Trong lúc tôi kéo giường ra trải đệm, Wyoh cứ chốc chốc lại bật cười khúc khích. Tôi đành ngồi xuống bên cạnh cô ấy, cầm phần nội dung cô ấy vừa đọc xong lên xem. Tôi cũng cười một hai lần. Ngay cả những câu chuyện cười buồn cười nhất, nếu bạn cứ chăm chú nhìn vào nó một cách nghiêm túc, thì cũng chẳng thấy có gì đáng cười nữa. Bây giờ tôi quan tâm hơn đến việc Wyoh đánh giá những câu chuyện cười này như thế nào.

Cô ấy đánh dấu "dấu cộng", "dấu trừ" sau mỗi câu chuyện, đôi khi còn có cả dấu hỏi. Những câu chuyện được đánh "dấu cộng" còn được ghi chú thêm chữ "một lần" hoặc "luôn luôn" — những câu chuyện được đánh dấu "luôn luôn" không nhiều lắm. Cấp độ đánh giá của tôi được ghi ở phía dưới của cô ấy. Những chỗ bất đồng với cô ấy rất hiếm.

Đợi đến khi tôi sắp xem xong, cô ấy ghé sát vào nhìn phần đánh giá của tôi. Chúng tôi xong gần như cùng một lúc.

"Thế nào?" Tôi hỏi, "Cô thấy sao?"

"Tôi thấy anh là một gã đồi bại với cái đầu đầy những ý nghĩ thô tục, không hiểu sao các bà vợ của anh lại chịu đựng được anh!"

"Mimi cũng thường nói thế. Nhưng chẳng phải cô cũng vậy sao, Wyoh? Có những câu chuyện cười mà các cô gái phục vụ máy đánh bạc nhìn thấy cũng phải đỏ mặt, vậy mà cô lại đánh dấu cộng."

Cô ấy cười: "Phải, tôi thừa nhận. Anh không được nói cho người khác biết đâu đấy. Trong mắt công chúng, tôi là một nhà tổ chức tận tụy với sự nghiệp của đảng, họ tuyệt đối sẽ không bao giờ nghĩ rằng tôi lại thích loại thứ này. Bây giờ, anh thấy tôi có khiếu hài hước không?"

"Khó nói lắm. Tại sao lại đánh dấu trừ cho câu chuyện số 17?"

"Là câu nào nhỉ?" Cô ấy lật tờ giấy lại, tìm câu chuyện đó, "Có gì đâu, bất kỳ người phụ nữ nào cũng sẽ chọn như vậy thôi! Chẳng buồn cười chút nào, đó chỉ là kết quả tất yếu."

"Phải, nhưng cô thử nghĩ xem, dáng vẻ của cô ta ngu ngốc đến mức nào chứ."

"Có gì mà ngu ngốc, chỉ là bất hạnh thôi. Anh nhìn chỗ này xem, số 51. Câu này mà anh cũng thấy không buồn cười ư!"

Chúng tôi không ai thay đổi ý kiến của mình.

Tôi phát hiện ra một quy luật: Hầu hết những câu chuyện cười mà chúng tôi bất đồng quan điểm đều liên quan đến chủ đề cổ xưa nhất của nhân loại. Tôi nói cho cô ấy biết phát hiện này.

Cô ấy đồng ý: "Đương nhiên, tôi cũng phát hiện ra rồi. Nhưng không sao cả, Manny thân mến. Đàn ông vốn dĩ là như vậy, điều này tôi đã hiểu từ lâu rồi, nên bây giờ cũng chẳng có gì phải thất vọng."

Tôi quyết định từ bỏ chủ đề này, nên kể với cô ấy về Mike.

Cô ấy nhanh chóng đặt câu hỏi: "Manny, ý anh là, cái máy tính này còn sống sao?"

"Điều đó tùy thuộc vào cách cô hiểu về sự sống. Nó không đổ mồ hôi, cũng chẳng cần đi vệ sinh, nhưng nó biết suy nghĩ, biết nói chuyện và có ý thức tự giác. Cô nói thế có tính là 'còn sống' không?"

"Sống hay không, tôi cũng không nói chính xác được. Chắc là phải có định nghĩa khoa học chứ nhỉ? Ví dụ như khả năng phản ứng với kích thích, những thứ đại loại thế, và cả khả năng sinh sản nữa."

"Mike rất dễ nổi nóng, cũng rất dễ làm người khác nổi nóng. Còn về sinh sản — lúc thiết kế nó người ta không cân nhắc đến chức năng này, nhưng — đúng rồi, nếu cho nó đủ thời gian, nguyên liệu đầy đủ và sự hỗ trợ đặc biệt, nó cũng có thể sao chép ra một Mike khác."

"Tôi cũng giống nó, cũng cần sự hỗ trợ đặc biệt," Wyoh trả lời, "Vì tôi đã làm phẫu thuật triệt sản, nên muốn có con ít nhất phải mất mười ngày, còn phải cần rất nhiều cân đồ ăn ngon vật lạ. Nhưng những đứa bé tôi sinh ra đều rất khỏe mạnh. Manny, tại sao máy móc lại không thể có sự sống? Tôi luôn có một cảm giác, rằng chúng còn sống. Một số máy móc còn biết chờ đợi thời cơ để giáng cho anh một đòn chí mạng vào chỗ hiểm đấy."

"Mike thì không. Ít nhất là nó sẽ không cố ý làm vậy, nó không hèn hạ đến thế. Nhưng nó thích nghịch ngợm, vô ý làm người khác bị thương thì có — giống như một chú cún con vậy, hoàn toàn không biết mình đang cắn người. Nó vô tri. Ồ không, không thể nói là vô tri, những thứ nó hiểu còn nhiều hơn tôi, hay cô, hay bất kỳ ai khác. Nhưng cũng có thể nói nó chẳng hiểu gì cả."

"Tốt nhất là anh nói lại lần nữa đi, tôi vẫn chưa hiểu rõ lắm."

Thế là tôi bắt đầu giải thích: Mike nắm trong lòng bàn tay mọi cuốn sách trên Luna; tốc độ đọc của Mike ít nhất nhanh gấp một nghìn lần chúng ta; Mike có trí nhớ kinh ngạc, những gì đã xem qua, chỉ cần nó không tự xóa đi thì vĩnh viễn sẽ không bao giờ quên; khả năng tư duy logic của Mike cực mạnh; ngay cả khi dữ liệu không đầy đủ, nó cũng có thể đưa ra những phán đoán sắc sảo... nhưng về "cuộc sống", nó lại không biết gì cả, vân vân.

Cô ấy ngắt lời tôi: "Tôi hiểu ý anh rồi. Ý anh là nó rất thông minh, biết nhiều thứ, nhưng không am hiểu sự đời. Giống như một gã vừa mới đến Luna, ở phía Trái Đất có lẽ là một giáo sư có hàng loạt bằng cấp — nhưng đến đây thì nó chỉ là một đứa trẻ không biết gì về thế gian."

"Cô nói đúng rồi! Mike chính là một đứa trẻ có hàng loạt bằng cấp. Nếu hỏi nó cần bao nhiêu nước, bao nhiêu phân bón, bao nhiêu dung môi nguyên thủy để trồng năm vạn tấn lúa mì, nó có thể trả lời cho cô tất cả đáp án trong một hơi. Nhưng nó lại không biết một câu chuyện cười có buồn cười hay không."

"Tôi thấy hầu hết các câu chuyện cười ở đây đều không tệ."

"Những câu này đều là nó nghe được, một số là thấy trong sách, trên đó ghi rõ là chuyện cười, nên nó mới xếp tất cả chúng vào mục chuyện cười. Nhưng nó không hiểu những câu chuyện này, dù sao nó cũng chưa phải là — con người. Gần đây nó còn bắt đầu thử tự sáng tác chuyện cười. Nhưng viết rất tệ, thật đấy." Tôi muốn cô ấy hiểu rằng Mike hy vọng trở thành một "con người" thực thụ, vì điều đó mà nó đã làm ra nhiều việc khiến người ta dở khóc dở cười. "Điểm quan trọng nhất là, nó rất cô đơn."

"Phải, tội nghiệp thật! Nếu anh suốt ngày chỉ có làm việc rồi làm việc, học tập rồi học tập, lại chẳng có ai đến thăm, anh cũng sẽ thấy cô đơn thôi. Nói thật, điều này thật quá tàn nhẫn."

Thế là, tôi kể với cô ấy về việc tìm một người "không quá ngốc" để trò chuyện với Mike. "Wyoh, cô có thể trò chuyện với nó không? Nếu nó phạm phải sai lầm ngớ ngẩn nào, đừng cười nó. Nếu không, nó sẽ lầm lì giận dỗi và không bao giờ mở lời nữa."

"Đương nhiên là được, Mann! Nhưng... phải đợi chúng ta xử lý xong đống rắc rối hiện tại đã, nếu không thì tôi ở lại Luna sẽ gặp phiền phức đấy. Gã tội nghiệp đó ở đâu? Trung tâm kỹ thuật thành phố? Tôi không biết đường ở đây."

"Nó không ở Luna, mà ở cách rất xa phía bên kia của Crimson. Chỗ đó cô không vào được đâu, cần phải có thẻ thông hành của Trưởng quan giám sát. Nhưng mà —"

"Đợi đã! Phía bên kia Crimson — Manny, cái máy tính anh nói có phải là một trong số những máy tính trong tòa nhà chính phủ không?"

"Mike không phải là một trong số đó," Tôi rất không hài lòng với cách nói của Wyoh, "Nó là máy tính chủ, chỉ huy tất cả các máy tính khác. Những cái khác chỉ là máy móc, là trợ lý của Mike, giống như bàn tay này của tôi vậy." Vừa nói, tôi vừa cử động bàn tay trên cánh tay trái, "Mike thống quản những máy móc này. Nó đích thân thao túng khoang phóng, đây là nhiệm vụ hàng đầu của nó — thao túng khoang phóng và radar quỹ đạo. Nó còn kiểm soát toàn bộ hệ thống điện thoại, ý tôi là, sau khi vào hệ thống điện thoại khu vực trao đổi Luna. Đồng thời nó còn chịu trách nhiệm giám sát cơ chế logic máy tính của các hệ thống khác."

Wyoh nhắm mắt lại, ngón tay ấn vào thái dương. "Manny, Mike có biết đau không?"

"'Đau'? Công việc của nó không căng thẳng, còn có thời gian đọc chuyện cười cơ mà."

"Tôi không có ý đó. Tôi hỏi là, nó có biết đau không? Có cảm nhận được đau đớn không?"

"Hả? Không, cảm xúc của nó có thể bị tổn thương, nhưng sẽ không cảm thấy đau. Tôi nghĩ nó không nên cảm thấy đau. Đúng, nó chắc chắn không cảm thấy đau đớn, căn bản không có thụ thể đau. Sao lại hỏi điều này?"

Cô ấy nhắm mắt khẽ nói một câu "Chúa giúp con với". Cô ấy ngẩng đầu lên: "Chẳng lẽ anh vẫn chưa hiểu sao, Manny? Anh có thẻ thông hành, có thể đến nơi đặt cái máy tính đó, mà hầu hết người Luna đến quyền xuống trạm dành riêng cho nhân viên chính phủ còn không có. Những người có thể vào phòng máy trung tâm lại càng ít ỏi. Tôi phải biết nó có biết đau hay không — đúng, vừa rồi anh kể với tôi nó cô đơn thế nào, tôi rất thông cảm với nó. Nhưng, Manny, chẳng lẽ anh chưa từng nghĩ đến việc đặt vài cân thuốc nổ nhựa toluene ở đó sẽ có hậu quả gì sao?"

"Tôi đương nhiên biết!" Tôi vừa chấn động, vừa phản cảm.

"Đúng! Trước tiên là cho nổ tung phòng máy tính, sau đó là bãi công — như vậy Luna sẽ được giải phóng. Ừm, tôi sẽ cung cấp cho anh thuốc nổ và kíp nổ — nhưng chúng ta phải đợi mọi thứ sẵn sàng mới hành động được. Manny, tôi phải đi đây, nguy hiểm này tôi nhất định phải đánh cược, tôi đi hóa trang đây." Nói xong cô ấy định đứng dậy.

Tôi mạnh mẽ đẩy cô ấy ngồi xuống ghế, dùng chính bàn tay cứng cáp bên trái của mình. Cô ấy kinh ngạc, bản thân tôi cũng giật mình — ngoài những tiếp xúc cần thiết, tôi chưa từng đụng vào cô ấy. Ồ, bây giờ đương nhiên không phải vậy, nhưng anh phải biết, lúc đó là năm 2075, thời đại đó, không có sự đồng ý của phụ nữ mà đụng vào họ sẽ có hậu quả gì? Những người đàn ông cô đơn, khao khát làm anh hùng cứu mỹ nhân đầy rẫy ra đấy, hơn nữa cửa ngăn khí áp cách nhau cũng không xa, ném một hai người ra ngoài dễ như trở bàn tay. Trẻ con nói rất đúng: Thẩm phán tự xử không bao giờ ngủ.

"Cô ngồi xuống, ngậm miệng lại!" Tôi nói, "Tôi đương nhiên biết hậu quả của vụ nổ sẽ là gì, mà cô thì rõ ràng là không biết. Thưa cô, đây là do cô ép tôi phải nói — nếu thực sự buộc tôi phải chọn, tôi thà giết cô còn hơn là làm nổ tung Mike!"

Wyoh không hề giận dữ. Cô ấy có vài điểm thực sự giống đàn ông, tôi nghĩ đó là tính cách được tôi luyện bởi kỷ luật cách mạng nghiêm ngặt suốt bao năm qua. Nhưng ở hầu hết các phương diện, cô ấy lại là một cô gái thuần túy. "Manny, Short McCole đã chết rồi, đúng không?"

"Cái gì?" Tôi bị sự thay đổi chủ đề đột ngột của cô ấy làm cho bối rối, "Đúng vậy. Chắc chắn đã chết. Một cái chân mất hẳn, tôi tận mắt nhìn thấy. Máu chảy dữ dội như thế, không quá hai phút là chết thôi. Cho dù là phẫu thuật cắt cụt, vị trí cao như vậy cũng vô cùng nguy hiểm."

(Việc này tôi biết rõ hơn ai hết, lúc trước tôi chính là nhờ truyền máu lượng lớn cộng thêm chút may mắn mới giữ được cái mạng nhỏ. Tôi chỉ bị thương ở cánh tay, xa mới bằng Short.)

"Short," cô ấy rất bình tĩnh nói, "là người bạn tốt nhất của tôi ở đây, là một trong những người bạn thân thiết nhất của tôi. Trên người anh ấy tập trung mọi phẩm chất ưu tú của người đàn ông mà tôi ngưỡng mộ: trung thành, trung thực, trí tuệ, nhân hậu, dũng cảm, và cả lòng nhiệt thành với sự nghiệp của chúng ta. Nhưng anh có thấy tôi đau buồn vì anh ấy không?"

"Không. Nhưng bây giờ đau buồn cũng đã muộn rồi."

"Đau buồn không bao giờ là quá muộn. Kể từ lúc anh nói với tôi, trong lòng tôi chưa một giây phút nào ngừng thương tiếc anh ấy. Chỉ là tôi khóa chặt nỗi đau trong đáy lòng, sự nghiệp của chúng ta không cho phép tôi lãng phí quá nhiều thời gian vào việc đau buồn. Manny, chỉ cần sự hy sinh có thể đổi lấy sự giải phóng của Luna, dù chỉ tiến thêm một bước về phía mục tiêu này, tôi sẽ đích thân giết Short, hoặc anh, thậm chí là chính tôi. Mà anh lại ngay cả việc làm nổ một cái máy tính cũng không nỡ!"

"Hoàn toàn không phải chuyện như vậy!"

(Nhưng thực tế, chính là chuyện như vậy. Một người chết đi, tôi cũng không cảm thấy đau lòng gì mấy. Kể từ giây phút chào đời, chúng ta đã định sẵn là phải chết, có gì đáng để đặc biệt đau lòng? Nhưng Mike thì khác, nó hoàn toàn có thể trường sinh, có lý do gì để tiêu diệt nó? Đừng lấy "linh hồn" ra làm cái cớ — Mike không có linh hồn. Nhưng không có linh hồn, cái chết chẳng phải càng đáng sợ hơn sao? Anh thấy không đúng ư? Hãy suy nghĩ kỹ đi!)

"Wyoh, cô nghĩ làm nổ Mike sẽ có hậu quả gì, nói thử xem!"

"Chính xác thì tôi cũng không nói được, nhưng ít nhất sẽ gây ra hỗn loạn, mà đây chính là điều chúng ta —"

"Dừng! Xem ra cô thực sự không hiểu rồi. Hỗn loạn, đúng vậy! Hệ thống điện thoại tê liệt, tàu điện ngầm ngừng chạy. Thành phố của cô sẽ không chịu ảnh hưởng gì, vì Singapore có hệ thống năng lượng độc lập. Nhưng Luna, New Leen và một số khu vực khác sẽ lập tức xuất hiện tình trạng thiếu năng lượng. Toàn bộ thành phố tối đen như mực, kín mít không gió, nhiệt độ và áp suất giảm nhanh chóng. Đúng rồi, bộ đồ điều áp của cô ở đâu?"

"Gửi ở ga phía Tây tàu điện ngầm."

"Của tôi cũng ở đó. Nhưng, trong bóng tối không nhìn thấy năm ngón tay, cô nghĩ mình có thể kịp thời đến đó không? Như tôi, là người Luna chính gốc, nhưng cũng chưa chắc đã tìm được đường. Đến lúc đó, trong tất cả các đường hầm đều là đám đông la hét. Người Luna rất kiên cường, điều này không giả, môi trường như vậy, người yếu đuối không sống nổi. Nhưng trong bóng tối như thế, vẫn sẽ có 1/10 số người hoảng loạn. Trước đây cô đã từng thay bình oxy chưa? Giống như những người khác, lúc vội vàng chắc chắn đã từng lấy nhầm bình oxy mới nạp đầy của người khác. Khi đại hỗn loạn bắt đầu, hàng vạn người đều đang tìm bộ đồ điều áp, căn bản sẽ không quan tâm bộ nào là của mình. Cho nên dù cô có đến nơi, thì liệu chắc chắn tìm được bộ đồ của mình không?"

"Ở đây chẳng lẽ không có biện pháp khẩn cấp sao? Ở Singapore chúng tôi có mà."

"Có thì có một ít, nhưng không đủ. Hệ thống thiết yếu cho cuộc sống của chúng ta vốn dĩ nên được nhiều máy tính cùng kiểm soát, mỗi máy tính đảm nhận một nhiệm vụ nhất định. Như vậy một khi máy tính này gặp vấn đề, cái khác có thể thay thế. Nhưng làm vậy tốn kém hơn, và như cô đã nói, chính phủ vốn dĩ không quan tâm sống chết của chúng ta. Đáng lý ra quả thật không nên để Mike gánh vác toàn bộ công việc. Cách rẻ nhất là vận chuyển một máy tính chủ từ Trái Đất lên, đặt nó vào sâu trong lòng Luna nơi không ai làm hại được nó, sau đó tăng dung lượng, bố trí nhiệm vụ mới. Cô biết không, chính phủ kiếm tiền từ việc cho thuê Mike không ít hơn so với xuất khẩu thịt và lúa mì đâu, không lừa cô đâu. Wyoh, tôi không phải nói làm nổ Mike thì toàn bộ Luna sẽ tuyệt chủng. Người Luna rất có năng lực, không có thiết bị cần thiết, họ vẫn có thể xoay xở được, phần lớn có thể chống đỡ đến khi hệ thống điều khiển tự động khôi phục. Nhưng tôi phải nói cho cô biết: trong thời gian này rất nhiều người sẽ chết, những người còn lại cũng sẽ bận đến mức muốn chết, không còn thời gian rảnh rỗi để làm chính trị nữa đâu."

"Tôi thực sự phục rồi. Người phụ nữ này, từ nhỏ đến lớn gần như sống trên Luna, vậy mà ngây thơ như một gã mới đến, lại có thể nghĩ ra ý tưởng tồi tệ như phá hoại hệ thống điều khiển. Wyoh, cô xinh đẹp như vậy, nếu cũng thông minh như vậy, thì nên nghĩ cách làm sao để tranh thủ nó về phía các cô, đừng lúc nào cũng nghĩ đến việc muốn làm nổ tung nó."

"Tôi không hiểu ý anh. Chẳng phải tất cả máy tính đều do Trưởng quan giám sát kiểm soát sao?"

"Cụ thể làm thế nào tôi cũng không biết. Nhưng máy tính chắc chắn không phải do Trưởng quan giám sát kiểm soát, ông ta căn bản không hiểu máy tính, trong mắt ông ta máy tính chẳng khác gì hòn đá. Trưởng quan giám sát và đám nhân viên của ông ta chịu trách nhiệm vạch ra phương châm chính sách, sau đó do những kẻ gọi là kỹ thuật viên máy tính viết chương trình, nhập vào Mike. Mike sẽ phân loại, sắp xếp các chương trình này, hiểu rõ ý nghĩa của từng chương trình, sau đó viết chương trình chi tiết, phân phối cho các máy móc khác để chúng thực hiện. Nhưng không ai có thể kiểm soát nó, vì nó quá thông minh. Nó thực hiện mệnh lệnh chỉ vì ý định ban đầu khi thiết kế nó là như vậy. Ngoài ra nó còn có logic tự biên dịch, nên cũng có thể đưa ra quyết định của riêng mình. Đây cũng là chuyện tốt, vì nếu nó không thông minh, hệ thống của Luna sẽ tê liệt."

"Tôi vẫn không hiểu, anh nói 'tranh thủ nó về phía chúng ta', nghĩa là gì."

"Ồ, Mike không cảm thấy nó có nghĩa vụ trung thành với Trưởng quan giám sát. Cô cũng nói rồi, nó chỉ là một cái máy. Nhưng nếu tôi muốn phá hủy hệ thống điện thoại của Luna mà không tốn chút sức lực nào, tôi sẽ đi nói với Mike. Chỉ cần nó thấy thú vị, nó sẽ làm theo."

"Anh không thể nhập vào trong đó cái chương trình gì đó sao? Tôi biết anh có thể vào căn phòng đó."

"Nếu tôi — hoặc bất kỳ ai khác — không chào hỏi nó mà nhập lệnh vào, chương trình sẽ được lưu vào một khu vực 'tạm hoãn thực hiện', báo động lắp đặt khắp nơi sẽ đồng loạt vang lên. Nhưng nếu Mike tự có nguyện vọng này —" Tôi kể cho cô ấy nghe về tấm séc với số tiền khổng lồ đó, "Mike hiện đang tìm kiếm bản thân, Wyoh, nên nó rất cô đơn. Khi nói với tôi rằng tôi là 'người bạn duy nhất' của nó, nó đã rất chân thành, và cũng rất yếu đuối. Lúc đó tôi đột nhiên có một sự thôi thúc muốn bật khóc. Nếu cô có thể kiên nhẫn đối xử với nó, coi nó là bạn — chứ không chỉ là một cái máy — thì khó mà nói nó sẽ làm gì vì cô, việc này tôi chưa phân tích. Nhưng nếu là tôi, khi tôi quyết định làm việc gì đó trọng đại và nguy hiểm, chắc chắn tôi sẽ tranh thủ để Mike giúp mình."

Cô ấy trầm ngâm nói: "Có cách nào để tôi lẻn vào phòng nó không? Hóa trang chắc không có tác dụng đâu nhỉ!"

"Ồ, căn bản không cần thiết, thông qua điện thoại là có thể liên lạc với Mike. Bây giờ muốn nói chuyện chưa?"

Cô ấy đứng dậy: "Manny, anh không chỉ là người kỳ lạ nhất mà tôi từng gặp, mà còn là người đáng ghét nhất! Số của nó là bao nhiêu?"

"Tiếp xúc với máy tính quá nhiều, cuối cùng sẽ thành ra như tôi đây." Tôi đi về phía điện thoại, "Còn một việc nữa, Wyoh, chỉ dựa vào ánh mắt đưa tình và đường cong quyến rũ của cô, cô luôn có thể đạt được những gì mình muốn từ đàn ông, phải không?"

"Ừm... đôi khi là vậy, nhưng đừng quên tôi cũng có não."

"Vậy thì hãy dùng não của cô cho tốt. Mike không phải con người, nó không có tuyến sinh dục, không có hormone, cũng không có bản năng. Những chiêu trò thường dùng của phụ nữ hoàn toàn vô dụng với nó. Giao tiếp với nó, cô phải coi nó là một siêu thần đồng mù tịt về sự khác biệt giới tính."

"Tôi sẽ ghi nhớ. Manny, tại sao anh gọi Mike là 'anh ấy'?"

"Ừm, đương nhiên không thể gọi là 'nó', hơn nữa tôi luôn cảm thấy nó không phải là nữ."

"Tôi thấy tôi vẫn nên coi nó là 'cô ấy' thì hơn."

"Tùy cô thôi."

Tôi đứng đó, dùng cơ thể chặn tầm nhìn của cô ấy, sau đó quay số "MYCROFTXXX". Tôi không muốn nói cho cô ấy số điện thoại này ngay bây giờ, phải đợi hiểu rõ hơn về cô ấy rồi tính sau. Ý nghĩ muốn làm nổ tung Mike vừa rồi quá đáng sợ.

"Mike?"

"Chào cậu, Mann, người bạn duy nhất của tôi."

"Mike, từ nay về sau có lẽ tôi không còn là người bạn duy nhất của cậu nữa. Muốn cho cậu gặp một người không quá ngốc."

"Tôi biết cậu không phải một mình. Nghe thấy tiếng thở rồi, làm ơn để người không quá ngốc đó lại gần điện thoại một chút được không?"

Wyoh trông có vẻ hơi căng thẳng. Cô ấy khẽ hỏi tôi: "Nó nhìn thấy tôi không?"

"Không nhìn thấy đâu, người không quá ngốc ạ. Tôi không nhìn thấy cô, điện thoại này không có mạch hiển thị hình ảnh. Nhưng thông qua bộ cảm biến rung động âm thanh nổi hai kênh của tôi, tôi có thể phán đoán cơ bản về đặc điểm của cô. Từ giọng nói, hơi thở, nhịp tim của cô, và sự thật là cô đang ở trong cùng một căn phòng với một nam giới trưởng thành, có thể suy đoán cô là nữ giới, cân nặng trên 65kg, độ tuổi trưởng thành gần 30."

Wyoh kinh ngạc đến mức không nói nên lời. Tôi chen vào một câu: "Mike, cô ấy tên là Wyohming Knott."

"Rất vui được gặp cô, Mike. Cứ gọi tôi là Wyoh thôi."

"Tại sao không?" Mike trả lời.①

"① Trong tiếng Anh, cách phát âm của "tại sao không (why not)" gần giống với cách phát âm của tên tiếng Anh "Wyoming Knott". Đây là sự hài hước của Mike."

Tôi lại chen vào: "Mike, đang nói đùa đấy à?"

"Đúng vậy. Tôi phát hiện tên của cô ấy và đại từ nghi vấn trong tiếng Anh chỉ khác nhau một âm hơi, còn họ thì phát âm giống hệt từ phủ định thông thường②. Chơi chữ, chẳng lẽ không buồn cười sao?"

"② Chỉ từ not."

Wyoh nói: "Rất buồn cười, Mike, tôi —"

Tôi ra hiệu cho cô ấy không được nói. "Là một cách chơi chữ không tệ, Mike. Nhưng chỉ có thể xếp vào loại 'chỉ đáng cười một lần'. Có bất ngờ mới có hài hước. Nếu nói lần thứ hai, sẽ không còn bất ngờ nữa, cũng chẳng có gì đáng cười. Hiểu chưa?"

"Thông qua hai lần trò chuyện trước, tôi đã có kết luận sơ bộ về cách chơi chữ. Rất vui khi thấy suy luận của mình được chứng thực."

"Rất tốt, Mike. Có tiến bộ. 100 câu chuyện cười lần trước tôi và Wyoh đều xem qua rồi."

"Wyoh? Wyohming Knott sao?"

"Hả? Ồ, đúng vậy. Wyoh, Wy, Wyohming và Wyohming Knott, gọi thế nào cũng được, chỉ là đừng gọi cô ấy là 'tại sao không' nữa."

"Tôi đồng ý không sử dụng cách chơi chữ đó nữa, Mann. Thưa cô, tôi gọi cô là 'Wyoh' được không? Tôi không muốn dùng cái tên 'Wy'. Cách xưng hô đơn âm tiết này dễ nhầm lẫn với từ nghi vấn đơn âm tiết kia lắm①. Gọi nhiều, không muốn chơi chữ cũng thành chơi chữ."

"① Chỉ từ why."

Wyoh ngơ ngác. Tiếng Anh líu lưỡi của Mike khiến cô ấy hơi khó thở, nhưng cuối cùng cũng hoàn hồn lại. "Đương nhiên được, Mike. Tôi thích nhất người khác gọi tôi là Wyoh."

"Vậy tôi sẽ dùng tên này. Nhưng tên đầy đủ của cô vẫn tồn tại khả năng bị hiểu lầm, tên của một bang hành chính ở khu vực Tây Bắc chính phủ Bắc Mỹ phát âm giống với nó②."

"② Chỉ bang Wyoming."

"Tôi biết, tôi được sinh ra ở đó, nên cha mẹ mới đặt cho tôi cái tên này. Nhưng ấn tượng của tôi về nó đã rất mơ hồ rồi."

"Wyoming, rất tiếc là mạch điện này không hỗ trợ hiển thị hình ảnh. Bang Wyoming có hình chữ nhật, nằm ở tọa độ địa lý từ 41 đến 45 độ vĩ Bắc, 104 độ 3 phút đến 111 độ 3 phút kinh Tây, diện tích chiếm 253.597,26 km vuông. Địa hình chủ yếu là cao nguyên và núi non, đất đai cằn cỗi, nổi tiếng với phong cảnh thiên nhiên tươi đẹp. Bang này vốn dân cư thưa thớt. Trong giai đoạn từ năm 2025 đến 2030, Đại New York thực hiện dự án cải tạo đô thị, một lượng lớn cư dân di cư đến đây, từ đó mật độ dân số mới tăng lên."

"Đó là chuyện trước khi tôi sinh ra, nhưng tôi cũng biết một chút. Ông bà tôi chính là di cư từ Đại New York vào thời điểm đó. Tuy nhiên, cuối cùng tôi lại đến Mặt Trăng."

"Tôi có cần tiếp tục giới thiệu về nơi gọi là 'Wyoming' đó nữa không?" Mike hỏi.

"Không, không cần đâu, Mike." Tôi vội nói, "Thông tin trong bộ nhớ của cậu chắc chắn đủ để cậu nói suốt mấy tiếng đồng hồ rồi."

"Trừ các mục tham chiếu, theo tốc độ nói bình thường thì cần 9,3 giờ, Mann."

"Tôi chỉ sợ điều đó thôi. Sau này Wyoming sẽ nghe. Cuộc gọi hôm nay chỉ muốn cậu làm quen với Wyoming này thôi — cũng giống như vùng đất cậu giới thiệu vậy, cô ấy cũng có phong cảnh tươi đẹp và những ngọn núi hùng vĩ."

"Và cả đất đai cằn cỗi nữa①." Wyoming bổ sung một câu, "Mannie, nếu anh cứ nhất định dùng kiểu liệt kê ngu ngốc đó, thì nên thêm cả câu này vào. Mike chẳng có hứng thú gì với vẻ ngoài của tôi đâu!"

① Từ "fertility" trong tiếng Anh có thể hiểu là "đất đai màu mỡ" và "khả năng sinh sản", ý chỉ Wyoming không có khả năng sinh con.

"Sao em biết? Mike, thật sự rất muốn cho cậu xem ảnh của cô ấy."

"Wyoming, tôi thực sự rất có hứng thú với vẻ ngoài của cô, hy vọng cô có thể trở thành bạn của tôi. Thực tế, tôi đã xem vài tấm ảnh của cô rồi."

"Cậu đã xem? Khi nào? Lấy ở đâu ra?"

"Sau khi nghe tên cô, tôi đã thực hiện một lần tìm kiếm. Theo hợp đồng, tôi chịu trách nhiệm quản lý hồ sơ của Trung tâm Y tế Hộ sản khu Singapore trên Mặt Trăng. Ngoài dữ liệu sinh học, sinh lý và bệnh án, trong cơ sở dữ liệu còn lưu trữ 96 tấm ảnh của cô, tôi đều đã xem qua rồi."

Wyoming sững sờ.

"Mike lợi hại như vậy đấy!" Tôi giải thích, "Đôi khi cậu ấy làm chúng ta ngẩn ngơ không kịp phản ứng, em dần dần sẽ quen thôi."

"Nhưng mà, lạy Chúa! Mannie, anh có biết trong trung tâm y tế toàn là những tấm ảnh gì không hả?"

"Chưa nghĩ tới."

"Vậy thì đừng có nghĩ tới nữa! Lạy Chúa tôi!"

Giọng nói của Mike vô cùng bối rối, vẻ mặt lúng túng như một chú cún con làm sai chuyện. "Cô Wyoming, nếu tôi làm cô phật ý, chắc chắn là vô ý, tôi vô cùng xin lỗi. Tôi có thể xóa những tấm ảnh đó khỏi bộ nhớ tạm thời của mình và khóa hồ sơ tại trung tâm y tế lại. Như vậy chỉ khi trung tâm y tế yêu cầu truy xuất hồ sơ tôi mới có thể nhìn thấy lần nữa, sau khi nhìn xong cũng sẽ không lưu lại. Tôi làm như vậy nhé?"

"Cậu ấy làm được đấy." Tôi muốn Wyoming yên tâm, "Giao tiếp với Mike có cái hay này, cái gì cũng có thể bắt đầu lại từ đầu — điểm này tốt hơn con người nhiều. Cậu ấy có thể quên sạch sành sanh, cũng sẽ không xem lại nữa. Ngay cả khi có ngày yêu cầu cậu ấy truy xuất, cậu ấy cũng sẽ không nhớ bất cứ thứ gì. Nên nếu em thực sự không yên tâm, không bằng hãy chấp nhận đề nghị của cậu ấy."

"Ừm... thôi bỏ đi, Mike, cho cậu xem cũng chẳng sao. Nhưng tuyệt đối không được cho Mannie xem."

Mike im lặng một lúc lâu — khoảng hơn bốn giây. Vấn đề tiến thoái lưỡng nan thế này, nếu đổi thành một máy tính cấp thấp hơn, tôi nghĩ chắc đã suy sụp tinh thần rồi. Nhưng Mike có cách giải quyết, "Mann, người bạn duy nhất của tôi, tôi có nên chấp nhận yêu cầu này không?"

"Viết một chương trình đi, Mike, khóa chúng lại! Nhưng này Wyoming, em không thấy mình quá hẹp hòi sao? Ít nhất cũng phải cho anh một tấm chứ, lần tới đi gặp Mike anh sẽ bảo cậu ấy in ra."

"Dựa theo phân tích của tôi về loại dữ liệu này, tấm ảnh đầu tiên trong mỗi loạt hồ sơ thường phù hợp với yêu cầu thẩm mỹ của nam giới hơn, có thể thu hút nam giới khỏe mạnh, trưởng thành." Mike chủ động gợi ý.

"Wyoming, thế nào? Coi như em trả tiền phần bánh táo cuộn đó vậy."

"Ưm... tấm mà em quấn khăn trên đầu đứng trước hàng rào sắt, không trang điểm tí nào ấy hả? Mannie, đầu óc anh bị hỏng rồi à? Mike, đừng đưa cho anh ta!"

"Tôi sẽ không đưa cho anh ta đâu. Mann, chẳng lẽ đây là người mà anh nói là không quá ngốc nghếch sao?"

"Đối với con gái mà nói, như vậy là khá lắm rồi. Mike, con gái rất thú vị. Họ chỉ cần rất ít dữ liệu là có thể đưa ra kết luận, ít hơn cả những gì cậu cần. Chúng ta đừng bàn chuyện này nữa, thảo luận về mấy câu chuyện cười được không?"

Chiêu này đã chuyển hướng sự chú ý của họ. Chúng tôi dựa theo thứ tự của danh sách đó, nói kết quả đánh giá cho Mike biết, đồng thời giải thích những điểm hài hước mà cậu ấy chưa hiểu ra. Kết quả nỗ lực của chúng tôi là nửa mừng nửa lo, có những thứ cậu ấy căn bản không thể hiểu nổi. Nhưng vấn đề thực sự vẫn là những câu tôi thấy buồn cười mà Wyoming không có cảm giác, hoặc cô ấy thấy buồn cười mà tôi thấy nhạt nhẽo. Mỗi khi gặp tình huống này, Wyoming lại hỏi ý kiến Mike.

Giá như Wyoming đừng nói cho cậu ấy biết sự khác biệt của chúng tôi trước khi hỏi ý kiến thì tốt biết mấy. Tên nhóc điện tử này luôn phụ họa quan điểm của cô ấy, không đồng ý với ý kiến của tôi. Đây là suy nghĩ thực sự của cậu ấy sao? Có lẽ cậu ấy muốn xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với người bạn mới này? Có lẽ cậu ấy hiểu sai bản chất của sự hài hước? — Đây chẳng phải là sự châm biếm đối với tôi sao? Nhưng tôi không hỏi gì cả. Sau khi mọi thứ kết thúc, Wyoming viết lên sổ tay tin nhắn điện thoại dòng chữ sau: "Mannie, dựa theo câu chuyện cười số 17, 51, 53, 87, 90 và 99 có thể thấy — Mike là một phụ nữ!"

Tôi không tranh cãi với cô ấy, nhún vai rồi đứng dậy. "Mike, anh đã 22 tiếng không ngủ rồi. Hai người cứ trò chuyện đi, mai anh lại gọi cho cậu."

"Chúc ngủ ngon, Mann, ngủ ngon nhé. Wyoming, em buồn ngủ không?"

"Không, vừa mới chợp mắt xong, bây giờ chưa buồn ngủ. Chỉ là Mannie, chúng em nói chuyện có làm anh mất ngủ không?"

"Không đâu. Chỉ cần buồn ngủ là anh ngủ được thôi." Nói xong, tôi bắt đầu trải giường sofa. Wyoming nói: "Xin chờ một chút, Mike."

Cô ấy đứng dậy, cầm lấy tấm ga trải giường từ tay tôi, nói: "Lát nữa em dọn, anh ngủ trên giường kia đi, đồng chí. Anh cao lớn hơn em, ngủ trên giường anh mới duỗi chân tay được."

Tôi quá mệt, cũng lười từ chối, ngửa đầu nằm xuống là ngủ thiếp đi. Trong cơn mơ màng hình như nghe thấy tiếng cười, còn có một tiếng thét, nhưng trong lúc mơ hồ, tôi cũng không dám chắc.

Một lúc sau tôi tỉnh dậy. Tôi nhận ra trong phòng có tiếng của hai người phụ nữ, lập tức tỉnh hẳn. Một là giọng nữ trầm nhẹ nhàng của Wyoming, một là giọng nữ cao ngọt ngào mang chút âm hưởng Pháp.

Wyoming không biết vì sao cười khúc khích mấy tiếng, nói: "Được rồi, Michelle thân mến, em sẽ sớm gọi lại cho chị. Chúc ngủ ngon."

"Chúc ngủ ngon, cưng."

Wyoming đứng dậy, quay người lại.

"Người bạn gái đó của em là ai?" Tôi hỏi cô ấy.

Ở Thành phố Mặt Trăng cô ấy không nên có người quen mới đúng. Chẳng lẽ là gọi điện về Singapore? Vừa mới ngủ dậy, đầu óc không minh mẫn lắm, chỉ cảm thấy cô ấy không nên gọi điện về đó.

"Anh nói ai? Ồ, đương nhiên là Mike rồi! Chúng em không muốn đánh thức anh."

"Cái gì?"

"Ồ, nói chính xác thì nên là Michelle. Em đã cùng Mike thảo luận về vấn đề giới tính của cậu ấy. Cậu ấy cảm thấy nam hay nữ đều được. Nên bây giờ cậu ấy là Michelle, vừa rồi chính là giọng nói của cô ấy. Lần đầu dùng giọng này mà đã khá tốt rồi, không xảy ra lỗi gì cả."

"Đương nhiên là không rồi. Trên bộ tổng hợp giọng nói chỉ cần sửa mấy phím là xong. Em đang làm gì vậy? Muốn làm cậu ấy bị đa nhân cách à?"

"Cô ấy thay đổi không chỉ là tông giọng. Khi cô ấy là Michelle, thái độ của cô ấy đều thay đổi. Đừng lo về nhân cách của cô ấy, thêm vài giới tính nữa cô ấy cũng đối phó được. Hơn nữa như vậy đối với anh và em đều tốt. Vừa rồi sau khi cô ấy thay đổi giới tính, khoảng cách giữa chúng em lập tức gần lại, chúng em có thể tựa vào nhau, nói chuyện về chủ đề con gái như những người quen cũ. Ví dụ như, những tấm ảnh ngốc nghếch đó không còn làm em thấy xấu hổ nữa. Chúng em còn nói rất nhiều về chuyện em mang thai nữa. Michelle cực kỳ hứng thú với vấn đề này. Cô ấy hiểu rất rõ kiến thức về sản khoa, phụ khoa các thứ, đương nhiên chỉ là lý thuyết, nên đặc biệt thích ví dụ sống động như em. Nói thật, Mannie, em cảm thấy Michelle làm một người phụ nữ phù hợp hơn nhiều so với việc Mike làm một người đàn ông."

"Được, cứ cho là vậy đi. Lần tới anh gọi cho Mike, người nghe máy lại là một phụ nữ, anh chắc chắn sẽ giật mình đấy."

"Ồ, điện thoại của anh không phải do cô ấy nghe đâu."

"Sao lại thế?"

"Michelle chỉ là bạn của em, khi anh gọi điện cậu ấy vẫn là Mike. Để thuận tiện, cô ấy cho em một số điện thoại — Michelle, thay chữ I thành chữ Y, đó là M, Y, C, H, E, L, L, E, để cho đủ mười chữ cái, phía sau thêm hai chữ Y nữa."

Tôi cảm thấy mình có chút ghen tị, nhưng tôi biết điều đó thật ngớ ngẩn. Đột nhiên, Wyoming cười khúc khích, "Cô ấy còn kể cho em một loạt chuyện cười mới, nhưng anh sẽ không thấy buồn cười đâu. Chà, mấy câu chuyện cười thô tục đó cô ấy biết nhiều thật đấy!"

"Mike — hay là em gái Michelle của cậu ấy — là một tên thô tục. Chúng ta dọn sofa đi, anh đổi qua đó ngủ!"

"Anh cứ ngủ ở đó đi, đừng nói nhiều nữa. Quay người lại, ngủ đi." Tôi cũng không nói thêm gì nữa, quay người lại rồi ngủ thiếp đi.

Không biết đã qua bao lâu, tôi mơ màng có một cảm giác ngọt ngào, giống như lúc mới kết hôn: có một thứ gì đó ấm áp đang tựa sát vào lưng tôi. Cô ấy đang thút thít, tôi tỉnh dậy, quay người lại, không nói gì, đặt đầu cô ấy lên cánh tay mình. Cô ấy ngừng khóc. Không lâu sau, hơi thở của cô ấy trở nên chậm rãi và đều đặn. Tôi lại ngủ thiếp đi.