Tiệm tiệm chi thạch là bài thơ các tướng sĩ chinh tây thốt lên từ đáy lòng số phận mù mịt và khốn đốn trên đường ra trận.
Tiểu Mẫn và người đàn ông (chàng trai) họ Lí nói kết hôn là kết hôn liền. Từ khi cô bé nói với tôi cô muốn lấy chồng, cho đến khi hai người cưới thật cách nhau chưa đầy một tháng.
Trong tháng 5 âm lịch, ngày nào tôi cũng đóng cổng lấy ảnh Tiểu Mẫn ra nhìn, nhìn ở trong nhà, trong sân, có khi nhìn trong vạt rau tôi trồng trên sân. Xới rau một lúc, tôi chống cuốc, móc túi lấy tấm ảnh Tiểu Mẫn ra, ngắm như si như dại trong nắng. Tôi ngắm lâu lắm, có lúc không kìm được, tôi hôn chùn chụt lên ảnh cô bé, giống như thuở nào, tôi đột nhiên hôn Linh Trân mẹ cô bé trên cánh đồng Bả Lâu. Tôi biết mình có phần mất thăng bằng, như kẻ mất hồn mất vía. Nhưng hễ nghĩ đến Tiểu Mẫn sắp sửa lấy người đàn ông khác, tôi lại buồn bực, tinh thần rối loạn, muốn đập tan bình nước trong nhà, hất tung bàn ghế, còn định xông đến thôn Chùa sau, tìm Tiểu Mẫn hỏi một tiếng, xem nhà chồng chưa cưới của cô bé ở thôn nào trong núi Bả Lâu, để tìm đến tận nơi đánh nhau với chàng trai một trận (thực ra tôi không thể, tôi là giáo sư làm sao có thể đánh nhau).
Một hôm, đúng là tôi hùng hùng hổ hổ xông đến thôn Chùa sau. Tôi vốn định đi hỏi Tiểu Mẫn gia đình chồng chưa cưới của cô bé ở thôn nào. Nhưng vừa đến nhà bà ngoại Tiểu Mẫn, nhìn thấy tốp thợ mộc đang hì hục đóng bàn ghế, tủ đứng và hòm xiểng đựng đồ cưới cho Tiểu Mẫn ở sân, tôi liền sững người ở cổng. Mấy anh thợ mộc đang làm việc trông thấy tôi, hỏi anh tìm ai? Tôi đáp tôi là giáo sư Dương ở thôn Chùa trước. Các thợ mộc nhìn tôi mừng quýnh hỏi, anh chính là giáo sư Dương? Tôi hỏi Tiểu Mẫn đâu? Tiểu Mẫn tươi cười từ trong nhà đi ra nói, cháu chào chú, mời chú vào trong nhà uống nước. Tôi bảo, không có chuyện gì khác, chú đến hỏi xem, bao giờ cháu đi lấy chồng, xem xem của hồi môn đã chuẩn bị đến đâu. Tôi trả lời không đúng ý mình muốn, nói không đúng điều mình nghĩ, cuối cùng tôi ra khỏi nhà Tiểu Mẫn. Ở cổng nhà Tiểu Mẫn, tôi giơ chân đá tung một hòn đá trên lối đi. Trên đường về nhà, tôi lại đá đổ một vạt lớn tiểu mạch đang vào mẩy của nhà ai đó. Về đến nhà, tôi đóng cửa ra vào, cầm một quyển sách dùng để phụ đạo cho Tiểu Mẫn trên bệ cửa sổ vứt ra giữa sân.
Dù thế nào đi nữa, tôi không ngăn nổi Tiểu Mẫn đi lấy chồng, một cơ hội ngàn năm hiếm có của cô bé. Ngày 19 tháng 6 dương lịch, tức ngày mồng 6 tháng 5 âm lịch, vừa vặn là ngày thứ mười kết thúc kì thi đại học cả nước, hai người sẽ cưới nhau, chuyển về ở trong ngôi nhà gác Linh Trân để lại cho con gái trong thôn Chùa trước.
Tôi hỏi, Tiểu Mẫn, cháu có thích chàng trai ấy không?
Tiểu Mẫn bảo, trông anh ấy có những nét giống chú.
– Rút cuộc cháu có yêu cậu ấy không?
– Anh ấy khéo tay lắm, vừa là thợ mộc, vừa là thợ xây, không mượn người, anh ấy có thể xây được ba gian nhà ngói.
– Có lẽ cậu ấy không nhằm cháu, mà nhằm vào ngôi nhà gác mẹ cháu để lại cho cháu.
Tiểu Mẫn lúng túng cười bảo, người ta nói, cháu có văn hóa, cháu học xong chương trình phổ thông trung học, anh ấy chỉ học tiểu học, anh ấy mê trình độ lớp mười hai của cháu, cho nên mới bằng lòng ở rể, bằng lòng bỏ quê xa tít mù khơi đến ở nhà cháu.
Sắp đến ngày mồng 6 tháng 5 âm lịch, không nghe nói Tiểu Mẫn về thôn dọn dẹp nhà cửa sân sướng của mình. Đầu tháng chỉ nghe loáng thoáng một vài tiếng động ngôi nhà gác đã được chỉnh sửa thành buồng cưới. Không nghe thấy tiếng động đốp chát nào, ngày mồng bốn đã có những cành tùng cành bách đón mừng cắm trên cổng trên cửa nhà Tiểu Mẫn (giống như tết xuân năm ngoái tôi và đám cô gái cắm màu xanh đầy nhà đầy cửa đón tết trên phố Thiên Đường). Không nghe thấy tiếng bước chân người nơi khác đi trên đường làng, chỉ có đồ đạc gia đình tân hôn đỏ tươi, khiêng đến trước, bầy trong nhà. Không nhìn thấy, cũng không nghe thấy tiếng bàn tán ồn ào sôi nổi của đám đông dân làng nhưng việc chuẩn bị ngày cưới của hai người đã xong xuôi đâu vào đấy ngay từ đầu tháng 5.
Trước ngày mồng 6 tháng 5, ngày nào cũng như trôi đi vùn vụt, ngày nên đến cũng như có một đám lửa cháy rừng rực trên thân tôi. Ban ngày tôi đứng ngồi không yên, không biết làm gì. Ban đêm tôi nôn nóng như đứng trên đống lửa như ngồi trên đống than, thức cho đến sáng. Trông thấy tấm ảnh của Tiểu Mẫn, tôi muốn xé tan tành rồi vứt bay tung tóe. Trông thấy cái cốc Tiểu Mẫn đã từng dùng uống nước ở nhà mình, tôi muốn đập xuống đất cho nát vụn. Tôi muốn ôm Tiểu Mẫn cắn mấy cái thật mạnh. Tôi muốn cùng có bé ngủ một đêm, ngủ một tháng ngủ một năm trên giường ngủ cho thật đã đời, ngủ đến mức quằn quại, ngủ cho chết đứ đừ ngay trên giường nhà mình.
Tôi lại nhớ đến phố Thiên Đường.
Tôi vừa dứt khoát vừa do dự quyết định, trước khi Tiểu Mẫn cưới sẽ đi đến phố Thiên Đường một chuyến. Giống như kẻ chạy trốn, tránh tai họa, tôi lại đi đến phố Thiên Đường lần nữa (đã lâu lắm tôi không đi, từ khi phát hiện Tiểu Mẫn giống Linh Trân, tôi không còn lần nào mò đến phố Thiên Đường).
Ngày mồng 4 tháng 5, tôi thức trắng một đêm. Sáng dậy, đầu óc ong ong tôi ủ rũ đứng ở cửa. Thím hai ra giếng gánh nước trông thấy tôi cất tiếng hỏi, biết chưa hả? Giáo sư Dương, Tiểu Mẫn sắp cưới chồng. Tôi đứng ngay ở cửa không trả lời, nhưng trong bụng đang nghĩ đến phố Thiên Đường. Chú Tư đi qua ngõ hỏi tôi, Tiểu Mẫn lấy chồng anh tặng nó cái gì? Những câu hỏi này khiến tôi quyết định đi đến phố Thiên Đường. Tôi nghĩ, mình đi lên phố Thiên Đường không phải để hưởng lạc và sa đọa. Tôi bị dân làng và Tiểu Mẫn dồn vào bước đường cùng bắt buộc không thể không đến phố Thiên Đường né tránh ngày cưới của Tiểu Mẫn và anh chàng thợ mộc.
Ngày mồng bốn, sau khi ăn cơm sáng tôi sang nhà chú Tư, đưa cho chú một phong bì màu đỏ bỏ một ngàn đồng (một khoản tiền khá to, tôi đủ dùng ba ngày trên phố Thiên Đường). Thật không may, thưa chú Tư, cháu phải lên huyện lị, gặp một lãnh đạo cỡ bự từ kinh thành vừa về. Việc này có liên quan đến nghiên cứu và thành quả của cháu già nửa năm qua ở thôn mình và dãy núi Bả Lâu. Nhờ chú thay cháu trao số tiền này cho Tiểu Mẫn và chàng rể. Chú bảo giúp, cháu không thể dự đám cưới của hai người.
Tôi nói, thực tình là không may, xin Tiểu Mẫn và chú rể thông cảm.
Tặng một ngàn đồng, không coi là ít, thưa chú
Ở ngay cổng nhà chú Tư, chú cứ nhìn tôi chằm chằm. Hết nhìn mặt trời mọc tươi rói, chú Tư lại nhìn vào mắt tôi. Chú bảo hai mắt anh đỏ như máu, suốt đêm không ngủ, do đọc sách hay là do bận viết sách? Anh không dự lễ cưới của Tiểu Mẫn, không chỉ trong lòng Tiểu Mẫn bị hẫng hụt, bị thiếu đi một mảng, mà Linh Trân ở dưới suối vàng cũng có phần không yên. Chú nói, anh đi đi, Tiểu Mẫn và mẹ nó đều là người thấu tình đạt lí, đều hiểu việc nhà quê dù có to đến mấy đi chăng nữa cũng không bì nổi việc lớn nghiên cứu học vấn của các anh ở bên ngoài.
Ra khỏi cổng nhà chú Tư, tôi đi lên huyện lị, đi đến phố Thiên Đường.
