Chẳng có gì, chẳng có gì đáng để đấm nhau cả, thế mà chúng tôi lại xông vào nhau, tôi trượt chân, bị hắn quật ngã, hắn chèn gối lên ngực tôi, dùng hai tay bóp cổ như thể muốn giết chết tôi, còn tôi thì cứ cố rút dao ra khỏi túi để cắt, buộc hắn buông tôi ra. Mọi người quá say để kéo hắn khỏi tôi. Hắn làm tôi nghẹt thở và đập đầu tôi xuống sàn, tôi lấy được con dao ra, bật lưỡi và cắt đứt bắp cơ trên cánh tay hắn; hắn buông tôi ra. Nếu hắn có muốn thì cũng chẳng thể nào giữ được cổ tôi nữa. Rồi hắn ôm tay lăn lộn và gào lên; tôi nói:

- Mày muốn bóp tao chết nghẹt để làm cái mẹ gì?

Suýt nữa tôi đã giết hắn. Tôi không thể nuốt suốt cả tuần lễ. Hắn làm cổ tôi bị thương tổn.

À, tôi ra ngoài đó và nhiều đứa đi cùng hắn, có vài đứa rượt theo tôi, còn tôi rẽ hướng đi xuống cạnh cầu cảng, ở đấy tôi gặp một gã và gã nói ai đó đã giết người trên phố. Tôi hỏi, - Ai giết hắn? - gã đáp - tôi không rõ là ai giết hẳn nhưng hắn đã chết thẳng cẳng rồi. Trời đã tối và nước đang ngập lên đường; không có ánh sáng, cửa sổ vỡ và thuyền bè ngập thành phố, cây cối bị gió thổi gãy và mọi thứ đều bị thổi tung lên; tôi lấy xuồng ngồi vào chèo ra và tìm thấy con thuyền của tôi ở nơi tôi neo bên trong quần đảo nhỏ Mango; nó vẫn còn nguyên vẹn duy chỉ bị nước ngập tràn. Thế là tôi kéo nó lên bơm nước ra. Đêm có trăng nhưng nhiều mây và sóng còn mạnh nhưng tôi vẫn đưa thuyền ra; và khi trời sáng tôi đã rời khỏi cảng Eastern.

Này, người anh em, đấy là một cơn bão. Thuyền của tôi là chiếc tầu tiên ra khơi và chắc bạn chưa bao giờ nhìn thấy dòng nước nào như thế. Nó trắng như thùng chứa dung dịch kiềm và chảy từ cảng Eastern đến Sou’west Key, bạn không thể xác định được bờ. Có một dòng nước lớn chảy xuyên qua chính giữa bãi biển. Cây cối và mọi thứ bị cuốn đi, một dòng nước cắt ngang và mặt nước trắng như phấn, kể cả mọi thứ nổi trên nó: cành và thân cây, những con chim chết và tất cả mọi thứ đang trôi lềnh bềnh. Bên trong quần đảo, lũ bồ nông trên khắp thế giới và tất cả những loài chim đang di cư qua vùng ấy đã quy tụ lại. Chúng hẳn đã tìm lánh vào trong này khi biết bão sắp đến.

Tôi nằm lại ở Sou’west Key một ngày và chẳng có ai đuổi theo tôi. Thuyền của tôi là chiếc đầu tiên rời khỏi bến, bỗng tôi thấy xa xa chơi vơi một cái cột buồm, tôi hiểu chỗ ấy hẳn có một con tàu đắm và tôi bắt đầu hành trình tìm kiếm nó. Tôi đã tìm thấy. Đấy là chiếc thuyền có ba buồm dọc và tôi chỉ nhìn thấy ba đỉnh cột buồm nhô khỏi mặt nước. Chiếc thuyền chìm ở chỗ nước sâu quá do vậy tôi không thể vớt được thứ gì trên thuyền. Thế là tôi tiếp tục tìm kiếm thứ khác. Tôi đã xem xét đủ mọi thứ và tôi biết tôi nên vớt lấy bất cứ thứ gì được trong tầm tay. Tôi đã bỏ qua ba cồn cát tính từ chỗ chiếc thuyền ba cột buồm dọc chìm, nhưng tôi chẳng tìm thấy thứ gì và tôi tiếp tục đi thêm một khoảng xa. Tôi đã đi khá xa, tiến về phía bãi cát lầy và cũng không tìm thấy gì cả nên tôi vẫn tiếp tục. Rồi khi đi vào trong tầm của vùng sáng Rebecca, tôi thấy đủ loại chim - và quả thật là cả một đàn chim - đang lượn vòng trên thứ gì đó và tôi hướng mũi thuyền về phía ấy để xem đấy là cái gì.

Tôi có thể nhìn thấy một vật giống như chiếc cột buồm nhô lên mặt nước và khi tôi đến gần, lũ chim bay vọt lên lượn vòng quanh tôi. Ở đó nước trong, phần đầu của vật gì đó mấp mô trên mặt nước còn khi đến gần hơn tôi thấy nó đen sẫm dưới nước tựa cái bóng dài và tôi đến ngay bên trên nó: dưới nước là một chiếc tàu, chìm nghỉm, lớn như thể một tòa nhà dài. Tôi thả thuyền trôi qua. Con tàu nằm nghiêng, đuôi tàu chìm sâu trong nước. Tất cả các ô cửa sổ đều được đóng chặt, tôi chỉ có thể nhìn thấy mặt kính ánh lên trong nước và toàn bộ con tàu, con tàu lớn nhất mà tôi đã từng thấy trong đời đang nằm đó và tôi lái thuyền dọc theo hết cả chiều dài của nó. Khi đi hết, tôi buông neo rồi kéo chiếc xuồng trên khoang thuyền ra phía trước, đẩy nó xuống nước và chèo tới trong lúc đàn chim vẫn bay dày đặc xung quanh.

Tôi có một cái kính lặn có thể nhìn rõ dưới nước nhưng tay tôi run đến nỗi khó có thể giữ được nó. Tất cả các cửa sổ trên tàu đều đóng kín, bạn có thể thấy được điều đó khi nhìn dọc theo các dãy cửa nhưng ở phía dưới, gần đáy tàu hẳn có một lỗ hổng nào đó bởi lẽ những mẩu đồ vật không ngừng nổi lên. Bạn không thể nói chúng là gì. Chỉ là những mẩu nhỏ. Đấy là thứ lũ chim đang săn đuổi. Bạn chẳng thể nào thấy chim nhiều đến thế. Cả đàn bay quanh tôi, gào thét điên cuồng.

Tôi có thể nhìn thấy mọi thứ thật rõ ràng. Tôi có thể thấy con tàu bị lật nghiêng và dưới nước trông nó dài đến cả dặm. Nó nằm trên dải cát trắng sạch sẽ và phần nhô lên ấy là cái cột buồm phía trước hay thiết bị gì đó bị bong ra khi con tàu chìm nghiêng xuống. Mũi tàu không chìm sâu trong nước. Tôi có thể đứng trên dòng chữ, tên con tàu, ở đầu mũi mà vẫn nhô được đầu lên khỏi mặt nước. Nhưng cái cửa sổ gần nhất thì lại chìm sâu đến gần bốn mét. Tôi không thể đưa cây sào đến cửa sổ mà tôi định đập vỡ kính. Tấm kính rất cứng. Thế là tôi phải chèo xuồng quay lại thuyền để lấy cái cờ lê buộc vào đầu cây sào nhưng tôi cũng không thể nào đập vỡ nó. Tôi đứng nhìn qua mặt kính vào con tàu với mọi thứ bên trong, tôi là người đầu tiên tìm ra nó nhưng tôi không thể vào bên trong. Con tàu hẳn chứa một khối lượng hàng hóa trị giá năm triệu dollar.

Ý nghĩ về giá trị của con tàu khiến tôi phát run lên. Bên trong cửa sổ gần nhất tôi nhìn thấy cái gì đó nhưng không thể xác định rõ qua lớp kính. Tôi chẳng thể nào xoay xở được với cây sào, tôi cởi đồ, đứng hít mấy hơi thật sâu, cầm cái cờ lê rời đuôi xuồng lặn xuống. Tôi có thể lặn trong vòng một giây là đã đến được gờ cửa sổ, tôi nhìn vào và thấy một người đàn bà, tóc xõa bềnh bồng bên trong. Tôi có thể thấy cô ta rất rõ rồi tôi dùng cờ lê gõ thật mạnh hai lần vào cửa kính, tôi nghe tiếng động dội vào tai nhưng kính vẫn chưa vỡ, tôi phải ngoi lên.

Tôi bám vào xuồng để thở, rồi leo lên thở thêm vài hơi nữa rồi lại lặn xuống. Tôi lần đến nắm lấy gờ cửa sổ, mấy ngón tay bám chặt lấy còn tay kia vung cờ lê giã thật lực xuống tấm kính. Nhìn qua cửa kính, tôi có thể thấy người đàn bà đang lềnh bềnh trong khoang ngập nước. Có lẽ trước đó tóc cô ta được cặp vào đầu nhưng bây giờ nó đã xõa tung. Tôi có thể thấy mấy chiếc nhẫn trên bàn tay của cô ta. Cô ta lập lờ sát cửa sổ, tôi đập vào lớp kính hai lần nhưng cũng chưa làm nó nứt. Khi ngoi lên, tôi nghĩ hẳn mình sẽ không thể phá vỡ được nó trước lúc phải bơi lên để thở.

Tôi lặn xuống thêm lần nữa và đập rạn tấm kính, nhưng chỉ rạn thôi rồi khi trồi lên, mũi tôi chảy máu, tôi đứng trên mũi tàu, đôi chân trần giẫm lên dòng chữ, đầu tôi nhô lên, nghỉ một lát rồi tôi bơi tới xuồng, đu người lên, ngồi đợi cái đầu hết đau rồi nhìn qua kính lặn nhưng máu mũi tôi rỏ xuống nên tôi phải chùi cái kính. Sau đó tôi nằm ngửa trên xuồng, ấn tay vào dưới mũi để cầm máu và tôi nằm đó, ngửa đầu nhìn lên cả triệu con chim đang bay lượn xung quanh.

Khi hết chảy máu, tôi lại nhìn qua lớp kính rồi chèo đến thuyền để tìm xem có vật gì nặng hơn cái cờ lê nhưng tôi không thể kiếm được cái nào; thậm chí chỉ là một cái móc bọt biển. Tôi quay lại, mặt nước dần dần trong hơn, bạn có thể nhìn thấy mọi thứ trôi trên dải cát trắng ấy. Tôi ngại cá mập nhưng không có bóng dáng một con nào. Bạn có thể nhìn thấy cá mập từ xa. Nước thì trong còn nền cát thì trắng. Có một cái móc sắt để làm neo trên xuồng, tôi cắt nó ra, mang khỏi xuồng và lặn xuống. Nó kéo tôi thẳng xuống, vượt qua cửa sổ, tôi chộp lấy gờ cửa nhưng không thể bám vào nên cứ bị lôi tuột đi, trượt qua sườn cong của con tàu. Tôi buộc phải buông tay khỏi chiếc móc. Tôi nghe nó đánh sầm một tiếng và tôi có cảm giác như thể mình phải mất cả năm mới trồi lên được mặt nước. Chiếc xuồng bị thủy triều cuốn đi, mang cái mũi đang chảy máu vào trong nước, tôi bơi đến xuồng và lấy làm mừng là trong lúc bơi, chẳng có con cá mập nào xuất hiện; nhưng tôi đã mệt lử.

Đầu tôi như thể sắp nổ tung, tôi nằm trên xuồng nghỉ một lát rồi chèo quay lại. Chiều đang dần trôi. Tôi cầm cái cờ lê lặn xuống một lần nữa nhưng chẳng làm được gì. Cái cờ lê ấy quá nhẹ. Có lặn thêm nữa cũng chẳng lợi ích gì nếu không có một cái búa lớn hoặc thứ gì đó đủ nặng để phá vỡ lớp kính. Rồi tôi lại buộc cái cờ lê vào cây sào, nhìn qua mắt kính lặn, tôi dộng mạnh xuống mặt kính, rồi cứ thế giã cho đến lúc cái cờ lê tuột ra, tôi thấy rõ nó trên tấm kính rồi trượt xuống theo sườn tàu, rơi ra, chạm mặt cát lầy rồi chui tụt xuống. Đến lúc ấy, tôi chẳng còn làm được trò trống gì nữa. Cờ lê đã mất và trước đó thì cái móc sắt cũng đã chìm, thế là tôi đành chèo xuồng quay lại thuyền. Do quá mệt nên tôi không thể kéo chiếc xuồng lên khoang thuyền, mặt trời đã xuống rất thấp. Đàn chim sắp bỏ đi, rời khỏi con tàu còn tôi thì hướng mũi thuyền vào Sou’west Key, kéo theo chiếc xuồng, đàn chim bay phía trước và cả phía sau. Tôi rất mệt.

Tối ấy trời tiếp tục nổi gió và kéo dài suốt cả tuần. Người ta không thể ra khơi tìm con tàu ấy được. Từ thành phố, có mấy thằng đến báo tôi biết là cái gã bị tôi cắt vẫn bình yên, trừ cánh tay của gã, khi tôi quay lại thành phố chúng phạt tôi năm trăm dollar. Đấy là món tiền thu xếp bởi vài đứa trong chúng, bạn của tôi ấy mà, đã thề sống thề chết là gã ấy đã xách rìu rượt theo tôi; nhưng rồi lúc bọn tôi quay lại con tàu thì cánh Hy Lạp đã dùng thuốc nổ phá lối vào con tàu và quét sạch. Chúng lấy được két sắt. Chẳng ai biết chúng kiếm được bao nhiêu. Con tàu chở vàng và chúng lấy sạch. Chúng vét không còn một mống. Tôi đã tìm thấy nó trước nhưng tôi chẳng kiếm được một xu.

Rõ là một vố chết tiệt. Người ta bảo chiếc tàu vừa đến bên ngoài cảng Havana thì cơn bão ập đến, nó không thể vào cảng hoặc những ông chủ không cho phép thuyền trưởng đưa tàu vào; họ bảo ông ta muốn thử; như thế con tàu phải ra đi. Trong đêm tối, họ cố đưa tàu xuyên qua vịnh giữa Rebecca và Tortugas thế là con tàu đã đâm phải cát lầy. Có lẽ bánh lái của nó đã bị cuốn đi. Có lẽ nó bị bỏ mặc, không tay lái. Nhưng dẫu sao thì chắc thủy thủ đoàn không biết có cát lầy rồi khi bị mắc kẹt, thuyền trưởng hẳn đã ra lệnh mở các khoang giữ thăng bằng để con tàu nằm yên. Nhưng nó đã va phải cát lầy, khi các khoang được mở thì phần đuôi bị chìm trước rồi cả con tàu lật nghiêng sang một bên. Có bốn trăm năm mươi hành khách và thủy thủ đoàn trên tàu và khi tôi tìm thấy thì họ chắc hãy còn trong ấy. Hẳn họ đã mở các khoang cấp cứu ngay khi con tàu đâm phải cát, nhưng ngay lúc ấy cát lầy đã nhấn chìm nó. Sau đó hẳn các nồi hơi nổ tung, nó đã làm cho nhiều thứ ở trong tàu nát nhừ, nổi lên thành nhiều mảnh trên mặt nước. Dầu sao thì điều đáng buồn cười là chẳng có con cá mập nào. Không có lấy một con. Tôi có thể nhìn thấy chúng trên nền cát trắng sạch sẽ ấy.

Nhưng giờ đây thì có nhiều cá lắm; những con cá mú, loài lớn nhất. Hầu như con tàu đã ngập trong cát nhưng chúng vẫn sống trong đấy, các loại cá mú lớn nhất ấy. Vài con cân nặng từ 130 đến 150 kg. Thỉnh thoảng bọn tôi ra đấy bắt mấy con. Từ chỗ tàu chìm bạn có thể nhìn thấy ánh điện của Rebecca. Bây giờ người ta đã cắm một cái phao nơi ấy. Con tàu chìm cuối vùng cát lầy, ngay mép vịnh. Nó chỉ chạy chệch hướng chừng 100 mét. Trong đêm mưa bão, họ không thấy đường bởi màn mưa ngăn không cho họ xác định được Rebecca. Thêm nữa, họ chưa đủ kinh nghiệm với kiểu cát lầy. Thuyền trưởng không quen xử lý tình huống đó. Họ đã vạch sẵn hành trình và người ta cho tôi hay họ có loại la bàn tự điều khiển bánh lái. Có lẽ họ không biết mình ở đâu khi bị gió bão thổi bạt đành phải ghé sát bờ để định hướng. Có lẽ họ đã bị mất bánh lái. Dẫu sao thì trên hành trình đến Mexico, con tàu không còn cơ hội đâm phải thứ gì khác một khi đã nằm trong vịnh đó. Nhưng người ta cũng còn hồ nghi việc con tàu đã húc phải cát lầy trong đêm mưa gió ấy và thuyền trưởng ra lệnh mở các khoang cứu hộ. Không một ai có thể lên boong trong mưa bão. Mọi người chắc phải ở bên dưới. Họ không thể sống trên boong. Nhưng thế hẳn sẽ còn những cảnh tượng kinh hoảng nào đó bên trong tàu bởi bạn biết con tàu đã chìm rất nhanh. Như cái cách tôi thấy cái cờ lê chìm xuống. Thuyền trưởng chỉ không biết con tàu đã đâm vào cát lầy một khi ông ta không am hiểu vùng biển này. Ông ta chắc biết đấy không phải là đá. Ông hẳn có thể nhìn thấy rõ từ trên đài chỉ huy. Ông ta chắc biết chuyện gì sẽ xảy ra khi tàu chìm. Tôi không rõ nó chìm có nhanh không. Tôi thầm hỏi liệu có ai ở đó với ông ta không. Bạn có nghĩ là họ ở trong đài chỉ huy hay là bạn nghĩ họ điều khiển ở bên ngoài. Người ta chẳng thấy cái xác nào. Không có lấy một cái. Không có xác nào nổi cả. Họ cũng không dạt xa với phao cứu đắm. Hẳn họ đã ở bên trong. Chà, bọn Hy Lạp đã cuỗm sạch. Tất cả mọi thứ. Rõ là bọn chúng nhanh tay thật. Chúng quét sạch con tàu. Thoạt tiên là lũ chim, tiếp đến là tôi rồi bọn Hy Lạp sau đó, nhưng thậm chí lũ chim còn có thể kiếm được nhiều hơn tôi.

Lê Huy Bắc dịch