Nhưng trước hết, ngay sáng ngày hôm sau, Ferrer phải quay lại làm việc. Elisabeth đã mở cửa lại phòng trưng bày từ hôm qua, cô ta trao đổi với Ferrer những công việc cô ta đã làm trong thời gian anh ta vắng mặt: các tác phẩm mới gửi tới không có nhiều lắm, một vài tờ báo, tạp chí, thư từ, không ai gọi điện thoại, không có fax, không có thư điện tử. Vào mùa này, sự trì trệ như thế là bình thường. Những nhà sưu tập quen biết chưa xuất hiện, tất cả bọn họ đang đi nghỉ hè ngoại trừ Réparaz mới gọi điện thoại hẹn tới thăm và kìa, cửa mở anh ta xuất hiện, Réparaz cũng như mọi khi trong bộ quần áo chất liệu fla-nen màu xanh nước biển, giải áo được thêu viền. Mấy lâu nay Ferrer không gặp anh ta.
Anh ta đến, đưa tay ra bắt nói rằng bức tranh Martinov đã được bán hồi đầu năm, anh còn nhớ chứ, bức tranh Martinov cỡ lớn màu vàng ấy mà. Tất nhiên, Ferrer nói. Các bức tranh của anh ta ít nhiều thường có gam màu vàng. Anh có thêm những bức tranh mới khác rồi chứ, khi nào? Vị doanh nhân lo lắng hỏi. Tất nhiên Ferrer nói, có một vài bức, nhưng tôi chưa có thời gian trưng nó ra, đúng thế, tôi mới mở cửa trở lại. Phần lớn các bức tranh ở kia, anh đã xem hết rồi. Nhưng tôi cũng muốn xem lại một chút, Réparaz nói.
Anh ta đi khắp phòng trưng bày, thái độ vẻ lo lắng, tay đưa lên chỉnh lại cặp kính cho đúng vị trí, đưa mắt nhìn khắp lượt các bức tranh treo trên tường, cuối cùng, dừng chân trước một bức tranh dầu vẽ trên vải khổ 150x200 thể hiện một cuộc hiếp dâm tập thể, bức tranh treo từ dạo đầu hè lồng trong một khung sắt khá lớn lởm chởm những gai sắt. Sau vài giây ngắm nghía bức tranh, Ferrer đi lại chỗ anh ta. Tôi nghĩ bức tranh này như muốn nói gì với anh đấy. Có cái gì đó đúng không?
Bức tranh này hả, có thể, Réparaz nói, mặt đăm chiêm suy nghĩ. Bức tranh này, tôi nghĩ là tôi rất muốn treo bức tranh này ngay trong nhà tôi. Tuy nhiên, khổ hơi lớn quá, nhưng cái làm cho tôi khó chịu nhất, chính là cái khung. Có thể đổi cái khung khác được không? Xin chờ cho một giây, Ferrer nói, anh thấy bức tranh có hơi hướng bạo lực phải không, thậm chí phũ phàng là đằng khác. Còn cái khung, người nghệ sĩ đã cố tình làm cái khung đặc biệt như thế chính là vì bức tranh này, có phải không, bởi vì bức tranh nằm trong chuỗi ý đồ của tác giả. Nó hoàn toàn phù hợp với ý tưởng của tác giả. Giá mà đúng như anh nói, người sưu tập tranh nói. Tất nhiên rồi, Ferrer đáp lại, hơn nữa bức tranh đó đâu có đắt. Tôi suy nghĩ thêm một chút, Réparaz nói, tôi phải bàn thêm với bà xã tôi một chút nữa. Chuyện này cũng thành vấn đề đấy, anh biết đấy, cô ấy rất nhạy cảm. Tôi hoàn toàn hiểu được, Ferrer nói, anh hãy suy nghĩ đi. Hãy về bàn với chị ấy đi.
Sau khi Réparaz ra về, không còn vị khách nào khác đẩy cửa phòng trưng bày cho tới giờ đóng cửa, ngoại trừ Elisabeth. Một lát sau, Ferrer đi đến chỗ hẹn với Hélène ở nhà hàng đã chọn, một căn phòng rộng với những chiếc bàn tròn nhỏ trải khăn trắng muốt, đèn đồng và những bông hoa, bồi bàn do những người ngoại quốc xinh đẹp đảm nhiệm. Ferrer thường gặp ở đây những người ít nhiều có quen biết, nhưng không nhất thiết phải chào họ, tuy nhiên phải luôn tỏ ra có thiện cảm với những người ngoại quốc chạy bàn ở đây. Về chuyện này thì tối nay, có lẽ tốt hơn hết là phải giữ thái độ lạnh nhạt với Hélène, một người đàn bà luôn kiệm lời, hôm nay cô ta mặc bộ quần áo màu xám sáng có những đường kẻ màu trắng. Nếu như bộ quần áo này, than ôi, bờ vai không quá hở hang tới mức lạm dụng thì Ferrer làm sao nhìn thấy quanh cổ cô ta sợi dây chuyền bằng vàng sáng mỏng mảnh, một sợi dây đeo có hình mũi tên chỉ hướng một cách rõ ràng xuống cặp vú của cô nàng, đó là thứ gợi cảm nhất, và đó là thứ mà Ferrer phải dè chừng luôn trong trạng thái cảnh giác cao độ.
Vô tư thật sự hay đang chuẩn bị một mưu đồ nào đó mà Hélène luôn trong trạng thái kiệm lời, nhưng may mắn là cô ta còn biết nghe, tạo hứng thú cho người đối thoại bằng những từ ngữ thích hợp và biết đưa ra những câu hỏi đơn giản đúng lúc. Ánh mắt Ferrer nhằm vào hướng mũi tên chỉ để lấy lại sức mạnh nhưng có vẻ không cương quyết để thỏa mãn ý đồ cũng giống như lúc cô ta tới thăm ở bệnh viện, tuy nhiên đó cũng làm nảy sinh nơi Ferrer những ham muốn, - có lẽ tôi giải thích không được tốt lắm, tôi đã ở đó chứng kiến, Hélène thể hiện sự thèm khát tột độ -, Ferrer luôn là người phải giữ cho cuộc chuyện trò giữa hai người được liên tục, cho nên lúc này anh ta đang nói về nghề nghiệp của mình: buôn bán đồ mĩ nghệ (lúc này đang tương đối bình tĩnh), những khuynh hướng nghệ thuật hiện nay (hơi phức tạp, rất tinh vi, chúng ta ngược về Duchamps nếu cô muốn) và những cuộc tranh luận, bút chiến đang xảy ra (cô hình dung này, Hélène, hễ khi nào nghệ thuật và tiền bạc gặp nhau, thì nhất thiết chúng sẽ va chạm nhau dữ dội), những nhà sưu tập (càng ngày càng hoài nghi, nhưng điều này thì tôi hoàn toàn hiểu được), người nghệ sĩ (càng ngày họ càng ít chiều theo thị hiếu, và cái này thì tôi cũng hiểu rất rõ) và những khuôn mẫu (ý nghĩa cổ điển của danh từ này không còn nữa, việc này thì tôi thấy đó là chuyện hoàn toàn bình thường). Để tránh sự nhàm chán, rơi vào tình thế buồn cười, nên Ferrer buộc lòng phải kể về chuyến viễn du lên phương Bắc của mình và toàn bộ câu chuyện hời hợt ấy và mọi cánh cửa tình cảm đều đóng im ỉm vẫn không làm cho Hélène buồn chán, rồi theo thói quen, Ferrer mời cô ta đi uống chút gì đó sau bữa ăn.
Nhưng mà trong những điều kiện thế này – rời nhà hàng, đi uống li rượu cuối -, một người đàn ông chú ý không ăn tỏi, không ăn củ cải đỏ hoặc uống quá nhiều, sẵn sang ôm hôn phụ nữ. Theo truyền thống thì đó là chuyện bình thường, nhưng sức khỏe của Ferrer đang trong tình trạng bị đe dọa, căn bệnh của anh ta là một nguy cơ. Không cần phải đoạn tuyệt với tất cả, bác sĩ Felman đã nói như vậy, với tư cách là một nhà tâm lí rồi sau đó là một nhà tim mạch, chứng nhồi máu đôi khi khiến cậu thiếu hụt về mặc tình cảm, nên không được đoạn tuyệt hoàn toàn về mặt tinh thần, tôi đảm bảo với cậu như thế. Thiếu hụt tinh thần ư, anh khắt khe với tôi quá đấy, Ferrer trả lời ông bác sĩ như vậy, thế nhưng lại cố tình tránh vòng tay của Hélène, và mời Hélène một ngày nào đó đến thăm phòng trưng bày.
Ngày cô ta tới thăm phòng trưng bày, hôm đó là vào cuối buổi chiều, cô ta không mặc váy như mọi hôm mà mặc một chiếc áo sơ mi và quần jean trắng, khoác một chiếc áo mưa khá rộng. Cả hai trò chuyện khoảng năm phút, Ferrer luôn trong trạng thái không được thoải mái, giới thiệu với cô ta một vài tác phẩm nghệ thuật đang trưng bày trong phòng (một bức tranh khổ nhỏ của Beucler và bốn bức tranh đồi gò của Esterellas), rồi Ferrer để cô ta một mình đi xem khắp lượt các bức tranh trong phòng. Cô ta không biết gì về các bức tranh khổ nhỏ của Martinov, nhưng lại dành quá nhiều thời gian vào các bức ảnh của Marie-Nicole Guimard, sờ tay lên chiếc ống thổi Schwartz đặt cuối phòng rồi dừng chân trước bức tranh hiếp dâm tập thể. Ferrer đứng tỳ bên mép bàn hướng dẫn Elisabeth chuẩn bị cuốn catalo Martinov, nhưng vẫn để mắt tới cô ta, bỗng nhiên một giọng nói như từ đâu đó vang lên: Spontini. A, Ferrer vui vẻ, Spontini đấy à.
Từ cuối phòng trưng bày, Hélène biết người mới đến tên là Spontini, anh ta không phải đến để giới thiệu các bức tranh, mà chỉ có những lời ta thán. Thuật ngữ hợp đồng được định nghĩa. Những sửa đổi trong hợp đồng cũng được đưa ra bàn thảo. Tỷ lệ phần trăm bị bác bỏ. Hélène đứng khá xa cho nên không nghe rõ cuộc đối thoại, bỗng nhiên cô nàng quan tâm tới những bức tranh của Blavier được treo ngay gần chiếc bàn. Anh hiểu rằng tôi, Ferrer nói, tôi đang có một vài ý tưởng cho công việc của mình, tôi áng chừng có khoảng năm mươi phần trăm tác phẩm. Nếu như bây giờ, cậu đánh giá, chẳng hạn, cái này khoảng chừng bốn mươi, thế là tốt rồi. Không, tôi thấy thế thì cao quá, Spontini nói, tôi thấy tỷ lệ đó cao quá. Thật đấy, tỷ lệ đó cao quá. Hơi quá đáng. Tôi nói thẳng thắn thế này nếu tôi không đối xử tốt hơn với Abitol, anh ta chỉ trông cậy ở tôi thôi, Abitol ấy, hôm kia tôi mới gặp anh ta trước lúc khai mạc phòng tranh của Castagnier.
Dù sao đi nữa, Ferrer nói giọng chán nản, thất vọng, đây không phải là lần đầu tiên cậu áp dụng lối chơi này với tôi. Trong suốt mười năm cộng tác với tôi, cậu đã lợi dụng tôi để thiết lập quan hệ với mọi người, cậu đã làm tiền ngay sau lưng tôi, tôi biết rõ việc này, trong khi đó cậu luôn trưng bày các bức tranh ở đây. Vậy thì tôi sẽ giải thích với ông chuyện này, khi người ta bắt tôi làm như vậy, có Abitol hay không, về nguyên tắc đó là cánh cửa. Không, cậu đã không tính tới điều này. Sự khó khăn trong việc làm ăn lúc này ở Pháp là quá rõ. Nhưng, nâng giá cho Spontini mà không đếm xỉa gì đến Beucler thì không được. Vả lại, những gì anh ta làm ăn với cậu, thì kết quả là vẫn đang ở kia kìa.
Buecler à, Ferrer nói, đó là một vấn đề hoàn toàn khác. Đối với Beucler, đó là một trường hợp đặc biệt. Cậu thử nhớ lại, Spontini nhấn mạnh, hắn đã áp đặt cho cậu bằng những tỷ lệ rất cao. Beucler, anh ta đã nhận mười phần trăm lợi nhuận cho một tác phẩm, hắn đã nhét vào túi chín mươi phần trăm, và trong giới mĩ thuật ai cũng biết điều đó. Và cuối cùng thì những bức họa của anh ta vẫn còn kia, nhưng anh vẫn lập kế hoạch cho hắn triển khai một cuộc triển lãm tại Nhật Bản. Có người nói với tôi như vậy. Tôi biết, còn bức tranh kia nữa, với tôi, ai cũng biết. Về Beucler, vấn đề rất khác nhau, Ferrer nhắc lại, đúng như vậy. Tôi đã muốn đoạn tuyệt, đó là sự thật, nhưng mà tranh anh ta vẫn ở kia. Và đó là nằm ngoài dự tính của tôi. Thôi chúng ta không nói về chuyện này nữa, tôi xin anh đấy.
Sau một hồi tranh luận, biện giải, rồi thì cả hai chẳng thấy nói chuyện gì nữa, Spontini càu nhàu bỏ đi kèm theo những lời đe dọa. Ferrer mệt mỏi buông mình xuống ghế bành, Hélène quay lại ngắm nhìn chiếc máy thổi khí Schwartz, rồi nhìn Ferrer mỉm cười. Ferrer nhoẻn miệng cười rồi đứng lên đi lại phía cô gái: chị đã nghe cả rồi đấy, tôi nghĩ là chị hiểu hết mọi chuyện. Chắc chị đánh giá tôi tồi tệ lắm nhỉ. Ồ, không, không, Hélène nói. Tôi ghê sợ những hoàn cảnh tương tự như thế, Ferrer bình luận, đưa tay lên miết hai bên gò má, đó là mặt trái tồi tệ của cái nghề này. Trong những trường hợp như thế này, tôi chỉ muốn giao cho một ai đó đảm trách, làm người đại diện cho tôi. Tôi đã từng có người giúp việc đảm đương công việc này cho tôi, anh ta tên là Delahaye, tôi đã kể với chị về chuyện này rồi, lúc đầu anh ta thay tôi làm việc rất tốt, nhưng chẳng may anh ta qua đời, thật đáng tiếc. Anh ta thật tốt, Delahaye ấy mà, anh ta thật tốt bụng và rất có khả năng làm cho mọi góc cạnh sần sùi trong mọi cuộc thảo luận trở nên tròn trịa.
Hai bàn tay Ferrer miết mạnh hai bên thái dương, lúc này anh ta có vẻ mệt mỏi hơn. Anh biết đấy, Hélène nói, tôi chẳng có việc gì to tát phải làm trong lúc này cả, tôi có thể giúp anh nếu anh muốn. Chị thật tốt bụng, Ferrer cười buồn bã, nhưng sự thật là tôi không thể nhận được lời đề nghị này. Nói chuyện riêng một chút, hoàn toàn là chuyện giữa chúng ta thôi, vào thời điểm này, tôi không thể trả tiền lương cho chị được. Thế ư? Cô ta nói. Trong thời gian gần đây, tôi có vài chuyện buồn, Ferrer thừa nhận, rồi tôi sẽ kể cho chị nghe.
Và Ferrer không giấu diếm kể cho Hélène nghe từ đầu tai họa vừa xảy ra với mình. Khi câu chuyện tới hồi kết thúc với những tình tiết đắng cay, cơ cực, thì bên ngoài đêm đã buông xuống. Phía công trường xây dựng, hai chiếc cần cẩu màu vàng, đèn tín hiệu đang phát ra những ánh sáng nhấp nháy tận đầu mút cần cẩu và trên nền trời, đèn tín hiệu trên chiếc máy bay hành trình Paris-Singapour cũng đang nhấp nháy theo cùng một nhịp ở hai đầu mút cánh: những ánh chớp giao hòa giữa đất và trời, nó báo hiệu cho cả hai biết họ đang hiện diện bên nhau.