Kiêm, còn gọi là địch, là cây cói thon dài; Hà là cây sậy còn non tơ. Đây là một bài thơ tình yêu rất hay trong “Tân phong”, mượn cây cói thon dài và cây sậy non tơ để tả tình tả cảnh.
Nói đi là đi liền.
Sáng hôm sau, từ thôn Chùa trước, tôi đi ra phố huyện. Tôi cứ cắm đầu cắm cổ đi thật nhanh như khi từ bệnh viện tâm thần về Trường đại học Thanh Yên. Được vài dặm tôi đứng giữa ngã ba đường, vắt chéo hai cánh tay vẫy một chiếc xe công nông đang nổ máy phành phạch lao đến, khói đen kịt nhả ra như ném đá lên trời. Xe công nông đi đến, vội vàng dừng lại. Anh lái xe trẻ ngoài ba mươi tuổi, thò đầu khỏi buồng lái chửi toáng lên, mẹ kiếp, muốn chết hả?
Tôi nói tôi là giáo sư từ kinh thành về.
Anh truy hỏi luôn - Này anh có biết từ đây đến kinh thành bao nhiêu cây số?
Hoàng thành - Tôi nói - Hoàng thành chính là kinh thành.
Anh cười giục - Lên xe.
Tôi ngồi vào buồng lái của anh. Lên cao nhìn xa, xe tròng trành nghiêng bên này ngả bên kia. Cánh đồng ngô hai bên dãy núi có màu xanh có màu vàng, nom như một hồ nước đục rộng bát ngát. Không nhìn hoa màu, tôi quay nhìn anh lái xe. Đầu anh hói tận đỉnh, vừa đỏ vừa bóng y như quả bóng da màu đỏ. Tôi nhìn đầu hói của anh, anh cười xấu hổ nói, đều tại mình máu mê quá, ham đàn bà quá, làm tóc rụng tiệt. Rồi anh hỏi tôi, người thành phố các anh mỗi đêm chơi vợ mấy lần? Tôi đỏ mặt. Anh chép miệng, có quái gì đâu, anh chàng nào đói chẳng cắm đầu cắm cổ xơi mấy bát. Nói xong anh lại bắt đầu tập trung tư tưởng vào chiếc vô lăng đen nhãy trong tay.
Từ dãy núi Bả Lâu đi ra ngoài, màu xanh thẫm của cánh đồng ngô nhạt dần. Sau hơn mười dặm, ngô nhìn thấy giống như ngô ở ngoại ô kinh thành, râu ngô khô treo phất phơ trên ngọn cây. Một mùi thơm thu vàng bay quyện trong bầu trời. Mặt trời trên đỉnh đầu vốn treo trên thùng xe công nông, như bị xe lôi đi, rồi sau đó nó xê dịch từ thùng xe lên nóc buồng lái, như bó đuốc cháy rừng rực.
Tôi thốt lên nóng quá!
Anh bảo mát chứ!
Tôi nói mùi ngô thu thơm nức mũi.
Anh bảo có mùi gì khăm khẳm buồn nôn.
Tôi nói người sống trên núi Bả Lâu có thể thọ thêm mấy tuổi.
Anh bảo anh nào có thể đưa mình lên quét rửa nhà vệ sinh ở Kinh thành, mình xin nhường vợ cho anh ta.
Chúng tôi nói nhiều chuyện. Xe men theo đường sườn núi Bả Lâu, từ con đường đất cát chuyển sang con đường rải bê tông của nhà nước, rồi đi vào con đường rải nhựa bóng loáng của huyện lị, cuối cùng đến bên thành. Đến cổng lớn của lầu cổng thành cũ được coi là văn vật cần giữ gìn, anh lái xe nói, giáo sư Dương, mẹ kiếp, chỉ mải nói chuyện, quá của tôi hơn mười dặm, coi như tôi chở riêng anh từ dãy núi Bả Lâu đến huyện lị. Sau đó hỏi tôi như đòi tiền vé, anh nói, chở anh thì cũng đã chở rồi, mười mấy năm lái xe công nông, đây là lần đầu tiên tôi chở người kinh thành. Sau cùng anh cười bảo tôi, hai chúng ta nói chuyện suốt dọc đường, tôi đã phanh tim đen phổi thối cho anh xem, nhưng tôi hỏi anh có mỗi một câu anh vẫn không trả lời.
Giáo sư Dương, nói thật đi xem nào, một đêm anh chơi vợ mấy lần?
– Vợ anh xinh lắm phải không?
– Vợ anh có máu không?
– Anh có thích loại đàn bà ban ngày hầu cô ta, ban đêm cô ta hầu mình không?
Tôi nói chuyện với anh, tạm biệt anh, vẫy chào anh. Rồi cứ đứng nhìn con đường cũ, cho đến khi anh đi rất xa, tôi mới quay người đi vào thành phố.
Khi đi qua lầu cổng tường thành cũ, như đi qua hầm ngầm dưới Thiên An Môn ở Cố cung kinh thành, một luồng khí lạnh từ nơi nào hàng trăm mét, hàng ngàn mét thổi đến, cơn nóng nực và mùi mồ hôi trên người tôi khô sạch. Chui qua lầu cổng cổ, tôi đi vào thành phố. Bỗng tầm mắt mở rộng, trời đất bao la, nhà cao tầng mọc lên như rừng. Trong không khí phồn hoa có mùi của bánh bao nóng, mùi thịt chó thịt lừa, mùi giầy tất. Đây là một phố cũ. Hai mươi năm trước khi Linh Trân tiễn chân tôi đi học Trường đại học Thanh Yên, chúng tôi đã vào thành phố từ lối này. Nhưng lúc bấy giờ, toàn cửa chính cửa sổ bằng gỗ, chưa có các cửa hàng buôn bán. Bây giờ bên đường toàn là cửa tôn cuốn và cửa sổ kính hợp kim nhôm to bằng cửa ra vào. Hồi ấy, cửa hàng bách hóa bán rượu, bán thuốc lá còn phải đi vào góc phố gần cổng thành, nhưng bây giờ khi nhìn cửa hàng bách hóa ở góc phố, thì cũng không thể nhận ra cửa hàng bách hóa hai mươi năm về trước.
Đứng dưới lầu bách hóa một lúc, tôi nhìn, rồi đi về phía nam. Đây là con đường nam bắc mới xây dựng. Bởi vì Ủy ban hành chính huyện xây ở đầu cùng phía nam của con đường này, nên có tên là đường Ủy ban. Đi theo con đường này vừa đi vừa tìm hai bên đường phố, chợt nhìn thấy quả thật có bốn chữ to đùng: "Khách sạn Bả Lâu" ở phía bắc của một nhà trọ. Bốn chữ đỏ chói viết trên một tấm biển lớn giữa ngôi nhà gác hai tầng. Trên biển còn vẽ một trái núi (có lẽ là dãy núi Bả Lâu). Trên núi có rừng, có suối, vườn rau và cá bơi trong nước. Bốn chữ "Khách sạn Bả Lâu" viết trên bức tranh có nền là dãy núi và đồng nội. Tuy bị nước mưa xói tróc và đen nhẻm đôi chỗ, nhưng khi tôi nhìn bốn chữ lớn ấy, bốn chữ vẫn đỏ chói như ban đầu đập mạnh vào mắt mình.
Đứng ở rìa đường dành cho người đi bộ đối diện đường cái nhìn tấm biển và cửa kính ra vào mở toang dưới tấm biển, cùng một cô gái nhỏ đứng đón khách trước cổng (không xinh, cũng không xấu, khó nói béo, cũng khó nói gầy), mặc bộ quần áo đồng phục thống nhất của khách sạn màu xanh, giống như một mầm non mập khỏe trên cây trong mùa xuân.
Tôi nhìn vào đó, vừa vặn trông thấy Linh Trân bất chợt đi ra cổng. Em đi rất chậm, còn ngoái lại nói mấy câu gì đó với các nhân viên phục vụ của quầy hàng, tay xách một chiếc túi da màu vàng mà người thành phố không bao giờ rời khỏi tay, mặc chiếc váy ngắn đàn bà thành phố thường mặc vào mùa này, mái tóc phi dê nửa xoăn nửa không, nửa buông nửa không của đàn bà thành phố, trên mặt hình như có vẻ son phấn lại không son phấn (không đẹp, cũng không xấu, không béo, cũng không gầy). So với dân nhà quê, trên người em toàn là mùi của người thành phố. So với người của thành phố lớn, toàn thân em đều là mùi của người nhà quê. Đột nhiên tôi nhìn thấy em bên kia đường nhựa rộng bảy tám mét, tôi bỗng thấy chộn rộn và không yên trong lòng. Hình như niềm phấn khởi không hẹn mà gặp khiến tôi như có vẻ không chịu nổi. Tôi và em đã sáu năm không gặp nhau. Sáu năm xa vời và dằng dặc như từ Trung Quốc đến La Mã, cũng ngắn ngủi và cong thẳng như cành cây, đôi đũa. Vốn cứ tưởng khi gặp em, tôi nhất định phải nhìn kỹ lắm mới nhận ra, nhưng chưa kịp chớp mắt một cái em đã đi ra cổng, tôi liền nhận ra ngay.
Có phải em không?
Đúng là em rồi.
– Linh Trân - Tôi gọi sang bên kia đường - Linh Trân! Y như có ai vỗ vào vai em, em đột nhiên quay người. Nhìn thấy tôi em hơi sững sờ, chiếc túi da trong tay chợt rơi xuống, em vội vàng nắm lại, cầm chặt quai trong tay. Em nhìn tôi có vẻ ngạc nhiên có vẻ bất ngờ, nét ửng hồng trên mặt ở độ tuổi đã không còn nhiều, như đốm sáng của que diêm chợt lóe lên lại tắt ngay, chỉ thoáng qua một lát, sắc mặt em trở lại bình thường, có vẻ hơi vàng vọt, hơi nhợt nhạt, hơi mệt mỏi (giống như người có bệnh). Nhưng trong sự mệt mỏi, em vẫn tỏ ra cứng cỏi, vẫn nở nụ cười mừng rỡ.
Anh đã lên ư? Em đang chuẩn bị về thôn thăm anh anh đã lên trước. -
– Anh đi bộ hay đi xe lên?
Anh còn đứng ngây ra đấy làm gì, mau mau vào khách sạn đi anh. -
Tôi băng qua đường nhựa đến chỗ em. Khi đến trước mặt em một bước, bỗng nhiên, vâng bỗng nhiên, tôi chợt nảy ra một ý nghĩ lạ lùng mình đã nhận sai người (tôi cứ tưởng em vẫn trẻ xinh như lúc hai mươi tuổi, cứ tưởng ít nhất em cũng phải như một thiếu phụ tôi gặp em cách đây sáu năm. Nhưng khi tôi đến trước mặt em, mới nhận ra em đã không còn là thiếu nữ, không còn là thiếu phụ). Người em không béo, nhưng nét mặt xanh vàng của người luống tuổi. Nhìn kĩ, đuôi mắt em, mép em, trán em đều có những nếp nhăn lấm tấm vảy cá. Em phải là người còn lâu mới bốn mươi tuổi, nhưng lại y như ngoài bốn mươi tuổi. Chưa bao giờ tôi nghĩ em lại giống như người đã bốn mươi mấy tuổi. (Tôi luôn luôn nghĩ em vẫn còn ở tuổi mười tám mười chín hoặc ba mươi, ít nhất cũng nên như Như Bình, trên mặt có một nét khiến người ta khó miêu tả. Nhưng em không có, không có một chút nào, không những không có một chút nào, mà trên mặt còn có vẻ khô héo lụi tàn, như lá rau bị úa vì ngâm sương ngâm mưa).
Nói cho cùng em đã già.
Bỗng chốc già đi.
Trong phút chốc, tôi không thể chấp nhận sự già yếu của em. Tôi không dám tin mình đến thăm em mà trong lòng có chút cay đắng, chua xót âm ỉ (giống như định đi vào một công viên lại lạc vào một bãi hoang, nhận ra cái gọi là công viên thực ra lại là bãi hoang tàn đổ nát). Khi tôi nghĩ em đã bốn mươi mấy, đã là người luống tuổi, trái tim bỗng lạnh giá, giống như cơn gió lạnh từ trên thân thể em thổi vào trái tim tôi.
Tôi đứng trước mặt em, nhìn em hỏi, em mở khách sạn này mấy năm rồi?
Em nói, anh ở trên gác nhé!
Tôi hỏi em buôn bán vẫn tốt chứ?
Em nói, trên gác có phòng khách.
Tôi liền đi theo em như đứa con theo mẹ, lọt qua ánh mắt của đầu bếp và các nhân viên phục vụ, chúng tôi lên đến gác.
Đây là một căn buồng để không em dành riêng cho khách, sạch sẽ, có giường có bàn, có cả tủ to để quần áo, có gian vệ sinh, tường quét trắng tinh và mát mẻ. Phòng khách này giống y hệt chiêu đãi sở của ủy ban hành chính huyện, giống một phòng của khách sạn nào đó, nền nhà lát gỗ ép màu lá cọ. Bên cạnh chiếc giường đôi đặt máy vô tuyến truyền hình. Trên cửa gian vệ sinh viết hai chữ toilet.
Trong phòng khách cực kì thú vị này, tôi và Linh Trân coi nhau như khách quý đã nói rất nhiều chuyện.
Tôi nói, Linh Trân, sắc mặt em có vẻ nhợt nhạt.
Tôi nói chúng mình đã sáu năm không gặp nhau, không ngờ em mở khách sạn ở thành phố, em ăn nên làm ra, lại còn xây ở quê một ngôi nhà rất đẹp.
Tôi nói, con người ta sống ở đời khó khăn lắm. Anh từ kinh thành về, vì đi công tác qua Cửu Đô mới rẽ về thăm nhà, ở vài hôm.
Tôi nói, không ngờ em cũng đã thành bà chủ.
Tôi nói em ở thành phố, con gái em Tiểu Mẫn đi học thế nào?
Tôi nói, phố huyện mình thay đổi ghê gớm quá, giống như một cây dương cứ lớn cứ lớn biến thành một cây hòe, khác hoàn toàn hai mươi năm trước em tiễn anh lên kinh thành học đại học. Tôi nói, rõ ràng trăng treo trên đỉnh đầu, nhưng ngẩng nhìn lên, treo trên đỉnh đầu đã trở thành mặt trời lớn chói mắt.
Tôi đến phố huyện lúc mặt trời chênh chếch về phía tây, khi mặt trời lặn ở trong phòng khách ấy. Tôi nói chuyện, ăn cơm, rửa tay, rửa mặt trong phòng khách ấy. Tôi còn họ, còn nhổ đờm trong phòng khách ấy. Đến bữa cơm, Linh Trân sai người đầu bếp (tay nghề rất giỏi) đích thân xào nấu cho tôi, do một cô bé có cặp mắt khó quên (cũng xinh xắn) bưng lên. Ăn xong cô bé lại cười tít mắt dọn bát đũa bưng mâm đi. Lúc bấy giờ, màn đêm đã buông xuống như thường lệ. Từ phòng khách nhìn ra, ánh trăng ngoài cửa sổ như nước xả xuống sân chan hòa, tiếng dế kêu ra rả từ khe cửa sổ vọng ra trong yên tĩnh, không hiểu sao khiến tôi nghĩ đến cái đêm hai đứa ngủ trong một chiêu đãi sở ở cạnh đường hai mươi năm về trước khi em tiễn tôi đi học, nghĩ đến cảnh tượng và những pha em cởi trần cởi truồng ngồi chờ tôi trong nhà em khi lần đầu tiên tôi từ Trường đại học Thanh Yên về thăm nhà.
Khách ăn cơm tối ở gác dưới cũng đã ra về hết. Vừa rồi còn có tiếng chơi lẩy cỏ uống rượu, trong nháy mắt đã chuyển thành tiếng bước chân từ khách sạn đi ra ngoài. Trước cửa thi thoảng có ô tô phóng qua, tiếng xe tiếng còi vang trong đêm vắng, nhưng sau khi xe qua, sự tĩnh lặng trong đêm càng trở nên nặng nề chồng chất, giống như tôi và Linh Trân đều bị nhấn chìm trong hồ sâu thăm thẳm.
Em ngồi trước mặt tôi chỉ cách một bước, nhưng lại xa vời vợi như hàng mấy chục năm.
Trong ngôi nhà gác do người thành phố xây này, nhà gác phía trước Linh Trân thuê dùng, gác một làm khách sạn, gác hai có hai phòng khách và một gian kho, mấy gian còn lại dành cho nhân viên trai gái phục vụ làm thuê ở, còn có một bếp trưởng và bảy tám nhân viên. Mọi người hầu như đã đi ngủ. Đêm tĩnh như một giếng nước cạn. Khi hai chúng tôi nói chuyện đến lúc sôi nổi hào hứng, tôi định nói với em chuyện Như Bình ngủ với ông hiệu phó, chuyện tôi bỏ bệnh viện tâm thần trốn về đây, chuyện tôi bỏ ra năm năm trời viết xong một bộ sách có thể thay trời đổi đất trong giới học thuật văn học cổ điển, rút cuộc ngay đến ra sách cũng còn khó khăn. Nhưng vừa há miệng nói, tôi lại bảo khi anh về Như Bình đã đích thân ra phố mua cho em một bộ quần áo thịnh hành nhất hiện giờ ở kinh thành bảo anh mang về, đáng tiếc anh đi vội quá đã quên ở nhà. Em cười bảo, thật ra trong phố huyện này hàng hóa quý hiếm đầy rẫy ngoài chợ, không thiếu thứ gì. Sau đó tôi hỏi em chuyện kinh doanh buôn bán, chuyện gia đình. Tôi hỏi em chuyện Tôn Lâm đã mất, em vẫn duy trì ăn nên làm ra như thế này, tại sao không đi bước nữa tìm một người chồng thích hợp?
Vậy là không khí trong phòng đột nhiên lắng xuống. Trong yên tĩnh không thích hợp này, em ngẩng lên nhìn tôi, nét mặt nở nụ cười vàng vọt, giống như dán lên một chiếc lá thu vàng. Giữa lúc này lại một lần nữa tôi thấy em già khọm đi, người chưa đến bốn mươi tuổi, nhưng sắc mặt và nét mặt em lại giống như năm mươi hoặc sáu mươi tuổi. Trong nét già khọm ấy, em cười hỏi thử tôi một câu khiến tôi lúng túng
– Anh Dương Khoa - em nói - Em biết đời mình không có duyên phận với anh, nhưng em muốn biết, nếu có cơ hội lấy nữa, anh có muốn lấy em làm vợ không? Liệu anh còn vứt bỏ em như hai mươi năm trước?
Em nhìn thẳng vào mặt tôi, như sinh viên nhìn thầy giáo phát bài thi. Trên phố lớn trước nhà gác đã thưa vắng bóng người, thỉnh thoảng có tiếng bước chân đi qua, thư thả như tiếng mõ trong đền thờ Phật ngoài thành phố. Trong sân sau nhà gác, ánh trăng màu trắng sữa có thêm nhiều vệt tối, chứng tỏ sự giá lạnh đã hòa tan trong ánh trăng. Hình như trong sân có người đang nói gì, lại như không có tiếng gì hết, chỉ là những tiếng chuyển dịch hết sức nhỏ của ánh trăng trong sân. Nghe âm thanh ấy, hình như tôi đã nghĩ một lúc, hình như lại chẳng nghĩ gì hết, giống như em, tôi cũng nở một nụ cười chua chát. Như vô cùng khó khăn, như muôn vàn bất lực, tôi nói với Linh Trân, nói ra có lẽ em không tin, anh không ngờ Như Bình lại yêu anh đến chết mê chết mệt, vì yêu anh nên cô ấy không chấp nhận anh nói thêm một câu với người đàn bà khác. Tôi bảo dù em tin hay không tin, anh xin thề, nếu có dịp lại lấy vợ, ngoài em ra, có chết anh cũng không lấy ai, chỉ đáng tiếc có lẽ cuộc đời này anh không bao giờ còn cơ hội lấy vợ nữa.
Im lặng một lúc, em nhìn tôi. Em nhìn tôi đuôi mắt hơi đo đỏ, em nói có câu nói này của anh em là em đáng sống rồi.
Em giục, anh đi nghỉ đi, khuya lắm rồi.
Nói xong em đi ra khỏi phòng khách.
Đúng là đã khuya lắm, tôi không giữ em lại. Như tỏ vẻ đáng tiếc đêm đã khuya tôi tiễn em ra cửa. Lúc chia tay, em đột nhiên quay lại, cười gượng nói với tôi, người em có bệnh, cho dù anh có cơ hội lấy vợ khác, có lẽ em cũng không đi bước nữa.
Nói câu này, em lại im lặng nhìn tôi, cười xòa cho qua chuyện. Em lại nói cũng chẳng phải bệnh gì to tát lắm, bệnh của đàn bà thông thường thôi mà. Hiện giờ đã khá lên nhiều. Em nói hôm nay lúc anh đến, em chuẩn bị đi bệnh viện khám bệnh mới gặp anh ở cổng. Em bảo, khuya thật rồi, anh chị em phục vụ của khách sạn đều đã thu dọn bát đũa lên gác ngủ. Nói xong em định đi thật, quay người ra mở cửa. Quả thật tôi đã nhìn thấy các chàng trai, cô gái của khách sạn bưng đĩa bát đi qua trước mặt em, cúi đầu chào em nói, chào chị Phó (không gọi bà chủ), chị chưa đi ngủ ư? Em gật đầu chào bọn họ, em đứng ngoài hành lang.
Tôi tần ngần đứng ở cửa, giục em cũng về ngủ đi.
Em nói, chỉ cần anh nói trong trái tim anh có em là được. Đêm nay không phải em không muốn ngủ cùng anh, tại ông trời không cho đời em có dịp chung sống với anh.
Cuối cùng nói xong câu này em y như đã nói hết tất cả, giống như sở dĩ đêm hôm khuya khoắt em còn ra khỏi phòng tôi, không phải vì em không muốn chung sống với tôi (chung sống có ý nghĩa gì?), mà là tại ông Trời không cho em và tôi chung sống với nhau. Em đã đi.
Em đi rồi, không biết thế nào tôi thở một hơi dài nhẹ nhõm.
Đến đây, tất cả đều chấm hết một đoạn, y như câu chuyện chấm hết một chương, giống như chấm hết một bài thơ cuối cùng của một phần nào đó trong ba phần "Phong", "Nhã", "Tụng" trong "Kinh Thi". Em về phòng, tắt đèn. Tôi cũng đóng cửa sổ cửa ra vào, ngồi trong phòng một lúc, nhìn cả ngôi nhà. Trên gác đã yên ắng mọi người đã đi ngủ. Khi tôi cởi giầy tắt đèn, nằm lên giường định ngủ, có một chuyện động trời lặng lẽ xảy ra. Giống như nhà đổ cửa sập, kinh thiên động địa, nhưng lại không hề có tiếng động.
Có người khẽ gõ cửa phòng tôi.
Quả thật có người đang khẽ gõ cửa phòng tôi. Tôi bật đèn, kéo lê dép ra sau cửa hỏi - Ai? Tiếng con gái - Anh mở cửa ra đi.
Giọng nhẹ êm như ánh trăng rơi trên mặt nước. Tôi lại mở cửa ra.
Cửa vừa mở, cô bé cười lẻn ngay vào trong phòng. Dưới ánh đèn, cô bé cười rất tươi, như một bông hoa đang khoe sắc. Tôi sững người chợt nhận ra đây là cô bé đứng ở cổng khách sạn tôi đến hôm nay. Mặt cô tròn vành vạnh, người mập mạp, toàn thân từ trên xuống dưới chỗ nào cũng béo lẳn rất đáng yêu. Có lẽ cô chỉ mười sáu mười bảy hoặc mười bảy mười tám tuổi (rút cuộc em bao nhiêu?). Dáng em như một bông hoa nở trên dốc núi, trên bãi cỏ, ở chốn đông người không thể hiện vẻ đẹp của em, nhưng ở nơi không có nước không có cỏ, bông hoa ấy tỏ ra xinh xắn lãng mạn, mùi thơm tràn ra chung quanh. Tại sao em xinh như thế? Tại sao bỗng chốc em trở nên xinh đẹp? Cô bé là như thế, vốn không xinh đẹp, cũng không xấu, nhưng giữa lúc đêm khuya thanh vắng này, trên thế giới này hình như chỉ có em và tôi trong phòng này, em càng tỏ ra hết sức xinh đẹp, non tơ vô cùng tràn đầy sức sống. Hình như đứng trong phòng đêm yên tĩnh hơi thở trẻ trung của em đang nổ tí tách vào sắc đêm. Cứ thế em đứng ở cửa, trong ánh đèn, khuôn mặt em có phần sắc nét. Em đưa cho tôi chiếc hộp gỗ màu đỏ sẫm cầm trong tay. Cô chủ sai em mang đến, anh mở ra mà xem. Sau đó em liếc nhìn tôi, lùi một bước, hình như em lùi một bước là để nhìn nét mặt tôi cho rõ hơn.
Tôi hỏi, cái gì thế?
Em lại đỏ mặt, có vẻ xấu hổ lại có vẻ thoải mái nói, xem xem anh sẽ biết.
Lúc này đêm đã khuya như một con đường mòn thông lên núi. Sự yên tĩnh trên phố lớn hình như nghe được tiếng sương đêm rơi. Trả lời tôi xong, cô bé nhìn hành lang đằng sau, quay vào tự đóng cửa, vừa đứng vừa tựa cửa. Cô bé giục xem đi, xem xem anh sẽ biết. Nhờ có ánh đèn, tôi bắt đầu ngắm nghía cái hộp. Cái hộp dài khoảng một thước, chiều rộng và chiều cao đều ba hoặc bốn tấc, có vẻ thần bí có vẻ nằng nặng, y như chiếc hộp trang sức bằng gỗ hồng thường lưu giữ ở các gia đình già cả ở thôn quê. Nắp hộp còn khắc một bông hoa lạp mai. Cánh của hoa mai đều gắn bằng ngọc trong suốt đỏ tươi.
Dưới ánh điện vàng chiếc hộp gỗ tỏa ánh sáng mờ mờ tôi tối. Toàn bộ vách hộp đều trơn nhẵn y như mặt đàn bà. Còn có mùi thơm của gỗ đàn hương từ trên hộp bay ra. Tôi bưng hộp lùi vào trong phòng mấy bước, đặt hộp lên bàn, mở nắp ra, thấy trong hộp có một lớp lụa đỏ, bóc lụa đổ ra, thấy dưới lụa đỏ có một lớp lụa vàng. Lại bóc lụa vàng đi, thấy dưới lụa vàng lại có một lớp lụa xanh. Cuối cùng cẩn thận bóc lụa xanh đi đã nhìn thấy một thứ gói trong ba lớp lụa, màu trắng sữa, hình tròn dài, có mùi thơm hoa quế từ vật đó tỏa ra, giống như vật ấy vốn làm bằng hoa quế. Tôi khẽ chạm tay vào vật đó, tay tôi y như chạm vào bông, vừa mềm vừa nẩy, khiến ngón tay tôi bám mùi thơm mềm mịn. Giữa lúc rút tay ra khỏi hộp, tôi hiểu ra đó là cái gì, bỗng chột dạ, lập tức xấu hổ mặt nóng rát, vội vàng vơ mấy lớp vải đậy lên thứ đó, đóng nắp hộp, cài khuy lùi lại nửa bước một cách bản năng. Tôi quay người nhìn thấy cô bé đem hộp đến đang đứng đằng sau mình, nét mặt cười ngây thơ và tinh nghịch, y như thấy tôi ngượng ngập lúng túng khiến cô thích thú.
Tôi hỏi em tên là gì?
Em là Tiểu Hạnh.
Đúng Linh Trân sai em đưa cái này đến chứ? Vâng, đúng bà chủ sai em mang lên cho anh.
Năm nay em bao nhiêu tuổi?
Tiểu Hạnh ngẩng lên không trả lời, hình như cô để tôi đoán xem cô bao nhiêu tuổi. Nhưng khi tôi sắp sửa đoán, Tiểu Hạnh lại nói em mười chín, vừa sang tuổi mười chín, không tin anh có thể xem giấy chứng minh. Sau đó cô lại nói giấy chứng minh em quên để trong phòng, ngày mai em đem đến cho anh xem. Tiểu Hạnh dịch người lại sát bàn, cũng nhìn chiếc hộp gỗ đỏ như tôi, khẽ đẩy chiếc hộp đỏ vào trong bàn, bản thân dựa vào góc bàn nhìn tôi hỏi, anh là giáo sư phải không?
Anh từ kinh thành về thật chứ?
Lòng hiếu kì của cô bởi vì hỏi mà mỗi lúc một to. Cặp mắt vừa to vừa tròn sáng long lanh, có vẻ không dám tin tôi. Hình như tôi là giáo sư ở kinh thành đối với cô là nói dối. Nửa tin nửa ngờ Tiểu Hạnh nói, bà chủ Phó của bọn em của bọn em nói, trường đại học mà anh giảng dạy là trường đại học tốt nhất tốt nhất của Trung Quốc, trường đại học của anh nổi tiếng khắp thế giới, người nước ngoài hễ nghe nói ai là sinh viên tốt nghiệp ở trường đại học đó đều giật mình ngạc nhiên, ai nghe nói anh là giáo sư của trường đại học đó cũng phải trợn tròn mắt, con ngươi bật ra ngoài phải không? Thưa giáo sư Dương lần đầu tiên em gặp người từ kinh thành về, lại là giáo sư lớn. Chị Phó nói anh còn viết nhiều văn chương xuất bản nhiều cuốn sách, gia đình lại ở trong núi Bả Lâu, chị Phó sai em đêm nay đến tiếp anh, giao rõ nhất định em phải tiếp anh một đêm thật tử tế.
Thưa giáo sư Dương, anh đã xem thử đựng trong hộp, sao anh cứ đực người ra thế?
Tại sao anh nhìn đàn bà con gái không giống những người đàn ông khác? Có phải vì các anh học nhiều, biết rộng nên ai nhìn đàn bà con gái đều như vậy?
Khuya lắm rồi, anh đừng đứng im như thế nữa.
Anh cứ đứng im như thế, em sẽ bỏ đi đây.
Em bỏ đi thật đấy.
Em chưa bao giờ gặp người đàn ông nào nửa đêm trông thấy gái cứ tỉnh bơ như anh.
Hay anh sợ em vòi tiền? Anh yên tâm, chị Phó đã nói rõ, em sẽ không đòi anh một xu, hơn nữa anh lại là giáo sư lớn từ kinh thành đến, là loại người mà người ta gọi là phần tử trí thức. Em gặp được không phải dễ. Cho dù chị Phó không căn dặn gì, anh không cho tiền em cũng không đòi anh.
Huống hồ anh lại là khách của chị Phó.
Thật mà, một xu em cũng không lấy. Anh cứ không lại đây, em sẽ đi thật đấy. Anh đừng để em như van xin anh. Anh sao thế? Hay là anh chê em? Anh chê em xấu hay chê em không biết chăm sóc đàn ông? Em đã thành thật nói hết với anh, chị Phó cũng dặn đi dặn lại em không thể nói với anh, nhưng em thấy anh là người trí thức chân chính, tuổi cũng trạc tuổi bố em, hình như trán anh cũng cao rộng có phần giống bố em, khoảng cách giữa hai lông mày cũng dài hơn người khác. Em nói thật với anh, huyện lị của chúng em hiện nay cũng phồn hoa không kém gì kinh thành các anh, đi về phía tây một trăm mét, nhà hàng khách sạn, cửa hàng làm đầu cắt tóc, cửa hàng rửa chân, nhà trọ trên đường phố phía sau. Ngay đến trong nhà dân, ban ngày bán thuốc lá, bán rượu, bán hoa quả, ban đêm đều buôn bán như bọn em. Các cô gái trong nhà hàng và khách sạn ban ngày bưng mâm bát phục vụ khách hàng ban đêm có đàn ông cần là làm tiểu thư. Nhân viên phục vụ trong các cửa hàng cắt tóc làm đầu và nhà rửa chân cắt tóc cho đàn ông, cắt xong dẫn đàn ông ra nhà đằng sau, rửa chân cho đàn ông, chưa rửa xong chân, hai người đã lên giường. Ở đấy bọn họ làm ăn phất lắm. Cánh đàn ông ai cũng gọi phố đó là phố Thiên Đường, ngay đến cán bộ to trong tỉnh và thành phố cũng chuyên tìm đến đấy hưởng thụ. Buôn bán trên phố Thiên Đường đã hoàn toàn bóp chết buôn bán trên phố Ủy ban, bóp chết buôn bán ở các chỗ khác của huyện lị, ngay đến các cửa hàng hoa quả, và thuốc rượu bên cạnh đường, có lúc không có gái phục vụ đàn ông, người ta cũng chẳng thèm lui tới mua rượu thuốc, mua hoa quả.
Tiểu Hạnh nói, đạo đời đã thay đổi, khách sạn của chị Phó trước kia rất ăn nên làm ra, có lúc ban đêm khách đến Bả Lâu ăn uống phải xếp hàng ở cửa. Nhưng dần dần đã vắng khách, cánh đàn ông ăn nhậu đều đổ về phố Thiên Đường ở đó sau khi cơm no rượu say, khỏi cần phải đi đâu cũng có thể chơi gái, có thể uống trà, đánh bài mạt chược, có thể bảo gái ca hát, nhảy múa tắm rửa, còn có thể rót đầy cốc bia đặt lên hai vú căng phồng của cô em, bắt cô em ưỡn ngực đi ba vòng trong nhà, cốc bia không rơi khỏi vú. Cốc bia rơi khỏi vú, cô em sẽ bị phạt uống ba cốc.
Tiểu Hạnh kể, các khách sạn, cửa hiệu cắt tóc, và các cửa hàng buôn bán khác trên phố Ủy ban, thật ra đều làm ăn nghiêm chỉnh, thông thường không có loại phục vụ này, không cho con gái tiếp đàn ông cũng không cho đàn ông hầu hạ đàn bà, cũng không cho phép bên ngoài kinh doanh khách sạn, bên trong ngấm ngầm mở lầu xanh, bên ngoài mở hiệu làm đầu, bên trong buôn bán dâm, các hộ buôn bán trên phố Ủy ban đều là người tôn trọng quy chế, con trai con gái phục vụ thường là người tốt, không phải trường hợp vạn bất đắc dĩ. Ông bà chủ không cho họ buôn bán dâm. Không phải trường hợp vạn bất đắc dĩ, bọn con gái chúng em cũng không tiếp cánh đàn ông các anh.
Giáo sư Dương, em tên là Trương Hạnh (cùng họ với ông hiệu phó của chúng tôi). Chị Phó gọi em là Tiểu Hạnh. Hôm nay anh đến đây, anh là khách của chị Phó, lại là giáo sư lớn từ kinh thành về, là một nhà trí thức, khác với những người làm quan, cũng khác với những người đàn ông buôn bán sẵn tiền, không phải là vạn bất đắc dĩ, chị Phó sẽ không sai em bê chiếc hộp này lên cho anh xem, sẽ không sai em đến nói nhiều lời như thế này, chị dặn em, Núi không được nói thành núi, sông không được nói thành sông, nhất định em phải phục vụ anh chu đáo, chị còn không cho em nói nhiều chuyện trong thành phố này. Bây giờ em đã nói hết mọi chuyện với anh. Trời cũng sắp sáng rồi. Anh nhìn ánh trăng ở sân sau đều đã từ sân leo lên tận nóc nhà, tiếng dế kêu như sáo thổi. Hơi lạnh cũng đều từ dưới đất đùn lên chui vào trong nhà từng luồng. Anh cứ đứng im tại chỗ, uống gần hết một ấm nước, nhưng chỉ nhìn em không chớp mắt. Nếu anh không muốn ngủ với em, anh sẽ cho em về. Anh muốn ngủ với em, chúng mình sẽ cởi quần áo lên giường nằm. Nếu không, ngày mai khách sạn mở cửa, em còn phải đứng ở cổng mở to mắt chào đón khách hàng, nhưng anh thì có thể muốn ngủ đến bao giờ thì ngủ. Giáo sư Dương, trời khuya lắm rồi, sắp sáng đến nơi, chúng ta không thể ngồi thế này đến sáng phải không anh? Em biết các anh là người có học vấn, có những việc muốn làm nhưng không tiện nói ra. Thế này nhé, anh đồng ý để em đi, anh sẽ gật đầu một cái, không đồng ý để em đi anh sẽ lắc đầu một cái. Anh muốn ngủ với em anh sẽ gật đầu, không muốn ngủ với em anh sẽ lắc đầu. Em biết anh vừa không muốn em đi, vừa không dám ngủ với em, sợ ngủ với em, ngày mai chị Phó sẽ nhìn anh bằng con mắt khác, coi anh thành người tầm thường như những đàn ông khác. Cho nên anh tỏ ra bối rối lúng túng, không nói gì, đành phải để em ngồi, tiếp chuyện em đến sáng. Tiểu Hạnh em sẽ ngồi đây với anh đến sáng. Nhưng ngày mai anh phải xin chị Phó cho em nghỉ nửa ngày để ngủ bù. Chỉ cần anh xin cho em nghỉ, trước mặt chị Phó em sẽ kể rành rọt, đêm qua anh không động đến em một ngón tay, còn giục em về buồng ngủ sớm, tại vì em cảm thấy anh một mình lẻ loi, mới ngồi tiếp anh đến sáng. Ngồi tiếp anh đến sáng. Anh không hề động đến em một cái. Anh hoàn toàn là một người đứng đắn, là một nhà trí thức nghiêm chỉnh.
Giáo sư Dương, anh thấy em đối phó với chị Phó như vậy có được không? Được thì anh gật đầu, không được thì anh lắc đầu. Đấy nhé, anh đã gật đầu thật rồi. Em đoán không sai phải không? Các nhà trí thức các anh vừa muốn ngủ với bọn em, lại vừa muốn giữ thanh danh tốt, cho nên đêm nay anh mới không cho em về ngủ, lại cứ ngồi lì tại chỗ không động đến em. Anh thấy em nói có đúng không?
Tôi bảo em nói không sai một chút nào.
Tiểu Hạnh kể, lúc còn bé, bên chuồng lợn nhà em có một cây bào đồng mọc vừa to vừa khỏe, thân cây mỡ màng, chỉ có điều mọc không thẳng, từ nửa thắt lưng mọc xiên về phía chuồng lợn, tán cây cũng sum sê che rợp nửa bầu trời. Song tán cây mọc không tròn, bên sát chuồng lợn, ở lưng chừng hoàn toàn không có cành lá, mọi cành lá đều mọc tránh xa chuồng lợn. Dân làng ai cũng bảo cây này có hạnh kiểm tốt, nó mọc nghiêng, mọc xiên là vì chê chuồng lợn bẩn, sợ nhiễm phải hơi thối của chuồng lợn. Nhưng anh thử đoán xem tại sao? Năm đó bà nội em qua đời, phải chặt cây bào đồng làm quan tài. Bởi vì bà nội em ở góa khi hai mươi hai tuổi, suốt đời không tái giá, cho nên bố em và dân làng ai cũng bảo, cây bào đồng này có đạo đức tốt, một cây có khí chất trinh tiết như thế làm quan tài cho bà nội sẽ thích hợp vô cùng. Nhưng hôm ấy khi chặt cây, đào gốc mới biết thì ra cây bào đồng ấy mọc to khỏe mỡ màng chính là vì rễ của nó hoàn toàn đâm về phía chuồng lợn, bên ngoài chuồng lợn đều không có một cái rễ nào. Những nhà trí thức các anh cũng giống như cây bào đồng này, lén lút cắm rễ về phía chuồng lợn, còn thân cây và cành lá trốn xa chuồng lợn hàng trăm hàng ngàn dặm. Anh bảo các nhà trí thức các anh có phải là cây trinh tiết giả tạo không?
Đúng là giống cây trinh tiết giả tạo.
