Bạn đồng hành duy nhất của Pietro Zini là lũ mèo. Ông có sáu con. Chúng thường nằm dưới bóng của một cây cam, hoặc lang thang giữa những chậu hoa và luống cây, trong vườn rau nhỏ của nhà ông, ở trung tâm của quận Trastevere. Nơi đây không khác nào một thị trấn tỉnh lẻ bất ngờ được nằm trong một thành phố.
Từ chỗ cửa sổ sát mặt đất đang mở toang của phòng làm việc vang lên những nốt nhạc của một chiếc máy quay đĩa cũ. Bản Serenade cho đàn dây của Antonin Dvořák có sức mạnh làm cho cả những tấm rèm cửa nhảy múa. Nhưng Zini không biết điều đó. Ông đang ngả lưng trên một chiếc ghế võng, tận hưởng âm nhạc và một tia nắng mặt trời dường như chỉ vì ông mà đã cố lọt qua những đám mây. Ông là một ông lão sáu mươi khỏe khoắn. Ông có cái bụng phệ của những người đàn ông cường tráng trong thời kỳ đầu của thế kỷ hai mươi. Đôi bàn tay to thường dùng để khám phá thế giới đang được đặt trên đùi. Cái gậy màu trắng đặt nằm dưới chân. Cặp mắt kính đen phản chiếu một hiện thực giờ đã dư thừa.
Từ ngày ông không nhìn được nữa, ông từ bỏ mọi mối quan hệ với con người. Hàng ngày ông tha thẩn giữa ngôi nhà và vườn rau, chìm đắm trong niềm hạnh phúc của những chiếc đĩa nhạc. Ông sợ sự im lặng hơn cả bóng tối.
Một trong những con mèo trèo lên ghế võng và tới nằm cuộn tròn trên người ông. Zini lướt những ngón tay trong bộ lông dày của nó và con vật run run đầy cảm kích theo mỗi cái vuốt ve.
“Nhạc này hay phải không Socrate? Ta biết, chú mi cũng giống ta. Chú mi thích những giai điệu êm ái. Còn cậu em của chú mi lại thích giai điệu khoa trương của Mozart.”
Con mèo có bộ lông xám và nâu, với một cái vệt màu trắng trên mũi. Có cái gì đó thu hút sự chú ý của nó vì nó bỗng ngóng đầu dậy, chuồn khỏi sự âu yếm của ông chủ và đuổi theo một con ruồi to. Sau vài giây, nó mất hứng thú với con côn trùng và quay lại cuộn mình. Zini tiếp tục vuốt ve nó.
“Nào, xin mời, cứ hỏi đi.”
Zini có vẻ bình thản. Ông vươn tay lấy một cốc nước chanh từ chiếc bàn nhỏ bên cạnh. Ông uống một ngụm.
“Tôi biết anh ở đây. Tôi đã biết từ lúc anh tới. Tôi tự hỏi bao giờ anh sẽ lên tiếng. Thế nào, anh quyết định chưa?”
Một con trong lũ mèo đến cào cào mắt cá chân của kẻ đột nhập. Đúng là Marcus đã đứng đó được ít nhất hai mươi phút. Anh đã lẻn vào nhà từ lối cổng phụ và suốt thời gian đó quan sát Zini, tìm cách thích hợp để tiếp cận ông. Anh rất giỏi nhìn người nhưng lại không biết giao tiếp với họ. Việc ông cảnh sát về hưu bị mất thị lực làm anh tin rằng sẽ dễ nói chuyện hơn với ông ấy. Thêm nữa, có lợi thế là ông ấy sẽ không thể nhận ra khuôn mặt anh, danh tính của anh vẫn sẽ được đảm bảo. Thế mà ông ấy lại nhìn thấy anh tinh tường hơn bất cứ người nào khác.
“Đừng bị lừa gạt. Tôi không mù. Chỉ là thế giới quanh tôi đã tắt ngóm.”
Người đàn ông đó truyền sức mạnh và lòng tin.
“Tôi đến vì chuyện của Nicola Costa.”
Zini gật gù, sầm mặt lại, rồi cười. “Anh là một trong số họ, phải không? Không, tìm kiếm câu trả lời chỉ là việc vô ích. Tôi biết anh không thể nói điều đó với tôi.”
Marcus không thể tin là ông cảnh sát già đó biết chuyện.
“Trong giới cảnh sát có rất nhiều chuyện đồn thổi. Một vài người cho rằng đó là truyền thuyết. Nhưng tôi không tin. Nhiều năm trước, tôi có được giao một vụ án. Một bà mẹ bị bắt cóc và bị sát hại, nhưng cái cách mà tên sát nhân trút giận lên bà ấy tàn bạo đến khó tin và không thể lý giải nổi. Một buổi tối, tôi nhận được một cú điện thoại. Từ đầu dây bên kia, một người đàn ông giải thích cho tôi tại sao việc truy lùng một tên bắt cóc lại là sai lầm và sau đó ông ta nói với tôi làm thế nào để tìm ra hung thủ thực sự. Đó không phải là một cuộc gọi nặc danh thông thường, nó rất thuyết phục. Kẻ giết người phụ nữ là một gã tán tỉnh bị từ chối. Chúng tôi đã bắt hắn.”
“Figaro vẫn còn tự do,” Marcus truy kích ông.
Nhưng người đàn ông lảng tránh. “Anh có biết là trong chín mươi tư phần trăm các vụ án, nạn nhân quen biết hung thủ không? Khả năng họ bị một người họ hàng gần hoặc một người bạn thường giao du sát hại cao hơn là một kẻ hoàn toàn xa lạ”
“Tại sao ông không trả lời tôi hả Zini? Ông không muốn khép lại quá khứ sao?”
Bản nhạc của Dvořák đã hết, kim máy quay đĩa nảy lên trên rãnh cuối cùng của chiếc đĩa than. Zini rướn người về phía trước, làm cho Socrate lăn xuống đất và đuổi theo đám bạn của nó. Ông cảnh sát khoanh tay. “Các bác sĩ đã nói trước khá lâu với tôi rằng tôi sẽ bị mù. Vì vậy tôi có đủ thời gian để thích nghi với chuyện đó. Tôi đã tự nhủ: Khi bệnh tật ảnh hưởng đến công việc của tôi, tôi sẽ từ bỏ ngay lập tức. Trong lúc đó tôi đã tự chuẩn bị: tôi học chữ nổi, thi thoảng tôi nhắm mắt đi quanh nhà để tập nhận biết các đồ vật bằng xúc giác, hoặc tôi đi dạo bằng gậy dẫn đường. Tôi không muốn phụ thuộc vào người khác. Rồi, một ngày, mọi thứ bắt đầu mờ ảo trước mắt tôi. Một vài chi tiết biến mất, trong khi số khác lại trở nên cực kỳ rõ ràng. Ánh sáng yếu dần trong góc và sáng rõ trong vài hình ảnh làm chúng óng ánh sắc màu. Thật không thể chịu nổi. Những lúc đó tôi đã cầu nguyện cho bóng tối đến nhanh. Rồi, một năm sau, tôi đã được toại nguyện.” Zini tháo đôi kính đen, mở cặp đồng tử bất động và vô cảm trước ánh sáng mặt trời. “Tôi cứ nghĩ rằng ở đây tôi chỉ có một mình. Nhưng, anh biết gì không? Tôi hoàn toàn không đơn độc. Trong bóng tối có tất cả những người tôi đã không thể cứu sống trong suốt sự nghiệp của mình, những khuôn mặt nạn nhân trừng trừng nhìn tôi, họ nằm duỗi dài trong vũng máu và chất thải của họ, ở nhà hay ngoài đường, tại một cánh đồng hoang hay trên một cái giường nhà xác. Tôi tìm thấy họ ở đây, họ đang đợi tôi. Và giờ họ sống cùng tôi như những bóng ma.”
“Tôi cá rằng có cả Giorgia Noni. Cô ấy làm gì, nói chuyện với ông chứ? Hoặc cô ấy nhìn ông và im lặng, làm ông tự thấy hổ thẹn về chính mình?”
Zini ném cốc nước chanh xuống đất. “Anh không hiểu được.”
“Tôi biết ông đã ngụy tạo kết quả điều tra.”
Ông lão lắc đầu. “Đó là vụ án cuối cùng tôi thụ lý. Tôi phải giải quyết nhanh, tôi không có nhiều thời gian. Cậu anh trai Federico xứng đáng được biết hung thủ.”
"Vì thế mà ông bỏ tù một kẻ vô tội?
Viên cảnh sát già hướng mắt về phía Marcus như thể ông ta nhìn thấy anh. “Chỗ này thì anh nhầm rồi: Costa không vô tội. Hắn ta đã có tiền án về tội bám đuổi và quấy rối tình dục. Tại nhà hắn, chúng tôi đã tìm thấy tranh ảnh khiêu dâm quá khích và những thứ bất hợp pháp được tải xuống từ Internet. Chủ để chỉ có một: Xâm hại phụ nữ.”
“Những ý nghĩ kỳ quặc không đủ để kết án một con người.”
“Hắn đang chuẩn bị tấn công. Anh có biết vụ bắt giữ hắn diễn ra thế nào không? Hắn nằm trong danh sách những kẻ tình nghi của vụ Figaro, chúng tôi đã để mắt đến hắn. Một buổi tối chúng tôi nhìn thấy hắn đang rình rập một phụ nữ trước của một siêu thị, hắn cầm trong tay một chiếc túi đi tập thể hình. Chúng tôi cần bằng chứng nhưng phải quyết định nhanh. Chúng tôi có thể để hắn hành động với nguy cơ rằng hắn sẽ làm hại người phụ nữ, hoặc ngăn hắn lại ngay lập tức. Tôi đã chọn phương án thứ hai. Và tôi có lý.”
“Có kéo trong túi sao?”
“Không. Chỉ có đồ để thay,” Zini thú nhận. “Nhưng chúng y hệt bộ quần áo hắn đã mặc. Anh biết vì sao không?”
“Để không bị ai chú ý trong trường hợp bị dây máu.” Kế hoạch có tính logic hoàn hảo.
“Và rồi hắn đã thú tội và đưa ra minh chứng. Với tôi thế là đủ.”
“Không một ai trong số nạn nhân bị tấn công cung cấp thông tin hữu ích để nhận dạng hắn. Họ chỉ dừng ở việc xác nhận đoạn cuối rằng chính là hắn ta. Phụ nữ bị tấn công thường hoảng loạn đến mức khi cảnh sát chỉ ra một thủ phạm, họ sẽ nói ngay đó chính là hắn. Nhưng họ không nói dối, họ muốn tin vào điều đó, thậm chí họ chắc rằng mọi chuyện là vậy. Họ không thể sống khi biết rằng con quỷ làm hại họ vẫn còn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Nỗi sợ hãi mọi chuyện tái diễn còn mạnh hơn bất cứ cảm nhận công lý nào. Vậy nên thủ phạm này hay thủ phạm khác thì cũng như nhau cả thôi.”
“Federico Noni đã nhận ra Costa qua giọng nói của hắn.”
“Thật thế sao?” Marcus nổi nóng. “Cậu thanh niên đó bình thản khi chỉ tay về phía hắn chứ? Nghĩ mà xem, cậu ta đã phải chịu một loạt những cú sốc trong suốt quãng thời gian đó.”
Pietro Zini không biết trả lời thế nào. Tâm trạng của người cảnh sát già vẫn còn có thể hiểu được, nhưng rõ ràng có thứ gì đó đã tan vỡ trong tâm hồn. Người đàn ông từng một thời chỉ cần liếc mắt cũng đủ làm lũ tội phạm khiếp sợ, giờ đây lại mong manh đến khó tin. Và không phải chỉ vì ông bị khuyết tật. Trái lại, nó làm cho ông trở nên khôn ngoan hơn. Marcus chắc chắn rằng ông ta biết điều gì đó, như vẫn thường xảy đến với anh, anh chỉ cần để cho ông ta nói.
“Từ ngày họ nói tôi sẽ bị mù, tôi không bao giờ bỏ lỡ một buổi hoàng hôn. Đôi lần tôi đã đi lên sân thượng của Gianicolo và ở đó chờ tới tận tia sáng cuối cùng. Có những thứ chúng ta chắc chắn và không quan sát chúng nữa, ngay cả khi mỗi lần chúng đều làm ta bất ngờ. Những vì sao chẳng hạn. Tôi nhớ khi còn bé tôi rất thích nằm dài trên bãi cỏ để tưởng tượng tất cả những thế giới xa xôi đó. Trước khi không còn nhìn được nữa tôi đã lặp lại việc đó, nhưng nó không còn như xưa. Đôi mắt tôi đã nhìn thấy quá nhiều điều sai trái và kinh khủng. Trong số những điều cuối cùng tôi nhìn thấy là thi thể của Giorgia Noni.” Ông cảnh sát già vươn tay để gọi lũ mèo lại bên mình. “Thật phức tạp khi tin rằng ai đó đưa chúng ta đến thế giới này chỉ để chứng kiến chúng ta đau khổ. Người ta nói rằng nếu Chúa trời tốt bụng thì ngài sẽ không thể có quyền năng vô hạn và ngược lại. Một vị Chúa trời tốt bụng sẽ không để những đứa con của mình bị trừng phạt, cũng đồng nghĩa rằng ngài không đủ khả năng ngăn cản chuyện đó. Trái lại, nếu ngài tiên đoán được mọi chuyện, ngài sẽ không tốt như ngài muốn chúng ta tin như thế. Tôi muốn nói với anh rằng đó là một bức tranh mà chúng tôi không có khả năng hiểu. Rằng một con người đơn lẻ không thể hiểu một ý nghĩa to lớn như thế của mọi việc. Nhưng sự thực là tôi không biết câu trả lời.”
“Tôi nghĩ là ông thành thật. Tôi rất cảm kích”
Zini đứng dậy."Lại đây, tôi muốn cho anh xem một thứ.
Ông cầm cây gậy và bước vào phòng làm việc. Marcus đi theo ông. Căn phòng rất ngăn nắp và sạch sẽ, điều này cho thấy quả thực Zini sống rất tự lập. Ông cảnh sát già lại gần chỗ máy quay đĩa và cho phát lại bản nhạc của Dvořák. Trong lúc ông thao tác, Marcus để mắt tới một cuộn dây thừng khoảng hai mét bỏ trong một góc phòng. Ai biết ông cảnh sát đã bao lần thử dùng nó.
“Tôi đã sai lầm khi trả lại giấy phép sử dụng vũ khí,” Zini chỉ nói vậy mà không bổ sung thêm gì khác như thể ông phán đoán ra suy nghĩ của vị khách. Rồi ông tới ngồi bên bàn làm việc, nơi có đặt một chiếc máy tính. Trước mặt bàn phím không phải là một màn hình thông thường mà là một bảng hiển thị chữ nổi và loa. “Anh sẽ không thích điều sắp được nghe đâu.”
Marcus bắt đầu tưởng tượng xem đó là điều gì.
“Nhưng trước tiên tôi muốn nói với anh rằng cậu thanh niên Federico Noni đó đã phải chịu đựng quá nhiều.” Zini có vẻ ưu phiền. “Nhiều năm trước, cậu ta đã mất chức năng vận động của đôi chân, chuyện lại xảy ra với đúng người là vận động viên như cậu ấy. Nếu bị mù lòa vào tuổi của tôi, anh còn có thể chấp nhận được. Rồi đến vụ cô em gái bị giết hại dã man ngay trước mặt cậu ta. Liệu anh có thể hiểu được dù chỉ là ý tưởng về một chuyện như thế này không? Nghĩ mà xem, cậu ta đã thấy mình bất lực ra sao. Ai biết được cậu ta đã cảm thấy có lỗi như thế nào về chuyện này, dù cậu ta không làm điều gì sai trái.”
“Điều này thì có liên quan gì đến việc ông sắp hé lộ với tôi?”
“Có liên quan bởi vì Federico xứng đáng có được công lý. Dù nó là kiểu gì đi chăng nữa.” Pietro Zini im lặng, ông chờ đợi Marcus thể hiện là anh đã hiểu. “Anh có thể sống chung với một người tàn tật. Anh không thể sống chung với một mối nghi ngờ.”
Vậy là đủ. Ông cảnh sát mò mẫm bàn phím. Công nghệ này là một sự trợ giúp hiệu quả cho những người khiếm thị. Zini có thể thực hiện những hoạt động thông thường nhất như lướt Internet hay trò chuyện, hoặc gửi và nhận thư điện tử. Chẳng ai trên mạng có thể nhận ra sự khác biệt. Trong không gian mạng, những khác biệt đều bị xóa bỏ.
“Vài ngày trước tôi có nhận được một email,” ông cảnh sát thông báo. “Giờ tôi sẽ cho anh nghe nó…”
Trên máy tính của Zini có một chương trình đọc email cho ông. Người đàn ông mở loa và ngả lưng vào ghế tựa, chờ đợi. Giọng nói điện tử của một phần mềm tổng hợp âm thanh trước tiên thông báo một địa chỉ email nặc danh của Yahoo. Bức thư không có tiêu đề. Rồi, giọng nói chuyển sang đọc rõ nội dung.
“h-ắ-n-t-a-kh-ông-gi-ống-a-nh… h-ãy-t-ìm-trong-kh-u-v-ườn-của-b-iệt-th-ự-G-lo-ri.”
Bằng một phím bấm, Zini kết thúc công việc. Marcus hoang mang: tác giả của tin nhắn bí ẩn đó rõ ràng là kẻ dẫn đường giấu mặt đã đưa anh tới tận chỗ đó. Tại sao hắn ta lại tìm tới một ông cảnh sát mù?
“Hắn ta không giống anh có nghĩa là sao?”
"Thành thực mà nói, tôi quan tâm nhiều hơn đến vế thứ hai: Hãy tìm trong khu vườn của biệt thự Glori."
Zini đứng dậy khỏi chỗ ngồi, lại gần anh, đặt tay lên vai anh, gần như thể cầu xin. “Tôi không thể đi tới đó. Giờ anh biết mình phải làm gì rồi đấy. Hãy đi đến xem có thứ gì trong công viên ấy.”
