Chương 70: Trở về (hai)
"Phu tử, người... người vừa mới cất tiếng nói chuyện sao?"
Một lúc lâu sau, Mông Trọng kinh ngạc hỏi.
Nghe thấy lời này, Trang Tử chớp chớp mắt, cố tình làm ra vẻ không biết gì mà nói: "Lão phu đâu có điếc cũng chẳng có câm, vì sao lại không thể nói chuyện?"
"Không phải ạ." Mông Trọng lắc đầu, ngạc nhiên nói: "Đệ tử ở bên cạnh người đã tròn bốn năm, chưa từng thấy người mở miệng nói một lời..."
"Đó chỉ là do lão phu không muốn nói mà thôi." Trang Tử vuốt râu, điềm nhiên đáp.
"Vậy tại sao bỗng nhiên người lại muốn nói chuyện rồi? Chẳng lẽ trong đó có biến cố gì mà đệ tử bất hiếu này không biết sao?" Mông Trọng tò mò hỏi.
Nghe vậy, Trang Tử thản nhiên đáp: "Có lẽ là do bị một tên đệ tử bất hiếu nào đó làm cho tức giận chăng."
"Phu tử..." Mông Trọng vừa nghe đã biết Trang Tử đang trêu chọc mình.
Nhìn vẻ mặt bất lực của Mông Trọng, Trang Tử cười ha hả, vẫy vẫy tay nói: "Được rồi, được rồi, con ngồi xuống đây đi, kể lại những trải nghiệm lần này của con xem nào... Con ra ngoài chuyến này, trải qua nhiều sự việc, chắc hẳn cũng đã có không ít thu hoạch nhỉ."
Nghe vậy, Mông Trọng liền ngồi vào chỗ ngồi thường ngày của mình, tức là phía bên tay phải của Trang Tử, vẫn khoanh chân ngồi đó, từ từ kể lại những trải nghiệm trong chuyến đi vừa qua.
Kể chi tiết về chuyến đi đến nước Đằng, tóm gọn lại thì những việc lớn cũng chỉ là quen biết Huệ Ngang, gặp mặt Tống vương Yển, gặp Đằng Hổ, bái kiến Mạnh Tử mà thôi, ngoài ra chính là những điều tai nghe mắt thấy ở nước Đằng.
Khi Mông Trọng nhắc đến chuyện của Huệ Ngang, Trang Tử vuốt râu khẽ gật đầu.
Trong số những hậu bối mà Trang Tử quen biết, Huệ Ngang là người xuất sắc nhất, điểm duy nhất bị chê trách chính là việc ông ta lựa chọn phò tá Tống vương Yển.
Mà trong mắt Trang Tử, Tống vương Yển không phải là một vị quân chủ hiền minh.
"Con đã gặp Tống vương, con đánh giá thế nào?" Trang Tử hỏi.
Mông Trọng suy nghĩ kỹ càng, rồi thuật lại theo đánh giá trước đó của Huệ Ngang: "Tống vương Yển người này, trí tuệ mà bạo ngược... Lúc mới gặp đệ tử, ông ta thực ra khá ôn hòa, nhưng sau đó lại ngay trước mặt đệ tử mà giết chết một đại thần tên là Đường Ánh..."
Nói đoạn, Mông Trọng kể lại sự việc hôm đó đầu đuôi cho Trang Tử nghe, khiến Trang Tử lắc đầu không thôi.
Tất nhiên, cái lắc đầu này của Trang Tử là nhắm vào vị đại thần tên Đường Ánh kia. Dẫu sao thì lời lẽ kiểu như "bất kể thiện ác đều trừng phạt, thì thế nhân mới biết sợ hãi Đại vương" của kẻ đó thật sự là quá mức hồ đồ. Người như vậy dù có tài thì cũng là có tài mà không có đức, giữ lại trên đời sớm muộn cũng gây ra họa lớn.
Nhưng dù vậy, việc Tống vương Yển ngay lập tức đích thân sát hại Đường Ánh cũng cho thấy tính cách bạo ngược và sự coi rẻ mạng người của vị quân chủ này.
Có câu "thỏ chết cáo buồn, vật thương loại nọ", mặc dù Đường Ánh bị Tống vương Yển giết hôm nay đúng là đáng chết, nhưng nhìn tình hình lúc đó, ai dám đảm bảo lần sau người bị Tống vương Yển giết sẽ không phải là chính mình? Mặc dù Huệ Ngang kiên trì với quan điểm "Đại vương sẽ không giết ta", nhưng nhìn vào hành động Tống vương Yển dùng kiếm chỉ vào Huệ Ngang lúc đó, Mông Trọng không cho rằng làm quan dưới trướng vị quân chủ này là một trải nghiệm tốt đẹp gì.
"...Nhưng lời sau đó của hiền huynh Huệ Ngang lại khiến đệ tử có chút do dự. Huynh ấy nói, người sống một đời, cuối cùng khó tránh khỏi muốn quay về cố quốc. Nếu lúc này cố quốc đã không còn tồn tại nữa, chẳng phải là một chuyện rất đau lòng sao?" Mông Trọng nói với Trang Tử.
"Giống như lá rụng về cội, lá rời khỏi cành cuối cùng sẽ mục nát nơi đất mẹ, trả lại tinh khí cho cây đại thụ để nuôi dưỡng rễ cây. Con người cũng vậy thôi. Kẻ được người đời gọi là 'đại trượng phu' như Trương Nghi, những kẻ mải mê chạy theo lợi ích đó, không hiểu được đạo lý này... Nửa đời theo đuổi công danh lợi lộc, sau khi chết cũng chỉ là một nắm đất vàng, hà tất phải vậy?"
Trang Tử khẽ gật đầu, lời giải thích này Huệ Ngang cũng từng nói với ông, đó là lý do ông mặc nhiên chấp nhận việc Huệ Ngang phò tá Tống vương Yển.
Dẫu sao thì ngay cả Trang Tử cũng không muốn nhìn thấy đất nước mình bị nước khác tiêu diệt, dù sao đó cũng là cố quốc đã sinh ra và nuôi dưỡng ông.
Sau đó, Mông Trọng lại kể cho Trang Tử nghe về cuộc đối thoại giữa mình và Đằng Hổ.
Khi nghe tin Mông Trọng cuối cùng đã không ra tay sát hại Đằng Hổ, Trang Tử cảm thấy vô cùng ngạc nhiên, ông nén niềm vui hỏi: "Tại sao không ra tay?"
Mông Trọng liền kể lại chuyện gia tư mã Mông Kình dùng tính mạng mình để bắt giữ Đằng Hổ, rồi giải thích: "Lúc đó trong lòng đệ tử tự hỏi, nhát đao này xuống, liệu có coi là báo thù cho huynh trưởng được không? Anh linh của huynh trưởng liệu có thể an nghỉ không? Không phải! ...Nếu nhát đao đó hạ xuống, cùng lắm chỉ là vì sự 'thỏa mãn' của bản thân mà thôi. Vì sự thỏa mãn của chính mình mà cướp đi sự hy sinh và công lao của chú Mông Kình, thì đó là cái gì chứ?"
"..." Trang Tử lặng lẽ lắng nghe.
Phải nói rằng, câu trả lời của Mông Trọng vẫn còn khoảng cách khá xa so với câu trả lời mà Trang Tử ưng ý nhất, nhưng dù vậy, Trang Tử đã rất hài lòng rồi. Dẫu sao đệ tử trước mắt năm nay mới mười lăm tuổi, ở độ tuổi nhỏ như vậy mà có thể nghĩ đến tầng này, lại còn làm được việc kiềm chế "nhân dục" trong lòng, đây đã là một chuyện vô cùng đáng quý.
"Có thấy hối tiếc không?" Trang Tử cố tình hỏi ngược lại.
Mông Trọng lắc đầu nói: "Mối thù của huynh trưởng, chú Mông Kình đã báo cho huynh ấy rồi, đã giết chết 'quân chủ nước Đằng là Đằng Hổ'. Còn Đằng Hổ mà đệ tử nhìn thấy, lại là một 'anh hùng của bên kia' vẫn còn canh cánh nỗi lo về đất nước lúc lâm chung. Người như vậy, thực không nên chết trong tay đệ tử với tư cách là 'binh sĩ nước Tống'... Đệ tử không có gì hối tiếc."
Trang Tử nghe vậy gật đầu, tán thưởng: "Thù hận sinh ra thù hận, thù hận nuôi dưỡng thù hận, đó là một chuyện vô cùng đáng sợ. Ngày xưa, có một cô gái nước Ngô và một cô gái nước Sở tranh nhau một cây dâu, ban đầu là dùng lời lẽ tranh cãi, sau đó thì cào cấu đánh nhau. Cô gái nước Sở thể chất yếu ớt, không phải đối thủ của cô gái nước Ngô, về đến nhà liền kể lại sự việc cho người nhà nghe. Người nhà rất tức giận, hôm sau liền cùng nhau báo thù cô gái nước Ngô kia, đánh cho cô ta một trận tơi bời. Cô gái nước Ngô bị đánh, cũng kể lại sự việc cho người nhà, người nhà bèn cùng tộc nhân trong thôn, mang theo đao kiếm giết đến nhà cô gái nước Sở, giết sạch cả nhà họ. Khi biết tin trong biên giới có dân nước Sở bị người nước Ngô sát hại, tướng lĩnh đất Sở liền triệu tập quân đội, tàn sát sạch sẽ cả ngôi làng nơi cô gái nước Ngô sinh sống. Ngô vương biết tin, liền triệu tập đại quân tấn công nước Sở, cuối cùng dẫn đến cuộc chiến tranh kéo dài hàng chục năm giữa hai nước Ngô - Sở... Và đây, chính là mối thù hận bắt nguồn từ một cây dâu."
Dừng lại một chút, Trang Tử nói tiếp: "Còn cô gái nước Sở và cô gái nước Ngô đã gây ra cuộc chiến tranh giành cây dâu này thì sao? Cả gia đình hai bên đều bị thù hận nuốt chửng, dẫn đến cảnh nhà tan cửa nát."
"Đệ tử đã hiểu." Mông Trọng trầm tư gật đầu, rồi nói ngay: "Nếu lúc đó có một bên biết lấy nhân đức đáp lại, buông bỏ tranh chấp, có lẽ đã không dẫn đến kết cục như vậy rồi, phải không ạ?"
"Hửm?"
Trang Tử nghe ra manh mối từ lời nói của đệ tử, nghi hoặc hỏi: "Nhân đức? Tại sao con lại có suy nghĩ đó?"
Thấy vậy, Mông Trọng liền thành thật kể lại: "Chuyện là thế này, sau khi Đằng Hổ chết, Huệ Ngang huynh từng đưa đệ tử đến nước Trâu, bái kiến Mạnh Tử..."
Nghe đến đây, nụ cười trên mặt Trang Tử hơi cứng lại, thản nhiên nói: "Có chuyện đó sao? ...Kể chi tiết xem nào."
Thấy vậy, Mông Trọng liền thuật lại quá trình bái kiến Mạnh Tử một cách tỉ mỉ, bao gồm cả việc mình tranh luận với các đệ tử của Mạnh Tử.
Không hề nói quá, khi nghe tin Mông Trọng khiến các đệ tử của Mạnh Tử cứng họng không nói được lời nào, lại còn công khai chỉ trích Nho gia là "xảo trá" mà các đệ tử Nho gia lại không thể phản bác, Trang Tử dù đã ngoài bảy mươi tuổi nhưng vẫn phấn khích đến mức mày râu bay múa, liên tục gật đầu cười nói: "Hay! Hay! Phải thế mới đúng chứ!"
Nói xong, ông quay sang nhìn Mông Trọng.
Phải nói rằng, dù Trang Tử luôn cho rằng Mông Trọng là đệ tử thông tuệ hơn người, nhưng cũng không ngờ đứa trẻ này lại có thể khiến đám đệ tử của Mạnh Tử cứng họng. Quan trọng hơn, Mông Trọng không chỉ đơn thuần dùng lối tranh luận của Danh gia để thắng Nho gia, mà dùng "lý biện" do chính Trang Chu ông đề xướng, có lý có lẽ, mới khiến Nho gia không còn gì để nói.
"Mạnh Kha phản ứng thế nào? Ông ta không đích thân tranh luận với con sao?" Trang Tử có chút mong chờ hỏi.
Mông Trọng lắc đầu nói: "Mạnh Tử nói, nếu ông ấy trẻ hơn ba mươi tuổi, chắc chắn sẽ đích thân xuống sân tranh luận với đệ tử. Còn hiện tại, thắng thì cũng chẳng vẻ vang gì, nếu thua thì mất hết mặt mũi..."
"Lão già đó đúng là xảo quyệt!"
Trang Tử khinh khỉnh hừ lạnh một tiếng, nói với Mông Trọng: "Người đời đều nói Mạnh Kha giỏi hùng biện, nhưng lối biện luận của ông ta chỉ là sáo rỗng, không có thực chất. Nếu đích thân tranh luận với con, chỉ là tự chuốc lấy nhục nhã mà thôi!"
Lão già? Người nói vậy có hơi không ổn không ạ?
Mông Trọng lén liếc nhìn Trang Tử.
Vì theo những gì cậu biết, Trang Tử và Mạnh Tử trạc tuổi nhau, Mạnh Tử cùng lắm chỉ lớn hơn Trang Tử hai ba tuổi mà thôi.
"Lời của Trang sư... có chút hơi cay nghiệt ạ."
Mông Trọng uyển chuyển nói: "Hôm đó đệ tử có một cuộc đàm đạo chi tiết với Mạnh Tử, một số quan điểm chủ trương của Mạnh Tử cũng khiến đệ tử học hỏi được không ít."
"Ồ?" Trang Tử cười lạnh nói: "Ông ta cũng tặng con một cái hộp gỗ quý giá à?"
Rõ ràng, đây là Trang Tử mượn điển tích "mua hòm trả ngọc" mà Mông Trọng dùng để châm biếm Nho gia nhằm mỉa mai Mạnh Tử.
Mông Trọng nghe vậy cười khổ, lắc đầu nói: "Đâu có như lời phu tử nói, Mạnh Tử chỉ tặng cho đệ tử nửa bộ sách thôi..."
Đột nhiên, dường như nhớ ra điều gì, cậu lấy từ trong ngực ra một tấm thẻ tre, đưa cho Trang Tử: "Phu tử, đây là thư Mạnh Tử nhờ Huệ Ngang huynh gửi cho người, Huệ Ngang huynh đã nhờ đệ tử chuyển lá thư này đến cho người."
"Thư của Mạnh Kha?"
Trang Tử hơi nhíu mày, nhưng vẫn nhận lấy, dùng cả hai tay mở ra xem qua loa một lượt.
Chỉ mới liếc mắt nhìn, chân mày ông đã nhíu chặt lại, rồi sầm mặt hỏi Mông Trọng: "Lá thư này con xem qua chưa?"
Mông Trọng không hiểu đầu đuôi, lắc đầu thành thật đáp: "Đã là thư Mạnh Tử gửi cho phu tử, đệ tử sao dám cả gan lén xem?"
Nghe vậy, Trang Tử khôi phục vẻ mặt ôn hòa, điềm tĩnh đặt thẻ tre trong tay sang một bên, rồi hỏi Mông Trọng: "A Trọng, tiếp theo con có dự định gì?"
Mông Trọng cung kính đáp: "Mấy ngày tới, đệ tử muốn ở nhà bầu bạn với mẫu thân, vài ngày sau, hy vọng có thể quay lại bên cạnh phu tử để học tập tiếp."
"Ừ." Trang Tử gật đầu nói: "Con rời nhà đã lâu, quả thực nên ở bên bầu bạn với mẫu thân cho tốt... Được rồi, vi sư cũng không giữ con nữa, con hãy mang cái 'hộp gỗ' mà Mạnh Kha tặng vào trong nhà, rồi về nhà với mẫu thân đi, vi sư cũng phải..." Ông liếc nhìn lá thư của Mạnh Tử đặt bên cạnh, rồi nói tiếp: "...cũng phải viết một lá thư hồi đáp cho Mạnh Kha đây."
"Vâng, đệ tử xin cáo lui."
Mông Trọng cúi người lui ra.
Nhìn đệ tử rời đi, Trang Tử lập tức thu lại nụ cười trên mặt, tìm một thẻ tre trống, mặt đầy giận dữ vung bút viết như bay trên thẻ tre.
Đúng lúc Trang Bá bước vào nhà, thấy Trang Tử đang viết như bay, liền tò mò nhìn sang, rồi kinh ngạc đến mức mặt mày biến sắc.
Ông không nhịn được hỏi: "Phu tử, rốt cuộc là kẻ nào đã chọc giận người, mà khiến người phải viết một lá thư như vậy để mắng hắn?"
"Nho gia đã trộm đi 'Đức' của Đạo gia ta, còn vọng tưởng trộm cả đệ tử của Trang Chu ta, thật là đáng ghét!"
Nói đoạn, Trang Tử đưa lá thư của mình cho Trang Bá, vẫn còn dư nộ chưa tan mà nói: "Lát nữa ngươi nhờ người mang lá thư này đến nước Trâu, giao cho kẻ đó!"
"Là kẻ nào ạ?" Trang Bá cẩn thận hỏi.
"Mạnh Kha!"
Trang Tử phẫn nộ nói.
Nghe đến đây, Trang Bá theo bản năng nuốt nước bọt, rồi nhìn lá thư trong tay mình với vẻ mặt kinh hãi.