Đêm đó, Trang Bá thông báo cho các đệ tử trong Trang Tử cư một tin tức đầy phấn khởi: Tuy Trang Tử tạm thời chưa có ý định thu nhận ai làm đệ tử, nhưng từ hôm nay, vị thánh hiền này sẽ thử đứng lớp giảng dạy cho các vị tử đệ trong cư sở.
Nói trắng ra, tuy đôi bên chưa có danh phận thầy trò, nhưng thực tế đã có mối quan hệ thầy trò.
Dĩ nhiên, các vị tử đệ đã rất mãn nguyện về điều này. Suy cho cùng, danh phận thầy trò chỉ nằm ở việc Trang Tử có thừa nhận họ là đệ tử của mình hay không, nhưng trong mắt người đời, chỉ cần Trang Tử chịu giảng dạy, thì họ chính là đệ tử của ông—dù cho chính miệng Trang Tử chưa từng thừa nhận.
Vì thế, Hướng Liêu, Hoa Hổ, Mục Vũ, Nhạc Tiến, Nhạc Tục đều vui mừng khôn xiết.
Trong niềm hân hoan, họ lần lượt hướng ánh mắt biết ơn về phía Mông Trọng, bởi nếu không nhờ Mông Trọng, e rằng họ có ở lại đây thêm vài năm nữa cũng không thể đạt được kết quả này.
Ngay cả Vũ Anh, người vốn đôn hậu, hướng nội và không giỏi ăn nói, trong ánh mắt nhìn Mông Trọng cũng tràn đầy sự kính trọng.
Dẫu sao thì tất cả mọi người ở đây đều hiểu rõ, Trang Tử vốn "giấu trí", "bế khẩu" gần hai mươi năm nay, sở dĩ ông đột nhiên có sự thay đổi lớn như vậy, tất cả đều là công lao của Mông Trọng.
Và ngay khi các vị tử đệ đang bàn tán xôn xao vì việc Trang Tử đột nhiên thay đổi ý định, chuẩn bị truyền thụ tri thức cho họ, thì Trang Tử đang ngồi một mình trong chính đường, suy tư về chuyện giảng dạy.
Trang Chu trước đây từng truyền thụ tri thức cho người khác, nhưng khi đó Huệ Tử vẫn còn tại thế, và ông cũng chưa lập lời thề "bế khẩu". Nay ông vừa không muốn phá bỏ lời thề, lại vừa muốn truyền thụ tư tưởng Đạo gia cho các tử đệ trong cư sở, điều này khiến ngay cả Trang Chu cũng cảm thấy có chút đau đầu.
Suy đi tính lại, cuối cùng Trang Chu nghĩ ra một cách, đó là dạy cho một người trước, rồi để người đó thay mình truyền đạt lại cho các học trò còn lại.
Về nhân tuyển để truyền dạy trước, ông lập tức nghĩ ngay đến Mông Trọng. Suy cho cùng, trong số các tử đệ, chỉ có Mông Trọng để lại cho ông ấn tượng sâu sắc nhất.
Khoảng giờ Tỵ ngày hôm sau, Trang Tử lệnh cho Trang Bá đến kho lưu trữ trong cư sở, chuyển những thẻ tre "Thiên Địa Thiên" mà ông viết trước đây lên chính đường, rồi gọi Mông Trọng đến. Ông giải thích cho Mông Trọng hiểu rằng ông sẽ dạy cho cậu trước, sau đó Mông Trọng sẽ thay ông đứng lớp giảng dạy cho các tử đệ khác.
Thay thầy giảng bài?
Dẫu là Mông Trọng cũng cảm thấy có chút thụ sủng nhược kinh. Suy cho cùng, thay thầy giảng bài là vinh dự chỉ dành cho "đại đệ tử môn hạ" mà thôi.
Tất nhiên, nói đi cũng phải nói lại, đã là thay thầy giảng bài thì yêu cầu của Trang Chu đối với Mông Trọng cũng sẽ cao hơn. Nếu Mông Trọng không thể lĩnh hội được hàm ý của Trang Chu trong thời gian ngắn, làm chậm trễ việc giảng dạy cho người khác, thì phương thức này tất nhiên không thể thực hiện được.
Đọc.
Trong chính đường chỉ có hai người, Trang Chu đặt cuốn thẻ tre đầu tiên của "Thiên Địa Thiên" do mình soạn trước mặt Mông Trọng, dùng ánh mắt và cử chỉ ra hiệu cho Mông Trọng đọc lớn.
Mông Trọng nhận lấy sách thẻ, trải ra trước mặt, mắt nhìn nội dung trên thẻ tre rồi đọc: "Thiên địa tuy đại, kỳ hóa quân dã; vạn vật tuy đa, kỳ trị nhất dã; nhân tốt tuy chúng, kỳ chủ quân dã. Quân nguyên ư đức nhi thành ư thiên, cố viết, huyền cổ chi quân thiên hạ, vô vi dã, thiên đức nhi dĩ hĩ..."
Trong lúc đó, Trang Chu nhắm mắt lắng nghe. Đợi đến khi Mông Trọng đọc xong đoạn đầu, ông đột nhiên giơ tay ngăn Mông Trọng lại, đồng thời đặt một thẻ tre có viết chữ "Hà giải" (giải thích thế nào) trước mặt Mông Trọng, rồi dùng ngón tay gõ nhẹ vào thẻ tre.
Mông Trọng hiểu ý, liền theo ý của Trang Chu, dùng sự hiểu biết của bản thân để giải thích ý nghĩa đoạn văn này: "Phu tử viết trong văn rằng, trời và đất tuy rất lớn, nhưng sự vận động và biến hóa của chúng lại rất cân bằng; vạn vật tuy hỗn tạp, nhưng quy về một mối thì đều có nơi quy tụ; trăm họ tuy đông, nhưng người làm chủ họ đều là quốc quân. Quốc quân cai quản thiên hạ phải lấy việc thuận theo sự vật làm gốc mà thành tựu việc đời theo lẽ tự nhiên, cho nên, bậc quân vương thời cổ thống trị thiên hạ, mọi việc đều xuất phát từ vô vi... Phu tử, thế nào là thiên đức?"
Đối với lời giải thích của Mông Trọng, trong lòng Trang Chu rất hài lòng, bởi Mông Trọng giải thích rất chính xác. Tuy chưa hiểu thấu đáo đạo lý của thiên đức, nhưng điều này cũng dễ hiểu, bởi thiên đức là tư tưởng vô cùng thâm sâu của Đạo gia.
Vừa hài lòng, Trang Chu vừa viết lên một thẻ tre mấy chữ để giải thích ý nghĩa của thiên đức: Thiên tức là thiên đạo, đức tức là nhân đức, thiên nhân hợp nhất, đó chính là thánh giả.
Mông Trọng bừng tỉnh gật đầu.
Thấy biểu cảm đó của cậu, Trang Chu lại viết thêm một hàng chữ trên thẻ tre khác: Ngươi từng dùng "Thiên Nhân Thiên" của Tống Tử để thỉnh giáo ta, chắc hẳn cũng hiểu đôi chút về điều này.
Mông Trọng nhìn hàng chữ ấy thì ngẩn người, ngẩng đầu nhìn Trang Chu, chỉ thấy vị phu tử này đang nhìn mình với vẻ trêu chọc, giễu cợt—chẳng biết là có ý gì.
May thay, Trang Chu cũng không trêu chọc Mông Trọng quá lâu, thấy cậu chàng lộ vẻ lúng túng, liền ra hiệu cho cậu đọc tiếp.
Mông Trọng tiếp tục đọc, cứ một đoạn lại dừng lại, theo ý của Trang Chu mà giải thích ý nghĩa, thậm chí có lúc còn bị Trang Chu hỏi thêm vài đạo lý mở rộng.
Về những chỗ còn băn khoăn, Trang Tử cũng lần lượt giảng giải đạo lý, giúp Mông Trọng gỡ bỏ những thắc mắc.
Cuốn "Thiên Địa Thiên" do Trang Chu soạn có tổng cộng khoảng bốn nghìn chữ, riêng số thẻ tre ghi chép đã lên tới gần hai mươi quyển, ở thời đại này thực sự có thể gọi là một "trường thiên đại luận".
Chính vì là trường thiên đại luận, nên Mông Trọng phải mất trọn một ngày mới miễn cưỡng hiểu thông suốt bài văn này—đó là trong trường hợp được Trang Chu giải thích từng chút một, nếu không, sợ rằng ba năm ngày cũng chưa chắc có được kết quả như vậy.
Tuy nhiên, kinh điển Đạo gia đều như thế, đọc hiểu chỉ là bước đầu tiên, có được cảm ngộ của riêng mình mới là khâu quan trọng nhất.
Xét về phương diện này, cảm ngộ của Mông Trọng đối với "Thiên Địa Thiên" vẫn còn xa mới đạt tới mức làm Trang Chu hài lòng, nhưng làm bài học đầu tiên cho việc "thay thầy giảng bài" thì mức độ này cũng đã đủ rồi—dù sao cũng là buổi đầu tiên, việc Mông Trọng cần làm chỉ là nhắc lại lời giải thích của Trang Chu, giúp các tử đệ khác có thể đọc hiểu bài văn này.
Còn việc các tử đệ sau này lĩnh hội được đến đâu thì tùy vào bản thân họ, dù sao Trang Chu cũng tuyệt đối không cưỡng cầu.
Ngày mùng sáu tháng chín, tức là ngày sau khi Trang Chu dạy riêng cho Mông Trọng, ông cho gọi tất cả các tử đệ trong Trang Tử cư lên chính đường.
Sau khi biết tin, Mông Toại, Vũ Anh, Hướng Liêu, Hoa Hổ, Mục Vũ, Nhạc Tiến, Nhạc Tục, bảy người đều thay y phục sạch sẽ, cung kính ngồi xếp bằng dưới đường.
Lúc đó, Mông Trọng ngồi phía nam bàn thấp, mặt hướng về phía các tử đệ, tay cầm những thẻ tre "Thiên Địa Thiên", từng câu từng chữ giải thích ý nghĩa mặt chữ của bài văn cho mọi người.
Trong thời gian này, Trang Chu ngồi ở vị trí chủ tọa phía sau bàn thấp, vừa nhắm mắt dưỡng thần, vừa lắng nghe Mông Trọng giảng giải để xem có chỗ nào sơ suất hay sai sót hay không.
Điều khiến ông khá hài lòng là dù chỉ mới học một ngày, nhưng Mông Trọng đã có thể giải thích thông suốt ý nghĩa mặt chữ của toàn bộ bài văn, hơn nữa trong lúc giảng không hề có chỗ nào sai sót hay sơ suất.
Xem ra phương thức giảng dạy này rất hứa hẹn, Trang Chu thầm nghĩ trong lòng.
Sau khi giảng xong, Mông Trọng làm theo ý của Trang Chu, dặn dò các tử đệ: "Việc học hôm nay đến đây là kết thúc, các vị hãy chép lại một bản "Thiên Địa Thiên", về phòng nghiên cứu kỹ lưỡng, cảm ngộ đạo lý bên trong. Trong lúc đó nếu có nghi vấn hoặc thu hoạch gì, hãy ghi lại, hai ngày sau khi giảng bài lại, sẽ trực tiếp thỉnh giáo phu tử."
"Tuân theo lời dạy của phu tử." Các tử đệ đồng thanh đáp.
Tại sao lần giảng bài sau lại ấn định vào hai ngày sau? Có hai lý do: Một là ông muốn để lại cho các tử đệ thời gian đầy đủ để họ có thể cảm ngộ sâu sắc nội dung của "Thiên Địa Thiên", hai là bản thân Trang Chu cũng có thể có đủ thời gian để suy nghĩ về những tác phẩm mới.
Ngày hôm sau, sau khi làm xong những công việc vặt được giao, các tử đệ lần lượt ngồi xếp bằng trong phòng mình, đọc đi đọc lại "Thiên Địa Thiên", cố gắng cảm ngộ được đạo lý lớn lao nào đó để gây ấn tượng với Trang Tử vào buổi học hai ngày sau—dù rằng địa vị "đại đệ tử môn hạ" của Mông Trọng có lẽ không thể lay chuyển, nhưng tranh giành vị trí "nhị đệ tử" cũng không tệ, dù sao bọn họ cũng có tổng cộng tám người cơ mà.
Và trong ngày hôm đó, Mông Trọng cũng giống như các tử đệ khác, ở trong phòng cùng Mông Toại nghiên cứu "Thiên Địa Thiên". Nhưng không ngờ rằng, đến khoảng giờ Tỵ, Trang Bá lại bất ngờ đến phòng, nói với Mông Trọng: "Mông Trọng, phu tử muốn rời cư sở đi du ngoạn, ngươi chuẩn bị một chút, đi theo hầu hạ bên cạnh phu tử."
Mông Trọng và Mông Toại nhìn nhau, đều ngẩn người.
Phải biết rằng theo những gì họ biết, mấy năm gần đây Trang Tử đi du ngoạn đều là để hoàn thiện tác phẩm của mình, vì vậy trong thời gian đi du ngoạn, ông không cho phép người khác đi theo, ngay cả Trang Bá cũng rất ít khi được đi cùng.
Không ngờ hôm nay Trang Tử lại đích thân chỉ định cậu đi cùng.
Phải nói rằng, có được vinh dự này, thực ra Mông Trọng đã không khác gì đệ tử của Trang Tử—dù Trang Tử tạm thời vẫn chưa thừa nhận điều đó.
"Vâng, tiểu tử chuẩn bị ngay đây."
Hướng về phía Trang Bá chắp tay, Mông Trọng vội vàng đáp lời.
Trang Bá gật đầu, rồi nhìn Mông Trọng với vẻ muốn nói lại thôi.
Là người già đã theo hầu Trang Tử mấy chục năm, việc Trang Tử bế khẩu không nói gần hai mươi năm qua khiến Trang Bá vô cùng đau lòng.
Suy cho cùng, trong ký ức của Trang Bá, chủ nhân của ông là Trang Chu tuy tính tình cao ngạo, nhưng ngày thường lại là một người rất cởi mở và hoạt bát. Ngay cả khi bốn năm mươi tuổi, ông vẫn cùng bạn tốt là Huệ Tử hay những tân khách mộ danh tìm đến để tranh luận học vấn. Thế nhưng hiện nay, Trang Tử lại trở nên vô cùng khép kín, một mình đắm chìm trong cảnh giới của "Đạo", từ chối giao lưu với người đời, cho đến khi Mông Trọng xuất hiện mới khiến Trang Tử có chút thay đổi.
Vì thế, Trang Bá rất hy vọng Mông Trọng trước mắt có thể tiếp tục "ảnh hưởng" đến Trang Tử, để Trang Tử khôi phục lại sự cởi mở và hoạt bát như xưa. Nhưng sau khi do dự nhiều lần, cuối cùng ông vẫn không nói ra nỗi lòng mình với Mông Trọng.
Suy đi tính lại, ông chỉ dặn dò Mông Trọng: "Ngươi theo phu tử đi du ngoạn, nhớ kỹ không được làm phiền suy nghĩ của phu tử khi ngài đang trầm tư."
Điểm này Mông Trọng tất nhiên hiểu rõ.
Dưới sự chỉ dẫn của Trang Bá, Mông Trọng bỏ thẻ tre trống, thẻ bài, cùng bút mực nghiên vào trong một chiếc giỏ tre, đứng đợi ở cổng viện chờ Trang Tử.
Không lâu sau, đã thấy Trang Tử chống gậy chậm rãi đi tới.
Lần này, Trang Tử tất nhiên không còn làm ngơ với Mông Trọng nữa. Chỉ thấy ông gật đầu với Mông Trọng—có lẽ là ra hiệu cho cậu đi theo phía sau, rồi không ngoảnh đầu lại mà bước ra khỏi Trang Tử cư.
Trang phu tử đi du ngoạn, ngài sẽ đi những nơi nào đây?
Thật lòng mà nói, Mông Trọng vô cùng tò mò về điều này.