Xa hạt - Đây là bài thơ miêu tả lễ cưới.
Tháng hai, tiểu mạch lớn nhanh, bỗng chốc cao bằng chiếc đũa, xanh mượt mà, phủ kín cánh đồng. Thôn xóm trong tháng hai, những cây bào đồng ra hoa đầu tiên, màu hoa phấn hồng kéo dài đến nửa tháng. Sang tháng ba đến lượt hoa hoè nở trắng xóa, hoa hạnh như tuyết, đến đầu tháng tư màu trắng vẫn chưa phai hết. Hoa du như đồng tiền màu vàng trắng, từng chuỗi từng chuỗi treo lơ lửng giữa trời, toả mùi thơm lên cả dãy núi và toàn cõi nhân gian.
Những con ve sầu đẻ sớm kêu ra rả trên cây cả ban ngày lẫn ban đêm.
Bầy chim sẻ cũng hớn hở vui hót ngày đêm trên cành cây.
Trong thôn nhiều gia đình còn trồng hoa hướng dương trên tường gạch mộc, lẽ ra hoa nở rực rỡ vào tháng năm, nhưng mới đầu tháng tư năm nay đã ra hoa ở những nơi dồi dào ánh nắng, hoa màu đỏ, màu vàng, màu trắng, còn có loại màu phấn vàng, từng cánh từng vẩy tươi thắm phơi dưới ánh nắng trên tường như sơn màu. Bà con rướn gót chân nhìn hoa hướng dương nở trên tường hai bên lối đi, nhìn hoa du màu vàng trắng treo lơ lửng trên cây, nhìn những con ve sầu sọc bạc kêu lanh lảnh bay trên đầu. Đứng ở đầu thôn hoặc giữa ngõ, họ reo lên:
– Ôi hoa hướng dương nở rồi, không biết nhà ai trong thôn có đám nào ăn hỏi bất ngờ.
– Ôi, năm nay ve sầu kêu sớm thế, mùa xuân và mùa hè lẫn vào nhau.
– Ôi, bạn nhìn chim nhạn bay qua sườn núi, lông rụng xuống lẽ ra màu trắng, tại sao lại có màu phơn phớt hồng. Mừng to rồi, nhà ai có đám cưới bất ngờ.
Tôi muốn cưới Linh Trân.
Tôi quyết định sẽ tổ chức lễ cưới theo nghi thức nghiêm chỉnh với Tiểu Mẫn (Linh Trân). Hôm ấy là thứ tư, Tiểu Mẫn không về nhà bà ngoại ở thôn Chùa sau ăn cơm. Từ trường trung học phổ thông bên kia dãy núi, cô bé vượt sườn núi về thôn đến nhà tôi ăn cơm, lấy chiếc bút bỏ quên trên bệ cửa sổ thứ bảy tuần trước. Lúc sắp đi tôi lại hỏi Tiểu Mẫn, ngày mai các cháu thi phải không?
Đứng ở cửa cô bé quay đầu lại nói, chú ạ, cháu đã mười bảy tuổi tròn, tính năm đã mười tám.
Tôi bảo, để chú xoa trán cháu nhé, xoa cháu, ngày mai thi thành tích của cháu sẽ khác, sẽ có thể xếp trong mấy bạn đứng đầu cả lớp.
Tiểu Mẫn không nói cho tôi xoa, cũng không nói không cho tôi xoa. Đứng sau cửa ra vào, cô bé quay người nhìn tôi, như đang nhìn một chữ, một quyển sách, một bài thơ cô không biết. Cánh cửa khép hờ, ánh nắng vượt qua tường sân vừa vặn chiếu lên mặt cô. Khuôn mặt của Tiểu Mẫn giống như một trái xoan lại giống hình quả trứng, đỏ tưng bừng, ẩn chứa một lớp sáng đỏ thẫm, giống một quả nho to chín đỏ vừa tròn vừa dài treo dưới ánh nắng, trong suốt, sáng loáng, ánh lên màu hồng, cuốn hút lòng người.
Tôi nói Tiểu Mẫn, xét đến cùng, thì chú cháu là một học sinh duy nhất mấy chục năm nay của dãy núi Bả Lâu chúng ta thi đậu Trường đại học nổi tiếng ở kinh thành.
– Xét đến cùng là một giáo sư nổi tiếng của một trường có tên tuổi, số thạc sĩ, tiến sĩ đã từng dìu dắt nhiều như hoa đồng tiền trên cây du.
– Học vấn không lớn, nhưng nghiên cứu về "Kinh thi" trong thiên hạ liệu có ai bì nổi?
Tôi nói, cháu không thấy học sinh học kém ở các thôn bản xung quanh đều tìm đến đây để chú của cháu xoa đầu sờ trán cho chúng đó sao? Cháu không nghe nói một khi chú xoa trán chúng, chúng đều học khá lên đó sao? Vừa nói tôi vừa bước ra cửa, khẽ đặt tay phải lên vùng trán nhẵn thín của Tiểu Mẫn. Tôi cảm thấy trán cô bé âm ấm, man mát, trơn trơn, giống như trên trán đang bay một lớp mù được mặt trời chiếu sáng. Trên làn da nhẵn nhụi của cô bé, những lông tơ mịn màng, như có như không, như xám như trắng, giống như những mũi sợi trắng trên đầu ngọn bút lông. Khi tay tôi chạm vào màu trắng của những mũi sợi mịn màng ấy, giống như lưỡi chạm vào một làn gió thoảng, da trên đầu ngón tay run run, tôi liền mạnh dạn áp sát bốn ngón tay và nửa bàn tay mình lên trán Tiểu Mẫn. Đứng trước mặt tôi, đầu Tiểu Mẫn ngang với cằm tôi. Từ cao nhìn xuống, tôi nhìn thấy từng giọt mồ hôi thấm trên mũi cô bé sáng loáng như mã não hạt xoàn. Mấy sợi tóc đen không cuốn lên đầu rủ xuống trán khẽ cọ vào ngón tay tôi, giống như mùi thơm bay nhấp nhô theo gió chạm vào đường thôn.
Tôi nói tính năm, cháu đã mười tám tuổi phải không? Tiểu Mẫn nói, ngày mai kiểm tra ngữ văn.
Tôi bảo không sao, chắc chắn cháu cao điểm hơn người khác.
Tiểu Mẫn nói, một khi sang tuổi mười tám con người sẽ thành người lớn.
Sau đó tôi lại áp năm ngón tay mình lên trán cô bé, áp cả bàn tay lên trán cô. Tôi còn lấy tay phải vuốt mạnh từ đỉnh đầu cô xuống (dưới ánh nắng mái tóc cô đen mượt, sờ vào âm ấm nong nóng, giống như mùa đông tôi thò tay lên chăn nệm phơi nắng). Hai mắt tôi nhìn chằm chằm vào mặt cô, mắt cô, mồm cô mím chặt, nhìn thấy trên đôi môi mím chặt có một phần ba chìa ra ngoài, giống như một viên ngọc đỏ ngâm trong ánh nắng. Lúc ấy, ánh nắng tháng hai chiếu vào, làn môi mỏng như ngọc của cô bị chiếu lấp la lấp lánh, da môi mỏng tang như cánh con chuồn chuồn. Có một nụ cười thoáng qua và mùi thơm ngan ngát bắt nguồn từ làn môi cô bé lan tỏa và chảy sau cánh cửa, trong sân và trong thôn. Ngửi mùi thơm ấy, tôi hơi ngây ngất và xúc động, dường như đứng không vững muốn ngồi sụp ra đất. Qua làn môi như cánh chuồn chuồn, có thể thấp thoáng nhìn thấy đường gân nhỏ li ti và mạch máu như sợi chỉ ở dưới môi cô bé, còn có huyết dịch và hơi nóng chảy tuần hoàn, còn có sức trẻ và sự nở nang ở độ tuổi như nước mùa xuân đọng trên môi cô. Nhìn màu hồng như mã não, như ngọc trong tôi nói, cháu lớn đúng y hệt mẹ cháu. у
Tiểu Mẫn nói, chú xoa xong chưa chú?
Tôi đáp xong rồi, ngày mai cháu hoàn toàn có thể yên tâm làm bài kiểm tra.
Tiểu Mẫn cười, nét mặt thư thái tự nhiên, như nước chưa hề nhiễm bụi. Khi tôi buông tay khỏi trán và mái tóc cô bé, Tiểu Mẫn lại cười và bay đi như con chuồn chuồn. Khi mở cửa, cổ áo Tiểu Mẫn lật lên, trên làn da giữa cổ và ngực thi thoảng lộ ra ngoài cũng tỏa ra mùi thơm da thịt của lứa tuổi mười bảy mười tám và sức sống trẻ trung.
Tôi nhìn Tiểu Mẫn bước ra khỏi cổng, đi trên ngõ xóm, hình như gót chân không chạm đất, chỉ đặt ngón chân trên mặt đường, thoăn thoắt, thoăn thoắt như những giọt nước mưa đang chạy và mất hút trong tầm nhìn của tôi.
Bỗng chốc, sự mất hút của Tiểu Mẫn hình như lấy đi một cái gì từ nhà tôi, từ trong trái tim tôi, khiến tôi chợt cảm thấy bâng khuâng trống trải như dãy núi giữa cảnh trống vắng mùa đông, không có màu xanh, không trong lành thuần khiết. Ngay đến hơi thở của cỏ xanh hôm qua nấp ở chỗ mặt trời kín gió cũng bất chợt biến mất. Tiểu Mẫn đã lấy đi tất cả của tôi, hình như tôi định chạy đuổi theo mấy bước lấy lại toàn bộ những gì mình đã mất. Đột nhiên tôi muốn cưới Linh Trân (Tiểu Mẫn).
Tôi muốn cưới Tiểu Mẫn (Linh Trân).
Lấy ra một tấm ảnh chụp nửa người của Tiểu Mẫn, tôi ngắm nghía một lúc, thấy cô bé mặc chiếc áo len đỏ, mái tóc chải thành hai chiếc đuôi sam to, một chiếc ở vai trước, một chiếc ở vai sau, nét mặt hiền lành mộc mạc như gỗ đá, tôi liền quyết định tổ chức cho hai đứa chúng tôi một lễ cưới đường đường chính chính.
Buổi chiều, trong thôn vẫn yên tĩnh như không có thôn, không có người. Những người còn trẻ đi ra khỏi dãy núi tìm công ăn việc làm, để lại trong thôn toàn người già và trẻ con. Những người già đem trẻ nhỏ ra đồng làm việc lại dành thôn cho tôi và đàn gia súc. Tôi và những con trâu ở đầu thôn, con gà trên đường làng, con chó nằm dưới tường cùng nhau canh giữ thôn, canh giữ ngôi nhà cũ của gia đình tôi. Tôi ngồi một lúc dưới nắng, nhắm mắt nghĩ một lúc, mở mắt ra nhìn cánh cổng vẫn đóng, tôi đứng lên nhìn trời, lại bước đi khoá cổng lại, quay trở về, tôi vào ngay trong nhà. Y như thu dọn buồng cưới, tôi bê ghế băng ghế ngồi từ gian ngoài vào gian trong, lại từ bếp bưng ra một chậu nước, lấy giẻ lau rửa một lượt ghế băng và ghế ngồi, phơi chúng ra nắng cho khô nước và hơi ẩm. Sau đó lại bê nước vào trong nhà lau một lượt đồ dùng, chân giường, khung cửa, mạng nhện, lau sạch cả nền nhà và khe gạch. Sau khi rửa sạch lau khô góc tường, sách vở, cửa sổ, giấy bút và mọi mùi tập vật, tôi trải lên bàn một tờ giấy đỏ, gấp cắt một chữ song hỉ vuông vắn một thước rưỡi, dán lên tường phía trong giường, lại thu dọn chăn và ga trải giường, lấy từ trong tủ đứng ra chăn nệm Tiểu Mẫn đã giặt trải lên giường, lấy một tờ giấy đỏ khác cắt một đôi câu đối, viết một câu hôn nhân nổi tiếng nhất trong "Kinh thi", vế trên là - Uyên ương ư phi, tất chi la chi (uyên ương bay sóng đôi không rời nhau, lưới nhỏ bắt, lưới to che), vế dưới là - Thặng mã tại cứu, thôi chi mạt chi (rước dâu, ngựa ở trong chuồng, cho nó ăn cỏ, cho nó ăn cám), hoành phi là - đám cưới uyên ương.
Dán câu đối cưới lên khung cửa.
Bày đồ dùng gia đình ra nhà.
Treo một dải lụa đỏ lên thân cây trong sân.
Cuối cùng lồng tấm ảnh màu của Tiểu Mẫn vào một khung gương, tôi cứ ngắm đi ngắm lại cô bé, nhìn cô bé cười tươi như hoa đào hoa mận, tôi nói chúng ta sẽ tổ chức lễ cưới ngay bây giờ.
Tiểu Mẫn vẫn tươi cười như hoa đào hoa mận.
Tôi bảo hai đứa mình bây giờ sẽ cưới nhau.
Tiểu Mẫn vẫn tươi cười như hoa đào hoa mận.
Tôi nói lễ cưới bây giờ sẽ bắt đầu.
Tiểu Mẫn vẫn tươi cười như hoa đào, phấn thơm thoang thoảng, hình như trong thời tiết mùa xuân, ngoài hoa nở không còn tồn tại thứ gì. Trong đường thôn yên tĩnh, có thể nghe thấy tiếng hoa hướng dương trên đầu tường ngoái cổ đuổi theo ánh nắng. Con gà mái hoa lau nhà ai hớn hở kêu lục cà lục cục ở cửa, giống như nước sông chảy dào dạt. Mấy con gà khác nghe tiếng gọi chạy đến như đua nhau mổ ăn, cũng lục cục lượn vòng quanh tại chỗ. Tôi bê ảnh Tiểu Mẫn trong tay phải, đi ra cổng, mở một khe hở nhìn ra ngoài, thấy bên ngoài yên tĩnh vô cùng, liền khép cửa gài then. Bước một bước, tôi nhập vai người chủ hôn, bước hai bước tôi nhảy lên một hòn đá sau cửa, ngẩng mặt lên trời nói to:
– Cô dâu mới - Xuống kiệu.
Sau đó tôi bắt chước tiếng pháo nổ lẹt đẹt đùng đùng giòn giã một hồi, vội vàng nhảy khỏi hòn đá, đóng vai phù dâu, bưng ảnh Tiểu Mẫn ngồi xổm, y như dìu cô dâu xuống kiệu. Tôi lại ngẩng mặt lên trời nói:
– Cô dâu, vào nhà.
Tôi lại móc túi lấy ra một nắm giấy vụn năm màu cắt bằng giấy đỏ là chính, cùng với lạc rang, đào hạt và ngô sẵn có trong nhà, tung lên trời. Lại giống như những trẻ nhỏ tranh nhau cướp đào hạt và lạc vãi tung toé trong đám cưới, tôi chạy trước chạy sau trong sân cướp lạc rang và đào hạt. Cướp (nhặt) xong, tôi lại chạy bộ, nhảy lên một hòn đá trong sân:
– Cô dâu chú rể lạy trời đất - Một, lạy trời và đất.
Tôi nhảy khỏi hòn đá, đứng ở giữa sân, bưng tấm ảnh Tiểu Mẫn, cố gắng cụp ngón tay, hai tay nắm lại như vái lạy, nhìn lên trời, cúi rạp lưng xuống vái một vái.
Tôi lại chạy lên hòn đá - Hai, lạy bố và mẹ.
Tôi lại nhảy khỏi hòn đá, với tư thế lạy đầu tiên, cúi rạp người lạy hai cây du già của gia đình chúng tôi (xét đến cùng đó là cây bố tôi trồng khi mẹ tôi còn sống).
Tôi lại trở về hòn đá - Vợ chồng vái nhau, ân ân ái ái, con cái đầy nhà, đầu bạc răng long.
Lại vội vàng nhảy khỏi hòn đá, dựa ngay ngắn tấm ảnh Tiểu Mẫn lên chiếc ghế đã chuẩn bị sẵn, lùi lại hai bước, tôi cúi lưng trước tấm ảnh Tiểu Mẫn, sau đó lại cầm tấm ảnh của cô bé lên, tôi ngồi ngay ngắn trên ghế, giơ tấm ảnh Tiểu Mẫn lên trước mặt tôi, xoay tấm ảnh của cô bé ngả xuống nửa người như cúi lạy tôi. Thu ảnh về, tôi đứng lên ghế, qua tường vây, nhìn đường làng và thôn xóm vẫn yên tĩnh, nhìn bầu trời vẫn xanh thẳm và cây cối vườn nhà tôi, hít một hơi, tôi cất giọng nói rõ to:
– Chú rể cô dâu vào buồng cưới.
Tôi thong thả, giống như nghi thức kết hôn đã xong. Có vẻ đáng tiếc, tôi từ từ bước xuống ghế, dịch tấm ảnh của Tiểu Mẫn sang bên phải trước tôi, hoàn toàn bày đúng kiểu chú rể đi bên trái cô dâu đi bên phải, tôi và Tiểu Mẫn từ từ đi vào buồng cưới, đến trước cửa ra vào, có một hòn gạch trên đất, tôi coi nó là chậu lửa cô dâu chú rể trước khi vào buồng nhất thiết phải nhảy qua. Trước hòn gạch, tôi dừng bước, giữ tấm ảnh, sải chân bước qua, y như nhảy qua chậu lửa. Tôi và tấm ảnh của Tiểu Mẫn cùng bước qua ngưỡng cửa, đi vào buồng tôi đã bố trí sẵn, sau đó tôi quay người ra sân trống không, giống như cúi đầu cảm ơn bà con đưa dâu và đến xem lễ cưới đứng kín sân. Tôi khép cửa buồng lại.
Ôm tấm ảnh của Tiểu Mẫn, tôi đi đến cạnh giường buồng cưới.
