Một cái biển báo rẽ nằm ngay giữa con phố chính của thị trấn nhưng ô-tô cứ đi thẳng, tin chắc công việc sửa chữa nào đó đã hoàn tất nên Nicholas Adams vẫn lái tới, vào thị trấn theo con phố được lát gạch, vắng vẻ, chốc lại phải dừng do đèn giao thông lúc bật, lúc tắt trong một ngày Chủ nhật ít người đi lại này, rồi sang năm sau nó sẽ được dỡ đi khi chi phí cho hệ thống tín hiệu giao thông không được chu cấp đầy đủ; đi dưới những tán cây rậm rạp của thị trấn nhỏ sẽ là một phần được giữ trong tim bạn nếu nó là thị trấn của bạn và bạn từng tản bộ dưới bóng mát của chúng, nhưng có điều là nó quá rậm rạp, ngăn không cho nắng xuống và làm xám xịt những ngôi nhà khiến người lạ cảm thấy ảm đạm; qua ngôi nhà cuối cùng và nhập vào đường quốc lộ vươn lên lượn xuống thẳng tít tắp có những bờ đất đỏ bị cắt thẳng xuống và rừng cây tái sinh mọc ở cả hai bên đường. Đây không phải quê hương anh nhưng thời tiết đang độ giữa thu nên lái xe băng qua vùng đất này và ngắm nhìn cũng rất thú vị. Cánh đồng bông hiện ra phía trước, những ruộng ngô lấp ló trên vùng đất quang, xen kẽ với vài thửa lúa. Xe chạy bon bon, con trai anh ngủ gà gật trên ghế bên cạnh, hành trình cũng khá dài; đã dự định thị trấn tới sẽ nghỉ qua đêm, Nick quan sát những cánh đồng ngô xen lẫn đậu tương hoặc đậu Hà Lan, những bụi cây và những con đường nhỏ cắt ngang, những chiếc xe thùng và nhà cửa nằm bên rìa cánh đồng, những bụi cây lớn, hình dung cả miền quê bên đường xe đi và rồi chuyển sang xem xét mấy khu rừng thưa như nguồn nuôi dưỡng hay chốn ẩn náu, hình dung ra nơi có thể tìm được một con gà gô và đâu là hướng bay của chúng.

Khi đi bắn chim cút bạn không được xộc ngay vào giữa đàn hay nơi trú đậu của chúng, khi chó đã tìm ra bầy chim hay khi chúng bay vụt đi, chúng sẽ đổ dồn về phía bạn, có con bay vụt lên, có con lướt qua bên tai, kêu vù vù và bạn nhìn rõ chúng chứ không như khi chúng bay ngang qua trên bầu trời, lúc đó bạn chỉ cần ngửa người chộp lấy chúng ngay trên vai, trước khi chúng cụp cánh hạ xuống lùm cây. Nghĩ đến miền quê này với bầy chim cút và việc cha từng dạy mình săn chim, Nicholas Adams bắt đầu nghĩ về người cha. Khi nghĩ đến ông, điều đầu tiên anh nhớ đến là đôi mắt. Ông cao to vạm vỡ, nhanh nhẹn, đôi bờ vai rộng, chiếc mũi khoằm như mỏ diều hâu, râu mọc kín cái cằm lẹm, những cái đó anh không bao giờ nghĩ đến, duy có đôi mắt. Chúng được một đội quân lông mi bảo vệ; nằm sâu khiến ta nghĩ đến một sự bảo vệ đặc biệt được sắp đặt cho bộ phận đặc biệt giá trị - đôi mắt. Đôi mắt nhìn xa hơn, lanh lẹ hơn mắt của bao người; chúng chính là món quà quý giá mà trời đã ban cho. Cha anh, - nói một cách hoa mỹ, - trông như thể một con cừu đực to sừng hay như một con đại bàng.

Anh đứng bên cha ở canh hồ, mắt anh lúc đó vẫn tốt và ông thường nói, “Họ vừa vẫy cờ”. Nick không nhìn thấy lá cờ lẫn cột cờ: “Kia kìa”, cha anh lại nói, “chị con, Dorothy đấy. Nó giương cao ngọn cờ và đang đi ra bến tàu đấy”.

Nick nhìn sang bên kia hồ, anh chỉ nhìn thấy bờ hồ dài trồng đầy cây, rừng gỗ cao cao đằng sau, bốt gác vịnh, quả đồi trọc của nông trường, và màu trắng căn lều của họ trong rừng cây nhưng anh không nhìn thấy cái cột cờ nào, bến tàu nào ngoại trừ màu trắng sáng của hồ và cung vòng của bờ.

- Con nhìn thấy đàn cừu trên sườn đồi bên bốt gác chứ?

- Con nhìn thấy.

Chúng chính là những đốm trắng trên quả đồi xám xanh.

- Cha còn đếm được có bao nhiêu con nữa. - Cha anh nói.

Cũng giống như những người có tài năng nào đó vượt qua nhu cầu của con người, cha anh rất băn khoăn. Rồi ông trở nên đa cảm, và giống như những người đa cảm, ông trở nên cục cằn và thô lỗ. Cùng lúc đó, ông cũng gặp nhiều rủi ro, tuy không phải tất cả do ông tự gây ra. Ông chết trong một cái bẫy chính ông từng giúp sức để đặt, còn người ta, trước khi ông chết thì bỏ mặc ông, mỗi người một kiểu. Tất cả những người đa cảm đều bị phản bội nhiều lần. Nick chưa thể viết về ông, nhưng anh sẽ viết, muộn hơn; miền quê chim cút này gợi anh nhớ về ông như thời ông còn sống, khi đó Nick hãy còn là một cậu bé và cậu đã rất biết ơn ông về hai việc, câu cá và bắn súng. Cha anh giỏi hai môn này nhưng không hề giỏi việc trai gái, Nick tỏ ra vui mừng về điều đó, về việc được nhận khẩu súng lần đầu tiên hay cơ hội để có nó và học cách sử dụng; để bây giờ, ở tuổi ba mươi tám, anh vẫn yêu thích câu cá và bắn chính xác như lần đầu anh được đi với cha. Niềm đam mê đó sẽ không bao giờ phai nhạt và anh vô cùng biết ơn cha vì đã giúp anh đến với chúng.

Trong quan hệ với mọi người thì cha anh không giỏi giang gì; hành trang bạn sẽ có thì mọi người cũng đã có và mỗi một người nắm bắt tất cả cơ hội dành cho mình để được hiểu biết mà không cần sự khuyên bảo; như thế sống ở đâu bạn cũng không bị lạ lẫm. Anh nhớ rất rõ hai điều cha anh từng dạy. Một lần họ cùng đi săn, Nick bắn một con sóc lông đỏ ở trên cây độc cần. Con sóc bị thương rơi xuống và khi túm nó lên Nick bị cắn vào ngón tay cái.

- Đồ chó chết bẩn thỉu - Nick rít lên và đập đầu con sóc vào thân cây - Xem mày cắn tao đây này.

Cha anh nhìn rồi nói. - Rửa sạch và về nhà bôi iốt vào.

- Đồ chó chết nhãi ranh. - Nick vẫn cáu.

- Con có biết đồ chó chết là gì không? - Cha anh hỏi.

- Bất kể thứ gì bọn con cũng gọi là đồ chó chết cả. - Nick đáp.

- Đồ chó chết là người có quan hệ với động vật.

- Sao lại thế?

- Cha không biết - Ông nói - Nhưng việc đó là một tội ác ghê tởm.

Trí tưởng tượng của Nick bị đảo lộn và hoảng sợ bởi lời cha, và anh nghĩ đến hàng loạt loài vật, không con nào có vẻ hấp dẫn hay thiết thực và đó là toàn bộ kiến thức nhục dục trực tiếp do cha anh dạy bảo, ngoại trừ một chủ đề khác. Một buổi sáng, anh đọc trong báo thấy Enrico Caruso bị bắt vì tội si mê.

- Si mê là gì [1].

- Đó là một tội ghê gớm. - Cha anh trả lời. Trí tưởng tượng của Nick liên tưởng đến ca sĩ giọng nam cao đang làm một việc gì đấy rất lạ lùng, kỳ quặc, ghê gớm bằng một chiếc máy nghiền khoai tây với một bà rất xinh đẹp nhìn giống ảnh Ana Held trên mặt trong của hộp xì gà. Hoảng sợ thực sự, nhưng anh quả quyết rằng khi đủ lớn anh phải cố si mê ít nhất một lần.

Cha anh kết luận chung lại rằng thủ dâm dẫn đến mù mắt, mất trí và tử vong, trong khi một người đàn ông đi với gái điếm sẽ mắc bệnh hoa liễu ghê tởm và phải tránh xa bọn họ. Mặt khác cha anh có được đôi mắt tuyệt vời anh chưa từng được thấy. Và Nick rất yêu ông, yêu suốt một thời gian dài. Giờ đây, hiểu rõ mọi việc từng như thế nào, thậm chí nhớ cả thời gian trước khi sự việc trở nên tồi tệ vốn không phải là việc đáng nhớ. Nếu viết anh sẽ bỏ qua nó. Anh đã bỏ qua quá nhiều điều khi viết lại những sự kiện. Vả chăng chưa đến lúc phải làm việc ấy. Vả lại còn quá nhiều người. Thế nên anh quyết định phải nghĩ đến việc khác. Không còn gì để nghĩ về cha anh và anh cũng đã nghĩ đến việc đó khá nhiều rồi. Công việc của người phục vụ tang lễ đã làm trên mặt cha anh chưa hề bị nhòa đi trong ký ức của anh, hơn thế mọi thứ vẫn còn quá rõ ràng, gồm cả các trách nhiệm. Anh đã ca ngợi người phục vụ tang lễ. Anh ta tỏ ra rất tự hào và có phần tự mãn. Những người phục vụ tang lễ đem lại bộ mặt cuối cùng cho người đã khuất. Nhưng anh ta chỉ làm qua loa quýt luýt khiến giá trị nghệ thuật là đáng ngờ. Bộ mặt tự nó trang điểm như nó vốn được trang điểm bao năm trước đó. Ba năm cuối đời nó đã thay đổi nhiều. Câu chuyện này khá thú vị nhưng do nhiều người còn sống nên anh chưa thể viết.

Sự học hỏi những vấn đề mới mẻ này của bản thân Nick bắt đầu ở trong rừng cây độc cần phía sau khu trại của người da đỏ. Để đến được đây, phải đi theo lối mòn nối từ căn nhà tranh qua vườn cây tới cánh đồng và tiếp đến là con đường chạy vòng bên vùng đầm lầy thì mới tới khu trại. Giờ đây, giá như anh còn có thể cảm nhận được cái lối mòn ấy bằng đôi chân trần. Đầu tiên là lớp đất mùn lá thông trải xuyên qua vườn cây độc cần sau căn nhà tranh nơi những khúc cây đổ đã mục nát thành mùn gỗ và những thanh gỗ bửa treo chênh vênh trên cây như những đường rạch loằng ngoằng được tạo ra trong ánh chớp. Ai cũng phải đi qua con suối trên một thân cây và nếu bị trượt chân thì dưới đó toàn thứ nước cặn bẩn đen ngòm. Phải trèo qua hàng rào để ra khỏi khu vườn và con đường mòn rắn khô dưới ánh nắng nhưng rồi băng qua cánh đồng mọc đầy cỏ, cây xấu hổ và mulen rồi tạt sang bên trái là vũng sình lầy bên con suối, ở đó loài chim choi choi sinh sống. Ngôi nhà mùa xuân ở bên con suối ấy. Bên dưới kho thóc là chuồng phân mà lớp phân trên cùng đã đóng khô lại. Lại có thêm cái hàng rào và một lối mòn khô rắn đi từ kho thóc lên nhà và một con đường cát nóng chạy xuống khu vườn, băng ngang con suối, đến đây mới qua cây cầu bắc bằng thân cây, ở đó những khóm cây đuôi mèo sinh sống mà người ta thường tẩm dầu hỏa để đốt sáng trong những đêm đi soi cá.

Con đường chính chạy xuống quẹo sang bên trái, men theo rừng cây, leo lên đồi, còn đi vào trong rừng là một con đường đất đá lổn nhổn, rộng rãi, dưới những tán cây mát mẻ, mở rộng ra để họ lấy chỗ róc vỏ cây độc cần mà người da đỏ đã hạ xuống, vỏ cây độc cần chất đống thành những hàng dài, chất cao lên, giống những ngôi nhà, thân cây đã róc vỏ vàng xỉn ra ngay chỗ bị đốn xuống. Họ để gỗ lại trong rừng mặc cho mục ra, thậm chí họ còn không dọn hoặc đốt đống cành lá lờm xờm. Họ chỉ cần vỏ cây dùng để thuộc da ở Boyne City; chuyên chở bằng cách kéo trên mặt hồ đã đóng băng vào mùa đông, sau mỗi năm rừng ít đi và đất trống nhiều lên, nóng hơn, ít bóng râm hơn, cỏ dại mọc um tùm.

Nhưng rừng vẫn còn dày ở phía trước, rừng nguyên sinh, ở đó cây cối cao tít lên mới trổ cành và bạn bước trên nền đất màu nâu xám, sạch sẽ và có nhiều suối lạch len lỏi chảy, không có cây mọc thấp ở đó, ngay cả ngày nóng nhất cũng vẫn mát và ba người bọn họ tựa lưng vào thân cây độc cần to lớn, gió thổi nhẹ tít trên đỉnh cây, ánh sáng dìu dịu soi xuống từng chùm, Billy nói:

- Mày có muốn Trudy nữa không?

- Thế em muốn à?

- Ừ.

- Thì đi nào.

- Không, ở đây cơ.

- Nhưng còn Billy...

- Em không ngại Billy. - Anh ấy là anh em.

Lát sau họ ngồi dậy, cả ba người, dỏng tai nghe con sóc đen ở trên một trong những cành cây cao nhất nhưng họ không nhìn thấy nó. Họ đợi con sóc cất tiếng kêu bởi khi kêu nó phải vẫy đuôi và Nick sẽ bắn ngay nếu có bất cứ chuyển động nào. Cha chỉ đưa cho anh ba viên đạn mỗi ngày để bắn và anh có khẩu súng săn một nòng, cỡ hai mươi ly, cái nòng của nó rất dài.

- Đồ chó không động đậy đi à. - Billy nói.

- Anh bắn nhé Nickie. Nhìn kỹ vào. Bọn em thấy nó nhảy đấy. Bắn nữa đi. - Trudy giục. Với cô câu nói ấy dài quá.

Họ lại ngồi xuống bên gốc cây và rơi vào im lặng. Nick cảm thấy trống rỗng, hạnh phúc.

- Eddie nói một đêm nào đấy nó sẽ đến ngủ với chị Dorothy của mày.

- Gì cơ?

- Nó nói vậy đấy.

Trudy gật đầu.

- Tất cả những gì anh ấy muốn làm là thế đấy. - Cô nói. Eddie là anh em cùng cha khác mẹ của họ. Nó mười bảy tuổi.

- Thằng Eddie Gilby mà mò đến ban đêm, thậm chí nó chỉ nói chuyện với Dorothy thôi thì em biết anh sẽ làm gì với nó không? Anh sẽ giết nó như thế này này. - Nick nâng khẩu súng lên, mím môi mím lợi lấy mục tiêu và bóp cò, đùng một cái một lỗ to bằng bàn tay sẽ găm vào đầu hay bụng của cái thằng nửa con hoang Eddie Gilby đó. “Như thế đấy. Anh sẽ giết nó giống như thế”.

- Tốt hơn anh ấy đừng nên đến. - Trudy nói. Cô đút tay vào trong túi Nick.

- Nó cần học hỏi thêm nhiều. - Billy chêm vào.

- Anh ấy chúa thô lỗ, - Tay Trudy lục lọi túi Nick - Nhưng anh không giết anh ấy chứ. Anh sẽ gặp nhiều rắc rối đấy.

- Anh sẽ giết nó như vừa rồi. - Nick khăng khăng. Eddie Gilby nằm ềnh trên mặt đất, ngực bị bắn vỡ toác còn Nick tự mãn dẫm chân lên người nó.

- Anh sẽ lột da đầu nó. - Anh nói ngây ngất.

- Đừng - Trudy ngăn - Đó là việc bẩn thỉu.

- Anh sẽ lột da đầu rồi gửi cho mẹ nó.

- Mẹ anh ấy chết rồi - Trudy nói. - Anh sẽ không giết anh ấy chứ, Nickie. Vì em anh đừng giết anh ấy nhé.

- Sau khi lột được da đầu nó, anh sẽ ném nó cho đàn chó.

Bilby đầy chán nản. - Tốt hơn nó nên cẩn thận. - Anh nói ảo não.

- Chúng sẽ xé nó ra tùng mảnh. - Nick nói, thỏa mãn với cái viễn cảnh vừa vẽ ra. Xong việc lột da đầu cái thằng lai giống đó rồi, đứng ngây người nhìn đàn chó xé xác nó, sắc mặt không hề thay đổi, anh ngả người ra sau dựa vào cây, hai tay ôm chặt ra sau gáy, Trudy túm lấy anh giật giật, khóc lóc:

- Đừng giết anh ấy! Đừng giết anh ấy! Đừng giết anh ấy! Đừng. Không. Đừng. Nickie. Nickie. Nickie!

- Gì thế?

- Đừng giết anh ấy.

- Anh phải giết nó.

- Anh ấy chỉ là một người dối trá.

- Thôi được rồi - Nickie nói - Anh sẽ không giết nếu nó không mò đến. Nó phải tránh xa anh.

- Tốt quá - Trudy nói - Anh muốn làm gì bây giờ không? Em thấy nhẹ cả người.

- Trừ phi Billy đi khỏi đây. - Nick đã giết Eddie Gilby, tha thứ cho nó, tha thứ cho cả mạng sống của nó và lúc này anh đã là một người đàn ông.

- Anh đi đi, Billy. Suốt ngày anh chỉ bám đuôi thôi. Đi đi.

- Đồ lợn - Billy cằn nhằn - Tao chán rồi. Bọn mình tới đây làm gì nhỉ? Săn bắn hay làm cái quái gì?

- Mày cầm lấy súng cũng được. Còn một viên đạn đấy.

- Được rồi. Tao sẽ hạ một con màu đen to đùng.

- Tao sẽ hú đấy. - Nick nói.

Rồi, một lúc sau, một lúc rất lâu sau đó Billy vẫn chưa quay lại.

- Anh có nghĩ mình sẽ có con không? - Trudy gập hai chân sát vào nhau, đê mê cọ vào người anh. Một cái gì đó trong Nick đã trôi đi mất.

- Anh không nghĩ vậy.

- Có một đứa con xinh xắn, quỷ thật.

Họ nghe thấy Billy nổ súng.

- Anh nghĩ có lẽ hắn đã hạ được một con.

- Đừng để tâm làm gì. - Trudy nói.

Billy xuất hiện giữa các thân cây. Anh vác súng trên vai, tay túm hai chân trước của một con sóc đen.

- Nhìn kìa, - Anh thốt lên - to hơn cả con mèo, thỏa mãn chứ?

- Anh hạ nó ở đâu?

- Đằng kia. Ngay lần đấy thấy nó nhảy lên.

- Về nhà đi. - Nick nói.

- Đừng vội. - Trudy nói.

- Anh phải về ăn tối.

- Thì về vậy.

- Mai còn muốn đi săn nữa không?

- Có chứ.

- Em lấy con sóc đi.

- Cám ơn.

- Sau bữa tối đi chơi chứ?

- Thôi.

- Anh thấy thế nào?

- Vui.

- Tốt rồi.

- Hôn lên má em này. - Trudy nói.

Bây giờ, đang lái xe trên đường quốc lộ, trời sắp tối, Nick không còn nghĩ về cha anh nữa. Thời điểm cuối ngày không bao giờ khiến anh nghĩ đến ông. Thời điểm cuối ngày luôn thuộc về riêng mình Nick và anh chưa bao giờ thấy thoải mái nếu giờ đó anh không được ở một mình. Cha anh trở lại với anh mùa thu hàng năm hay đầu mùa xuân, đó là lúc trên thảo nguyên đã có chim dẽ giun, hay lúc đó anh đã nhìn thấy những ruộng ngô, hay lúc đó anh nhìn thấy cái hồ, hay anh nhìn thấy con ngựa với chiếc xe độc mã, hay nhìn thấy, hoặc nghe thấy, đàn ngỗng hoang đã, hoặc vịt, nhớ lại lúc một con đại bàng chao xuống xuyên qua màn tuyết dày tấn công cái bẫy mồi phủ bạt, lao lên, hai cánh đập loạn xạ, các cặp vuốt mắc chặt vào tấm vải bạt. Lúc đó cha anh ở bên anh, thật bất ngờ. Trong những vườn cây ăn quả vắng vẻ và trên những cánh đồng vừa vỡ đất, trong những bụi rậm, trên những quả đồi nhỏ, hay những lúc đi trên bãi cỏ úa, những lúc xẻ gỗ hay chờ nước, ở xưởng xay bột, ở nhà máy rượu táo, trên con đập, luôn luôn hăng hái cao độ. Những thành phố nơi anh sống là những thành phố cha anh không biết tới. Qua tuổi mười lăm anh không còn chia sẻ gì với cha.

Khi trời lạnh, cha anh thường bị xước vùng dưới râu, còn trời nóng ông đổ mồ hôi rất nhiều. Ông thích làm việc trên cánh đồng dưới trời nắng chính vì ông không phải làm nhiều và ông yêu thích việc tay chân, những công việc mà Nick không hề thích. Nick yêu cha nhưng rất ghét mùi cơ thể ông nên một dạo anh phải một bộ đồ đã quá ngắn của cha, anh cảm thấy buồn nôn và cởi ngay ra và giấu nó dưới hai hòn đá trong một cái vũng và nói rằng anh đã đánh mất. Anh có nói lại với cha bộ quần áo bẩn như thế nào lúc cha bắt anh mặc vào, ông còn nói nó vừa mới được giặt sạch. Đúng là nó được giặt sạch thật nhưng đã lâu rồi. Lúc Nick bảo ông thử ngửi xem thì ông tỏ ý bực bội nhưng vẫn hít thử và bảo bộ quần áo thật sạch và thơm tho. Khi Nick đi câu cá về nhà không có bộ quần áo, lại còn nói đã đánh mất rồi, anh liền bị nện cho một trận vì tội nói dối.

Lát sau, ngồi trong căn lều gỗ mở toang cửa, khẩu súng ngắn của anh đã nạp đầy đạn và lên cò, nhìn sang bên hàng hiên phủ xanh, chỗ cha anh đang ngồi đọc báo, anh nghĩ thầm, “Mình có thể đưa ông ấy xuống địa ngục. Mình có thể giết ông ấy”. Cuối cùng anh thấy cơn giận dữ đã thoát khỏi anh, cảm thấy hơi choáng váng vì thứ anh cầm trong tay là khẩu súng chính cha anh đưa cho. Anh đi đến khu trại người da đỏ, đi bộ đến đó trong bóng tối, để rũ bỏ thứ mùi đó. Trong gia đình có đúng mùi của một người mà anh thích: đứa em gái. Với tất cả những người khác, anh tránh né đụng chạm. Cảm giác đó nhạt dần từ khi anh bắt đầu hút thuốc. Khứu giác tinh nhạy ấy thật là tốt. Nhưng nó tốt đối với một con chó săn chim chứ không tốt cho một con người.

- Lúc cha còn nhỏ và hay đi săn với người da đỏ thì như thế nào hả cha?

- Cha không biết nữa. - Nick giật mình. Anh không biết thằng bé đã tỉnh giấc. Anh nhìn con trai đang ngồi trên chiếc ghế phía sau mình. Ban nãy, anh thấy quá lẻ loi nhưng may mà có thằng bé bên cạnh. Anh không nhớ đã bao lâu rồi. - Cha cùng ông thường đi săn sóc đen cả ngày - anh kể. Ông chỉ cho cha ba viên đạn mỗi lần vì ông nói rằng ông sẽ dạy cha cách săn bởi một đứa trẻ hay bắn lung tung là không tốt. Cha đi cùng với một thằng bé khác tên là Billy Gilby và em nó là Trudy. Bọn cha thường lang thang cả ngày suốt mùa hè.

- Những cái tên ấy thật buồn cười đối với người da đỏ.

- Đúng, thật buồn cười. - Nick đồng tình.

- Nhưng cha kể cho con họ thế nào đi.

- Họ thuộc người Ojibway - Nick nói - Họ rất đẹp.

- Nhưng ở với họ thì như thế nào?

- Khó nói lắm - Nick Adams nói - Anh có thể nói cô ấy chủ động làm trước cái việc mà chưa có ai làm tốt hơn thế và còn có thể nói đến đôi chân nâu mịn, cái bụng phẳng, hai bầu vú căng tròn, vòng tay âu yếm, cái lưỡi nhạy cảm mềm mại, đôi mắt lim dim, mồm miệng thơm tho, thoải mái, chắc nịch, ngọt ngào, ươn ướt, đáng yêu, ôm chặt, đau, đầy đặn, cuối cùng, không điểm hết, không bao giờ hết, không bao giờ cho đến lúc kết thúc, kết thúc bất ngờ, một con chim lớn bay giống con cú lúc chạng vạng, chỉ những lúc trời sáng ở trong rừng gỗ và lá cây độc cần đâm vào bụng mày. Bởi thế khi mày đến nơi người da đỏ từng sinh sống mày đánh hơi thấy họ đã rời đi và tất cả những lọ thuốc giảm đau rỗng và đàn ruồi không làm mất đi vị ngọt, hơi thuốc và mùi gì giống mùi da chồn mactét. Không một chuyện vui về họ, không một bà da đỏ nào mang theo những cái đó. Cũng không một mùi vị lờ lợ phát nôn của họ. Cũng không một dấu hiệu công việc cuối cùng nào. Đấy không phải là cách họ kết thúc. Họ tất cả đều kết thúc giống nhau. Trước kia lâu lắm thì tốt. Bây giờ không tốt.

Và về những cái khác. Khi con bắn một con chim đang bay, con bắn cả đàn chim đang bay. Chúng khác nhau đấy chứ và chúng bay khác hướng nhau đấy chứ nhưng cảm giác là một và con cuối cũng như con đầu. Anh phải cám ơn cha rất nhiều vì việc đó.

- Có lẽ con không giống họ - Nick nói với con trai - Nhưng cha nghĩ con sẽ.

- Có phải lúc còn bé ông đã sống với họ?

- Đứng thế. Lúc cha hỏi ông về họ ông chỉ nói ông có nhiều bạn trong số họ.

- Liệu con sẽ được sống với họ không?

- Cha không biết nữa - Nick nói - Việc đó tùy vào con.

- Con phải lên mấy tuổi mới được tự mang súng ngắn đi săn?

- Mười hai tuổi nếu cha thấy con đã cẩn trọng.

- Ước gì bây giờ con đã được mười hai tuổi.

- Sẽ chóng thôi.

- Ông thì thế nào hở cha? Con không nhớ được ông trừ việc ông có đưa cho con khẩu súng hơi và một lá cờ Mỹ hồi con từ Pháp sang. Ông như thế nào nhỉ?

- Tả ông khó lắm. Ông là một thợ săn cừ và đánh cá giỏi; ông có đôi mắt tuyệt vời.

- Ông giỏi hơn cả cha à?

- Giỏi, bắn giỏi hơn cha nhiều và cụ của con cũng là một tay thiện xạ.

- Con cuộc là ông không thể giỏi hơn cha.

- Không, giỏi hơn. Ông bắn rất nhanh và gọn nữa. Cha thích xem ông bắn hơn xem tất cả những người khác cha biết. Ông thường thất vọng mỗi khi nhìn cách cha bắn súng.

- Sao chưa bao giờ chúng ta đến cầu nguyện bên mộ ông?

- Chúng ta sống ở đầu khác của đất nước. Nơi đó xa đây lắm.

- Ở Pháp thì không như thế này. Ở Pháp chúng ta sẽ đi. Con nghĩ con phải đến cầu nguyện bên mộ ông.

- Lúc nào đó chúng ta sẽ đi.

- Con hy vọng chúng ta sẽ không phải sống ở một nơi nào khác để đến nỗi con không thể đến cầu nguyện bên mộ cha khi cha qua đời.

- Chúng ta sẽ phải sắp xếp.

- Cha có nghĩ chúng ta đều phải được chôn ở một địa điểm thuận lợi? Chúng ta có thể được chôn ở Pháp, được thế thì tốt biết bao.

- Cha không muốn bị chôn ở Pháp. - Nick nói.

- Ồ, thế thì chúng ta phải chọn một nơi nào đấy thích hợp trên đất Mỹ. Chúng ta có được chôn ở trang trại không?

- Đấy là một ý.

- Để con có thể dừng lại cầu nguyện bên mộ ông trên đường tới khu trại gia súc.

- Con là người rất thực tế.

- Con không thể thấy vui được khi chưa đến thăm mộ ông.

- Chúng ta sẽ phải đi - Nick khẳng định - Cha biết là chúng ta sẽ đi.

Tô Đức Huy dịch

Chú thích:

[1] Tiếng lóng, nghĩa đen (mash) có nghĩa là nghiền, xay... (N.D).