cái ánh đèn này, bình thường khá sáng, ở đây cũng có vẻ yếu ớt, mơ hồ. Một vệt do những vòng sáng đồng tâm tạo thành, lướt trên vòm đất xám phủ một lớp bụi khô. Chân anh cũng giẫm lên lớp bụi khô ấy, trên có những vết chân chằng chịt. Nhìn những dấu vết ấy, Xviatôxlap biết là mình đi đúng đường.

Con đường ngầm bắt đầu hẹp lại. Sau cùng nó chật đến nỗi phải bò bằng tứ chi. Xviatôxlap bò. Phía trước anh ngọn lửa nhỏ vẫn le lói, xa tít, như một con nhện bóng loáng tỏa ra những sợi tơ óng ánh của một tấm mạng rất mỏng mảnh. Được mấy thước, đường hầm lại rộng ra. Xviatôxlap đứng lên đi. Anh lo xa, vẫn cúi lom khom, đầu gối khuỵu xuống. Nhưng đường hầm trở nên khá rộng để anh có thể đi không cần cúi nữa.

Dần dần, con đường chật hẹp đó biến thành một cái hành lang có vòm khá cao. Tường và trần không phải bằng đất nữa mà bằng đá, cũng phủ một lớp bụi khô. Ngọn lửa nhỏ trông vẫn xa lắc và vẫn như đi không bao giờ tới. Rồi đột nhiên, nó lóe lên ngay sát anh. Đó là một chiếc đèn đêm làm vội bằng một lọ nước thơm Cô-lô-nhơ nhỏ, một cái ống và một sợi bấc bằng bông xe. Ngọn lửa bốc khói đứng rất im, chỉ rung rinh khi Xviatôxlap bước đến gần. Chiếc đèn đêm đặt trên một tảng đá vôi, đục trong tường. Xviatôxlap hiểu đó là một ngọn đèn pha đặt để chỉ đường cho khách bộ hành bí mật. Anh đã không nhầm. Trên bức tường bụi bặm được ngọn đèn chiếu sáng, anh nhận thấy một mũi tên, vạch ra để chỉ hướng đi. Anh đi theo hướng đó, không rẽ vào những hành lang kề bên mà thỉnh thoảng anh lại gặp. Hơn nữa, ngay những hành lang này, có những dấu vạch trên đất cho biết là lối đi đã bị vít lại.

Đường hầm dần dần thắt lại cho đến khi trở thành một lỗ chuột chũi bắt người ta phải bò. Nhưng đúng lúc anh toan bấm đèn thì trước mặt anh lóe lên một ánh lửa mới. Xviatôxlap hiểu đó là ngọn đèn pha tiếp theo. Con đường ngầm càng hẹp. Anh nằm sấp xuống và bắt đầu trườn như một anh thợ mỏ ở đáy lò. Chốc chốc anh lại vập vai vào tường và cảm thấy bụi rơi xuống cái đầu trần, xuống cổ và chui vào trong gáy áo.