Đêm hôm đó, sau khi Mông Trọng trình báo việc bái phỏng Mạnh Tử với gia tư mã Mông Chí và thiếu tông chủ Mông Vụ, chàng liền cùng Huệ Áng ngồi xe ngựa lên đường tới nước Trâu.
"Việc này không cần bẩm báo với Đại vương sao?" Trong lúc di chuyển, Mông Trọng tò mò hỏi. Bởi lẽ theo chàng biết, Huệ Áng là trọng thần bên cạnh Tống vương Yển, tuy Tống vương Yển không đến mức không thể rời xa Huệ Áng nửa khắc, nhưng theo lý mà nói, Huệ Áng cũng không nên làm ra chuyện "cậy sủng mà kiêu", lẽ ra nên bẩm báo với Tống vương Yển mới phải.
Về điều này, Huệ Áng giải thích rằng, thực ra ông lần này là chuyên tâm đến bái phỏng Mạnh Tử, nguyên nhân là vì đệ tử của Mạnh Tử đã hai lần tới Bành Thành cầu kiến Tống vương Yển, khẩn cầu Tống vương Yển dừng việc tấn công nước Đằng.
Thực ra từ hai năm trước, đệ tử của Mạnh Tử là Vạn Chương, Công Tôn Sửu, Trần Trăn đã từng cầu kiến quân tư mã Cảnh Thiện của quân Tống, khuyên Cảnh Thiện dừng việc tấn công nước Đằng. Khi đó, Cảnh Thiện đã đuổi những người này tới Bành Thành gặp Tống vương Yển, người đứng ra tiếp đón Vạn Chương và những người khác chính là Huệ Áng.
Theo lời Huệ Áng, lần đó các đệ tử của Mạnh Tử hy vọng nước Tống dừng việc chinh phạt nước Đằng là do Công Tôn Sửu, Trần Trăn khởi xướng, bản thân Mạnh Tử không hề bày tỏ thái độ – tức là không ủng hộ, cũng không phản đối.
Sau khi nắm rõ sự việc, Huệ Áng đã cùng Vạn Chương, Công Tôn Sửu, Trần Trăn tranh luận một phen, bày tỏ rằng hành động tấn công nước Đằng của nước Tống là để thực thi vương đạo tốt hơn, nhờ đó mới miễn cưỡng đuổi được những đệ tử kia của Mạnh Tử đi.
Tuy nhiên, do sự kháng cự quyết liệt của nước Đằng, cuộc chiến giữa hai quân Tống - Đằng ngày càng leo thang, liên lụy tới cả những dân thường nước Đằng, điều này khiến Nho gia vô cùng bất mãn. Mãi cho đến vài tháng trước, tức là lúc Tống vương Yển lại hạ lệnh trưng binh tấn công nước Đằng, Nho gia lại phái người tới Bành Thành cầu kiến Tống vương Yển.
Trong đội ngũ đệ tử Nho gia tới Bành Thành lần này, xuất hiện hai nhân vật không tầm thường, đó chính là con trai độc nhất của Mạnh Tử là Mạnh Trọng, và cháu đích tôn Mạnh Cáo.
Mạnh Trọng, Mạnh Cáo xuất hiện trong đội ngũ đệ tử Nho gia "khuyên can Tống vương Yển", chẳng phải điều này có nghĩa là chính Mạnh Tử cũng ngày càng không thể dung thứ cho hành động của quân đội nước Tống tại nước Đằng hay sao?
Mặc dù lần này Huệ Áng vẫn đứng ra khuyên lui những đệ tử Nho gia này, nhưng ông cảm thấy cần phải đích thân bái kiến Mạnh Tử, nghe thử suy nghĩ của người này, hoặc là giải thích cho người này hiểu. Dù sao thì Mạnh Tử cũng có danh tiếng vô cùng đặc biệt tại các nước Trung Nguyên – nói một cách đơn giản, một lời của Mạnh Tử có thể trở thành "danh nghĩa" để các nước như Tề, Ngụy, Sở thảo phạt nước Tống.
Vì vậy, giữ mối quan hệ tốt với Mạnh Tử là điều vô cùng cần thiết.
Còn về việc mang theo nghĩa đệ Mông Trọng, đó là tư tâm của riêng Huệ Áng, hay nói cách khác, đó là sự chăm sóc của một người huynh trưởng dành cho đệ đệ mình.
"Huynh à, huynh là đệ tử của Mạnh Tử sao?"
Mông Trọng tò mò hỏi Huệ Áng, bởi theo chàng biết, vị nghĩa huynh này học vấn rất tạp, Đạo, Danh, Nho, Pháp, Mặc các học phái đều có liên quan. Nhưng nhìn từ chiến lược trị quốc ở nước Tống, có thể thấy Huệ Áng thực ra thiên về "Nhân trị" của Nho gia, mà "Nhân trị" lại chính là chủ trương của Mạnh Tử.
Huệ Áng mỉm cười lắc đầu.
Huệ Áng là tộc nhân của Huệ Tử (Huệ Thi), người Thương Khâu, nước Tống. Là người nước Tống, thứ ông tiếp xúc đầu tiên chính là "Lão Tử (Đạo Đức Kinh)" và "Luận Ngữ", tức tư tưởng của hai nhà Đạo, Nho.
Sau này, tộc thúc Huệ Thi của ông – người từng đảm nhiệm chức tướng quốc ở nước Ngụy – vì bị Trương Nghi đoạt mất chức vị nên quay về nước Tống, Huệ Áng mới nhờ mối quan hệ của vị tộc thúc này mà bắt đầu tiếp xúc với tư tưởng của Danh gia.
Đợi đến khi Huệ Áng dùng chữ "Nhân" thuyết phục được Tống vương Yển, được người sau trọng dụng tham gia quản lý chính sự quốc gia, ông lại bắt đầu tiếp xúc với các tư tưởng học thuật như Pháp gia, Mặc gia để bổ sung những thiếu sót của bản thân trong việc trị quốc.
Về mối quan hệ giữa Huệ Áng và Mạnh Tử, Huệ Áng từng nhiều lần thỉnh giáo Mạnh Tử, nhưng cũng chỉ là thỉnh giáo mà thôi – giống như ông cũng từng thỉnh giáo Trang Tử vậy, chứ không phải là đệ tử của Mạnh Tử. Nguyên nhân rất phức tạp, ví dụ như khi đó ông là tướng quốc nước Tống, đã không còn thích hợp để bái nhập môn hạ của Mạnh Tử; ví dụ như Tống vương Yển ít nhiều giữ định kiến với Nho gia, không cho phép Huệ Áng làm như vậy.
Trò chuyện một lúc, Huệ Áng giới thiệu sơ qua với Mông Trọng về cuộc đời của Mạnh Tử.
Mạnh Tử, họ Cơ, thị Mạnh, tên Kha, người nước Trâu (nước Chu). Tổ tiên của ông là Mạnh Tôn thị, một trong Tam Hoàn của nước Lỗ. Trong cuộc nội đấu kéo dài hơn trăm năm giữa công thất nước Lỗ và Tam Hoàn, Mạnh Tôn thị dần suy yếu và cuối cùng thất bại, đành phải rời khỏi nước Lỗ, di cư tới nước Trâu – một nước phụ dung của nước Lỗ, và an cư tại đó.
Thầy dạy của Mạnh Tử được cho là môn nhân của Tử Tư Cấp.
Trong số các đệ tử Nho gia, có hai người rất nổi tiếng đều tự là Tử Tư, một người là Nguyên Hiến, tạm gọi là Tử Tư Hiến.
Tử Tư Hiến là người nước Tống, đệ tử của Khổng Tử, một trong bảy mươi hai hiền nhân của Khổng môn. Ông xuất thân bần hàn, tính cách cẩn trọng, giữ mình trong sạch, cả đời an bần lạc đạo, không chịu hòa mình với thế tục – tư tưởng của ông có phần gần với Đạo gia.
Tương truyền sau khi Khổng Tử qua đời, Nguyên Hiến ẩn cư ở nước Vệ, nhà tranh vách đất, cơm rau đạm bạc, cuộc sống vô cùng khổ cực.
Lúc này, bạn đồng môn thân thiết của ông, cũng là đệ tử của Khổng Tử là Tử Cống, đã làm tới chức Thượng đại phu ở nước Vệ.
Một ngày nọ, Tử Cống mặc y phục hoa lệ, ngồi xe ngựa xa hoa, tiền hô hậu ủng đến thăm Nguyên Hiến. Thấy người sau y phục xộc xệch, Tử Cống liền quan tâm hỏi: "Ngươi có phải bị bệnh rồi không?"
Nguyên Hiến thành thật đáp: "Không có tiền gọi là bần, học đạo mà không thể hành gọi là bệnh. Ta không bị bệnh, chỉ là nghèo mà thôi."
Tử Cống nghe vậy xấu hổ rời đi, còn Tử Tư Hiến thì thong dong hát dân ca nước Tống trước ngôi nhà đơn sơ của mình.
Còn một vị danh nhân Nho gia khác tự là Tử Tư, chính là cháu đích tôn của Khổng Tử – Khổng Cấp, tức Tử Tư Cấp, ông là đệ tử của đệ tử đắc ý của Khổng Tử là Tăng Tử (Tăng Sâm).
Tương truyền, con trai Khổng Tử là Khổng Lý mất sớm, trước khi lâm chung, Khổng Tử đã gửi gắm cháu trai Khổng Cấp cho Tăng Sâm, khiến người sau bái nhập môn hạ của Tăng Sâm – theo thuyết "Đạo thống" của Nho gia, Khổng Tử truyền cho Tăng Sâm, Tăng Sâm truyền cho Khổng Cấp, đệ tử đời sau của Khổng Cấp truyền cho Mạnh Kha, đây chính là sự truyền thừa Đạo thống của Nho gia.
Vì thế, Mạnh Tử chính là "chưởng môn" đương thời của Nho gia, cũng là người sáng lập "Mạnh thị chi Nho" – vào lúc Tuân Tử còn chưa "học thành tài", nhắc đến Nho gia thì tất yếu không thể bỏ qua Mạnh Tử.
Nói lại về nước Trâu, quân chủ nước Trâu là hậu duệ của Chuyên Húc, cháu nội Hoàng Đế. Thủy tổ là Yến An, là tổ của họ Tào. Sau khi Chu Vũ Vương diệt Thương, phong hậu duệ của Yến An ở nước Trâu, đó là nguồn gốc của nước Trâu – quân chủ nước Trâu là tước Tử, vì thế các đời quân chủ đều xưng là "Trâu Tử".
Ban đầu, nước Trâu không hề yếu, là quốc gia không kém gì nước Cử, trong số các nước quanh vùng Thái Sơn, chỉ đứng sau hai nước Tề, Lỗ. Nhưng sau đó do nội loạn, cộng thêm mối quan hệ đối địch với nước Lỗ, nước Trâu từng xuất hiện sự phân liệt, từ đó suy sụp, trở thành một trong những nước yếu nhất Trung Nguyên, bị các nước Trung Nguyên khác bỏ qua.
Ngày hai mươi hai tháng chín, sau hai ngày đường ngắn ngủi, Huệ Áng dẫn Mông Trọng tới nước Trâu, tới quốc gia hiện nay chỉ còn "đất một huyện" này.
Đương nhiên, cách nói "đất một huyện" quả thực hơi phóng đại, dù sao nước Trâu ít nhất cũng có hai ba tòa thành đất, nhưng không thể phủ nhận, toàn cảnh nước Trâu quả thực không lớn bằng Đào Ấp của nước Tống, là một tiểu quốc có thể đi vòng quanh biên giới trong một ngày.
Thế nhưng, tuy diện tích lãnh thổ nhỏ và quốc gia cũng rất nghèo, nhưng nước Trâu trên dưới đều rất hòa bình, khác biệt hoàn toàn với nước Đằng chỉ cách hai ngày đường. Không thể không nói, đây là công lao của Mạnh Tử – sự tồn tại của ông khiến các nước như Tề, Lỗ, Tống đều không dám mạo phạm nước Trâu.
Sau khi vào nước Trâu khoảng nửa canh giờ, xe ngựa chạy vào một trang viên nhỏ. Theo Huệ Áng giải thích, đây chính là nơi ở của Mạnh Tử – tạm gọi là Mạnh Tử cư.
Trong quá trình xe ngựa di chuyển, Mông Trọng quan sát Mạnh Tử cư qua cửa sổ. Chàng phát hiện, kết cấu của Mạnh Tử cư thực ra cũng không khác mấy so với Trang Tử cư, cùng lắm là nhà cửa, ruộng vườn xung quanh nhiều hơn một chút, nói là nơi cư ngụ, chi bằng nói giống một cái hương ấp thì hơn.
"Mạnh Tử có nhiều đệ tử lắm phải không?"
Mông Trọng cảm khái hỏi Huệ Áng.
Huệ Áng mỉm cười giải thích. Theo ông, đệ tử của Mạnh Tử không nhiều, ít nhất không bằng Khổng Tử với danh xưng ba ngàn đệ tử. Nhưng đệ tử là đệ tử, tùy tùng là tùy tùng – dù không được Mạnh Tử thu làm đệ tử, nhưng những người nguyện ý đi theo bên cạnh ông cũng không ít.
Những tùy tùng cùng gia quyến của họ, cộng thêm đệ tử của Mạnh Tử cùng gia quyến, khiến quy mô của Mạnh Tử cư giống như một hương ấp nhỏ.
Một lát sau, xe ngựa dừng lại trước một tòa kiến trúc trông như cung điện, ngay sau đó, Huệ Áng dẫn Mông Trọng xuống xe, bước vào tòa kiến trúc này.
Sở dĩ nói tòa kiến trúc này giống cung điện, không phải vì nó xây dựng xa hoa, mà vì nó chiếm diện tích khá lớn, nghĩ cũng phải, vì đệ tử của Mạnh Tử khá đông.
Bước vào tòa kiến trúc tạm gọi là phủ đệ này, đập vào mắt là một bức tường cửa, trên tường viết một chữ "Nho" khổng lồ bằng lối chữ đại triện – hơi khác so với chữ của nước Tống mà Mông Trọng biết, nhưng đại khái vẫn có thể nhận ra.
Vòng qua bức tường cửa, trước mắt là một khoảng sân trống trải, rất lớn, dường như còn lớn hơn cả toàn bộ Trang Tử cư. Lúc này, Mạnh Tử đang ở trong sân này, giảng giải kinh nghĩa Nho gia cho các đệ tử và những tùy tùng nguyện ý tiếp nhận tư tưởng của ông.
Nho gia rất chú trọng lễ nghi, điều này có thể thấy rõ qua chỗ ngồi.
Mạnh Tử ngồi một mình sau một chiếc bàn thấp, đối diện với các đệ tử và tùy tùng. Hai bên trái phải phía trước ông đặt các hàng ghế dọc, đây là chỗ ngồi của các đệ tử Mạnh Tử, ai nấy trước mặt đều có bàn, trên bàn lại có sách thẻ.
Mà xa hơn về phía trước, tức là càng gần nơi Huệ Áng và Mông Trọng đứng, lại là những hàng ghế ngang không có bàn. Các đệ tử bình thường và tùy tùng, từng người một ngồi trên chiếu cỏ, đối diện với Mạnh Tử, ngồi ngay ngắn nghiêm chỉnh.
Mông Trọng đếm sơ qua, mới phát hiện trong sân có tới hai ba trăm người.
Có lẽ đã chú ý tới sự xuất hiện của Huệ Áng và Mông Trọng, trong số các môn đồ Nho gia ngồi cuối cùng, có một người quay đầu lại, làm động tác im lặng, rồi lại chỉ chỉ sang một bên – nhìn theo hướng người đó chỉ, có thể thấy ở đó đặt một đống chiếu cỏ.
Thấy vậy, Huệ Áng liền dẫn Mông Trọng mỗi người lấy một chiếc chiếu cỏ, ngồi ở cuối cùng, lặng lẽ nghe Mạnh Tử dạy học giải đáp thắc mắc.