Ngoài trời, tuyết rơi thành đống cao hơn cửa sổ. Ánh mặt trời xuyên qua cửa sổ, chiếu lên tấm bản đồ treo trên vách gỗ thông của căn lều. Mặt trời đã lên cao, ánh nắng rọi lên đỉnh tuyết. Một con hào chạy dọc theo sườn để trống của căn lều, trời mỗi ngày một sáng, ánh nắng rọi lên vách, phả hơi nóng vào tuyết và tỏa rộng ra con mương. Đó là giai đoạn cuối tháng Ba. Ngài thiếu tá ngồi bên chiếc bàn kê sát vách. Viên sĩ quan phụ tá của ngài ngồi bên chiếc bàn khác.
Quanh mắt thiếu tá có hai hình tròn màu trắng - dấu vết của chiếc kính tuyết bảo vệ cho khuôn mặt của ông khỏi ánh nắng mặt trời phản chiếu từ lớp tuyết. Phần còn lại của khuôn mặt ông rám nắng đen sạm và bắt đầu chuyển sang màu nâu vàng. Mũi ông sưng tấy, hai bên cánh mũi - nơi bị sưng rộp lên - da nhão nhoẹt. Ông vừa xem xét đống giấy tờ vừa châm hai ngón tay trái vào đĩa dầu và thoa khắp lên mặt. Với hai đầu ngón tay, ông sờ lên mặt một cách nhẹ nhàng. Ông thận trọng chấm hai ngón tay khô ráo lên mép đĩa - nơi chỉ có một lớp dầu mỏng. Sau đó, ông xoa lên trán, má và khéo léo xoa lên mũi bằng hai đầu ngón tay. Khi mọi việc đã xong, ông đứng dậy, cầm đĩa dầu đi vào gian phòng nhỏ của căn lều, nơi ông dùng làm phòng ngủ.
- Tôi sẽ chợp mắt một chút. - Ông nói với sĩ quan phụ tá. Trong quân đội đó, sĩ quan phụ tá không phải là sĩ quan đặc nhiệm - Anh cũng nghỉ được rồi đấy. - Thiếu tá khuyên viên sĩ quan dưới quyền.
- Vâng thưa thiếu tá - Viên sĩ quan phụ tá trả lời. Anh ngả lưng vào chiếc ghế của mình và ngáp. Anh lấy từ trong túi áo khoác của mình quyển sách được bọc cẩn thận, mở ra, đặt xuống bàn rồi châm tẩu thuốc. Anh chui người xuống bàn để đọc và rít thuốc thật sâu. Sau đó, anh gập sách lại và đút vào túi. Viên sĩ quan này đã làm công việc giấy tờ quá lâu. Anh chẳng còn đủ xúc cảm để đọc cho đến hết. Bên ngoài, mặt trời đã ở sau dãy núi, chỉ còn chút ánh sáng yếu ớt hắt lên vách lều. Một người lính đi vào, tay cầm vài khúc gỗ thông dài ngan khác nhau và đút vào lò.
- Nhẹ tay thôi Pinin - Viên sĩ quan phụ tá nói với người lính - Thiếu tá đang ngủ.
Pinin là cần vụ của thiếu tá. Cậu có khuôn mặt của một chú bé với nước da ngăm đen. Cậu sửa sang lại lò sưởi rồi cẩn thận cho thêm củi thông vào. Sau đó, cậu đóng cửa và đi vào phía sau căn lều. Viên sĩ quan phụ tá cũng trở lại với đống giấy tờ của anh ta.
- Tonani. - Thiếu tá gọi.
- Thưa ngài, có việc gì ạ?
- Bảo Pinin vào đây cho tôi.
- Pinin! - Viên sĩ quan phụ tá gọi. Pinin bước vào phòng.
- Thiếu tá cần gặp anh. - Viên sĩ quan phụ tá nói với Pinin.
Pinin rảo bước qua gian chính của căn lều và đi về phía cửa buồng thiếu tá. Cậu gõ lên cảnh cửa đã hé mở.
- Thưa, ngài cần tôi?
- Vào đi, - Viên sĩ quan phụ tá nghe tiếng thiếu tá nói - và đóng cửa lại.
Trong phòng, thiếu tá đang nằm trên giường. Pinin đến đứng bên giường của thiếu tá. Thiếu tá tựa đầu lên chiếc ba lô được nhồi căng bằng vải vụn để làm gối. Khuôn mặt ông như chảy dài ra, đen sạm nhưng ông nhìn Pinin với vẻ hài lòng. Ông đặt hai tay lên đống chăn.
- Cậu mười chín tuổi à? - Ông hỏi.
- Vâng, thưa thiếu tá.
- Cậu đã từng yêu chưa?
- Ý của ngài là thế nào, thưa thiếu tá?
- Tình yêu - với một cô gái?
- Tôi đã từng với vài cô.
- Tôi không hỏi về điều đó. Tôi hỏi giả sử anh đã từng yêu - một cô gái.
- Vâng, thưa thiếu tá.
- Hiện tại cậu đang yêu một cô gái phải không? Cậu không viết thư cho cô ấy. Tôi đã đọc tất cả những lá thư của cậu.
- Tôi yêu có ấy - Pinin trả lời - Nhưng tôi không viết thư cho cô ấy.
- Cậu có dám chắc điều này không?
- Chắn chắn.
- Tonani, - Thiếu tá vẫn giữ nguyên giọng - anh có nghe tôi nói không?
Ở phòng bên không có tiếng trả lời.
- Anh ta không thể nghe được. - Thiếu tá nói - Cậu hoàn toàn chắc chắn rằng cậu yêu một cô gái chứ?
- Vâng, chắc chắn như vậy.
- Và, - Thiếu tá nhìn lướt qua Pinin - rằng cậu không hủ hóa chứ?
- Tôi không hiểu ý ngài, hủ hóa ư?
- Thôi được - Thiếu tá nói - Cậu không cần phải làm cao như thế. - Pinin nhìn xuống nền nhà. Thiếu tá nhìn khuôn mặt màu nâu của cậu. Nhìn từ dưới lên và dừng lại ở đôi tay của Pinin. Thiếu tá thôi mỉm cười và tiếp tục nói. - Cậu thật sự không muốn... - Thiếu tá tạm ngừng. Pinin vẫn nhìn xuống nền nhà - rằng dục vọng mãnh liệt của cậu thực sự không là... - Pinin vẫn nhìn xuống nền nhà. Thiếu tá tựa đầu vào ba lô và mỉm cười. Ông cảm thấy vô cùng thanh thản: cuộc sống trong quân ngũ quả thật quá phức tạp. - Cậu thật tuyệt vời - Ông nói - Cậu rất tuyệt vời, Pinin. Nhưng đừng làm cao và hãy cẩn thận hơn nữa kẻo một ai đó sẽ không chịu đựng nổi và tóm lấy cậu.
Pinin vẫn đứng bên giường của thiếu tá.
- Đừng sợ. - Thiếu tá nói. Hai tay ông khoanh lại trên đống chăn.
- Tôi sẽ không động đến cậu đâu. Cậu có thể trở về trung đội của mình nếu cậu muốn. Nhưng cậu cứ ở lại đây phục vụ tôi thì tốt hơn. Cậu sẽ ít có cơ hội bị giết.
- Ngài muốn gì ở tôi, thưa ngài thiếu tá?
- Không. - Thiếu tá trả lời - Hãy đi và tiếp tục công việc mà cậu đang làm. Cứ để cửa mở khi cậu ra khỏi đây.
Pinin bước ra và cửa vẫn để ngỏ. Viên sĩ quan phụ tá nhìn Pinin loạng choạng đi qua gian giữa để ra ngoài. Pinin đỏ bừng mặt, bước chân của cậu vụng về hơn cả khi cậu mang củi vào lò. Viên sĩ quan phụ tá nhìn theo cậu và mỉm cười. Pinin mang thêm mấy thanh củi nữa để cho vào lò. Thiếu tá vẫn nằm trên giường, ông nhìn chiếc mũ sắt bọc vải và chiếc kính tuyết của mình treo trên một cái đinh đóng trên vách, trong lúc lắng nghe tiếng bước chân của người cần vụ đi qua gian phòng. Quái quỷ thật, ông nghĩ, không hiểu cậu ta có nói dối mình không.
Phạm Ngọc Thưởng dịch
