Mãi đến cuối mùa thu, hoặc đầu mùa đông gì đó, không phân biệt rõ, tôi mới về đến đầu phía tây dãy núi Bả Lâu và bên bờ sông Hoàng Hà không một bóng người. Bởi vì giữa đường tránh không khỏi đi qua huyện lị, không làm chủ được bản thân, tôi lại rẽ vào phố Thiên Đường một chuyến.
Nhưng thật không ngờ, phố Thiên Đường đã không còn là phố Thiên Đường. Tôi cũng ba tháng liền bận mải trong thành cổ Kinh thi không có cơ duyên lại đến đó, không ngờ lần này đến phố Thiên Đường, thấy ở đây lạnh lẽo, tiêu điều, cỏ dại xanh um. Cửa hàng dược phẩm bảo vệ sức khỏe người lớn số một trên phố không còn tấm biển, chỉ viết hai chữ hiệu thuốc bằng vôi trắng trên tường cửa ra vào. Hiệu làm đầu vẽ người tình hôn nhau ở cửa vẫn còn chữ hiệu làm đầu trên tường, nhưng bức tranh người tình mái tóc bay bay lại bị hai tờ báo dán đè lên. Còn cửa hàng mát-xa tẩm quất chữ sắt to tướng sơn đen gắn bằng đinh trên tường đã bị thứ gì bẩy đi, chữ thì rơi trên mặt đất ở cửa, chữ thì thiếu nét thiếu chấm treo toòng teng, giống như cái sọt treo trên tường.
Phố Thiên Đường như bị nạn cướp giật. Hai bên đường phố đều vắng tanh vắng ngắt và ghẻ lạnh.
Tôi đi tàu đêm đến huyện lị, vốn định ngủ một giấc thật ngon, chơi một trận thật đã trên phố Thiên Đường. Nhưng vừa đến đầu phố tôi đã nhìn thấy cảnh tượng này. Lúc đó trời sắp sáng, ánh sáng xanh lờ mờ xả trên phố lớn. Đèn đỏ sáng xanh vốn ngày đêm không tắt trước kia, lúc này tối mù mù, vết thương lỗ chỗ, chỉ có vài nhà buôn bán nghiêm chỉnh (như quán thuốc lá quán bia), cũng còn một vài nơi chơi bời đang chèo chống cho cảnh thanh vắng và hiu quạnh của phố Thiên Đường.
Tôi dự cảm phố Thiên Đường đã xảy ra chuyện gì. Đứng ngẩn tò te trong cảnh thanh vắng ở đầu phố lúc sáng sớm, tôi đang định đến cửa hàng dược phẩm bảo vệ sức khỏe gõ cửa hỏi thăm Quế Phần, bỗng dưng có luồng ánh sáng của đèn lớn ô tô từ ngã tư chiếu đến, sau đó liền nghe thấy tiếng bước chân chạy bộ và tiếng ô tô từ từ đằng sau tiến đến, ầm ầm như tiếng sóng vỗ vào bờ. Tôi cũng nhanh chóng né người sang bên đường một cách bản năng. Cùng với gió thu quét lá rời rạc và gấp gáp sau đó, tôi đã nhìn thấy chớp lửa và tiếng kêu cứu nhà đổ cửa sập. Bỗng chốc phố Thiên Đường trở nên náo nhiệt, sáng bừng, cũng gió lạnh tứ bề trời đầy tuyết đất đầy băng. Rất nhanh chóng, trên mặt phố như họp tan, như vào rạp, tiếng bước chân huỳnh huỵch, tiếng đập cửa thình thành. Cục công an huyện cho quân lính bất ngờ tấn công như đứng trước kẻ thù lớn, không khí căng thẳng và hào hứng. Từng đợt từng tốp họ ùa vào phố Thiên Đường. Chủ hiệu và những cô gái trên phố Thiên Đường người nào cũng như đàn dê gặp sói, như chim sợ cánh cung, đột nhiên từ các cửa hiệu chạy ra, chui vào ngõ phố huyện lị, muốn chạy lại chạy không nhanh, muốn bay lại không bay nổi, tiếng kêu sợ hãi đập vào, va vào, bay vào, vón vào cả đường phố lẫn bầu trời.
Chính quyền đang truy quét và chấn chỉnh.
Truy quét và chấn chỉnh như một cuộc chinh chiến lại một lần nữa lan đến phố Thiên Đường (sau đó tôi biết, đó là một cuộc cách mạng lớn nhằm đánh vào lối sống đồi trụy, càn quét hiện tượng tiêu cực. Những ông chủ bà chủ và các vị gọi là giám đốc mở nhà hàng khách sạn kiêm kinh doanh gái điếm, để quét tuyết trước cửa nhà mình, họ đều nhanh chóng đuổi các cô gái đã từng kiếm nhiều tiền của cho họ ra khỏi nhà hàng khách sạn. Họ vứt bừa túi xách, quần áo, ca đánh răng, son phấn, bút kẻ lông mày, giầy tất, mùi vị và cả tiếng kêu khóc của các cô ra đường phố, giống như công nhân vệ sinh môi trường ở kinh thành vứt túi rác lên xe rác. Các cô gái đứng trên phố trước cửa nhà chủ của họ nhặt quần áo, giầy tất, bao gói và đồ dùng cần thiết của mình, vừa kêu khóc thảm thiết, vừa nói, ông bà bảo chúng tôi đi đâu?
– Ông bà bảo chúng tôi trốn đi đâu.
Nghe tiếng kêu, nhìn cảnh tượng, tôi lại từ bên phố lánh vào sau một gốc cây. Cây ngô đồng nước Pháp trên đỉnh đầu, sau một đêm được hơi lạnh mùa thu và sương đêm tưới ướt, lá cây vẫn tràn đầy sức sống một cách mù quáng giữa lưng trời bị ánh đèn chiếu sáng, nhưng dưới chân lại như có mùi khăm khẳm của cây khô cành héo lắng đọng và lan tỏa trong bóng tối. Nấp trong bóng tối, tôi nhìn thấy công an luồn lách như con thoi, sau khi vào cửa hàng nào trên phố Thiên Đường, nhà hàng đó liền vọng ra tiếng kêu kinh hãi của đàn ông, đàn bà, (hình như còn có tiếng kêu của cô gái nào đó tôi quen quen), họ mang theo hơi ấm của chăn nệm, bật khỏi giường trong buồng, chạy tháo thân trên đá tấm phố Thiên Đường như chạy thi một trăm mét. Tỏ ra kinh ngạc, tôi đứng ngây trong góc phố, nhìn thấy Tiểu Hạnh (hình như thế) từ nhà trọ Thiên Đường xách hành lí chạy ra. Cô thở hổn hà hổn hển (giống như dùi gỗ gõ lên mặt trống đá không có nhịp điệu). Vậy là tôi lao ra khỏi bóng tối sau gốc cây một cách bản năng, hạ thấp giọng gọi - Mau lên, mau lên, nấp vào trong này.
– Mau mau vào trong này!
Tôi gọi to nhưng thấp trầm. Cô gái liếc nhìn vào chỗ tôi, nhưng đã lập tức bị viên công an nấp ở đâu đó dẫn đi.
Tôi không nhìn thấy Tuệ Tuệ.
Cũng không phát hiện ra Tiểu Hồng.
Càng không trông thấy Quế Phần ở cửa hàng dược phẩm bảo vệ sức khỏe số một và các cô gái tôi quen biết khác.
Từ trong bóng cây, tôi nấp vào sau giàn giáo của ngôi nhà đang xây. Trông thấy một cô gái chạy trốn, tôi kéo cô vào trong công trường, hình như tôi từ kinh thành trở về là để cứu những cô gái này. Trong bóng tối của giàn giáo, hễ trông thấy cô nào hốt hoảng chạy trốn, tôi lại lao ra kéo cô vào, đẩy cô nấp vào trong khe giàn giáo và trong dãy nhà mặt phố chưa xây xong sau lưng mình.
Tổng cộng tôi đã cứu được hơn ba mươi cô. Trước khi trời sáng, tôi dẫn các cô đến một bãi trống ở phía đông huyện lị, bảo họ ai muốn về quê thì khẩn trương ra bến xe mua vé, ai không muốn về quê hoặc vì gia đình biết mình ra ngoài làm đĩ, kinh doanh xác thịt mà bơ vơ không nơi nương tựa, thì đều tạm thời theo tôi đến ở thành cổ Kinh thi bên bờ sông Hoàng Hà.
Tôi dẫn mười tám cô còn lại cuối cùng, vòng tránh thôn bản, thuê một xe công nông, quăng quật một ngày đường, lại cuốc bộ một ngày nữa. Hai ngày sau cuối cùng đã đến thành cổ Kinh thi hoang lạnh. Mùa này, bởi vùng Hoàng Hà nhiệt độ thấp, mùa đông thường đến nhanh. Khi chúng tôi đến đây, cây cối trong thành phố đều còn xanh rậm đến cuối mùa, thì ở đây chỉ còn vài chiếc lá treo trên cành quý hiếm như vàng, hoặc rụng bên đường không đáng một xu như chúng tôi. Hôm ấy, trên dãy Bả Lâu mênh mông hoang vắng, đèo núi trập trùng nhấp nhô như sống lưng màu vàng của đàn bò đang chạy. Trước khi sang mùa đông, cây dại và cỏ khô phủ kín dãy núi, mọc thành lầu cao tòa lớn, khô thành núi đèo Tông Sơn, cỏ cây nửa vàng nửa xám tỏa hương thơm nức sườn núi, phồn hoa như gấm. Có một lớp ánh sáng trắng bạc đỏ sẫm bay nhảy trên dãy núi. Các cô gái đứng trên đỉnh núi gần thành cổ Kinh thi, giống như một đàn hươu đã đến đích sau một cuộc chạy dài, nhìn màu trắng bạc và màu vàng kim trên đồng nội, nhìn thành phố thơ cổ được mùi thơm cỏ khô bồng bềnh phủ kín, nhìn từng mảng từng khối lớn đường phố đá vàng và tường đá màu xanh bền chắc khô mục, nhìn bãi xem ca hát hình tròn khổng lồ, nhìn màu sáng của thành đá ánh lên nửa xanh nửa vàng trong ánh nắng, các cô đều không nén nổi xúc động vứt túi xách trong tay xuống giơ cánh tay lên có vẻ phô trương, kêu ầm ĩ và the thé, ôi, thành cổ Kinh thi và đồng nội bao la bát ngát. Sau một trận suýt xoa, trong tiếng kêu đó, không biết ai đã lấy hai tay run run che nửa dưới người mình, vừa hưng phấn, vừa xấu hổ, lại vừa cúi vừa ngẩng kêu lên một cách trắng trợn trước thành phố cổ hoang tàn - Mình hứng thú quá đi mất! Mình hứng thú quá đi mất.
Trên bầu trời của dãy núi và thành cổ, tiếng kêu của cô gái hiện lên màu thu vàng và hơi ấm đầu đông tự do bay liệng và loang ra trong ánh nắng chiều tà. Tiếp theo, tất cả các cô đều học theo cô gái kia, giả vờ giả vịt cúi xuống che nửa dưới thân, cất giọng kêu lên trước thành cổ - Mình hứng thú quá đi mất.
– Mình hứng thú quá đi mất.
Vậy là, tôi dẫn mười tám cô gái ăn diện xinh đẹp trên phố Thiên Đường đến sống lâu dài ở thành cổ Kinh thi (đáng tiếc không có mấy cô tôi quen biết cũ như Tiểu Hạnh, Quế Phần, Tiểu Hồng, Tuệ Tuệ...). Chúng tôi chen chúc nhau ở tạm trong các nhà hầm mà những dân bản Giếng Khổng đã từng ở cạnh thành phố thơ cổ, sau đó tự ra tay, dựa vào những tường thành cũ chưa sập đổ quá nhiều trong thành phố thơ ca, cẩn thận dựng lên những ngôi nhà tranh như trò chơi. Trên các tấm phản xây đá cũ chúng tôi trải cỏ cây dầy hàng tấc, sống cuộc sống cổ xưa (hậu hiện đại). Khi mùa đông về chính thức, chỗ chúng tôi lại có thêm một người đàn ông. Ông là một nhà khoa học sáu mươi hai tuổi sinh ra và lớn lên trên đất nước Trung Quốc. Một cuộc thí nghiệm khoa học có liên quan đến phóng tên lửa lên trời nào đó thất bại khiến ông trở thành vật hy sinh, cuối cùng ông phải gánh trên vai thịt bắp của người thường nỗi oan uổng không thể từ chối, trước khi có khả năng đưa ra tòa xét xử vào ngồi tù, khi ông đến khoa vật lí Trường đại học Thanh Yên tìm bạn học của mình để tố khổ, đã nghe kể về quá trình của tôi và thành phố cổ thơ ca mà ai ai cũng cho rằng không có.
Nhưng ông đã tin có.
Ông tin nên ông đã bỏ nhà bỏ thành phố trốn đến bờ sông Hoàng Hà hoang vu man rợ hẻo lánh này.
Về sau, lại có một nhà toán học năm mươi ba tuổi, bởi vì suốt đời ông ăn lương cao của nhà nước, suốt hai mươi tám năm trời không công phá nổi một đề toán học có hai mươi mốt sở nghiên cứu trên toàn thế giới đều nghiên cứu, nhưng ông lại có thể căn cứ vào tần số rung động của mạng thần kinh con người trong khi ngủ và chỉ số đau thần kinh trong tình huống có bệnh, đã đại thể suy tính ra tuổi thọ của con người. Trong trò chơi trẻ con, ông dự đoán một nam nghiên cứu viên trong sở nghiên cứu của ông nhiều nhất không sống nổi đầy ba tháng. Quả nhiên vào hạ tuần tháng thứ ba, nghiên cứu viên này đã chết đột ngột vì bệnh tim. Về sau phu nhân của giám đốc sở nghiên cứu của họ mắc bệnh thiên đầu thống, ông nhìn mặt bà và nói với chồng bà, phu nhân của giám đốc nhiều nhất còn sống được một tháng nữa. Không ngờ hai mươi tám ngày sau, bà vợ ông giám đốc sở mới bốn mươi hai tuổi, cũng đã chết vì bệnh u não tính đột phá. Lời dự đoán của ông sau nhiều lần được ứng nghiệm, khi ông tìm giám đốc sở, đề nghị điều ông đến làm việc ở Viện nghiên cứu y học sinh mệnh, thì sở đã cử xe đưa ông đến bệnh viện tâm thần của tỉnh khiến người nhà ông mang ơn đội đức (số phận giống tôi). Sau hai năm ở viện, ông đã trốn khỏi bệnh viện, dọc đường dò hỏi tin tức, cuối cùng ông đã tìm đến thành cổ Kinh thi.
Còn một nhà triết học có danh vọng cao nhất của Trường đại học Thanh Yên, hai kiến trúc sư tám chín mươi tuổi, thành tựu nổi bật của khoa công trình thổ mộc nổi tiếng nhất Trường đại học Thanh Hoa và một nhà tôn giáo suốt đời lấy nghiên cứu Phật giáo làm chính, cuối cùng bị sự phức tạp của đời này kiếp này đẩy vào cảnh khốn khó. Trong số họ lớn nhất là tám mươi tuổi, nhỏ nhất là năm mươi hai tuổi (lớn hơn tôi vài tuổi). Hơn chục người (người nào cũng là giáo sư lớn, tác phẩm cao bằng người, nhà trí thức lớn đích thực), trước khi sang mùa đông giá lạnh, đều đã lần lượt đến thành cổ thơ ca, trở thành một thành viên mới trong gia đình lớn này.
Còn có bảy tám cô gái trốn khỏi trạm thu dung đến đây. Bảo họ là con đĩ, gà đồng, tiểu thư, người làm công tác phục vụ tính dục, hoặc gọi một cách giản đơn các cô là người công tác tính dục của thời thịnh này đều đã không còn ý nghĩa như bắt cây khô mọc mầm và như bắt chiếc bàn trở về đất mọc thành cây, nở hoa tươi không cần thiết nữa. Điều quan trọng là các cô tìm dấu chân của chị em các cô, đến thành cổ Kinh thi như về đến nhà. Tránh nhược điểm của mình, các cô làm việc của các cô. Còn đàn ông phát huy sở trường làm việc của mình (tôi vẫn như cũ, ngày nào cũng dẫn mấy giáo sư thích hoạt động gân cốt, đào bởi mở rộng khai quật đống đổ nát và bùn đọng ở phía nam thành thơ cổ, say sưa với nghiên cứu và khảo sát chứng minh của mình một cách trang nghiêm và thiêng liêng). Mọi người đều sống vui vẻ hòa hợp, tự do tự tại ở thành cổ Kinh thi, y như ong bướm mùa xuân bay у đậu. Hai nhà kiến trúc sư của Trường đại học Thanh Hoa si mê như điên đối với thành cổ hơn hai ngàn năm trước. Từ trong bãi nghe ca hát hình tròn, họ đã phát hiện sân hát thơ và sân nghe thơ tuy hoàn toàn đối mặt lên trời, nhưng có một âm hưởng và hiệu quả ngay đến nhà hát ca múa kịch và lễ đường sang trọng hiện nay cũng không có. Trong chỉ đạo thiết kế của họ, mọi người rất dễ dàng đem những hòn đá to bằng cái đấu xây lại các bức tường đổ, xây lại những ngôi nhà đá và nhà tranh không khác mấy ngày xưa. Một kĩ sư nông nghiệp cao cấp của Viện khoa học nông nghiệp nhà nước đến thành cổ Kinh thi hôm trước, hôm sau ông đã bắt đầu dẫn mấy cô gái cười cười nói nói, đã khai phá rất nhanh một bãi đất hoang trong thung lũng có nắng mặt trời lại tránh được gió trước thành cổ, dùng các túi ni lông, giấy ni lông và quần áo lót vải trắng chị em bỏ đi, chắp nối lại thành những tấm vải nhựa che đậy lên các luống đất trồng được rau xanh trong mùa đông. Còn nhà toán học yêu y học, có thể ứng phó với chứng bệnh và không hợp thông thổ của mọi người. Mọi bệnh tật ông đều áp dụng một liều thuốc cũ đã thành lệ: một đồng cân bạch vân, hai đồng cân không khí, ba đồng cân nhật quang, bốn đồng cân nguyệt sắc, năm đồng cân hương hoa. Chỉ khác ở chỗ, căn cứ vào chứng bệnh và bệnh tình của bạn, ông luôn luôn thay đổi dẫn dụ của thuốc, hoặc là dùng hô hấp của chim bay làm dẫn thuốc, hoặc là dùng vị ngọt của mật ong làm dẫn thuốc, hoặc sai bạn đi tìm một cây mọc trên đá, dùng hoa nở mùa đông của cây đó làm dẫn thuốc, thế nào cũng thuốc đến là hết bệnh, mọi người đều khỏe mạnh bình an. Còn nhà triết học của Trường đại học Thanh Yên của chúng tôi, kể truyện cười triết học, giảng triết học truyện cười, không những có thể khiến mọi cô gái đều hiểu, mà còn làm cho các cô cười ngặt cười nghẽo, cười đến vỡ bụng nhận xét mỗi truyện cười ông kể đều hay, đều văn minh, đều có ý nghĩa hơn nhiều những mẩu, những đoạn truyện màu vàng của khách làng chơi toàn thế giới đã kể.
Chẵn chằn chặn ba mươi giáo sư và chuyên gia, họ đều là những người dư thừa ngồi chơi xơi nước hưởng lương cao. Gần ba mươi cô gái, không cô nào có lương, nhưng hoặc ít hoặc nhiều đều có dành dụm được chút tiền và đồ tế nhuyễn. Trong tình cảnh ở đây không cần phải lo tiền lo lương ăn lắm, chỉ cần một người như chủ gia đình đứng ra chịu trách nhiệm điều hành quản lí, bố trí công việc hàng ngày và giải quyết chuyện vặt của mọi người. Vậy là anh chị em đều đề cử tôi làm chủ gia đình. Tôi trở thành người phụ trách đám người nhàn rỗi này. Vậy là thiếu gạo thiếu bột mì, tôi cử một, hoặc mấy người đàn ông sang mua ở một thị trấn nhỏ bên kia bờ sông Hoàng Hà. Cần quần áo, tôi sai một cô thông minh khéo tay khâu vá hoặc đan ra như làm xiếc. Tôi chấp chính thông thoáng, tùy cơ ứng biến. Cô nào buồn tẻ, tôi ngầm đồng ý để vị giáo sư nào đó ban đêm sang buồng cô tiếp chuyện. Giáo sư nào cô đơn, tôi bảo anh tự do chọn một cô hoặc tiểu thư nào mình thích.
Cứ thế nửa tháng đã trôi qua, hơn hai mươi ngày sau, gió lạnh tràn về mùa đông kéo đến. Vấn đề tuy vụn vặt như lông gà vỏ tỏi, nhưng phức tạp sâu sắc - cô gái giúp mọi người nấu cơm hàng ngày tìm tôi nói, tại sao anh sai em hàng ngày nấu cơm cho người? Ngày nào em cũng nấu cơm, mà ông giáo sư có tiền nhất, phóng khoáng nhất còn coi thường em, ngày nào cũng hẹn người khác không hẹn em vào buồng ông ấy. Tiểu thư thường xuyên đan tất len, đan găng tay cho người khác tìm tôi nói, tại sao em trẻ đẹp, anh lại sai em hầu hạ chân tay người khác, không cho em một chức gì? Cai quản chân tay của những giáo sư. Mà quan trọng hơn là, ở đây có ba mươi giáo sư, lại chỉ có hai mươi bảy cô gái, sư nhiều cháo ít, đêm nào để giáo sư nào nằm giường không thì thích hợp? Nhiều vấn đề lắm, phức tạp ra trò, gạch rời ngói vỡ, trăm dâu đổ đầu tằm, hình như về mùa này, sáng sớm thức dậy đâu đâu cũng băng tuyết, mỗi vấn đề, mỗi sự việc, mỗi câu chuyện đều mới mẻ như không khí tươi mới ở nơi đây xộc vào mũi.
Họ hỏi tôi chất vấn tôi
– Chẳng phải anh đã nói đến nơi đây là thật sự đến Thiên Đường kia mà?
– Chẳng phải anh đã nói, ở đây bình đẳng tự do, giàu lòng tôn nghiêm, không ai lừa ai, bắt nạt ai kia mà? Chẳng phải anh đã nói, ở đây cần gì có nấy, mơ thấy gì được thứ ấy kia mà?
Tôi ở Trường đại học Thanh Yên hai mươi năm, làm giáo sư chẵn mười năm, xưa nay đều bị người lãnh đạo, bị người sai bảo, bị người quát mắng và phê bình. Xưa nay đều là đi tìm người ta, xin người ta giải quyết vấn đề, rút bớt khó khăn, chưa bao giờ như hiện nay, mọi người đều đến tìm mình, đều đến xin mình, đều đến đề nghị mình giải quyết việc của họ. Tôi cảm thấy vinh hạnh và trách nhiệm xưa nay chưa từng có, cảm thấy có một niềm tự hào xưa nay chưa từng có đè nặng lên vai mình. Trong ngày cuối cùng của tháng, giống như chủ nhiệm lớp, tôi viết tên tất cả các cô gái và giáo sư vào quyển sổ của mình, phân loại tổng kết tất cả vấn đề của mọi người, cuối cùng quy những vấn đề ấy thành một câu, tức là trong đời sống ở thành cổ Kinh thi, tôi phải đem hết khả năng thỏa mãn mọi yêu cầu và nguyện vọng của mọi người.
Ngày cuối tháng ấy, trong thành cổ trời ấm áp, nắng vàng tươi y như chỗ nào cũng có đốt lửa sưởi ấm. Hôm ấy, nhân ấm áp, tôi gọi mọi người ra khỏi các nhà tranh và nhà hầm, tập trung các cô gái và các giáo sư ra bãi nghe hát đọc thơ ở trung tâm thành cổ, bảo họ đều đến ngồi hoặc đứng trước mấy bậc thềm thấp nhất của khán đài nghe thơ, tôi chủ trì một cuộc họp nghiêm chỉnh. Trên bậc khán đài nghe thơ, có cô ngồi lên đùi giáo sư mình thích, có giáo sư ôm eo, ôm đầu cô gái mình thích trong lòng (giống như ôm con, ôm vợ mình), nghe tôi nói chuyện y như học sinh nghe thầy giáo giảng bài, như giáo sư nghe hiệu trưởng nói chuyện.
Tôi bảo, bình tâm mà nói, các bạn xem ở đây không khí trong mát, tươi mới, tự do thoải mái đấy chứ!
– Bình tâm mà nói, ở đây không gò bó, không ai cai quản các bạn phải không!
– Bình tâm mà nói, mọi người đều cảm thấy ở đây tốt hơn bất cứ đâu.
Tôi nói, tôi đã phát hiện ra thành thơ cổ này, tôi đã dẫn các bạn đến thành cổ Kinh thi này, tôi đồng ý để các bạn sống đời sống mới như tình yêu trong "Kinh thi" ở đây. Các bạn đã coi giáo sư Dương Khoa này là người đóng dựng nên đời sống mới này, giống như để tôi làm hiệu trưởng một trường làm trưởng thôn một thôn, làm tỉnh trưởng một tỉnh. Vậy tôi có mấy vấn đề hỏi các bạn, mọi người, mặc dù bạn là ai - dù bạn là nhà khoa học, nhà toán học, nhà triết học, nhà vật lí học, nhà kiến trúc sư, hoặc nhà sử học, hoặc bạn trước kia hoàn toàn không biết một chữ, chỉ là một cô gái phục vụ của nhà hàng khách sạn nào đó trên phố Thiên Đường chỉ là thợ cắt tóc trong hiệu làm đầu nho nhỏ, hoặc là nhân viên tiêu thụ bán tuổi xuân ở tỉnh ngoài nước ngoài, đến thành cổ Kinh thi của chúng ta, mọi người nhất luật đều là một thành viên mới ở đây, đều là một phần tử trong gia đình lớn này. Đều là một người sáng lập và người thực tiễn của đời sống mới này.
Tôi hỏi, hiện nay ai không muốn làm thành viên của gia đình này xin giơ tay.
Các bạn ai có ý kiến về tài năng tổ chức và lãnh đạo của tôi xin giơ tay.
Ai không muốn sống ở đây, muốn đi khỏi thành cổ Kinh thi xin giơ tay.
Mọi cô gái và giáo sư đều nhìn tôi. Im lặng một cách vui thích, không người nào giơ cánh tay lên, càng không có ai giơ tay trái, hoặc tay phải lên. Niềm khao khát và đòi hỏi đối với nội tại đời sống mới của anh chị em đã khiến mọi người tán đồng lời nói của tôi bằng sự im lặng vui thích mới mẻ, ủng hộ quy hoạch và sự sắp xếp mà tôi đã nghiền ngẫm từ lâu, kế hoạch từ lâu.
Tôi nói, mọi người đều đã đồng ý lời tôi nói, đều ủng hộ ý kiến và kế hoạch của tôi, vậy thì chúng ta phải làm nhanh làm ngay, bây giờ bắt đầu giải quyết luôn, thỏa mãn luôn yêu cầu và ý kiến của mọi người, thực hiện nguyện vọng và lí tưởng của mọi người: một ngày một vui nhỏ, ba ngày một vui vừa, một tuần một vui lớn. Tôi nói, mọi người đều nghe theo lời tôi, như sinh viên nghe lời hiệu trường ở đại học, như các bạn nghe lời ông bà chủ ở khách sạn, ở hiệu làm đầu. Vừa nói, tôi vừa móc túi lấy ra một quyển sổ tay bìa đỏ, nhìn một lượt các giáo sư và cô gái trước mặt, ngừng một lát nói tiếp, tôi đã suy nghĩ trước, đã có kế hoạch trước và sắp xếp trước những vấn để mọi người gặp phải. Tôi nói, chúng ta đến thành thơ cổ đều là những người đặc biệt, đều là những người khác người, đều là những người suốt đời theo đuổi tôn nghiêm và tự do, khoa học và chân lí, đều coi mười hai chữ lớn công bằng, tự do, tôn nghiêm, khoa học, chân lí, tình yêu làm tầm cao và hi vọng cao nhất của đời người. Tôi nói, chúng ta đã theo đuổi tình yêu và chân lí, công bằng và tự do, chúng ta sẽ dùng phương pháp công bằng và khoa học nhất để thể hiện nguyện vọng và theo đuổi của chúng ta, để phân phối tình yêu và đời sống mới của chúng ta. Tôi nói, chúng ta vận dụng phương pháp bốc thăm mà thời đại "Kinh thi" hai ngàn năm trước đều đã sử dụng viết từ số 1 đến số 30 trên ba mươi mẩu giấy, vò các mẩu giấy vón lại thành cục, đầu tiên do các cô gái bốc ba mươi cái thăm này, bốc được 1 là số 1, bốc được 2 là số 2, bốc đến số 30, bạn đương nhiên là số cuối cùng. Tôi nói, chúng ta ba ngày tiến hành một lần bốc thăm và đánh số giới tính. Hôm nay các cô gái bốc trước, ba hôm sau đến lượt các giáo sư bốc. Hôm nay người bốc được số 1 sẽ là người đầu tiên chọn giáo sư mình yêu mến trong trái tim ngủ cùng, bốc được số 2 sẽ là người thứ hai chọn giáo sư mình ngưỡng mộ trong trái tim ngủ cùng bốc được số cuối cùng sẽ đành phải là người cuối cùng chọn đàn ông bạn cần. Tôi nói, bởi vì sư nhiều cháo ít, nam nhiều nữ ít, ai không được cô gái chọn, đành phải ngủ giường không. Tôi nói, đến ngày thứ tư, tới lượt giáo sư chúng ta bốc thăm, người bốc được số 1, bạn có thể như quán quân, là người đầu tiên chọn các cô gái, người bốc được số 2, bạn sẽ như á quân, là người thứ hai chọn các cô gái, người bốc được hai số cuối cùng, bạn đành phải nằm một mình giường không.
Tôi vừa nói vừa ra hiệu, vung chân múa tay, cuối cùng nhảy lên phía trước nhất của sân khấu tròn nói oang oang, để động viên, để cạnh tranh, để bình đẳng và tự do, để không xảy ra tiêu cực trong công bằng, phương pháp giải quyết mâu thuẫn và thích hợp với thân phận chúng ta nhất là ba ngày tiến hành một lần bốc thăm đánh số. Có thứ tự và phiên hiệu, sẽ có pháp luật và trình tự. Pháp luật và trình tự này có quy định, mỗi lần bốc thăm, ai bốc được số cuối cùng, đàn ông không những không có cô gái ngủ cùng, mà còn bị phạt đi bộ một ngày. Hôm nào phải đi mua lương thực, anh ấy phải đi đến thôn bản xa tìm mua, phải sang thị trấn bên kia đi chợ, sẽ phạt anh ấy lội nước sang thị trấn bên kia đi chợ, nếu không phải mua gạo mua bột mì, không phải lội sông đi chợ, thì anh ấy phải dốc sức đào bới và bảo vệ thêm cho thành cổ Kinh thi này. Tôi nói, cô nào bốc được số cuối cùng trong ba ngày này, bạn đành phải vào bếp nấu cơm rửa rau cho mọi người, đành phải ba ngày liền làm chị nuôi rửa nồi rửa bát.
Còn người thứ ba thứ tư phía trước, người độn sổ thứ hai, thứ ba và thứ tư đều có thưởng và phạt tương ứng.
Tôi đứng trên hòn đá có khắc một câu thơ trước mặt mọi người nói kĩ một lượt về tổ hợp sắp xếp, tuần tự trước sau và biện pháp thưởng phạt, rồi hỏi to, các bạn xem như thế có được không?
Như thế có vừa công bằng hợp lí, vừa thể hiện chân lí và tình yêu hay không?
Như thế được rồi, thì bây giờ chúng ta bắt đầu bốc thăm đánh số ngày đầu tiên.
Tôi hỏi liền mấy tiếng, nói liền một thôi một hồi, mọi người đều vỗ tay hoan hô, cười ngặt cười nghẽo, cười chảy cả nước mắt, khen rối rít, ý định này hay, ý định này mới. Mọi người nói với tôi, giáo sư Dương ý định anh đưa ra, cuộc sống mới ở đây là do anh dóng dựng. Mọi người ở đây đều do anh lãnh đạo, bốc thăm chỉ cần chủ trì công bằng sòng phẳng là được.
Tôi liền móc túi lấy ra một nắm thăm đã viết sẵn, bỏ vào trong một bát ăn cơm chuẩn bị trước, lắc lắc mấy cái, nhìn các cô gái trước mặt nói, ai bốc trước? Ai bốc trước? Có cô từ trong lòng một giáo sư đi ra, tươi cười, bốc một cái thăm.
Cô thứ hai.
Cô thứ ba.
Rồi các cô ùa đến cướp hết thăm trong bát tôi cầm. Như chim công xòe cánh, các cô mở số trong tay ra, cô nào cũng tươi cười như hoa nở mùa xuân, hương bay rợp trời, lần lượt lên khán đài bãi đọc thơ, chọn người đàn ông mình ngưỡng mộ trong tim, chọn giáo sư mình đã thỏa thuận ngầm.
Cũng dựa theo thứ tự và lần lượt này, theo pháp luật và trình tự này, trong cuộc sống mới, cứ ba ngày lại tiến hành một lần sắp xếp và tổ hợp (nhà toán học giúp tôi tiến hành một lần sắp xếp và tính toán chính xác việc này), khiến cho tất cả tình yêu và tự do, khoa học và chân lí, tôn nghiêm và công bằng đều sáng rõ dưới gầm trời, đều phản ánh đúng thực tế, ngay đến những chuyện vụn vặt như ăn ngủ và làm việc, chơi bời và cười nói, cũng do đó mà trở nên công bằng hợp lí, có lí lẽ có căn cứ, khiến cho mâu thuẫn được giải quyết nhanh gọn thơm đẹp như đông đi xuân đến.
Bởi vì cứ cách ba ngày một lần đàn ông bốc thăm đánh số, trong số giáo sư mỗi lần độn số số 1 đều là tôi. Ba ngày này tôi đành phải giường không buồng không. Cứ cách ba ngày đàn bà bốc thăm đánh số, mấy cô bốc số trước, đi chọn tôi đầu tiên, tôi lại thường nói với các cô, anh đau đầu, đau lưng, toàn thân khó chịu, thường không để các cô chọn mình, bảo các cô đi chọn giáo sư khác, cho nên tôi thường nhiều đêm ngủ một mình, tự thưởng thức mùi thơm cá nhân, không có các cô gái ngủ cùng, tôi đành phải dăm ba hôm lại đi mua gạo, bột mì và dầu muối. Cho dù không mua những thứ này, tôi cũng đương nhiên bị phạt, phải dẫn người đi đào bới thành thơ cổ còn vùi trong bùn đất.
Đương nhiên tôi trở thành người xúi quẩy nhất trong đàn ông, luôn luôn bị các cô và giáo sư vừa chế nhạo, vừa tôn kính.
Cứ thế hết tháng này trôi qua, lại tháng khác trôi qua, thành cổ Kinh thi luôn luôn có các cô gái và giáo sư mới tìm đến. Từ các thành thị lớn như Kinh thành, Thượng Hải, Quảng Châu, Nam Kinh, Tây Kinh, Thành Đô, tin tức các giáo sư lớn, các giáo sư nổi tiếng, các nhà trí thức của bộ máy nghiên cứu trong xã hội luôn luôn bỏ trốn ra đi, như măng mọc sau trận mưa xuân. Khi các loại giáo sư và nhân viên nghiên cứu đến thành cổ Kinh thi lên đến con số một trăm, khi con gái từ các địa phương đổ về đây lên đến hơn tám mươi người, thì vấn đề sư nhiều cháo ít vẫn còn tồn tại. Để giải quyết vấn đề nam có nữ, nữ có nam, tình có lí, lí có tình trong đời sống mới, chúng tôi đã không còn thực hiện cứ ba ngày một lần bốc thăm đánh số, mà không hề biết ngán vận dụng phương thức và phương pháp khoa học hơn, mỗi ngày tiến hành một lần bốc thăm đánh số, ngày nào cũng tiến hành bố trí và hoạt động nam chọn nữ, nữ chọn nam, để những giáo sư đêm trước không có con gái ngủ cùng, thì đêm sau có đàn bà đến tiếp. Muộn nhất thì trong đêm hôm sau, tất nhiên bạn sẽ được trời cho mĩ mãn.
Nhưng với bản thân, tôi vẫn là giáo sư và gã đàn ông xúi quẩy nhất ở đây. Lần nào bốc thăm, tôi cũng bốc được số cuối cùng, tôi thường hay nói với các cô gái chọn mình, anh đau đầu, đau lưng, toàn thân rã rời. Rất nhiều đêm tôi ngủ một mình trên giường, tôi thường ngày nào cũng phải dẫn vài người đi đào bới và thu dọn tường đổ đất bùn trong thành cổ thơ ca.
Cũng trong tháng một dương lịch, tức tháng chạp âm lịch của năm mới này, thành cổ Kinh thi có một trận mưa tuyết kéo dài suốt ba ngày ba đêm. Tuyết lớn bay lả tả, đổ sầm sập, đàn bà đàn ông cứ theo thứ tự sắp xếp, ngủ lăn ngủ lóc suốt ba ngày trong nhà tranh nhà hầm. Sáng sớm ngày thứ ba, tuyết tạnh gió ngừng, khi mọi giáo sư và các cô gái vẫn còn đang ngủ trong chăn, tôi đi ra khỏi các dãy nhà hầm. Vác mai cuốc trên vai, tôi đi một mình ra phía nam thành phố thơ ca đào bới và thanh lí những bài thơ vùi trong đống đổ nát. Giữa đồng tuyết trắng phau phau, tôi đã trông thấy Tiểu Hạnh, Quế Phần, Tuệ Tuệ và mười mấy cô gái mình quen trên phố Thiên Đường. Các cô đeo, các cô xách hành lí xuất hiện trên đỉnh núi Bả Lâu (y như hoa mai nở rộ trên vách đứng). Tôi vừa mừng, vừa ngạc nhiên (ôi, đời sống Thiên Đường tồi tệ nhất của tôi), biết các cô đều là vì tôi mới từ một nơi nào đó vượt qua trăm núi ngàn sông, trải qua muôn vàn khó khăn hiểm trở đến thành phố cổ Kinh thi này. Tôi biết các cô đến sẽ không còn chuyện sư nhiều cháo ít, gỗ nhiều nước ít. Tôi biết kể từ ngày các cô đến thành cổ hôm nay, cuộc sống của tôi sẽ lại y như trên phố Thiên Đường. Vậy là, tôi đứng một lúc, suy nghĩ một lúc trên đống đá ở tận cùng phía nam thành cổ, rồi vẫn vác cuốc vác mai, men theo hạ du sông Hoàng Hà đi đến nơi hẻo lánh hơn, giá lạnh hơn.
Lội trong tuyết sâu ngập đầu, tôi thì thụp đi một mình, đi tìm thành cổ mới và những bài thơ, ca dao còn bỏ sót trong "Kinh thi". Tôi biết, ở nơi hẻo lánh thần không biết ma không hay cách xa thành cổ thơ ca, nhất định còn có thơ ca và thành cổ Kinh thi rực rỡ hơn ở đây. Bởi vì những bài thơ bị Khổng Tử lược bỏ trong "Kinh thi", vẫn còn gần ba ngàn bài, trong khi tôi tìm thấy ở đây chỉ không quá hai trăm mấy chục bài, vẫn còn hàng ngàn, hàng ngàn bài thơ ca bị thất lạc, nhất định chúng đang khổ cực, bơ vơ trơ trọi và háo hức chờ tôi ở đâu đó (giống như tôi đã chờ đợi chúng một cách khổ cực và bơ vơ trơ trọi một mình).
Tôi sẽ đi, đi một mình. Tuyết trắng phau phau. Thành phố thơ ca cổ mất hút sau lưng tôi như mây khói bay trước mắt.
(Hết)
Tháng 3 đến tháng 11 năm 2007 viết xong bản thảo lần đầu. Tháng 12 năm 2007 sửa chữa tại Trung tâm sáng tác Trại viết quốc tế Đại Liên.
Mùa xuân năm 2008 sửa xong tại Trường đại học Lạc Dương.
