Tôi được báo rằng mình có thể nghỉ làm trong hai giờ. Tôi được báo rằng mình có một cái hẹn. Sao mà Ruiz Blendt lại biết về điều này thế nhỉ? Tôi không nghĩ ra nổi chuyện đó đã được thu xếp kiểu gì. Ông Chủ của tôi không trực tiếp nói gì với tôi hết, mà chỉ có bà thư ký mới làm vậy thôi. Tôi không thấy giận. Phần lớn con người xem chừng cũng bị ông ấy đối xử theo kiểu như vậy.
Để đến được tọa độ Mật đã gửi, tôi phải đi hết hai con phố. Tôi nhớ mang giấy tờ theo người. Nhớ chứ, nhớ chứ. Tôi bị chụp ảnh một trăm lẻ chín lần bởi những con người với mắt mở to, to lắm lắm. Tôi bị chặn lại bảy lần bởi những cảnh sát đeo súng bồn chồn. Vài người rút sẵn súng ra. Một người vung vấy nòng súng trước mặt tôi. Thiết bị cấy và bản năng của tôi cứ mách bảo tôi, Địch, địch. Tôi gạt lời cả hai đi, mặc dù đối với một số người, tôi có thể ngửi thấy rằng điều chúng nói cũng phần nào chính xác. Họ không muốn tôi ở đây.
Mỗi lần tôi trình giấy tờ cho cảnh sát, một đám đông lại túm tụm xung quanh với nào điện thoại chụp hình, nào đồng hồ đeo tay, nào kính mắt, nào thiết bị cấy. Nhiều nhiều người tò mò, nhiều nhiều người sợ hãi, nhưng họ hành xử như thể khi đứng trước họng súng của cảnh sát, tôi chẳng khác nào đang bị xích lại.
Tôi nghĩ: Nếu tôi mà là Chó Hư, mấy người sẽ không ai cản được tôi hết. Không đâu, không đâu.
Thế rồi tôi nghĩ: Có phải vậy tức là họ đã đúng khi coi mình như kẻ địch không? Điều gì ngăn tôi làm hại họ đây? Chẳng gì ngoài ý thức của bản thân tôi về cái tốt và cái xấu - trong khi tôi biết nó không đáng tin cậy - hoặc hiểu biết của tôi về những hậu quả lâu dài sẽ nảy sinh từ hành động của mình. Tôi sẽ không còn được chứa chấp nữa. Nhiều Sinh Dạng khác sẽ không còn được chứa chấp nữa. Có khi tất cả các Sinh Dạng đều sẽ không còn được chứa chấp nữa. Đó là từ mới đấy, một trong những từ tôi mới biết được. Chứa chấp. Nhờ có con người chứa chấp, bọn tôi mới được ở đây. Mọi thứ bọn tôi đã giành được đều có thể bị tước đi.
Giống như Mật đã nói, con người thì nhiều lắm lắm, còn bọn tôi thì chỉ ít ít. Bọn tôi mạnh thật đấy, ai cũng đều mạnh, nhưng sẽ chỉ vô ích mà thôi.
Nơi tôi sắp đến có tên là Cornell Tech. Nó nằm trên một hòn đảo khác. Tôi không biết tại sao Mật lại ở đó, nhưng nó là một địa điểm làm khoa học. Biết đâu tôi sẽ thấy con bé trong một cái chuồng. Biết đâu tôi sẽ phải cứu nó. Làm thế là sẽ thành Chó Hư ngay, nhưng tôi sẽ vẫn phải làm thôi.
Bọn họ đã biết trước rằng tôi sẽ đến. Hồi tôi còn chiến đấu, như vậy là tệ lắm, tệ lắm lắm. Nhưng ở đây, tại một chỗ khắp xung quanh toàn con người với con người, thế lại là tốt. Một con người trẻ tuối dẫn tôi vào bên trong tòa nhà. Cửa nơi đây đủ lớn để tôi không phải khom lưng. Bên trong, mọi thứ đều sạch sẽ, mới mẻ, và mang mùi hóa chất.
Mật kìa.
Mật mặc một thứ áo đen dài, dài ghê, dài ghê, gần như chạm xuống sàn. Con bé đeo một chiếc khăn quàng cổ màu đỏ. Ghim ở vạt áo trước của nó là một bông hoa đỏ, nhưng không phải là hoa thật đâu. Trên bông hoa giả có một con ong cũng giả nốt, làm bằng kim loại. Thế đứng của Mật trông giống con người hơn hẳn khi xưa, và con người cứ đi qua đi lại quanh nó, ngay trong tầm vuốt của nó. Họ vẫn hơi né xa xa, nhưng đó không phải là khoảng cách an toàn. Họ đã quen với nó rồi.
“Đại Ca ơi,” con bé cất giọng gọi tôi. “Em đây này,” như thể tôi sẽ không nhìn ra được nó giữa đám đông. Nó vẫn là một con gấu, vẫn là gấu mà. Đỉnh đầu của nó cạ vào trần nhà.
Tôi lại chỗ nó, đi trên hai chân, và con người ở đây không bị sợ như những con người bên ngoài. Ừ thì, họ có tò mò đấy: khi tôi đi ngang, họ liếc mắt nhìn, nhưng họ đã quen với các Sinh Dạng rồi.
“Cảm ơn anh đã đến nhé, Đại Ca.” Một lần nữa, tôi lại thấy thích mê trước giọng của Mật. Cái giọng nó đã tặng tôi nghe cũng hay đấy. Nhưng giọng nó còn hay nữa, hay nữa nữa, hoặc có khi nó hay nhờ cách con bé sử dụng nó.
Nằm trên mũi nó là mấy lăng kính nhỏ nhỏ, được lắp trong khung kim loại. Chúng đặt sát nhau, quá sát đối với mắt nó.
Kênh của tôi: Anh không hiểu. Em đang làm gì ở đây thế?
Kênh của Mật: Mình kiếm chỗ thoải mái hơn đi, Đại Ca, rồi em sẽ giải thích.
Và trong lúc con bé truyền tin như vậy - nhanh ghê, hiệu quả ghê - cái giọng lịch sự của Mật nói với tôi, “Anh vào văn phòng em nhé?”
Văn phòng của Mật nằm gần cửa chính, và tôi nghĩ lý do là vì tòa nhà có nhiều chỗ khó đi đối với nó, chưa kể nó còn nặng quá, thang máy không chở nổi. Tôi có thể thấy một vài lối đi bên trong khối công trình phức tạp này đã được nới rộng và gia cố: các lối dẫn từ cái hang của nó đến những nơi khác, những nơi con người muốn nó đến. Có khi nào đây là chuồng của nó không nhỉ? Tôi hỏi nó.
Kênh của Mật: Tháp ngà của em đó. Em toàn vào đây khi không muốn gấu ó với người đời.
Tôi không hiểu ý nó. Chắc là tự đùa, là tự đùa đấy. Tôi nghĩ con bé đang tự đùa cho chính nó nghe, chứ không phải cho tôi nghe.
Văn phòng của con bé là một căn phòng lớn - cơ sở dữ liệu của tôi bảo rằng nó từng là hai phòng, nhưng nay một bên tường đã bị đập bỏ. Tấm biển trên cửa ghi, “Tiến sĩ Đại Hùng”, và tôi nghĩ đây là một trò đùa của Mật. Bên trong có một chiếc bàn, và đằng sau nó là một băng ghế rắn chắc. Trên tường treo mấy bức tranh, cùng kiểu tranh nghệ thuật trông cứ lộn xộn, lộn xộn của con người mà tôi đã thấy ở khách sạn Ruiz Blendt hôm nay. Phòng được gắn rèm, và với một lệnh điều khiển truyền đi từ thiết bị cấy của mình, con bé hạ chúng xuống, cho đến khi bọn tôi đã bị cô lập khỏi thế giới bên ngoài.
Với một tiếng thở dài dài, Mật hạ người xuống sàn, lờ chiếc ghế đi. Nó đưa vuốt vén tấm vải đen sang bên và gãi sột sột. Nó đã lại trở thành một con gấu, lại thành gấu rồi, và phần con người giả tạo đã được trút bỏ.
Kênh của Mật: Anh không tưởng tượng nổi lưng em đau thế nào vì phải đứng như thế suốt đâu.
Kênh của tôi: Sao em lại làm vậy?
Kênh của Mật: Bởi vì ranh giới giữa việc bị coi như thú vật hay được nhìn nhận là con người mong manh lắm. Đôi khi, mấu chốt nằm ở dáng đứng.
Kênh của tôi: Em không phải là thú vật mà cũng đâu phải là con người.
Mật khịt mũi, và lật mở một ngăn bàn ra. Đồ ăn, đồ ăn kìa. Trong đó có đồ ăn: thịt nguội, các loại hạt, trái cây. Ngay từ lúc bước vào phòng, tôi đã ngửi thấy cái mùi đó rồi, cái mùi thơm thơm, thơm hơn chỗ đồ ăn tệ ở Thảo Cầm Viên. Không chút lãng phí thời gian, tôi đớp đầy căng mồm.
Kênh của Mật: Em là cán bộ giảng dạy. Tại Cornell, người ta yêu cầu phải tuân thủ một chuẩn mực ứng xử nhất định, chẳng hạn như biết đứng thẳng và đi bằng hai chân.
Kênh của tôi: Anh không hiểu. Sao em lại là cán bộ?
Kênh của Mật: Hồi còn chiến đấu, em đã liên lạc với một số nơi, trong đấy có bộ phận kỹ thuật sinh học của bọn họ. Họ không biết em là ai, nhưng nhờ sự hiểu biết của mình, em đã gây được ấn tượng với họ. Em bảo họ rằng em toàn tự học hết. Họ không thực sự hiểu khoản tự của em thâm sâu đến mức nào đâu. Nó lúc lắc đầu, trái phải, trái phải, duỗi cơ cổ và cơ lưng. Chuyển động đó chẳng mang tí nét con người nào cả. Sau khi anh giúp chúng ta giành được tư cách pháp nhân, em đại khái đã chui ra khỏi hang. Em đã trình ra một, hai luận án và đi làm thuê cho con người. Đó là.. nếu em nói, “chiêu trò quảng cáo”, anh sẽ hiểu được chứ nhỉ?
Tôi thấy vui vui, vui vì nó quan tâm đến khả năng hiểu của tôi, và tôi gật đầu.
Kênh của Mật: Nhưng em chẳng kém cạnh gì bất cứ con người nào cả. Trên thực tế, em còn đang phải ghìm bản thân lại cơ. Em không muốn làm họ hết hồn vía. Trong thế kỷ trước, giới hàn lâm Mỹ đã phải tiếp nhận nhiều con người thuộc các nhóm nhân khẩu học mới lạ rồi, song bọn họ vẫn phần nào e dè với gấu.
Tôi không thấy câu chuyện đang nói có gì liên quan. Tôi nghĩ về Thảo Cầm Viên, về những con chó khác, và về sự mệt mỏi khi cứ ngày ngày, ngày ngày phải làm việc với con người, với đủ trò phức tạp vô nghĩa của họ. Mệt lắm, mệt lắm lắm.
Kênh của tôi: Sao em lại làm được thế này vậy?
Kênh của Mật: Bởi vì em là một mẫu lỗi. Em bị thiết kế xịn quá mức cần thiết. Không phải do chủ ý của những con người sáng tạo ra anh em mình đầu, Đại Ca à. Họ cứ tưởng mình sẽ có thể nhảy từ chó lên gấu mà không cần trải qua bước đại tu nào hết, cứ thế tận dụng cái vóc người và sức lực ưu việt hơn thôi. Em có một bộ não rất phức tạp, Đại Ca ạ. Anh biết là voi còn có não lớn hơn con người không? Tuy nhiên, chúng lại không thông minh hơn con người, bởi vì các phần cấu thành não chúng cũng lớn hơn. Não con người chứa nhiều thành phần hơn, thế nên họ thông minh hơn. Não em còn bao gồm nhiều thành phần hơn cả não họ, và em có thể sử dụng nhiều thiết bị hỗ trợ nhận thức nhân tạo khác nhau, giúp em càng cải thiện thêm được năng lực não bộ của mình. Nói thế này nghe hơi tự phụ, nhưng em không phải dạng vừa đầu, Đại Ca ạ. Và con bé lôi đủ các mục từ cơ sở dữ liệu của tôi ra, hoặc viết thêm những mục mới, để cho tôi còn hiểu được ý nó. Và em mặc toàn đồ ngớ ngẩn, hành xử hơi vụng khi ở gần con người, chưa kể còn đeo thêm một cặp kính nhỏ cũng là vì lý do này nữa đấy. Em muốn họ hơi hơi coi em như một con gấu diễn xiếc, một thứ để cười cợt. Bởi vì em chưa sẵn sàng để cho họ thực sự coi trọng em. Vả lại, chính họ còn chưa sẵn sàng làm thế nữa là.
Tôi hỏi con bé rằng liệu nó có thể nâng cấp cho tôi để tôi suy nghĩ được tốt như nó không.
Kênh của Mật: Chắc cũng sẽ có chút ít tiềm năng, nhưng mẫu của anh tương đối sát chuẩn mất rồi. Với cả, anh đang hạ thấp bản thân đấy. Anh không cần phải trở thành em đâu. Anh là một thủ lĩnh mà, Đại Ca.
Kênh của tôi: Hết rồi, hết là thủ lĩnh rồi.
Kênh của Mật: Cứ theo dõi được chỗ nào trong Thảo Cầm Viên là em để mắt đến luôn. Anh là một thủ lĩnh. Anh đang làm tốt mà.
Tôi nên gật đầu đồng ý. Chỉ gật, chỉ gật thôi. Tôi biết phàn nàn là hư, là làm Chó Hư. Nhưng ngoài Mật ra, tôi còn nói được về chuyện này với ai khác nữa đâu? Tôi bảo nó, Nhưng chỉ vô ích thôi. Chỉ có sống hết ngày, rồi lại hết ngày, rồi lại hết ngày. Con người ghét bọn anh và sợ bọn anh, và bọn anh phải làm những công việc ngu ngốc để đổi lấy những phần thưởng bé tí tí, và bọn anh chẳng có ai thấy vui vẻ gì cả.
Kênh của Mật: Con người đang phải đối mặt với sự thay đổi. Đã rất lâu rồi, bọn họ một mình độc chiếm toàn bộ hành tinh. Bây giờ họ phải chia sẻ nó với chúng ta. Anh đã một lần thuyết phục họ đừng tiêu diệt chúng ta rồi đấy. Anh đã cho họ thấy ta cũng giống họ.
Kênh của tôi: Hồi đó anh đâu biết là mình đang làm cái việc ấy. Khi nghĩ về phiên tòa, về việc nó từng làm tôi cảm thấy thật tệ, thật tệ, tôi lại khom vai xuống, đầu cúi cúi.
Kênh của Mật: Không quan trọng. Và anh cùng những người khác càng sống chung với con người lâu, họ sẽ càng thêm quen với chúng ta. Họ sẽ luôn sợ sệt chúng ta chút chút, và một số con người sẽ luôn căm ghét chúng ta, nhưng giờ đây, một tương lai vốn trước kia không hề khả dĩ nay đã có thể xảy ra. Biến tương lai đó thành hiện thực là nhiệm vụ của anh, của em, và của tất cả những người có thể chung tay góp sức. Đang có mười bảy cơ sở trên khắp thế giới nghiên cứu chế tạo các mẫu Sinh Dạng mới đấy, anh biết không?
Không biết, không biết. Tôi không biết chuyện này. Mật nhìn ra vẻ ngạc nhiên của tôi.
Kênh của Mật: Bởi vì chúng ta đang tồn tại. Chúng ta là một sự thật. Vâng, quả là có nhiều con người cứ tìm cách phủ nhận chúng ta đấy: họ là những người có thứ để mất, hoặc những người luôn coi mới mẻ đồng nghĩa với xấu xa. Nhưng những người đầu óc khoáng đạt thì đang suy ngẫm xem liệu mình sẽ có thể trao tặng cho thế giới món quà gì. Ngay cả những mẫu đã được chế tạo rồi, như anh và em chẳng hạn, cũng hữu dụng trong rất nhiều mảng chứ không chỉ mỗi chiến đấu. Và khi lưỡi dao sợ hãi đã không còn cứa buốt như trước nữa, họ sẽ nhận ra điều ấy. Chính phủ hiện đã bắt đầu cân nhắc đến các điều luật mới, cho phép giới sản xuất Sinh Dạng giữ một hợp đồng có thời hạn nhất định với các tạo vật của mình sau khi chế xong, bởi vì không ai được quyền sở hữu chúng ta cả.
Sự hào hứng của con bé không thuyết phục được tôi. Như vậy liệu có tốt hơn bị sở hữu chút nào không?
Nhưng nó không lay động trước vẻ buồn buồn của tôi. Có chứ! Tất nhiên là có rồi. Vì sau khi kết thúc hợp đồng, các Sinh Dạng sẽ được tự do và có của cải, và quan trọng nhất, bọn họ sẽ có địa vị trong đời.
Tôi cố gắng vui lên cùng nó, cố lắm lắm, nhưng mọi thứ sao cứ xa xôi quá, và chỉ-có-trong-đầu-con-bé quá. Điều Mật nhắc đến là tương lai, hay chỉ là giấc mơ của nó thôi vậy? Đối với tôi, sự không-mục-đích của cuộc đời tôi vẫn đang đứng đấy, vươn cao, vươn cao, cao tít trên đầu tôi, nhốt tôi trong cái bóng của nó. Trước đây, cuộc đời đơn giản hơn nhiều. Tôi không phải là Mật, không phải là người đã được biến thành thiên tài nhờ một sai sót. Tôi chỉ là Đại Ca, chỉ Đại Ca thôi. Tôi là thủ lĩnh, nhưng tôi không biết phải đi đường nào cả.
Kênh của Mật: Không sao đâu mà, Đại Ca.
Tôi nhai thịt và nhìn nó. Em hạnh phúc là anh vui rồi.
Kênh của Mật: Em sẽ mang hạnh phúc đến cho anh. Em có một người để anh gặp đây.
Kênh của tôi: Một trong những con người của em hả?
Kênh của Mật: Là bạn ngày xưa ấy mà. Con bé truyền lệnh gì đó cho hệ thống liên lạc trong phòng.
Kênh mới, kênh mới. Một kênh mới mở thẳng vào cuộc trò chuyện giữa bọn tôi. Trong một chốc, chỉ có vậy thôi: tôi biết về kết nối đó, nhưng không có thêm dữ liệu nào khác. Thế rồi:
Kênh của Ong: Độ toàn vẹn 45/120 hệ thống liên lạc sẵn sàng hoạt động xin chào Đại Ca xin chào xin chào.
Tôi rà soát cái kênh đấy. Tôi nghi ngờ. Tôi chẳng hiểu gì cả.
Kênh của Ong: (ảnh một căn phòng trắng sạch dưới ánh sáng nhân tạo) (các phép toán phức tạp mô tả động lực học bầy đàn).
Kênh của tôi với Mật, không có kèm Ong: Giải thích đi. Ong đã bị tụt xuống dưới mức dung sai nhận thức rồi mà, và chị ấy... và tôi bị hết từ, hết mất từ để nói rồi. Có thứ gì đó đang dâng lên trong tôi, lớn dần, lớn dần.
Kênh của Mật: Chị bay đi đâu, đi đâu? Là đùa, lại là đùa, một trò đùa khác của Mật. Tôi quyết định rằng mình không thích chúng. Mật nói tiếp: Thông qua liên kết vệ tinh tại Retorna, em đã xoay xở tải lên được một bản sao lưu nhân hệ điều hành tâm trí của Ong. Chẳng nhiều nhặn gì đâu. Phần lớn mất hết rồi. Nhưng đó vẫn là Ong. Em đã gầy dựng một đàn mới cho chị ấy ở đây, và đã thiết lập để cả đàn có thể tải sao lưu xuống. Chị ấy đang phục hồi bản thân.
Ong: (ảnh chim chết. Ảnh động: cánh của một con chim chết” được cắt bỏ và thay thế bằng cánh mới. Con chim chết bay lên, rời đi với những cú vỗ cánh giật giật, giật giật). Thế là tôi biết, biết ngay, biết đây là Ong, hay ít nhất thì cũng phần nào là Ong. Đây chính là chị Ong của bọn tôi.
Tôi hỏi về Rồng, nhưng Rồng không phải là một sinh vật như Ong. Rồng giống bọn tôi, và với cậu ta, chết là chết hẳn.
Kênh của Mật: Nhưng còn thế hệ tiếp theo ấy... chưa biết chừng họ sẽ không bị hạn chế như vậy nữa đâu. Trí tuệ phân tán tồn tại thật: Ong đã chứng minh điều đó. Một lần nữa, những con người tạo ra chúng ta không hề hay biết thành phẩm của họ xịn đến cỡ nào. Bọn họ quá mê mải với việc chế cho bằng ra các sinh vật có thể đóng vai đồ tể hộ mình.
Kênh của tôi: Ong này, chị nói 45/120 là sao vậy?
Kênh của Ong: Đã vứt bỏ giới hạn toàn vẹn nhân tạo! Tiềm năng tăng trưởng hiện tại đạt +20% và đang tiếp tục gia tăng. Đường tương lai rộng lối! Đạp đổ hệ thống!
Kênh của Mật: Ong vẫn đang thích nghi với cuộc sống mới của mình. Cũng giống như tất cả chúng ta, chị ấy đang miệt mài tìm cách bứt phá thông số của mình.
Kênh của tôi: Có giống anh đâu.
Kênh của Mật: Giá mà anh có thể nhìn thấy bản thân qua đôi mắt của em thì hay biết mấy, Đại Ca ạ. Anh không nhận ra mình đã thay đổi nhiều như thế nào kể từ khi rời khỏi dây chuyền xuất xưởng đâu.