Tư cán - Trong “Tiểu Nhã” là một bài từ ca tụng khi khánh thành cung thất.
Nhưng mặc dù dân làng đối với tôi tốt như thế nào, xưa nay tôi vẫn chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội và ý muốn đi đến phố Thiên Đường.
Tôi lại muốn đi lên phố Thiên Đường một chuyến. Những lúc tôi cô đơn buồn tẻ, thường nghĩ đến phố Thiên Đường, giống như lúc ta đói thường nghĩ đến chiếc bánh bao trắng muốt để ở nhà.
Kê chiếc bàn ở dưới cửa sổ, đặt quyển sách bản thảo "Phong nhã chi tụng" cầm về lên bàn, bày mấy quyển sách trên đầu giường. Là người ở thôn Chùa trước nhưng tôi đã sống khác với những người dân ở thôn Chùa trước. Tôi cũng nấu cơm, xem sách, quét sân, nói chuyện trời chuyện đất với bà con giống như họ, không có chỗ nào khác, cũng không có chỗ nào giống.
Sang cuối mùa thu đầu mùa đông, mặt trời vừa lên, lúa tiểu mạch trên cánh đồng xanh rờn như nhuộm màu lá cây, ánh lên loang loáng dưới nắng mượt mà, được làn gió hưu hưu mơn man, sóng gợn dập dờn, nhấp nhô như nhung lụa. Không khí tươi mới khác thường bay đi và tràn ngợp trong thôn bản suốt từ sáng cho đến tối, làm cho con người từng giây từng phút say sưa, chìm đắm trong tươi mát, tỉnh táo trong tươi mát. Khi tôi nấu cơm trong buồng bếp ở đầu ngôi nhà hai gian gạch hồng ngói xanh thì bò đang rống ở đầu làng. Khi tôi đọc sách dưới gốc cây trong sân, thì gà lục cà lục cục kéo vào cổng nằm bên chân tôi. Có lúc rỗi rãi buồn chán, tôi ngồi trước bàn mở bản thảo cuốn sách chuyên đề của mình xem vài trang, chim sẻ sà xuống đậu trên bệ cửa sổ, nói chuyện với tôi qua cửa sổ. Giống như chúng đang đọc thơ trong "Kinh thi", đang giúp tôi đọc một vài dòng một vài đoạn trong "Phong nhã chi tụng". Khi tôi đi dạo trong sân một lúc, bà con trong làng liền bước vào sân hỏi, giáo sư Dương, anh không sáng tác nữa à? không xem sách nữa à? Không sáng tác, không xem sách thì nói chuyện với chúng tôi cho vui, kể chuyện ở kinh thành cho chúng tôi nghe với. Tôi và họ cùng ngồi trong sân. Họ hỏi tôi có thật phố Tràng An vừa dài vừa rộng như thế không? Thành lầu Thiên An Môn có thật vừa cao vừa to lắm phải không? Vĩ nhân ở trong nhà kỉ niệm có thật còn y hệt người còn sống?
Họ hết sức ngạc nhiên nhìn tôi hỏi, anh ở kinh thành nửa đời người, tại sao chưa đến Nhà kỉ niệm lần nào? Anh dại thế, anh không vào Nhà kỉ niệm xem xem? Nói gì thì nói người ấy cũng là một vị hoàng đế, một ông vua, cứ coi như anh thay mặt bà con đi thăm hoàng thượng.
Giống như bà con, tôi cũng ngạc nhiên, mình ở kinh thành đã hai mươi năm, tại sao lại chưa vào Nhà kỉ niệm? Tại sao lại không thay mặt bà con đi thăm hoàng thượng?
Bà con hỏi, quảng trường Thiên An Môn rộng lớn lắm phải không? Bằng phẳng lắm phải không? Chỗ nào cũng rải kín đá tấm lớn phải không? Nếu để chúng tôi mùa hè được phơi thóc phơi lúa ở đó thì tốt biết chừng nào? Bà con bảo, quảng trường ấy nếu là sân kéo lúa, thôn mình gặt hái xong khỏi phải cho thóc vào bao tải chạy theo ông mặt trời nháo nhác đi khắp nơi tìm chỗ đất phẳng để mà phơi, khỏi phải trên cùng một sân phơi, hôm nay nhà Đông kéo một ngày lúa mạch, ngày mai đến lần nhà Tây dùng một ngày. Lúa mạch nhà Tây phơi chưa khô, nhà Nam đã đổ đống ra bên cạnh từ lâu để chiếm chỗ. Có lúc để tranh sân phơi, hai gia đình đã to tiếng cãi nhau, suýt nữa đánh nhau chỉ vì một bãi phẳng cỏn con và chút ánh nắng mặt trời.
Tôi liền bảo, đúng thế. Quảng trường Thiên An Môn để rỗi ở một nơi quả tình lãng phí thật, chẳng thà chuyển quách quảng trường Thiên An Môn về đầu làng để bà con thôn Chùa trước mình sử dụng, phơi phóng xong lại đem trả kinh thành.
Bà con bảo cũng chuyển phố Tràng An về làng mình mà dùng, cứ đặt nó trên sườn núi Bả Lâu, vừa vặn kéo dài từ thôn Chùa trước đến huyện lị.
Bà con bảo chuyển thành lầu Thiên An Môn đặt trên đầu đường từ sườn núi vào trong làng, quan văn xuống kiệu, quan võ xuống ngựa, trong thôn có đám cưới đám tang đều đi qua dưới thành lầu ấy, đều leo lên thành lầu đốt một tràng pháo.
Bà con còn bảo chuyển luôn cả Trung Nam Hải về làng để dưới hai cây du trong sân nhà tôi để các ông già bà cả bàn bạc việc làng, đều đến Trung Nam Hải họp hành bàn bạc.
Họ còn bảo cũng chuyển luôn Cố Cung của kinh thành về dãy núi Bả Lâu, coi Cổ Cung là chi bộ thôn của thôn Chùa trước và thôn Chùa sau, chuyển cả Di Hoà viên và Viên Minh viên về thôn Chùa trước để người già và phụ nữ dẫn trẻ con ra chơi, so với vườn trẻ trong thành phố không biết còn tốt gấp bao nhiêu lần, cũng dọn cả Trường thành của kinh thành về thôn Chùa trước. Vạn lí Trường thành nếu đúng dài một vạn dặm chắc chắn có thể cuốn một vòng mọi bờ ruộng, bờ vườn của tất cả các gia đình, như vậy sẽ chẳng bao giờ còn sợ gà lợn vào ruộng vào vườn phá hoại họa màu. Bà con nói kinh thành còn có một Cung Ung Hoà, vậy thì chuyển nó đến dãy núi Bả Lâu, coi là một cái miếu cái đền trên núi Bả Lâu, dân chúng của mười lí tám thôn đi thắp hương khỏi cần phải đi đâu xa. Bà con bảo nghe nói kinh thành còn có một Đại Thiên đàn, xét cho cùng Thiên đàn có tác dụng như thế nào? Mặc kệ nó có tác dụng như thế nào, dù sao cũng giống như một cái tháp, cứ chuyển về đặt nó trong trường tiểu học của các em thôn Chùa trước làm phong cảnh để các em hết giờ học đứng xem dưới tháp, lên lớp xong bài thể dục trèo lên tháp chơi.
Bà con hỏi kinh thành ngoài những thứ nói trên còn có gì khác?
Tôi nói tôi muốn lên thành phố một chuyến.
Họ hỏi còn thứ gì từ kinh thành chưa chuyển về thôn? Tôi nói tôi phải đi lên phố huyện một chuyến, bà con có ai cần mua thứ gì, tôi sẽ mua giúp đem về?
Ăn cơm sáng xong tôi ra đứng ở cổng, gặp chú Tư hàng xóm, tôi nói, cháu phải lên thành phố vào hiệu sách mua mấy quyển sách, chú có gửi thứ gì không?
Gặp thím Tam từ sáng đến tối hay sang nhà nói chuyện, tôi bảo tôi lên hiệu sách phố huyện, thím có mua gì không?
Đi đến nhà thứ nhất ở phía đông: Tôi lên phố huyện gia đình có gửi đồ gì không?
Đi vào nhà thứ hai: tôi lên thành phố gia đình ta có việc gì không?
Đi vào nhà thứ ba: tôi có việc gấp đi lên thành phố, gia đình anh có gửi gì không?
Tôi đi hết nhà nọ đến nhà kia, gặp ai tôi cũng nói mình phải lên thành phố, vào thư viện mượn sách, đến hiệu sách mua sách. Tôi ghi vào một quyển sổ nhỏ những việc bà con cả thôn cần lên thành phố làm, rồi bỏ quyển sổ vào túi, mang theo tiền lên thành phố đi đến phố Thiên Đường.
