(Các vệ tinh Galileo: chỉ bốn vệ tinh lớn nhất của Sao Mộc. Lần lượt là Io, Europa, Ganymede, Callisto; khi đặt chúng cạnh Sao Mộc khổng lồ, ta có thể trực quan thấy sự so sánh về kích thước. Mặc dù chúng đều được Galileo và Simon Marius độc lập phát hiện vào năm 1610, bốn vệ tinh này lại được gọi bằng biệt danh "các vệ tinh Galileo". — Người hiệu đính chú thích và kèm hình)
Dù đã ba mươi năm trôi qua kể từ lần đầu "Voyager" bay qua thăm dò, vẫn chưa ai thực sự hiểu được tại sao bốn vệ tinh lớn này lại khác biệt với các vệ tinh khác đến vậy. Chúng gần như có cùng kích thước và nằm trong cùng một khu vực của Hệ Mặt Trời — nhưng sự khác biệt giữa chúng lại rõ rệt đến mức, giống như những đứa trẻ lớn lên trong những hoàn cảnh khác nhau.
Chỉ có Callisto xa nhất là đúng như người ta dự đoán. Khi tàu Leonov lướt qua nó ở khoảng cách 100.000 km, một số miệng hố va chạm lớn hơn trong số vô vàn hố trên đó có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Qua quan sát bằng kính thiên văn, vệ tinh này trông giống như một quả cầu thủy tinh từng bị súng trường hỏa lực mạnh nhắm làm bia tập bắn; bề mặt nó phủ đầy các miệng hố với kích thước khác nhau, thậm chí còn nhỏ hơn nhiều so với giới hạn của tầm nhìn. Từng có người nói, Callisto trông giống Mặt Trăng của Trái Đất hơn là Mặt Trăng.
Điều này không có gì đặc biệt gây kinh ngạc. Người ta có thể tưởng tượng các hành tinh tại đây — nằm ở rìa vành đai tiểu hành tinh — bị oanh tạc bởi vô số mảnh vụn sót lại từ thuở sơ khai của Hệ Mặt Trời. Nhưng Ganymede lân cận lại hoàn toàn khác biệt. Mặc dù sự oanh tạc từ thời cổ đại khiến nó đầy rẫy hố sâu, nhưng phần lớn các khu vực ở đó lại trông như vừa được cày xới — mô tả này xem ra đặc biệt phù hợp. Ganymede được bao phủ bởi những dãy núi và khe rãnh trên diện tích lớn, như thể một người làm vườn vũ trụ nào đó đã dùng chiếc cào lớn cày qua vậy. Trên đó còn có những vệt màu nhạt, giống như dấu vết do những chiếc răng cào rộng tới 50 km để lại. Bí ẩn nhất là những dải dài ngoằn ngoèo, cấu tạo từ nhiều đường song song. Nikolai Ternovsky khẳng định — đó chắc chắn là siêu cao tốc nhiều làn đường, được bố trí thiết kế bởi những tay khảo sát say khướt. Ông ta thậm chí còn tuyên bố đã phát hiện ra các nút giao thông và giao lộ bốn lá.
Trước khi đi qua quỹ đạo của Europa, tàu Leonov đã gửi hàng nghìn tỷ thông tin về Ganymede vào kho tri thức nhân loại. Thế giới băng giá của Europa, do thảm kịch diệt vong và sự hy sinh to lớn trên đó, mặc dù vẫn nằm ở phía bên kia Sao Mộc, nhưng chưa bao giờ rời khỏi suy nghĩ của bất kỳ ai.
Trên Trái Đất, Tiến sĩ Zhang đã trở thành người hùng, đồng bào của ông nhận được vô số thư an ủi với vẻ bối rối rõ rệt. Trong đó có một bức thư nhân danh toàn thể phi hành đoàn tàu Leonov — về điều này, Floyd đoán rằng Moscow hẳn đã biên tập lại kha khá. Trên tàu bao trùm những cảm xúc phức tạp — bầu không khí pha trộn giữa sự ngưỡng mộ, hối tiếc và nhẹ nhõm. Tất cả các phi hành gia, không phân biệt quốc tịch, đều coi bản thân là những cư dân không gian, tình cảm đồng nhất, cùng chia sẻ chiến thắng và gánh vác nỗi đau. Không ai trên tàu Leonov cảm thấy vui mừng trước sự hy sinh của đoàn thám hiểm Trung Quốc, tuy nhiên mặt khác, cuộc đua không cần phải đẩy đến mức nóng bỏng, mọi người đều có một cảm giác nhẹ nhõm thầm lặng.
Việc phát hiện ra sự sống trên Europa bất ngờ làm tình hình trở nên phức tạp hơn — dù là trên Trái Đất hay trên tàu, người ta đều đang tiến hành những cuộc tranh luận dài dòng về điều này. Một số nhà ngoại sinh học gào lên "Tôi đã bảo với các người rồi mà", nhấn mạnh rằng điều này thực sự không có gì đáng ngạc nhiên. Ngay từ những năm 1970, tàu ngầm nghiên cứu đã phát hiện ra các quần thể sinh vật biển lạ lẫm, duy trì sự phồn vinh mong manh nhưng phong phú trong các môi trường vốn được coi là vùng cấm của sự sống — trong các rãnh sâu dưới đáy biển Thái Bình Dương. Các suối nước nóng trên núi lửa dưới đáy biển đã nuôi dưỡng và sưởi ấm vực thẳm này, tạo ra ốc đảo trên sa mạc.
Bất cứ sự vật nào được phát hiện trên Trái Đất đều có thể lặp lại hàng nghìn lần trong vũ trụ, điều này gần như là một tín điều của các nhà khoa học. Tất cả các vệ tinh lớn của Sao Mộc đều có nước — ít nhất là có băng. Hơn nữa trên Io có sự phun trào núi lửa liên tục — vì vậy có lý do để dự đoán các thế giới lân cận cũng sẽ có hoạt động núi lửa yếu hơn. Kết hợp hai sự kiện trên, Europa xem ra không chỉ có khả năng tồn tại sự sống, mà còn là điều tất yếu sẽ xảy ra — hầu hết các kỳ quan tự nhiên đều như vậy, chỉ khi con người nhìn thấy rồi mới suy luận ra sau.
Tuy nhiên, suy luận này còn dẫn đến một vấn đề khác liên quan mật thiết đến nhiệm vụ không gian lần này của tàu Leonov. Vì đã phát hiện ra sự sống trên vệ tinh của Sao Mộc — liệu nó có liên quan đến khối nguyên khối Tycho và các vật thể nhân tạo bí ẩn hơn trên quỹ đạo gần Io hay không?
Đây đã trở thành một chủ đề lớn thường được thảo luận tại "Cuộc họp Xô Viết lúc sáu giờ". Người ta cho rằng sinh vật mà Tiến sĩ Zhang gặp phải không biểu hiện ra dạng trí tuệ cao cấp — ít nhất là nếu mô tả của ông ta về hành vi của sinh vật đó là chính xác. Ngay cả những loài động vật chỉ có khả năng suy luận sơ đẳng cũng sẽ không cho phép bản thân trở thành nạn nhân của bản năng, bị thu hút như thiêu thân lao đầu vào lửa, bất chấp nguy hiểm diệt vong.
Vasily Orlov nhanh chóng đưa ra một ví dụ phản chứng để tranh luận, dù không thể bác bỏ quan điểm này, nhưng cũng làm suy yếu lập luận.
"Hãy nhìn cá voi và cá heo xem!" ông nói, "Chúng ta nói chúng có trí tuệ — nhưng chẳng phải chúng thường xuyên tự sát hàng loạt bằng cách mắc cạn bên bờ biển sao! Đây xem ra là một ví dụ điển hình về việc bản năng chiến thắng lý trí."
"Đừng nói đến cá heo," Maxim Brailovsky ngắt lời, "Lớp chúng tôi có một kỹ sư cực kỳ thông minh, ở Kiev đã bị một người phụ nữ tóc vàng mắt xanh, da trắng như tuyết làm cho mê hồn. Lần cuối tôi nghe tin về cậu ta, cậu ta đang làm việc tại một tiệm sửa xe. Phải biết rằng cậu ta từng vì thiết kế trạm không gian mà giành được huân chương vàng đấy. Lãng phí thật!"
Ngay cả khi sinh vật trên Europa của Tiến sĩ Zhang có trí tuệ, tất nhiên cũng không thể loại trừ khả năng ở những nơi khác có những dạng sống cao cấp hơn. Sinh học của cả một hành tinh không thể chỉ đánh giá qua một mẫu vật duy nhất.
Nhưng đã từng có những cuộc tranh luận rộng rãi, cho rằng trong đại dương sẽ không nảy sinh trí tuệ tiên tiến, vì trong môi trường an tĩnh vĩnh cửu thiếu hụt sự thách thức và kích thích đầy đủ. Quan trọng nhất là, sinh vật biển nếu không nhờ vào lửa, làm sao có thể chế tạo ra công nghệ gì được?
Tuy nhiên, trường hợp đó cũng có thể tồn tại, con đường dẫn đến văn minh sẽ không chỉ có một. Các thế giới khác có lẽ sẽ có những nền văn minh hoàn toàn nảy sinh trong đại dương.
Mặc dù vậy, nếu không có công trình kiến trúc, thiết bị khoa học, trạm phát sóng và các dấu vết nhân tạo khác chứng minh sự tồn tại của chúng một cách chắc chắn, thì nền văn minh không gian cao cấp đó dường như không có khả năng xuất hiện trên Europa. Ở đó, nhìn ra bốn phía, chỉ có những lớp băng phẳng lặng và một vài tảng đá trọc lóc trơ trọi.
Khi tàu Leonov lao vút qua quỹ đạo của Io và vệ tinh nhỏ Metis (Metis chính là vệ tinh thứ 16, là vệ tinh được biết đến gần Sao Mộc nhất. Nguyên tác chỗ này viết là "Mimas", tức vệ tinh thứ nhất của Sao Thổ, nghi là viết sai. —— Người hiệu đính chú thích), đã không còn thời gian để tiếp tục suy đoán và thảo luận nữa. Tất cả mọi người trên tàu đều bận rộn không ngơi tay, chuẩn bị cho cuộc chạm trán đã định và sự thay đổi ngắn ngủi của trạng thái không trọng lực suốt mấy tháng qua. Trước khi tàu đi vào khí quyển Sao Mộc, mọi vật thể tự do đều phải được cố định, lực phanh giảm tốc có thể gây ra đỉnh trọng lực tức thời lên tới 2G.
Floyd rất may mắn; chỉ mình ông có thời gian để lưu luyến ngắm nhìn kỳ quan tráng lệ của hành tinh đang đến gần, giờ đây nó đã che khuất một nửa bầu trời. Vì chưa từng tiếp xúc với quy mô khổng lồ như vậy, trí óc con người không cách nào thấu hiểu được kích thước thực sự của nó. Ông phải không ngừng tự nhủ: năm mươi Trái Đất cũng không thể che phủ nổi bán cầu đang lao tới trước mặt.
Những đám mây đó, cũng giống như cảnh hoàng hôn lộng lẫy và rực rỡ nhất trên Trái Đất, di chuyển nhanh đến mức trong mười phút ông nhìn thấy, chúng sẽ vụt qua và biến đổi. Những cơn lốc xoáy khổng lồ không ngừng cuộn trào dọc theo các vành đai quấn quanh hành tinh này, sau đó, lại xoay chuyển rồi tan biến như làn khói. Những sợi khói trắng mềm mại thỉnh thoảng phun ra từ tầng sâu, lại lập tức bị những cơn cuồng phong do sự tự quay của hành tinh khổng lồ này thổi tan. Kỳ lạ nhất có lẽ là những đốm trắng, chúng đôi khi giống như những viên ngọc trai trên vòng cổ, xếp hàng ngay ngắn trên các đới gió mậu dịch ở vĩ độ trung bình của Sao Mộc.
Trước thời khắc quan trọng vài giờ, Floyd rất ít khi nhìn thấy thuyền trưởng hoặc hoa tiêu. Vợ chồng Orlov hầu như không rời khỏi buồng lái, họ đang không ngừng kiểm tra quỹ đạo bay vào, và thực hiện những hiệu chỉnh tỉ mỉ cho từng phút của toàn bộ hành trình tàu Leonov. Con tàu hiện đang đi đến thời khắc quan trọng vừa lướt qua khí quyển tầng ngoài; nếu bay quá cao, lực ma sát phanh hãm sẽ không đủ để giảm tốc độ đầy đủ, thì nó sẽ bay ra khỏi Hệ Mặt Trời, tuyệt đối không còn bất kỳ hy vọng cứu vãn nào; nếu bay quá thấp, nó sẽ trở thành một ngôi sao băng đang bốc cháy. Giữa hai thái cực này, muốn không phạm sai lầm thì phải hết sức thận trọng.
Người Trung Quốc đã chứng minh tính khả thi của việc phanh hãm bằng không khí, nhưng luôn luôn tồn tại khả năng sai sót. Vì vậy, Floyd không hề cảm thấy ngạc nhiên trước điều mà bác sĩ trưởng Rudenko nói một giờ trước, bà thừa nhận: "Tôi thật hy vọng, Woody, dù sao thì, tôi nên mang theo bức tượng thánh đó."
