Vốn tưởng rằng được Trang Tử gọi vào trong nhà, có lẽ sẽ có cơ hội trở thành đệ tử của người, không ngờ Trang Tử vừa mở lời đã dập tắt hy vọng này. Dẫu là Mông Trọng, cũng khó tránh khỏi cảm thấy thất vọng.
Phải mất hơn mười hơi thở, Mông Trọng mới hoàn hồn sau cú sốc này. Cậu hít sâu một hơi, bắt đầu suy ngẫm lý do vì sao Trang Tử không chịu nhận mình làm đệ tử – đây cũng chính là vấn đề Trang Tử đang hỏi ngược lại, hay nói đúng hơn là đang thử thách cậu.
Có phải vì vừa rồi đã cãi lời, khiến Trang Tử ghi hận?
Suy đoán này chỉ thoáng qua trong lòng Mông Trọng rồi lập tức bị chính cậu phủ nhận.
Dẫu sao Trang Tử cũng là bậc thánh hiền Đạo gia, lòng dạ khoáng đạt. Nếu không phải vì Mông Trọng vừa rồi đã thêm vào bốn chữ "Đạo gia sắp tàn", thì chỉ riêng việc cậu nói "Trang Chu không cây" cũng chưa chắc đã khiến Trang Tử dừng bước đợi cậu giải thích.
Còn chuyện ghi hận thì lại càng là chuyện hoang đường, Mông Trọng lúc này có tư cách gì để được Trang Tử ghi hận chứ?
Sau khi loại trừ khả năng này, đáp án thực ra đã rất rõ ràng.
Vì thế, Mông Trọng hạ thấp giọng đáp: "Có lẽ là do phu tử cảm thấy tiểu tử đây lòng công danh lợi lộc quá nặng."
Nghe vậy, Trang Tử khẽ gật đầu.
Thực tế mà nói, Trang Chu có thiện cảm và khá hứng thú với cậu nhóc tên Mông Trọng này, nhưng ở Mông Trọng có vài điểm mà ông không thích.
Thứ nhất, Mông Trọng tuổi còn nhỏ mà tâm cơ quá sâu.
Cái gọi là tâm cơ, chính là trạng thái tâm lý vì thèm muốn những thứ vốn không nên thuộc về mình mà dốc hết tâm sức để tính toán. Vì bị dục vọng dẫn dắt, thường sẽ dẫn đến kết cục hại người hại mình.
Như chuyện hôm nay, Mông Trọng vì muốn gây khó dễ cho Trang Chu mà đã chuẩn bị trước suốt ba tháng. Tâm cơ này, sự nhẫn nại này, quả thực hiếm thấy ở lớp trẻ.
Do đó, Trang Chu cảm thấy nếu hôm nay ông chiều theo ý nguyện của Mông Trọng mà nhận cậu làm đệ tử, chẳng khác nào dung túng cho tâm cơ của cậu, ngồi nhìn cậu bước vào đường tà.
Đã quyết định "dạy", thì đương nhiên Trang Chu sẽ bắt đầu từ tâm tính căn bản nhất.
Thứ hai, lòng công danh lợi lộc của Mông Trọng quá mạnh.
Cái gọi là lòng công danh lợi lộc, nói nghiêm trọng hơn chính là mức độ bất chấp thủ đoạn để đạt được mục đích. Như việc Mông Trọng vì muốn trở thành đệ tử của ông mà không tiếc tính kế cả bậc trưởng bối, hành vi tính toán người khác để đạt mục đích như vậy là điều Trang Tử vô cùng chán ghét.
Tuy nhiên, điều khiến Trang Tử hơi bất ngờ là đứa trẻ này không chỉ thông minh mà còn biết tự lượng sức mình, vậy mà có thể hiểu được lý do ông không chịu nhận mình làm đệ tử. Đã như vậy, ông cũng không ngại "cứu vớt" một chút.
Nhưng trước đó, Trang Tử cần phải làm rõ một việc, đó là tại sao Mông Trọng lại nhất quyết muốn trở thành đệ tử của ông? Là vì danh? Vì lợi? Hay vì lý do nào khác.
Vì thế, ông viết câu hỏi này lên một thẻ tre khác: "Ngươi muốn trở thành đệ tử của ta, là vì danh lợi sao?"
Mông Trọng suy nghĩ một lát rồi đáp: "Tiểu tử muốn trở thành đệ tử của phu tử, không hoàn toàn là vì danh lợi... Tiểu tử cũng biết, người một khi đã nổi danh thì thị phi sẽ nhiều, đến lúc đó sẽ có kẻ nịnh hót, có kẻ công kích, có khi cả đời bị lời ra tiếng vào bủa vây. Thuở xưa sau khi Chu Vũ Vương qua đời, lúc Chu Công (Cơ Đán) phụ tá ấu chúa, dù là bậc đức cao vọng trọng như Chu Công cũng khó tránh khỏi bị lời đàm tiếu quấy nhiễu, huống chi là người khác?... Cũng không phải vì lợi. Địa vị, tiền tài chẳng qua chỉ là vật ngoài thân. Địa vị dù cao, người vẫn chỉ là người, trăm năm sau cũng chỉ là một nắm đất vàng; tiền tài dù đẹp, nhưng dư thừa cũng chỉ chất đống trong nhà mà thôi..."
Trang Tử vuốt râu, trong mắt thoáng hiện vài tia ngạc nhiên.
Ông không ngờ Mông Trọng tuổi còn nhỏ mà lại có giác ngộ tư tưởng như vậy.
Vậy là vì sao?
Trang Tử dùng ánh mắt hỏi Mông Trọng.
Lúc này, Mông Trọng giơ hai tay lên, nắm chặt thành quyền, nhìn thẳng vào Trang Tử nói: "Phu tử, con có hai bàn tay, tay trái có thể cầm khiên, bảo vệ người thân mà con trân quý; tay phải có thể cầm kiếm, giết chết kẻ thù đang cố xâm hại người thân của con. Thế nhưng, con chỉ có hai bàn tay, khi kẻ thù muốn xâm hại người thân của con quá nhiều, con sẽ không thể bảo vệ họ được nữa... Con muốn trở thành đệ tử của phu tử, là muốn mượn điều đó để được coi trọng, để không bị hy sinh một cách tùy tiện... Thuở xưa, nước Tống và nước Ngụy đánh nhau, có một binh sĩ nước Tống làm mất kích, nhặt được một cây qua từ tay địch quân. Sau trận chiến, anh ta về doanh trại, hỏi tiểu lại trông coi binh khí rằng cây qua này có thể đền bù cho cây kích đã mất không? Tiểu lại lắc đầu bảo không, nói rằng đã mất kích thì phải dùng kích để đền. Binh sĩ nước Tống nghe xong, liền cầm cây qua đó quay lại chiến trường, trên đường gặp trận chiến giữa hai quân Tống - Ngụy, anh ta không may tử trận. Sau khi sự việc xảy ra, tiểu lại kia biết chuyện, nói với người xung quanh rằng, người này vì ta mà chết, ta sao có thể làm ngơ? Thế là anh ta cũng cầm binh khí, tham gia vào trận chiến giữa hai quân Tống - Ngụy, cuối cùng không may tử trận... Tiểu tử cho rằng, người binh sĩ đó và viên tiểu lại kia đều là bậc trung nghĩa, chỉ tiếc là đều hy sinh. Xét nguyên nhân, là vì họ đều không có được địa vị cao hơn, không thể quyết định vận mệnh của chính mình."
Lặng lẽ nghe xong lời Mông Trọng, Trang Tử vô cùng cảm động.
Nếu như lời nói về danh lợi vừa rồi của Mông Trọng chỉ khiến ông cảm thấy đôi chút kinh ngạc, thì những lời chân thành và mộc mạc sau đó của cậu thực sự đã chạm đến lòng ông.
Vì muốn bảo vệ người thân tốt hơn, không muốn bị tiêu hao trong thời loạn thế như gã binh sĩ kia, nên mới muốn mượn danh tiếng của Trang Tử để được thế tục coi trọng. Dẫu Trang Tử có "đóng vai" kẻ bị lợi dụng trong chuyện này, ông cũng không thể trách cứ Mông Trọng điều gì.
Ngược lại, trong lòng ông vô cùng tán thưởng Mông Trọng.
Tất nhiên, tán thưởng thì tán thưởng, đối với những lời này của Mông Trọng, ông cũng có điểm không hài lòng. Chẳng hạn như việc Mông Trọng thẳng thắn nói về việc giết kẻ thù muốn xâm hại người thân, dù sao Trang Tử cũng là người chán ghét và bài xích chiến tranh, sát phạt.
Đột nhiên, lòng Trang Tử xao động.
Vì ông cảm thấy tâm tính của đứa trẻ trước mặt này có phần quá trưởng thành, tầm nhìn cũng rất xa, đã có chút ý vị "lo xa khi bình yên".
Mà một đứa trẻ mười tuổi bình thường, vẫn còn đang trong giai đoạn khai tâm, không nên có tâm trí trưởng thành đến thế.
Chẳng lẽ trong nhà từng xảy ra biến cố?
Trang Chu thầm nghĩ.
Tất nhiên, chuyện này không tiện hỏi thẳng, ông sẽ nhờ Trang Bá đi dò hỏi sau. Điều ông muốn hiểu lúc này là, rốt cuộc nguyên nhân gì đã khiến Mông Trọng lo xa, sớm mưu tính cho tương lai.
Một lúc sau, khi nhìn thấy dòng chữ Trang Tử viết trên thẻ tre, Mông Trọng thành thật trả lời: "Vì nước Tống."
Trang Tử nghe vậy thì ngẩn người, tay trái vuốt chòm râu hoa râm, tay phải xòe ra về phía Mông Trọng, làm động tác ra hiệu hãy nói chi tiết hơn - ông cũng muốn nghe xem, cậu nhóc mới mười tuổi như Mông Trọng có kiến giải độc đáo gì về nước Tống của ông.
Thấy vậy, Mông Trọng suy nghĩ một lát rồi nói: "Ai cũng biết, nước Tống là hậu duệ của người Ân. Các nước chư hầu còn lại, trừ nước Tề xảy ra biến cố Điền thị thay Khương, các nước khác nếu không phải hậu duệ của họ Cơ, thì cũng là hậu duệ của bề tôi họ Cơ. Vương triều Chu vốn được lập nên sau khi lật đổ nhà Ân Thương, người Chu vốn đã đề phòng người Ân, huống chi hơn mười năm trước Tống quân xưng vương, mấy năm sau đó liên tiếp đánh bại ba nước Tề, Sở, Ngụy, khiến thiên hạ phải nhìn bằng ánh mắt khác, từ đó không dám xem thường nước Tống chúng ta... Nhưng tiểu tử cho rằng đây không phải là phúc. Suy cho cùng, nước Tống tuy không phải nước yếu, nhưng cũng chẳng phải nước mạnh. Xưng vương mưu bá, lại bị ba phương Tề, Sở, Ngụy thù địch, tuy nay có thể bảo toàn nhất thời, nhưng e rằng sau này sẽ sinh tai họa."
Trang Tử khẽ gật đầu, trong lòng công nhận kiến giải của Mông Trọng.
Do tộc nhân của tri kỷ Huệ Thi là Huệ Áng hiện đang là trọng thần trị quốc dưới trướng Tống Vương Yển, nên hiểu biết của ông về cục diện nước Tống đương nhiên vượt xa Mông Trọng – dù trước đó ông không mấy để tâm đến điều này.
Trang Tử biết, sở dĩ Tống quân Đái Yển dám xưng vương là vì lúc đó Công Tôn Diễn đang làm tướng quốc nước Ngụy, đang tổ chức cuộc chiến bảy nước đánh Tần gồm Ngụy, Triệu, Hàn, Yên, Sở, Tề, Nghĩa Cừ. Khi đó tiêu điểm của Trung Nguyên đều dồn vào việc lớn này, nên việc Tống quân Đái Yển xưng vương không gây ra chấn động quá lớn trên thế giới.
Tuy nhiên, do các nước đều có tư tâm, cuộc hợp tung bảy nước đánh Tần đã bị nước Tần đánh tan, từ đó khiến thiên hạ hiện ra cục diện Tần đối đầu với Tề, Sở.
Sau đó, ba phương Tần, Tề, Sở đều tranh giành vị thế bá chủ trong chuyện hợp tung liên hoành, đương nhiên không rảnh để tâm đến nước Tống.
Mấy năm sau, vì nước Yên xảy ra nội loạn trong thời gian bảy nước hợp tung đánh Tần, nước Tề nhân cơ hội phái binh đánh nước Yên, hành động này dẫn đến việc Yên Vương Khoái bị giết, tướng quốc nước Yên là Tử Chi bỏ trốn rồi bị người Tề bắt được, băm thành thịt vụn – chính trận chiến này đã gieo mầm họa cho nước Tề sau này. Sau đó con của Yên Vương Khoái là Yên Chiêu Vương nỗ lực trị quốc, trọng dụng Nhạc Nghị dẫn quân đánh Tề để báo thù, liên tiếp chiếm hơn bảy mươi thành trì của nước Tề, khiến nước Tề chỉ còn lại hai thành Cử và Tức Mặc, gần như diệt quốc, từ đó nước Tề suy tàn nhanh chóng.
Còn nước Sở, mấy năm sau bị tướng quốc Trương Nghi của nước Tần lừa gạt – lúc đó Trương Nghi lừa Sở Hoài Vương, lấy điều kiện nước Tần cắt nhường sáu trăm dặm đất Thương Ư để đổi lấy việc nước Sở cắt đứt liên minh với nước Tề. Sở Hoài Vương mắc mưu, liền cắt đứt bang giao với nước Tề, kết quả Trương Nghi lại nói lúc đó ông ta chỉ nói là sáu dặm đất.
Thế là Sở Hoài Vương nổi giận, dốc toàn lực quân đội đánh nước Tần, nhưng lại bị nước Tần đánh bại.
Sau đó, hai nước Hàn, Ngụy nhân cơ hội chiếm đoạt lãnh thổ của nước Sở ở Trung Nguyên, nước Sở cũng từ đó mà suy tàn.
Tóm lại, các nước mạnh như Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu, Tần lúc đó đều không rảnh tay, mà ba nước Tề, Sở, Ngụy có chiến tranh với nước Tống thì nước Tề lúc đó đang dồn trọng tâm vào việc đánh Tần và thôn tính nước Yên; nước Sở là tung trưởng của bảy nước hợp tung lúc đó, đang bận rộn đánh Tần; còn nước Ngụy, lúc này đã sớm tan hoang, phía đông bị nước Tề đánh – trận Mã Lăng khiến mười vạn đại quân nước Ngụy toàn quân bị diệt, phía tây lại bị nước Tần tấn công, bất đắc dĩ phải cắt nhường quận Hà Tây để cầu hòa với nước Tần, không còn là nước Ngụy tung hoành thiên hạ thời Ngô Khởi chấp chưởng Ngụy Võ Tốt nữa.
Trong tình cảnh này, nước Tề, nước Sở, nước Ngụy làm sao lo nổi việc chiến tranh với nước Tống chứ?
Phải nói rằng, nếu không phải Tống Vương Yển nhìn trúng thời cơ, thì chính là trời phù hộ nước Tống.
Bằng không, kẻ xưng vương tế trời như Tống Vương Yển, chắc chắn sẽ bị các nước láng giềng xung quanh thảo phạt, hơn nữa còn là cuộc thảo phạt danh chính ngôn thuận.
Mà hiện nay, cục diện giữa các nước lại xuất hiện những thay đổi khác.
Nhưng những chuyện này, Trang Tử tạm thời không định nói cho Mông Trọng biết. Dẫu sao, Mông Trọng có biết thì đã sao chứ?
Chỉ thêm phiền não mà thôi.
Hiện tại, kỳ vọng của Trang Tử đối với Mông Trọng là cậu có thể loại bỏ tâm cơ và lòng công danh lợi lộc, có thể cảm ngộ được đạo lý thanh tịnh vô vi.
Chỉ cần Mông Trọng có thể thay đổi những điều này, Trang Chu cũng không ngại nhận cậu làm đệ tử, dùng danh tiếng của mình để che chở cho Mông Trọng và người thân của cậu, khiến họ tránh khỏi tai họa binh đao trong loạn thế đạo đức suy đồi này.