Khoảng nửa đêm, người ta đưa họ vào rồi suốt đêm tiếng rên của người Nga dội khắp hành lang.
- Anh ta bị bắn vào đâu? - Ông Frazer hỏi cô y tá trực đêm.
- Tôi chắc là vào đùi.
- Thế còn người kia?
- Ồ, tôi sợ là anh ta sẽ chết.
- Anh ta bị bắn vào đâu?
- Hai phát vào bụng. Nhưng họ chỉ tìm thấy một viên đạn.
Cả hai người là công nhân trồng củ cải đường, một là người Mexico và người kia là người Nga; khi họ đang ngồi uống cà phê trong một tiệm mở cửa suốt đêm thì một người bước vào, nã đạn vào người Mexico. Người Nga bò nấp dưới bàn cũng bị dính một phát đạn lạc từ người Mexico lúc anh này ngã lăn xuống sàn bởi hai viên đạn đã găm vào bụng. Đấy là những gì báo chí đưa tin.
Người Mexico khai với cảnh sát là anh ta không biết người bắn mình. Anh ta cho đó là một vụ rủi ro.
- Rủi ro gì mà hắn đã nã vào anh tám phát và hai trong số đó lại găm trúng anh?
- Đúng đấy, thưa ngài. - Người Mexico nói, anh ta tên là Cayetano Ruiz.
- Tay ấy đã vô ý bắn trúng tôi thôi, cái đồ dê cụ, - Anh ta nói với người phiên dịch.
- Anh ta nói gì vậy? - Thiếu úy cảnh sát điều tra nhìn qua giường hỏi người phiên dịch.
- Anh ta nói đấy chỉ là sự tình cờ.
- Bảo anh ta hãy nói thật đi, anh ta sắp chết rồi đấy. - Người điều tra nói.
- Không - Cayetano nói - Nhưng hãy bảo ông ấy rằng tôi đau lắm và không muốn nói nhiều.
- Anh ta bảo anh ta đã nói sự thực, - Người phiên dịch nói, rồi quả quyết nói với cảnh sát điều tra - anh ta không biết hắn. Chúng bắn sau lưng anh ta.
- Ừ - Người điều tra nói - Tôi biết điều ấy, nhưng tại sao mấy viên đạn lại găm vào người từ phía trước?
- Có lẽ vào lúc anh ta đang quay người lại. - Người phiên dịch nói.
- Nghe này - Cảnh sát điều tra nói, ngón tay ông ta run run gần như dí sát cái mũi nhọn hoắt, trên khuôn mặt vàng như nghệ của người đàn ông sắp chết, trừ đôi mắt hãy còn tinh nhanh như mắt diều hâu - Tôi cóc thèm bận tâm đến kẻ bắn anh, nhưng tôi có trách nhiệm phải làm rõ vụ này. Anh không muốn kẻ bắn anh bị trừng phạt ư? Dịch cho anh ta nghe. - Ông ta bảo người phiên dịch.
- Ông ấy yêu cầu hãy nói kẻ bắn anh.
- Mandarlo al carajo [1] - Cayetano rất yếu, khẽ nói.
- Anh ta bảo chẳng nhìn thấy kẻ ấy - Người phiên dịch nói - Tôi đã bảo ông là chúng bắn từ phía sau.
- Hỏi anh ta ai bắn người Nga kia vậy?
- Người Nga tội nghiệp - Cayetano nói - Cậu ấy đã ôm đầu lăn xuống sàn. Cậu ấy hét lên khi bị chúng bắn, đến giờ cậu ấy hãy còn gào thét. Người Nga tội nghiệp.
- Anh ta bảo mình không biết gã ấy. Có lẽ đấy cũng là gã đã bắn anh ta.
- Nghe này, - Sĩ quan điều tra nói - đây không phải là Chicago. Và anh không phải là một tên găngxtơ. Anh chẳng cần phải xử sự theo lối của phim ảnh. Chẳng hề gì khi nói ai là kẻ bắn anh. Mọi người đều có thể khai ai bắn mình. Họ có quyền làm thế. Nếu anh không nói ra kẻ bắn anh thì kẻ đó rất có thể sẽ bắn người khác. Giả dụ như hắn có thể bắn một phụ nữ hoặc một đứa trẻ. Anh không thể để mặc hắn hoành hoành như thế. Ông dịch hộ cho anh ta nghe đi - Viên cảnh sát nói với ông Frazer - Tôi chẳng tin nổi tay phiên dịch này.
- Tôi là người rất đáng để tin cậy. - Người phiên dịch nói. Cayetano ngước nhìn ông Frazer.
- Nghe đây, anh bạn - Ông Frazer nói - Ngài cảnh sát bảo rằng chúng ta không phải ở Chicago mà đang ở Hailen, Montana. Anh không phải là kẻ cướp và chuyện này thì chẳng có chút liên quan gì đến phim ảnh đâu.
- Tôi tin ông ấy - Cayetano phều phào nói - Ya lo creo [2].
- Bất kỳ ai cũng có quyền vạch mặt kẻ tấn công mình. Ở đây ai cũng làm như thế, ông ấy nói. Ông ấy còn nói: chuyện gì sẽ xảy ra nếu sau khi bắn anh, gã ấy bắn một phụ nữ hoặc một đứa trẻ.
- Tôi chưa lập gia đình. - Cayetano nói.
- Ông ấy nói bất kỳ một phụ nữ hay một đứa trẻ nào đó.
- Hắn chẳng phải là thằng rồ. - Cayetano.
- Ông ấy bảo anh nên khai hắn ra. - Ông Frazer kết thúc.
- Cảm ơn ông - Cayetano nói - Ông là một trong những thông dịch viên vĩ đại. Tôi biết tiếng Anh, nhưng tồi. Song tôi hiểu hết. Sao chân ông bị gãy vậy?
- Bị ngã ngựa.
- Xúi thật. Tôi xin chia buồn. Có đau lắm không?
- Bây giờ thì không. Thoạt tiên thì có.
- Này, ông ơi - Cayetano nói - Tôi rất đau. Ông bỏ quá cho tôi. Tôi đang đau, đau lắm. Rất có thể tôi sẽ chết. Hãy làm ơn tống khứ cái lão cảnh sát ấy ra khỏi đây bởi lẽ tôi kiệt sức lắm rồi. - Anh ta có vẻ muốn trở nghiêng người nhưng rồi vẫn nằm im.
- Tôi đã dịch chính xác từng lời ông nói, anh ta bảo tôi nói với ông rằng anh ta thật sự không thấy kẻ bắn mình và rằng anh ta rất yếu và tỏ ý muốn xin ông thẩm vấn sau. - Ông Frazer nói.
- Anh ta rất có thể chết.
- Điều này rất có khả năng.
- Đấy là lý do tại sao tôi muốn hỏi anh ta ngay bây giờ.
- Kẻ ấy đã bắn vào lưng anh ta, tôi đã nói với ông rồi mà. - Người phiên dịch nói.
- Ôi, thôi tùy Chúa. - Thiếu úy điều tra thốt lên rồi đút cuốn sổ vào túi.
Ra ngoài hành lang, thiếu úy điều tra đứng với người phiên dịch bên cạnh chiếc xe lăn của ông Frazer.
- Tôi chắc là ông cũng nghĩ rằng ai đó đã bắn từ phía sau lưng?
- Đúng đấy - Frazer đáp - Kẻ ấy bắn vào lưng anh ta. Còn ông thì nghĩ sao?
- Đừng có bực mình như thế - Thiếu úy nói - Giá mà tôi có thể nói được tiếng Tây Ban Nha.
- Tại sao anh không học?
- Ông đừng nên bực bội quá vậy. Tôi cũng chẳng vui vẻ gì khi cứ căn vặn mãi thế đâu. Nếu tôi có thể trực tiếp thẩm vấn thì sự việc hắn đã khác rồi.
- Ông không cần thiết phải nói tiếng Tây Ban Nha - Người phiên dịch nói - Tôi là một thông dịch viên rất đáng tin cậy.
- Ôi, lạy Chúa - Thiếu úy nói - Thôi, tạm biệt. Tôi sẽ đến gặp anh khi nào cần thiết.
- Cám ơn ông. Tôi luôn sẵn sàng phục vụ.
- Tôi chắc là ông đã bình phục. Chuyện ấy hẳn cũng là do rủi ro. Có nhiều tai nạn rủi ro quá.
- Kể từ khi ông ấy nối xương đến nay cái chân đã ổn.
- Phải, nhưng điều ấy xảy ra đã lâu, lâu lắm rồi.
- Đừng để ai đó bắn ông từ phía sau lưng.
- Được rồi - Ông ta nói - Được rồi. Chà, tôi lấy làm mừng vì ông không còn bực bội nữa.
- Tạm biệt. - Ông Frazer nói.
Suốt khoảng thời gian dài, ông Frazer không gặp lại Cayetano, nhưng mỗi buổi sáng, xơ Cecilia cung cấp tin tức cho ông. Anh ta đã quá yếu, bà nói, bây giờ anh ta rất nguy kịch. Anh ta bị viêm màng bụng, các bác sĩ nghĩ anh ta chẳng thể nào sống nổi. Cayetano thật đáng thương, bà nói. Hai bàn tay anh ta mới đẹp làm sao, khuôn mặt thì rất dễ mến và chẳng bao giờ anh ta rên rỉ. Bây giờ, mùi hôi thối bốc lên thật khủng khiếp. Bà nói, anh ta đưa tay chỉ vào mũi, mỉm cười rồi lắc đầu. Anh ta cảm thấy khó chịu vì cái mùi ấy. Nó làm anh xấu hổ, xơ Cecilia tiếp tục nói. Ồ, anh ta là một bệnh nhân cực kỳ dễ thương. Anh ta luôn mỉm miệng cười. Dầu không đi xưng tội với Cha nhưng anh ta hứa sẽ cầu nguyện; kể từ lúc được đưa đến bệnh viện, chưa có người Mexico nào đến thăm anh ta cả. Cuối tuần này, anh người Nga sẽ ra viện. Tôi không bận lòng gì về người Nga ấy, xơ Cecilia nói. Cái anh chàng đáng thương ấy, anh ta cũng chịu nổi đau đớn. Viên đạn được bôi mỡ, nên chất bẩn làm vết thương nhiễm trùng nhưng anh ta rên rỉ quá lắm, còn tôi thì luôn thương những người bị nặng hơn. Anh chàng Cayetano ấy mà, anh ta bị thương rất nặng. Ồ, anh ta là người bị nặng thực sự, một người bị thương rất nặng, anh ta thật dễ thương và dịu dàng; anh ta không hề lao động tay chân. Anh ta chẳng phải là công nhân trồng củ cải đường. Tôi biết anh ta không làm nghề ấy. Bàn tay anh ta mịn màng, không bị chai. Tôi biết anh ta bị thương rất nặng. Bây giờ tôi sẽ xuống dưới để cầu nguyện cho anh ta. Cayetano đáng thương, dẫu cho nỗi đớn đau có lớn đến nhường nào chăng nữa thì anh ta cũng không hé răng rén lấy một tiếng. Họ bắn anh ta vì lẽ gì cơ chứ? Ôi, Cayetano đáng thương! Tôi sẽ xuống và cầu nguyện cho anh ta.
Bà xuống và cầu nguyện ngay cho anh ta.
Trong bệnh viện, radio bắt sóng không rõ lắm cho đến lúc chạng vạng tối. Người ta bào sờ dĩ có hiện tượng ấy là do vùng đất có nhiều quặng hoặc do vấn đề gì đó liên quan đến dãy núi; nhưng dẫu sao thì nó cũng không hoạt động tốt được cho đến lúc bên ngoài trời bắt đầu tối; rồi suốt đêm nó nói ra rả, khi một đài ngừng phát sóng thì bạn có thể dò bắt các sóng ở phía đông. Sóng cuối cùng mà bạn có thể bắt là Seattle của Washington; bởi vì các múi giờ không trùng nhau nên khi sóng ngừng phát vào lúc bốn giờ sáng thì ở bệnh viện đã năm giờ; rồi vào lúc sáu giờ sáng bạn có thể bắt được sóng phát bản nhạc báo thức bằng kèn vào lúc năm giờ ba mươi của Minneapolis. Hiện tượng ấy cũng do chênh múi giờ, ông Frazer thường thích nghĩ về những người thổi kèn buổi sáng đang trên đường đến đài phát thanh rồi hình dung ra dáng điệu của họ lúc bước ra khỏi chiếc xe đỗ trên đường, mang nhạc cụ đi trong bóng tối trước khi trời sáng. Có lẽ hình ảnh tưởng tượng đó không đúng bởi họ để nhạc cụ tại phòng phát thanh, nhưng ông luôn hình dung họ mang nhạc cụ. Ông chưa bao giờ đến Minneapolis và nghĩ mình sẽ chẳng bao giờ đến đó, nhưng ông biết đội kèn ấy hoạt động ra sao trước khi trời sáng.
Nhìn ra ngoài cửa sổ bệnh viện, bạn có thể thấy một cánh đồng đầy cỏ năn nhô lên dưới lớp tuyết và một ít đất sét không cây cối. Sáng nọ, do muốn để ông Frazer nhìn được hai con gà lôi đang đi trên vùng tuyết ấy, bác sĩ đã kéo cái giường về phía cửa sổ, thế là cái đèn đọc sách rơi khỏi cái giá ở đầu giường trúng vào đầu ông. Bây giờ chuyện này nghe chẳng còn buồn cười nữa nhưng lúc ấy thì rõ thật là buồn cười. Mọi người đang nhìn ra cửa sổ, trong lúc bác sĩ, một bác sĩ tài ba nhất, vừa chỉ mấy con gà lôi vừa kéo cái giường về phía cửa sổ và rồi, như trong một đoạn phim hài, ông Frazer bị cái đế đèn bằng chì đập xuống đầu, bất tỉnh. Chuyện này dường như tương phản với việc điều trị hay bất kỳ mục đích nào khi người ta đến bệnh viện, mọi người nghĩ sự việc thật khôi hài và dùng nó để trêu cả bác sĩ lẫn ông Frazer. Ở bệnh viện, mọi chuyện đơn giản hơn nhiều, kể cả những trò đùa.
Từ cửa sổ khác, nếu xoay giường lại, bạn có thể nhìn thấy thị trấn với những làn khói mỏng vươn lên, dãy núi Dawson trông sừng sững khi tuyết mùa đông phủ dày. Thị trấn và những ngọn núi là hai cảnh vật mà người ngồi trên xe lăn có thể chiêm ngưỡng vào lúc sáng sớm. Nhưng nếu ở bệnh viện, tốt hơn cả là bạn cứ nằm yên trên giường; dẫu cho hai cảnh ấy nếu có thời gian quan sát từ một phòng có điều hòa nhiệt độ thì sẽ hấp dẫn hơn vô khối cảnh được ngắm trong vòng vài phút tại những căn phòng trống, nóng bức đang đợi một ai đó hoặc bỏ hoang mà bạn cử phải lăn xe vào rồi lại lăn ra. Còn nếu bạn ngồi lâu trong phòng để ngắm thì bất kể là cảnh gì, cũng cuốn hút và sẽ khiến bạn ngất ngây đến độ bạn sẽ chẳng thể rời mắt khỏi nó, dẫu chỉ để đổi góc nhìn. Vào lúc ấy, với chiếc radio bạn sẽ tìm thấy những chương trình lạ. Mùa đông ấy, những giai điệu hay nhất được phát trên đài là: “Hát về những điều đơn giản”, “Dàn đồng ca nữ” và “Lời nói dối vô hại”. Ông Frazer nghĩ, chẳng có giai điệu khác nào hấp dẫn bằng chúng. “Betty Co-ed”cũng hay đấy, nhưng lời nhạc khôi hài của nó chẳng thể nào lọt được vào tai và được tăng mạnh đến nỗi chẳng một ai ở đó thích nghe nữa, cuối cùng ông chuyển sóng, không nghe ca nhạc mà chuyển sang bóng đá.
Khoảng chín giờ sáng, bệnh viện bắt đầu chiếu X-quang; nhưng vào lúc ấy, radio mới bắt đầu chương trình của Hailey và như thế thì chẳng thể nào lần được sóng. Nhiều người ở Hailey muốn nghe chương trình này đã phản đối những cỗ máy X-quang của bệnh viện bởi đã làm hỏng chương trình buổi sáng của họ, nhưng mọi việc vẫn cứ như cũ mặc dù nhiều người cảm thấy xấu hổ thay cho bệnh viện vì đã không chịu vận hành máy vào lúc bệnh nhân không nghe radio.
Vào thời điểm cần thiết để tắt radio, xơ Cecilia vào.
- Cayetano thế nào rồi hở xơ Cecilia? - Ông Frazer hỏi.
- Ồ, anh ta rất nguy kịch.
- Anh ta bất tỉnh rồi sao?
- Không, nhưng tôi sợ anh ta sắp chết.
- Còn bà thì thế nào?
- Tôi rất lo cho anh ta, ông có hay là tịnh không có lấy một người nào đến thăm anh ta cả chứ? Bởi cách cư xử của cái đám Mexico ấy, anh ta chắc là chết như một con chó. Bọn chúng thật bỉ ổi.
- Bà có muốn lên đây nghe chương trình buổi chiều không?
- Ồ, không - Bà nói - Tôi quá bồn chồn. Tôi sẽ vào nhà nguyện để cầu kinh.
- Chúng ta vẫn còn nghe nó được cơ mà - Ông Frazer nói - Họ đấu trên bãi biển và do khác nhau về múi giờ, trận đấu sẽ muộn lại như thế chúng ta có thể nghe được.
- Ồ, không. Tôi không thể. Các môn thi đấu quốc tế này gần như vắt kiệt sức tôi. Khi các cầu thủ critkê chuẩn bị vụt bóng, tôi cầu lớn: “Ôi, lạy Chúa, hãy phù hộ cho họ! Ôi, lạy Chúa, đừng để họ vụt vào nhau! Ôi, lạy Chúa, cầu cho anh ta vụt an toàn!”. Rồi khi họ chuẩn bị thi đấu môn thứ ba, ông còn nhớ chứ, thật là quá sức đối với tôi. “Ôi, lạy Chúa! Anh ta húc phải chướng ngại vật mất! Ôi, lạy Chúa, mong anh ta vượt qua được hàng rào!”. Rồi sau đó, như ông còn nhớ đấy, khi các tay đua Cardinal tăng tốc độ, cảnh tượng mới thật khủng khiếp. “Ôi, lạy Chúa, đừng để họ không thấy! Ôi, lạy Chúa, đừng để họ lóa mắt! Ôi, lạy Chúa, hãy ban phước cho họ! Họ chỉ đùa chơi!” Nhưng môn thi đấu này thì tệ hơn nhiều. Đây là trận đấu của Notre Dame. Lạy Đức Mẹ. Không, tôi sẽ ở trong nhà nguyện. Lạy Mẹ. Họ sắp đấu, hãy vì Đức Mẹ. Vì Đức Mẹ, tôi ước lúc nào đó ông sẽ biết về Đức Mẹ. Ông có thể làm được điều đó. Tôi biết ông có thể, ông Frazer à.
- Tôi không biết gì về Đức Mẹ để viết cả. Mọi chuyện dường như đã được viết hết rồi - Ông Frazer nói - Bà cũng sẽ không thích cách tôi viết. Và Đức Mẹ cũng chẳng quan tâm đến việc ấy đâu.
- Có lúc rồi ông sẽ viết về Mẹ - Xơ nói - Tôi biết rồi ông sẽ. Ông phải viết về Đức Mẹ.
- Tốt hơn là bà nên lên đây nghe tường thuật trận đấu.
- Với tôi, nó đã quá đủ rồi. Không, tôi sẽ vào nhà nguyện để làm những gì sức mình có thể.
Chiều hôm ấy, lúc trận đấu đã được chừng năm phút thì một y tá tập sự vào phòng hỏi.
- Xơ Cecilia muốn biết cuộc chơi đang diễn ra như thế nào?
- Nói với bà ấy là họ đã ghi được một điểm.
Một lát sau, người tập sự ấy lại vào phòng.
- Bảo với bà ấy họ đang chơi một trận quyết liệt đầy hấp dẫn. - Ông Frazer nói.
Lát sau, ông rung chuông gọi cô y tá trực tầng.
- Nhờ chị xuống nhà nguyện hay nhắn ai hộ tôi đến xơ Cecilia rằng hết một phần tư hiệp rồi, Notre Dame được mười bốn không và trận đấu vẫn sôi nổi. Bà ấy có thể ngừng cầu nguyện.
Vài phút sau, xơ Cecilia vào phòng. Bà rất hồi hộp,
- Mười bốn không có nghĩa là gì. Tôi chẳng hiểu chút nào về môn thể thao này cả. Với món bóng chày, đấy là tỉ sổ thắng an toàn. Nhưng tôi chẳng hiểu chút nào về bóng đá. Có lẽ nó chẳng quan trọng. Tôi sẽ quay xuống nhà nguyện và cầu nguyện cho đến khi trận đấu kết thúc.
- Họ sẽ thua đấy - Frazer nói - Tôi dám bảo đảm với bà như thế. Ở lại nghe với tôi đi.
- Không. Không. Không. Không. Không. Không. Không - Bà nói - Tôi sẽ xuống nhà nguyện ngay bây giờ để cầu nguyện.
Ông Frazer nhắn tin xuống mỗi khi đội Notre Dame thắng, rốt cuộc khi trời đã tối một lúc lâu, kết quả trận đấu đã được công bố.
- Xơ Cecilia thế nào rồi?
- Vẫn cứ ở trong nhà nguyện. - Cô nói.
Sáng hôm sau xơ Cecilia vào phòng. Bà rất hài lòng và tỏ vẻ tự tin.
- Tôi biết chúng chẳng thể nào thắng được Đức Mẹ - Bà nói - Chúng không thể. Cayetano cũng đỡ hơn. Anh ta đã khá hơn nhiều. Anh ta sắp có khách. Dẫu chưa gặp nhưng họ sẽ đến, điều này sẽ khiến anh ta cảm thấy vui hơn bởi biết mình không bị đồng bào bỏ rơi. Tôi đã đến gặp anh chàng O’Brien ở Sở Cảnh sát và đề nghị anh ta cử ngay mấy người Mexico đến thăm Cayetano đáng thương. Chiều nay anh ta sẽ bảo mấy người đến. Khi ấy, con người tội nghiệp đáng thương kia sẽ cảm thấy đỡ hơn. Thật là ác độc khi chẳng có ai đến thăm anh ta.
Khoảng năm giờ chiều hôm ấy, ba người Mexico bước vào phòng.
- Bọn tôi vào được chứ? - Tay to con nhất hỏi, y khá béo và có đôi môi rất dày.
- Tại sao không? - Ông Frazer đáp - Mời các anh ngồi. Các anh uống tí gì chứ?
- Cám ơn nhiều. - Tay to con nói.
- Cám ơn. - Tay nhỏ choắt và đen nhất nói.
- Cám ơn, không - Tay gầy nói - Nó đã lên đến đầu tôi rồi. - Y vẽ vào đầu.
Cô y tá mang ra mấy cái cốc.
- Làm ơn lấy hộ tôi cái chai, - Frazer nói - nhãn Red Lodge ấy - Ông nhắc.
- Mác Red Lodge là tuyệt vời nhất. - Tay to con nói.
- Radio có mấy kênh? - Tay không uống hỏi.
- Bảy.
- Tuyệt nhỉ - Y nói - Giá của nó là bao nhiêu vậy?
- Tôi không biết. - Ông Frazer đáp - Tôi chỉ thuê nó.
- Các anh có phải là bạn của Cayetano không?
- Không - Tay to con đáp - Bọn tôi là bạn của gã đã bắn anh ta.
- Bọn tôi được cảnh sát cử tới đây. - Tay nhỏ nhất nói.
- Bọn tôi có một chút địa vị, - Tay to con nói - tôi và cậu ấy - Rồi đưa tay chỉ vào tay không uống. - Cậu kia cũng có một tí đấy - Y chỉ vào tay choắt người đen đủi - Cảnh sát bảo phải đến, thế là bọn tôi đến.
- Tôi rất mừng vì các anh đã đến.
- Tôi cũng vui khi được gặp ông.
- Các anh dùng thêm một ly nhỏ nữa chứ?
- Sao không nhỉ? - Tay to con nói.
- Với sự cho phép của ông. - Tay nhỏ con nhất nói.
- Trừ tôi - Tay gầy nhom nói - Nó dội lên cả đầu tôi rồi.
- Rượu rất ngon. - Tay nhỏ con nhất nói.
- Các anh không bảo bạn của Cayetano đến thăm anh ta à?
- Hắn không có bạn.
- Mọi người đều có bạn.
- Tay này thì không.
- Anh ta làm nghề gì?
- Hắn là một con bạc.
- Anh ta tử tế chứ?
- Tôi tin là thế.
- Từ túi tôi, - Tay nhỏ con nhất nói - hắn ăn một trăm tám mươi dollar. Bây giờ một trăm tám mươi dollar ấy đâu còn giá trị trên thế gian này nữa.
- Với tôi, - Tay gầy nhom nói - hắn thắng hai trăm mười lăm dollar. Thử hình dung món tiền ấy.
- Tôi chẳng bao giờ chơi với hắn. - Tay to con nói.
- Anh ta chắc giàu lắm. - Ông Frazer thử gợi.
- Hắn nghèo hơn chúng tôi - Tay Mexico nhỏ con nói - Hắn chẳng có gì ngoài chiếc sơ-mi mặc trên người.
- Và bây giờ, chiếc sơ-mi ấy lại bị mất giá thêm - Ông Frazer nói - Đạn đã xuyên thủng nó.
- Rõ thế.
- Kẻ bắn anh ta bị thương cũng là một con bạc chứ?
- Không, hắn là công nhân trồng củ cải đường. Hắn đã chuồn khỏi thị trấn.
- Các anh phải nhớ điều này - Tay to con nhất nói. - Hắn là cây guitar giỏi nhất thị trấn. Hắn chơi cừ lắm.
- Thật là xấu hổ.
- Tôi cũng nghĩ thế - Tay to con nhất nói - Hắn lại có thể đụng đến cả guitar nữa cơ chứ.
- Không còn người nào chơi giỏi nữa sao?
- Không, thậm chí chỉ là cái bóng của họ.
- Có một người chơi accordion, gã ấy khá đấy. - Tay gầy nhom nói.
- Hiếm người có thể chơi được nhiều loại nhạc cụ - Tay to con nói - Ông thích âm nhạc không?
- Hà cớ gì mà tôi lại không thích?
- Chúng ta sẽ tổ chức một tối hòa nhạc chứ? Ông có nghĩ bà xơ ấy sẽ cho phép? Bà ta có vẻ tốt bụng lắm.
- Tôi chắc bà ấy sẽ cho phép nếu Cayetano có thể nghe.
- Bà ta có hơi khùng không? - Tay gầy nhom hỏi.
- Ai?
- Bà xơ ấy.
- Không - Ông Frazer nói - Bà ấy là người phụ nữ rất thông minh và cực kỳ độ lượng.
- Tôi chẳng tin tưởng gì vào cái đám cha cố, thầy tu và các bà xơ ấy. - Tay gầy nhom nói.
- Hồi còn nhỏ, cậu ấy đã từng ở đấy. - Tay nhỏ con nhất nói.
- Tôi đã từng là thầy tu cấp dưới - Tay gầy nhom tự hào nói - Giờ thì tôi chẳng còn tin gì nữa, kể cả cái thế giới nhôm nhoam này.
- Sao vậy? Điều ấy có làm anh đau đầu không?
- Không - Tay gầy nhom đáp - Chỉ có rượu mới làm tôi đau đầu. Tín ngưỡng là thuốc phiện của người nghèo.
- Tôi nghĩ cần sa mới là thuốc phiện của dân nghèo. - Frazer nói.
- Ông đã bao giờ hút thuốc phiện chưa? - Tay to con hỏi.
- Chưa.
- Tôi cũng thế - Y nói - Nó có vẻ rất tệ hại. Một ai đó dây vào thì không thể nào dừng lại được. Thuốc phiện là tội lỗi.
- Giống như tôn giáo. - Tay gầy nhom nói.
- Cái thứ này, - Tay Mexico nhỏ con nhất nói - là đối thủ cực kỳ mạnh đối với tôn giáo.
- Chống lại cái gì đó thì sức mạnh là cần thiết. - Ông Frazer lịch sự nói.
- Tôi kính trọng những người có đức tin dẫu cho họ tin chỉ vì thơ ngây. - Tay gầy nhom nói.
- Tốt. - Ông Frazer nói.
- Ông cần thứ gì? - Tay Mexico to con hỏi - Ông có thiếu gì không?
- Nếu có bia ngon, phiền các anh mua hộ mấy chai.
- Chúng tôi sẽ mang bia đến.
- Uống thêm tí nữa trước lúc các anh đi?
- Tuyệt đấy.
- Bọn tôi đang ăn cướp của ông.
- Tôi không thể uống. Nó bốc lên đầu. Rồi tôi đau đầu lắm, cả dạ dày cũng đau.
- Tạm biệt các anh.
- Tạm biệt và cám ơn ông.
Họ đi khỏi, ông ăn xong bữa khuya rồi vặn radio nhỏ đến mức còn có thể nghe được, các chương trình phát thanh kết thúc theo trật tự: Denver, Salt Lake City, Los Angeles và Seattle. Từ radio, ông Frazer không nghe được lời miêu tả nào về Denver. Ông chỉ có thể thấy Denver qua tờ Denver Post và hoàn thiện bức tranh trong trí tưởng tượng của mình qua tờ The Rocky Mountain News. Ông cũng không thể hình dung nổi Salt Lake City hay Los Angeles qua những gì nghe được từ radio. Salt Lake City trong trí tưởng tượng của ông là một nơi sạch sẽ, hơi tối, có nhiều phòng cá độ trong rất nhiều khách sạn, điều này gợi ông nhớ về Los Angeles. Nhưng cũng vì những phòng cá độ này mà ông chẳng thể hình dung nổi nó. Trong khi đó, ông biết rất rõ về Seattle, những chiếc taxi màu trắng to lớn (được trang bị mỗi chiếc một radio) thuộc công ty taxi, mỗi tối đều đưa ông đến quán rượu trong khu người Canada, nơi họ gọi điện mời ông đến dự các bữa tiệc có nhạc chọn lọc. Hằng đêm, từ hai giờ sáng, ông đã có mặt ở Seattle để thưởng thức nhiều nhạc phẩm khác nhau mà khách hàng yêu cầu, khung cảnh ấy sống động như ở Minneapolis, nơi mỗi buổi sáng, các nhạc công rời khỏi giường để đi đến đài phát thanh. Ông Frazer bỗng trỗi lên cảm giác yêu quý Seattle ở Washington rất nhiều.
Mấy tay Mexico mang bia đến, nhưng bia không ngon. Ông Frazer tiếp họ song ông không có hứng trò chuyện, rồi khi họ đi khỏi, ông biết họ chẳng bao giờ đến nữa. Thần kinh của ông trở nên căng thẳng, ông không thích tiếp chuyện mọi người trong lúc ở trạng thái ấy. Thần kinh của ông trở nên căng thẳng vào cuối tuần thứ năm bởi trong lúc đang hài lòng trước cảm giác dễ chịu thì ông bực mình vì đã bị đẩy vào tình huống quen thuộc mà ông đã biết rõ câu trả lời. Trước đấy, ông Frazer đã trải qua tất cả các tình huống này. Điều duy nhất mới đối với ông là radio. Ông mở nó suốt đêm, vặn thật bé chỉ đủ vừa nghe tiếng; ông đang luyện cách lắng nghe mà không phải suy nghĩ.
Khoảng mười giờ sáng hôm ấy, xơ Cecilia mang bưu phẩm vào phòng. Trông bà rất tươi tỉnh, ông Frazer thích ngắm nhìn và nghe bà nói, nhưng còn thư từ, từ một thế giới khác đến, lại còn quan trọng hơn. Mặc dù, mớ thư từ ấy chẳng có gì hấp đẫn.
- Trông ông khỏe hơn nhiều lắm đấy - Bà nói - Chẳng mấy nữa ông sẽ từ giã chúng tôi.
- Vâng - Ông Frazer nói - Sáng nay, trông bà rất hạnh phúc.
- Ồ, đúng đấy. Sáng nay, tôi cảm thấy mình như thể một vị thánh.
Ông Frazer hơi giật mình trước thông báo này.
- Đúng đấy - Xơ Cecilia tiếp tục - Đấy là mục tiêu tôi muốn phấn đấu. Một vị thánh. Hồi hãy còn bé xíu, tôi đã mơ ước trở thành một vị thánh. Khi đã là thiếu nữ tôi nghĩ nếu mình rũ bỏ cõi trần tục vào sống trong tu viện thì mình có thể thành thánh. Đấy là ước nguyện của tôi và tôi nghĩ mình phải trở thành thánh. Tôi khát khao mình trở thành thánh. Tôi hoàn toàn tin chắc mình sẽ đạt được ước nguyện. Rồi trong khoảnh khắc ấy, tôi nghĩ mình đã là thánh. Tôi rất hạnh phúc bởi điều ấy quá đơn giản và dễ dàng. Khi thức giấc vào buổi sáng, tôi khao khát mình trở thành thánh, nhưng tôi vẫn chưa thể. Tôi chẳng thể nào thành thánh. Tôi rất muốn thành thánh. Tất cả những gì tôi muốn là hình ảnh của một vị thánh. Đấy là ước vọng duy nhất mà tôi hằng nuôi dưỡng. Rồi sáng nay, tôi cảm thấy như thể mình đã thành thánh. Ôi, tôi mơ mình là một vị thánh thực sự.
- Bà sẽ thành thánh. Mọi người đều có những gì họ muốn. Đấy là điều người ta luôn bảo tôi.
- Giờ thì tôi không biết. Khi tôi hãy còn bé, ước nguyện ấy dường như quá đơn giản. Tôi biết mình sẽ thành thánh. Nhưng tôi biết, việc ấy sẽ mất nhiều thời gian khi tôi nhận thấy nó không phải bỗng nhiên đến. Giờ đây, dường như không thể nào chịu đựng nổi.
- Thì tôi chẳng báo là bà có cơ duyên tốt lành đó sao.
- Ông có thực sự nghĩ thế không? Đừng, tôi không muốn được động viên. Xin đừng động viên tôi. Tôi muốn trở thành thánh. Tôi khao khát được làm một vị thánh.
- Tất nhiên, bà sẽ là một vị thánh. - Ông Frazer nói.
- Không hẳn, có lẽ tôi sẽ không. Nhưng, ồ, giả mà tôi là thánh nhỉ! Giá mà tôi là thánh nhỉ!
- Anh bạn Cayetano của bà sao rồi?
- Anh ta sắp bình phục nhưng hãy còn bị liệt. Một viên đạn đã xuyên trúng dây thần kinh đùi nên làm cái chân ấy tê liệt. Họ sẽ phẫu thuật nó khi anh ta khỏe hơn để anh ta có thể đi lại.
- Có lẽ dây thần kinh ấy sẽ phục hồi.
- Tôi đang cầu nguyện để nó phục hồi - Xơ Cecilia nói - Ông nên đến thăm anh ta.
- Tôi không có hứng thú gặp bất kỳ ai cả.
- Tôi tin là ông muốn gặp anh ta. Họ có thể đẩy anh ta vào đây.
- Thôi cũng được.
Anh ta được đẩy vào, người ốm nhách chỉ còn xương bọc da, tóc anh ta màu đen và cần phải cắt, cặp mắt vui nhộn, bộ răng rất xấu khi mỉm cười.
- Hola, amigo! Que tal? [3]
- Như anh thấy đấy - Ông Frazer nói - Thế còn anh?
- Hãy còn sống nhưng một chân bị liệt.
- Tệ thật nhỉ - Ông Frazer nói - Nhưng dây thần kinh ấy sẽ hồi phục và cái chân lại khỏe như xưa.
- Họ cũng bảo tôi như thế.
- Có còn nhức không?
- Bây giờ thì không. Nhưng đôi lúc tôi suýt phát điên lên vì cơn đau trong bụng. Tôi nghĩ chỉ một cơn đau ấy thôi cũng đủ để giết chết tôi.
Xơ Cecilia đang nhìn họ với vẻ hạnh phúc.
- Bà ấy đã kể cho tôi nghe rằng anh chẳng hề rên lấy một tiếng. - Ông Frazer nói.
- Nhiều người cùng ở trong căn phòng ấy. - Người Mexico khiêm tốn nói.
- Ông có đau lắm không?
- Đau lắm. Nhưng không đau bằng anh. Khi y tá ra khỏi, tôi hét suốt một, hai tiếng đồng hồ. Điều ấy làm tôi đỡ đau. Bây giờ thần kinh tôi tệ thật.
- Ông có radio. Nếu tôi có một phòng riêng và radio thì tôi sẽ gào thét suốt đêm.
- Tôi không tin điều đó.
- Hombre si [4]. Chuyện ấy rất lành mạnh. Nhưng người ta sẽ không làm thế khi có nhiều người chung phòng.
- Chí ít, - Ông Frazer nói - đôi tay vẫn nguyên vẹn. Họ nói với tôi anh kiếm sống bằng đôi tay.
- Vả cả cái đầu nữa - Anh ta nói rồi đưa tay vỗ trán - Nhưng cái đầu thì chẳng có giá trị cho lắm.
- Ba người đồng hương của anh đã đến đây.
- Cảnh sát cử đến thăm tôi.
- Họ mua đến ít bia.
- Chắc là dở lắm.
- Ừ, dở.
- Tối nay, cảnh sát bảo họ đến chơi bản xê-rê-nát cho tôi nghe. - Anh ta cười rồi xoa bụng - Tôi không thể không buồn cười. Bởi vì cái thứ nhạc công như họ thì chỉ tổ làm người ta chóng chết hơn.
- Cả đứa bắn anh cũng vậy à?
- Lại một thẳng ngốc nữa. Tôi đánh bài ăn hắn ba mươi tám dollar. Món tiền này chẳng đáng để giết người.
- Ba tay ấy bảo với tôi là anh ăn rất nhiều tiền.
- Và nghèo hơn bọn ấy.
- Thế ư?
- Tôi là người theo chủ nghĩa lý tưởng, nghèo kiết xác. Tôi là nạn nhân của ảo tưởng. - Anh ta cười, xoa bụng rồi lại cười - Tôi là con bạc chuyên nghiệp nên tôi thích đánh bạc. Thích những canh bạc thực sự. Những canh bạc lẻ tẻ thì chỉ toàn là những ngón cờ bạc bịp. Trong một canh bạc thực sự, người chơi phải cần may mắn. Tôi chẳng gặp may.
- Chẳng bao giờ ư?
- Chẳng bao giờ. Tôi hoàn toàn không gặp may. Bằng chứng, bây giờ ta thử nghĩ về cái đồ dê cụ đã bắn tôi. Hắn có biết bắn súng không? Không. Phát đầu tiên hắn bắn vào không khí. Phát thứ hai thì lại lạc vào anh bạn người Nga đáng thương. Với hai phát ấy, dường như vận may đã đến với tôi. Rồi chuyện gì xảy ra? Hắn bắn trúng bụng tôi hai phát. Hắn là kẻ may mắn. Tôi không gặp may. Người ta sẽ chẳng bắn trúng con ngựa nếu cứ giữ bàn đạp. Tất cả chỉ nhờ may mà thôi.
- Tôi tưởng hắn bắn anh trước khi bắn người Nga.
- Không, người Nga trước, tôi sau. Báo chí đưa tin sai đấy.
- Tại sao ông không bắn lại hắn?
- Tôi không bao giờ mang theo súng. Với vận hạn của tôi ấy mà, nếu mang theo súng thì một năm tôi đã bị treo cổ mười lần. Tôi là một con bạc quèn, chỉ thế thôi. - Anh ta dừng một lát rồi tiếp tục - Khi tôi kiếm được tiền thì tôi chơi bạc, nhưng khi chơi bạc thì tôi lại thua. Tôi đã từng đặt ba nghìn dollar. Một canh bạc tử tế. Mà không chỉ một canh đâu nhé.
- Sao không tiếp tục chơi?
- Nếu tôi sống lâu thì vận mạng sẽ thay đổi. Đã mười lăm năm nay, vận tôi đen lắm. Nếu gặp thời thì tôi sẽ giàu ngay. - Anh ta nở miệng cười - Tôi là một con bạc tử tế nếu không thì bây giờ tôi đang tận hưởng giàu sang.
- Anh cứ xui trong bất kỳ trò chơi nào hay sao?
- Với mọi thứ, kể cả đàn bà. - Anh ta lại mỉm cười, mấy cái răng hỏng chìa ra.
- Thật chứ?
- Thật.
- Rồi anh sẽ làm gì?
- Cứ tiếp tục, từ từ, đợi số phận thay đổi.
- Nhưng còn với phụ nữ.
- Không có con bạc nào gặp may với đàn bà cả đâu. Hắn ta phải tập trung hết sức. Hắn phải hoạt động về đêm. Lúc lẽ ra hắn ta phải đang ôm ấp một mụ đàn bà. Chẳng có kẻ hoạt động về đêm nào mà lại có thể giữ được một người đàn bà nếu cô ta có một tí giá trị.
- Anh đúng là một triết gia.
- Không, hombre [5]. Chỉ là con bạc của những thị trấn nhỏ. Một thị trấn nhỏ. Rồi một thị trấn nhỏ một thị trấn nhỏ nữa, sau đó là một thị trấn lớn, cứ thế mở rộng ra mãi.
- Rồi bị bắn thủng bụng.
- Lần đầu tiên, - Anh ta nói - và cũng sẽ là lần duy nhất.
- Nói chuyện với tôi có làm anh mệt không? - Ông Frazer hỏi.
- Không - Anh ta đáp - Có tôi làm mệt ông thì có.
- Cái chân thế nào?
- Nó chẳng giúp gì nhiều cho tôi. Còn chân hay liệt chân đối với tôi thì cũng thế. Tôi sẽ vẫn di chuyển được.
- Tôi cầu mong ông gặp nhiều may mắn, thật đấy, bằng cả tấm lòng tôi. - Ông Frazer nói.
- Tôi cũng mong ông như thế - Anh ta nói - Và mong cơn đau dừng lại.
- Chắc chắn nó sẽ chẳng kéo dài. Nó sắp hết. Đấy chỉ là chuyện vặt.
- Mong nó hết nhanh đi.
- Tôi cũng mong anh như thế.
Tối hôm ấy, mấy người Mexico chơi accordion và những nhạc cụ khác trong phòng, tiếng nhạc vui nhộn, xen giữa những âm thanh hít vào và thổi ra của accordion là tiếng chuông, tiếng nhạc đệm va tiếng trống; tất cả vang ngập ra cả hành lang. Trong phòng ấy, có một tay đã từng cỡi ngựa chưa thuần trong cuộc đua Midnight vượt cầu trượt vào buổi chiều bụi bậm, nóng bức, có đông đảo khán giả đứng xem; bây giờ, với cái lưng gãy, anh ta dự định, sau bình phục và rời khỏi bệnh viện, sẽ học nghề bọc da ghế. Có một người thợ mộc bị ngã khỏi giàn giáo, cả hai mắt cá và hai cổ tay đều bị vỡ. Anh ta nhẹ như một con mèo nhưng lại không có độ đàn hồi của loài vật ấy. Họ đang cố chữa để anh ta có thể đi làm trở lại nhưng việc điều trị sẽ mất thời gian dài. Ngoài ra, phòng ấy còn có chàng trai mười sáu tuổi, được đưa nhập viện từ một trang trại, với một cái chân gãy được bó bột không đúng kỹ thuật đang đợi đập ra bó lại. Và Cayetano Ruiz, con bạc của một thị trấn nhỏ, có một chân bị liệt. Đứng cuối hành lang, ông Frazer có thể nghe bọn họ cười đùa vui vẻ trong tiếng nhạc của mấy tay Mexico được cảnh sát phái đến. Mấy người Mexico đang trải qua những giờ phút vui vẻ. Với tâm trạng rất hưng phấn, họ vào phòng hỏi xem ông muốn họ chơi bài gì và sau tối hôm ấy, họ còn đến đấy chơi thêm hai lần nữa.
Lần cuối cùng họ đến, ông Frazer nằm trong phòng mở cửa nghe thứ âm nhạc ồn ào thảm hại mà không thể nào ngăn được dòng tư duy lại. Khi họ muốn biết ông thích họ chơi bài gì, ông đề nghị bản Cucaracha, một bản nhạc đòi hỏi sự khéo léo, lối biểu diễn thanh thoát với nhiều giai điệu lắt léo đến độ người trình diễn sẽ kiệt sức vì nó. Họ chơi ầm ĩ, đầy nhiệt tình. Bản nhạc này nghe hay hơn bất kỳ một nhạc phẩm nào khác có cùng giai điệu, ông Frazer cảm nhận được điều ấy nhưng không vì thế mà nó làm ông vui lên.
Bất chấp các giai điệu nóng bỏng đầy xúc cảm ấy, ông Frazer vẫn tiếp tục suy nghĩ. Thông thường, trừ lúc ông đang viết thì ông có thể kìm được dòng tư duy của mình về mọi chuyện, nhưng giờ thì ông đang nghĩ về những người đang chơi nhạc và nhớ lại những gì mà tay gầy nhom đã nói.
Tôn giáo là thuốc phiện của con người, ông Frazer tin điều ấy, cái thằng chủ ổ chích gầy nhom có cái bụng khó tiêu ấy. Ừ, cả âm nhạc cũng là thuốc phiện của con người. Cái đầu mít đặc già nua đã không nghĩ về điều ấy. Còn bây giờ, kinh tế học là thuốc phiện của người Italy và người Đức. Lại còn chuyện làm tình nữa chứ; nó có phải là thuốc phiện của con người ta không? Chỉ của vài người. Của những bậc ưu tú nhất của loài người. Nhưng bia rượu là thuốc phiện tuyệt diệu của con người, ồ, một loại thuốc phiện ngoại hạng. Mặc dù vài người thích radio, thì đấy cũng là một loại thuốc phiện khác của con người, một loại rẻ tiền mà ông đang sử dụng. Bầu bạn với những món trên là cờ bạc, lại là thuốc phiện của con người nhưng nếu đã từng có, từng có loại thuốc phiện cổ xưa nhất thì đấy chính là cờ bạc. Cả tham vọng nữa, cũng là một thứ thuốc phiện, khi kết hợp với niềm tin thơ ngây vào bất cứ thể chế chính trị bịp bợm nào. Những gì người ta cần là giảm sự cai trị xuống đến mức tối thiểu, thường xuyên phải ít. Tự do, thứ chúng ta từng tôn sùng bây giờ là tên một ấn phẩm của MacFadden. Chúng ta biết điều đó nhưng họ vẫn chưa tìm ra tên mới cho nó. Rồi cái gì mới là loại thuốc phiện thực sự? Cái gì là thuốc phiện thực sự, cụ thể của con người? Ông biết rất rõ. Nó chỉ vừa mới vượt qua vùng sáng trong đầu ông, cái vùng sáng xuất hiện vào buổi tối sau khi ông uống hết hai hay nhiều hơn nữa những cốc rượu; những gì ông biết là ở đó (dĩ nhiên nó không thực sự ở đó). Nó là gì nhỉ? Ông biết rất rõ. Nó là gì nhỉ? Tất nhiên; bánh mì là thuốc phiện của con người. Liệu ông có nhớ được điều này để tư duy vào ban ngày? Bánh mì là thuốc phiện của con người.
- Này, - Ông Frazer bảo cô y tá vừa vào - cô gọi hộ anh chàng Mexico gầy nhom ấy vào đây giúp tôi, được chứ?
- Ông có thích không? - Người Mexico hỏi khi đứng ở ngưỡng cửa.
- Thích lắm.
- Đấy là một giai điệu nổi tiếng trong lịch sử. - Người Mexico nói.
- Nó là giai điệu của một cuộc cách mạng thực sự.
- Này, - Ông Frazer hỏi - tại sao người ta không thể không được gây mê khi phẫu thuật.
- Tôi không hiểu.
- Tại sao tất cả các loại thuốc phiện của con người đều không tốt? Anh muốn làm gì với con người đây?
- Họ nên được cứu thoát khỏi sự ngu dốt.
- Đừng có nói ngớ ngẩn thế. Giáo dục là thuốc phiện của con người. Anh nên biết điều ấy. Anh đã hơi ý thức được vấn đề rồi đấy.
- Ông không tin vào giáo dục ư?
- Không - Ông Frazer đáp - Nhưng tin vào tri thức.
- Tôi không tán thành quan điểm của ông.
- Đã nhiều lần, tôi cũng không hài lòng khi tán thành quan điểm của chính bản thân mình.
- Ông có muốn nghe bản Cucaracha thêm một lần nữa không? - Người Mexico có vẻ lo lắng hỏi.
- Được đấy - Ông Frazer đáp - Hãy chơi bản Cucaracha thêm lần nữa. Nghe nó hay hơn nghe radio.
Một cuộc cách mạng, ông Frazer nghĩ, không phải là thuốc phiện. Cách mạng là một cuộc tẩy rửa; một trạng thái mê ly được duy trì bởi người khởi xướng. Thuốc phiện thì được sử dụng trước và sau đó. Ông đang tư duy mạch lạc, rất mạch lạc.
Lát nữa họ sẽ đi, ông nghĩ, và họ sẽ mang theo điệu Cucaracha theo cùng. Rồi nỗi bực bội ghê gớm của ông sẽ giảm xuống, radio được mở lên, người ta có thể vặn radio để không phải nghe gì nữa.
Lê Huy Bắc dịch
Chú thích:
[1] Hãy bảo hắn xéo đi (tiếng Tây Ban Nha).
[2] Tôi tin.
[3] Xin chào, ông bạn! Khỏe chứ?
[4] Thưa ông, thật đấy.
[5] Thưa ông.
