Bạch câu - Đây là một bài văn hay, giữ khách ở lại, bịn rịn chia tay.
Ngày này số phận đã định, ý vị sâu xa.
Ánh sáng lúc hoàng hôn ánh vào trong thôn như nước. Lúc tôi thu dọn những thứ linh tinh còn lại trong nhà, sờ vào chỗ này ngây người, sờ vào chỗ kia ngẩn tò te. Khi khói bếp các gia đình bốc lên, đứng trong sân nhìn khói bếp, trong lòng tôi vừa không có cảm giác đau buồn bị cướp sạch, vừa không có ý định và lo nghĩ bước tới nên thế nào. Chỉ cảm thấy, sớm biết nông nỗi này chẳng thà cứ ở phố Thiên Đường cho xong không về nữa.
Đứng trong sân không biết làm gì hơn, nhìn khói bếp bốc lên lại sà xuống, biết đã đến giờ ăn tối. Bụng trống rỗng, y như nhà trống không. Giữa lúc này, có một bóng đen lướt qua cổng, tôi quay đầu trông thấy Huống Ái Sơn, một học sinh trong thôn thi trượt đại học, bộ dạng quái gở, đứng ở cổng nhà mình, hết nhìn vào sân, lại nhìn vào tôi. Cậu ta nói, giáo sư Dương, em nói với giáo sư một việc không nên nói, ai cũng biết bởi vì giáo sư đi đến phố Thiên Đường, xấu hổ không ở trong thôn nữa, không ở trong thôn nữa, thì nhà và sân giáo sư cũng bằng thừa. Nói thật nhé, em vốn là học sinh giỏi nổi trội của nhà trường, là học sinh học đúp học tập giỏi nhất. Tất cả thầy cô giáo đều nói, em có thể thi đỗ đại học. Nhưng từ khi giáo sư xoa đầu em, thành tích học tập của em cứ trượt dài, tụt hẳn xuống, y như cái gầu rơi xuống giếng nước cạn, vớt cũng không vớt lên nổi. Kết quả thế nào? Kết quả năm nay em thi trượt, cách điểm chuẩn những 120 điểm.
Trượt thì cũng trượt rồi, em không trách giáo sư Dương. Em bị đúp ba năm nay, hai mươi hai tuổi rồi, đếch học lại nữa. Nhưng không học lại, em phải lấy vợ. Mà cưới vợ thì một gian nhà ra hồn em cũng không có. Bởi vì giáo sư xoa đầu em, em mới thi trượt đại học, song em là người có học em không thể như người khác lại đến nhà giáo sư lấy đồ cướp của, bắt giáo sư bồi thường.
Em phải lấy vợ giáo sư ạ, em muốn cưới vợ trong nhà giáo sư. Dù sao thì giáo sư đã đi phố Thiên Đường nói gì thì nói, giáo sư cũng không ở thôn này nữa. Dân làng cũng không cho giáo sư ở. Em biết giáo sư đi khỏi thôn Chùa trước sẽ không bao giờ trở lại, giáo sư cho em đến cưới vợ trong nhà giáo sư được không?
– Coi như em mượn nhà giáo sư. Coi như em thuê nhà giáo sư. Giáo sư ở kinh thành, cho thuê nhà ở quê là rất tốt phải không?
– Coi như em thuê của giáo sư. Giáo sư đòi em trả mỗi tháng bao nhiêu tiền? Không có tiền mỗi tháng em trả giáo sư bao nhiêu kilôgam lương thực cũng được.
Tại giáo sư xoa đầu em, em mới thi trượt đại học. Việc này đã qua không nhắc đến nữa. Giáo sư về kinh thành, cho em thuê lại ngôi nhà này chẳng phải đẹp cả đôi đường hay sao?
– Trời tối rồi, giáo sư Dương hãy suy nghĩ kĩ lưỡng nếu quả thật giáo sư đã đến phố Thiên Đường, thì cho em ngôi nhà này, coi như thầy giáo trả bù cho học sinh một chút ân tình được không?
Đứng trong sân tôi nhìn Huống Ái Sơn, định nói với cậu ấy tôi đi phố Thiên Đường. Tôi yêu cô gái trên phố Thiên Đường, chửa biết chừng có một ngày nào đó tôi còn lấy một cô gái trẻ tuổi nhất trên phố Thiên Đường về đây ở. Nhưng tôi chưa kịp nói, Huống Ái Sơn bỗng quay nhìn về đằng sau (cậu đã nhìn thấy gì?), lại vội vàng quay đầu lại nói, nghĩ đi nhé, giáo sư Dương, chỉ cần giáo sư đi, cho em thuê lại nhà, nhất định em sẽ viết cho giáo sư một giấy thuê mượn nhà bằng giấy trắng mực đen.
Nói rồi cậu đi liền, mất hút sau cổng lớn, như đuổi theo cái gì.
Huống Ái Sơn đi rồi, tôi vẫn đứng ngẩn người trong sân một lúc, rồi lại ngồi trên tấm đá còn lại trong sân (không phải đá khắc chữ), tựa lưng vào thân cây, ngẩng đầu nhìn trời. Bóng hoàng hôn lọt xuống từ tán lá, giống như hoa cây du hình đồng tiền rụng đầu xuân, man mát, có mùi dạ hương giữa mùa hè. Chim sẻ từ trên cây ra xuống đất, có mùi tanh tanh như sương sớm. Tôi ngẩng đầu thờ ơ nhìn chim sẻ đêm trong tán cây, nhưng đã trông thấy bóng chú Tư ngất ngưởng từ ngoài cổng giẫm hoàng hôn đi vào đứng trước mặt tôi. Nhìn tôi một thôi một hồi, chú Tư lạnh lùng nói, Dương Khoa, nói thật với chú một câu, anh thường xuyên đi đến phố Thiên Đường phải không?
Là bởi vì muốn đàn bà, hay là vì quan hệ vợ chồng anh ở kinh thành căng thẳng, không tốt?
Tôi là chú anh, lớn hơn anh trên hai mươi tuổi, chú cứ nói thẳng với anh. Chú thấy anh không giống như từ kinh thành về quê nghiên cứu học vấn. Anh bảo nghiên cứu việc ca hát và làm thơ của tổ tiên chúng ta ngày xửa ngày xưa ở vùng Bả Lâu và Hoàng Hà. Nhưng ai cũng biết, tổ tiên chúng ta ca hát và làm thơ là việc hàng bao nhiêu, bao nhiêu năm trước đây trên bờ sông Hoàng Hà phía tây dãy núi Bả Lâu. Người ta nói ở đấy nhà nào cũng có đá khắc chữ. Nhưng anh đã nghiên cứu việc này, tại sao không đến đấy một chuyến?
Anh đã đi đến đấy chuyến nào chưa? Một chuyến cũng chưa từng đi. Anh hãy nói thật với chú một câu. Anh không sống tử tế ở kinh thành, anh về dãy núi Bả Lâu, suy cho cùng để làm gì? Anh đã li hôn, hay bị nhà trường khai trừ? Nếu không li hôn, không bị khai trừ, anh hãy trở về kinh thành. Nếu anh nghiên cứu học vấn như anh nói thật, anh hãy đi đến bên sông Hoàng Hà phía tây núi Bả Lâu. Đời ông đời cha chúng ta ai cũng nói, thôn bản vùng này của chúng ta từ ở đó chuyển về, ai cũng bảo đá khắc chữ đều chuyển từ đó đến. Anh hãy đến đấy mà nghiên cứu học vấn, giao lại sân này, nhà này cho chú. Chú sẽ trông coi tử tế sân nhà cho anh. Trước kia Linh Trân ra thành phố chẳng phải đã trao chìa khóa nhà cô ấy cho chú, chú coi nhà không lấy của Linh Trân xu nào, nhà Linh Trân không mất một cái rui, một mớ rạ.
Đưa cho chú chìa khóa nhà và chìa khóa cổng. Anh đi rồi, chú sẽ nuôi trong sân mấy con bò. Hiện giờ thịt bò thịt nghé được giá lắm. Chú sẽ không cho bò vào hai gian nhà của anh. Nhốt bò vào nhà tiếc lắm. Chú muốn vẫn nên đến đó ở, đêm dậy cho bò ăn tiện hơn.
Chìa khóa đâu? Đưa đây. Chú là chú của anh, trao chìa khóa cho chú yên tâm hơn trao cho người khác. Mấy năm nữa, dân làng quên chuyện anh xoa đầu xoa trán học sinh không thi đỗ đại học, quên chuyện anh luôn luôn đến phố Thiên Đường, anh muốn về làng, chú sẽ dọn dẹp nhà cửa sân sướng cho anh một lượt thật sạch sẽ, y như khách sạn trên phố Thiên Đường.
Chìa khóa đâu? Đưa chìa khóa nhà, chìa khóa cổng cho chú.
Anh hãy trao cho chú chìa khóa nhà, chìa khóa cổng.
Chú Tư vừa đi khỏi thì Tiểu Mẫn đến.
Trong hoàng hôn, Tiểu Mẫn xuất hiện trước mắt tôi nom xinh xắn ngon lành quá. Cô bé mặc váy ngắn màu hồng mới nguyên, áo cộc tay màu vàng đỏ, mái tóc bện thành một mớ đuôi sam, rủ mềm mại sau lưng. Đứng trong sân cô bé giống như một đám lửa cháy trước mặt tôi. Tôi không ngờ Tiểu Mẫn sang nhà. Nhưng cô bé đã sang đang tươi cười đứng đó. Nét mặt đỏ ửng và tươi tắn chỉ có gái mới cưới mới có được, lại đúng vào lúc vạt ráng chiều cuối cùng hắt vào mặt. Tiểu Mẫn nói, cháu chào chú, chú vừa từ thành phố về? Qua vai Tiểu Mẫn, tôi nhìn ráng chiều hiếm có trong bầu trời phía tây làng. Bầu trời rừng rực như lửa cháy tỏa ra một vùng sáng tuyệt đẹp và đỏ thấu không hề nhiễm bụi, giống như từng mảng, từng mảng nước khổng lồ màu đỏ trong suốt hất lên bầu trời.
Có một mùi thơm không biết tỏa ra từ bầu trời, hay từ thân Tiểu Mẫn, không biết là mùi thơm cỏ hoa mùa vụ, hay mùi thơm thiếu nữ vì cưới mà chín tới trên thân cô gái, đậm như mùi thơm tiểu mạch, cứ thoang thoảng, vương vấn chung quanh. Tôi không trông lên trời nữa. Tiểu Mẫn nói, chú ơi, chú không dự lễ cưới của cháu, cháu lo lắng không yên suốt một ngày. Cháu có điều gì làm mất lòng chú, chú mới né tránh đám cưới của cháu phải không? Nhìn mặt Tiểu Mẫn, nhìn ngực và thân cô bé, tôi chợt trông thấy ở bên mũi Tiểu Mẫn có một nốt ruồi bằng hạt vừng màu xanh lam, đẹp như một ngôi sao xanh tuyệt vời sáng lấp lánh trên bầu trời đêm.
Tôi hỏi, Tiểu Mẫn tại sao chưa bao giờ chú phát hiện cháu có nốt ruồi xinh đẹp thế kia?
Tiểu Mẫn nói, chú ơi, thật ra, chú nên tham dự đám cưới của cháu. Ngoài chú ra, đúng là cháu không có ai họ hàng ruột thịt ở thôn Chùa trước.
Tôi nói, kết hôn rồi, mẹ cháu dưới suối vàng cũng được yên tâm.
Tiểu Mẫn nói, cháu vừa nghe nói, chú đi vắng, dân làng đến nhà chú hôi của. Con em họ thi trượt đại học, sao lại trách chú được? Tại sao trách chú được nhỉ?
Trong khi nói, nét mặt Tiểu Mẫn toát lên vẻ lo lắng và tức giận. Sau đó y như người lớn muốn giúp trẻ con tìm thứ đã mất, Tiểu Mẫn ngó chỗ này, nhìn chỗ kia, lại còn đi một vòng trong nhà. Cuối cùng đi ra, Tiểu Mẫn nói, chú ạ, còn một việc nữa cháu muốn thưa chuyện với chú.
Bà con ai cũng bảo chú sắp đi khỏi thôn. Nên đi hai ngày liền không khóa nhà khóa cổng. Họ bảo chú bỏ đi, lại không có bạn bè và thân thích trong thôn, chú ra đi, hãy cho cháu ngôi nhà và cái sân này thưa chú! Chồng cháu đến ở rể tại thôn Chùa trước, nhưng ở quê, anh ấy là thợ mộc, có một xưởng mộc. Chú ra đi, cho cháu ngôi nhà này, cháu sẽ lại tổ chức một xưởng mộc trong sân, chuyên đóng đồ dùng cho bà con thôn xóm vùng này. Ngày nào đó chú lại trở về thôn Chùa trước, cứ đến ăn ngủ trong nhà cháu được không?
Được không chú? Tiểu Mẫn nói - thưa chú, đến nhà cháu, chú ở trong ngôi nhà lớn phía tây, nơi đó mẹ cháu nhớ chú mới bố trí bên trong toàn những đồ dùng cũ của nhà chú. Chú ở trong ngôi nhà ấy chẳng khác nào lại về ở nhà mình.
Tiếp đó, cuối cùng bóng hoàng hôn đã buông xuống, giống như một vuông vải đỏ cực lớn từ phía tây chụp lên. Trong thôn yên tĩnh vô cùng. Nhà tôi cũng thanh vắng vô cùng. Tiểu Mẫn nói xong, khi ra khỏi nhà tôi, bước chân nhẹ nhàng đậm trong ráng đỏ, giống như những chiếc lá rơi trên mặt nước. Nhìn bóng sau lưng Tiểu Mẫn, tôi tiễn cô bé ra cổng. Trông thấy bắp chân Tiểu Mẫn dưới gấu váy đỏ vừa mập vừa căng, giống như hai đoạn bắp ngô to xinh đẹp. Da chân cô để trần lộ ra ngoài trơn nhẵn như da ngô, hiện lên nét mềm mại trắng hồng và săn chắc. Có một mùi thơm ngô ngọt ngào của thiếu nữ, giũ ra từ mỗi bước chân, rải từ sân rải ra đường. Trong giây lát, lại một lần nữa, tôi định sà xuống ôm chân cô bé, y như một đứa trẻ đáng thương níu chân mẹ lại.
Nhưng giữa lúc tôi sắp sà xuống ôm thật, thì Tiểu Mẫn đã từ sân đi ra cổng và bước qua ngưỡng cổng đi ra đường làng.
