Dạo ấy, quang cảnh hoàn toàn khác biệt, bụi bốc lên trên những ngọn đồi mà bây giờ đã bị san xuống, còn thành phố Kansas thì nom rất giống Constantinople. Bạn có thể không tin chuyện này. Và không một ai lại tin nhưng nó là sự thực. Chiều nay, tuyết đang rơi và bên trong nhà kính bày bán ô-tô, ánh đèn hắt vào bóng tối đang vội đến; có một chiếc ô-tô đua, toàn thân màu bạc với dòng chữ Dans Argent trước mũi. Tôi đoán dòng chữ ấy có nghĩa: vũ hội bạc hoặc vũ nữ bạc, và phải suy nghĩ hồi lâu nghĩa của nó nhưng lại khoái hình thức của chiếc xe và hài lòng trước kiến thức ngoại ngữ của mình, tôi đi trong tuyết, dọc con phổ. Tôi đang từ tiệm rượu Woolf Brothers; nơi ấy nhân dịp lễ Giáng Sinh và lễ Tạ ơn bữa ăn tối với món gà tây miễn phí được phục vụ; quay về bệnh viện, hai phẫu thuật viên cấp cứu đang ngồi, một người là bác sĩ Fischer ở bên bàn, người kia là bác sĩ Wilcox, đang trên ghế tựa lưng vào tường.

Bác sĩ Fischer gầy có mái tóc vàng màu cát, môi mỏng, đôi mắt tinh nghịch và đôi tay của một con bạc. Bác sĩ Wilcox thấp người, da đen và luôn mang theo cuốn cẩm nang Bạn của bác sĩ trẻ và những chỉ dẫn được soạn theo từng chủ đề bệnh, có cả triệu chứng và cách điều trị. Nó cũng có phụ lục trích ngang dành cho việc tham khảo các triệu chứng để đưa ra các chẩn đoán. Bác sĩ Fischer gợi ý rằng bất kỳ một ấn phẩm tương lai nào cũng nên có phần phụ lục trích ngang để nếu cần tham khảo cách điều trị có sẵn thì nó cho thấy kiểu bệnh và triệu chứng. “Như một nhân tố giúp đỡ cho trí nhớ”, ông ta nói.

Bác sĩ Wilcox tự ái vì cuốn sách ấy nhưng không thể hành nghề mà không có nó. Cuốn sách được đóng bìa da, vừa vặn trong túi áo khoác của ông và ông mua nó theo lời khuyên của một trong những giáo sư, người nói, “Wilcox, anh không thể hành nghề như một bác sĩ phẫu thuật được, trong phạm vi của mình, tôi đã làm hết sức để anh không được nhận bằng bác sĩ. Nhưng bây giờ anh đã là thành viên của chuyên khoa này, nhân danh con người, tôi khuyên anh hãy kiếm một cuốn Bạn của bác sĩ trẻ và những chỉ dẫn để hành nghề, bác sĩ Wilcox. Hãy học cách sử dụng nó”.

Bác sĩ Wilcox không nói gì nhưng đã mua một cuốn bọc da ngay trong ngày hôm ấy.

“Này Horace”, bác sĩ Fischer nói khi tôi bước vào phòng đón tiếp nặc mùi thuốc lá, i-ốt, các-bo-níc và máy sưởi tỏa nhiệt quá nóng.

“Chào quý ông”, tôi nói.

“Có tin túc gì dưới phố không?” bác sĩ Fischer hỏi. Ông ta sính nói năng theo lối cường điệu nào đó mà với tôi dường như ông ta nghĩ cách nói đó là rất lịch thiệp.

“Thịt gà tây miễn phí ở tiệm Woolf”, tôi trả lời.

“Anh tham dự tiệc chứ?”

“Dồi dào”.

“Nhiều đồng nghiệp hiện diện chứ?”

“Đủ tất, toàn bộ chiến hữu”.

“Tiệc Giáng sinh vui nhiều không?”

“Không nhiều”.

“Bác sĩ Wilcox đây cũng đã hơi dự tiệc rồi đó”, bác sĩ Fischer nói. Bác sĩ Wilcox nhìn ông ta rồi nhìn tôi.

“Uống tí chứ?” ông hỏi.

“Không, cảm ơn”, tôi đáp.

“Chẳng sao” bác sĩ Wilcox nói.

“Horace” bác sĩ Fischer nói, “anh không bận tâm khi chúng tôi gọi anh là Horace, có phải không?”

“Không”.

“Anh bạn Horace tốt bụng. Bọn tôi có một ca cực kỳ thú vị”.

“Để tôi kể”, bác sĩ Wilcox nói.

“Anh có nhớ anh chàng đến đây hôm qua không?”

“Anh chàng nào nhỉ?”

“Cái cậu muốn thiến ấy”.

“Ừ”, tôi ở đó lúc cậu ta đến. Cậu bé chừng mười sáu tuổi. Cậu ta bước vào, đầu không đội mũ, rất hồi hộp vì sợ nhưng cương quyết. Cậu ta có mái tóc xoăn. Cơ thể cân đối, môi vẩu.

“Có chuyện gì vậy hở con trai?” bác sĩ Wilcox hỏi cậu.

“Cháu muốn được thiến” - Cậu bé đáp.

“Tại sao?” bác sĩ Fischer hỏi.

“Cháu đã cầu nguyện và xoay xở đủ cách nhưng chẳng gì có thể giúp cả”.

“Giúp cái gì?”

“Dục vọng xấu xa ấy”.

“Dục vọng xấu xa gì?”

“Cái cách mà cháu bị. Cách mà cháu không thể kìm lại. Cháu nguyện cầu suốt đêm về chuyện đó”.

“Chuyện gì thế cơ chứ?” bác sĩ Fischer hỏi.

Cậu bé kể cho ông ta. “Nghe này, anh bạn”, bác sĩ Fischer nói. “Chẳng có gì sai trái với cháu cả. Đấy là cách cháu được sinh ra để làm. Việc ấy không có gì là tội lỗi cả”.

“Nó lầm lạc”, cậu bé nói. “Đấy là tội lỗi chống lại sự trong sạch. Tội lỗi trước Chúa trời và Đấng Jesus của chúng ta”.

“Không đúng”, bác sĩ Fischer nói. “ Đấy là thuộc tính tự nhiên. Là cách cháu sẽ là và rồi sau này cháu sẽ nghĩ mình là người may mắn”.

“Ôi, các bác không hiểu”, cậu bé nói.

“Nghe này”, bác sĩ Fischer nói rồi ông giảng giải những cơ chế gì đó cho cậu bé.

“Không. Cháu không nghe đâu. Bác không thể buộc cháu nghe những lời ấy được”.

“Hãy lắng nghe nào”, bác sĩ Fischer nói.

“Mày thật là thằng ngốc thảm hại”, bác sĩ Wilcox bảo cậu bé.

“Vậy là các bác không làm hay sao?” cậu bé hỏi.

“Làm gì?”

“Thiến cháu”.

“Nghe này”, bác sĩ Fischer nói. “Chẳng ai thiến cháu cả. Cơ thể cháu hoàn toàn khỏe mạnh. Cháu có một thân hình cường tráng và cháu đừng băn khoăn về chuyện ấy. Hãy nhớ rằng nếu cháu theo đạo thì những điều cháu đang lo ngại chẳng có tội lỗi gì đâu mà đấy chính là những phương tiện để hoàn thành phép bí tích”.

“Cháu không thể kìm được nó”, cậu bé nói. “Cháu nguyện cầu suốt đêm và cả vào ban ngày. Đó là tội lỗi, tội lỗi thường trực chống lại sự trong sạch”,

“Ồ, hãy đi và...” bác sĩ Wilcox nói.

“Nếu bác nói như thế thì cháu sẽ không nghe bác nữa đâu”, cậu bé nghiêm túc nói với bác sĩ Wilcox. “Bác có vui lòng làm không?” cậu hỏi bác sĩ Fischer.

“Không”, bác sĩ Fischer đáp. “Bác đã bảo với cháu rồi, anh bạn trẻ”.

“Đuổi nó ra khỏi đây”, bác sĩ Wilcox nói.

“Cháu sẽ ra”, cậu bé nói. “Đừng đụng đến cháu. Cháu sẽ tự ra”.

Lúc ấy khoảng năm giờ của ngày hôm trước.

“Vậy chuyện gì đã xảy ra?” Tôi hỏi.

“Thế là vào lúc một giờ sáng hôm nay”, bác sĩ Fischer nói, “Chúng tôi nhận được ca: một anh chàng tự thiến bằng dao cạo”.

“Thiến ư?”

“Không đúng”, bác sĩ Fischer nói “Cậu ta chẳng biết thiến là gì”.

“Cậu bé có thể chết”, bác sĩ Wilcox nói.

“Tại sao?”

“Do mất máu”.

“Bác sĩ phẫu thuật tài ba ở đây, bác sĩ Wilcox, đồng nghiệp của tôi, đang trực ca mà không thể nào tìm thấy trường hợp cấp cứu này trong danh mục quyển sách của ông ấy”.

“Quỷ tha ma bắt kiểu nói ấy của bạn”, bác sĩ Wilcox nói.

“Tôi chỉ muốn diễn đạt theo cách thân thiện nhất, thưa bác sĩ”, bác sĩ Fischer nói trong lúc nhìn bàn tay, ngắm bàn tay với thiện ý bày tỏ bổn phận mà sự sao nhãng quy chế của liên bang đã gây cho ông những rắc rối riêng. “Horace đây sẽ xác nhận rằng tôi chỉ diễn đạt theo lối thân thiện nhất. Cậu bé đã tự mình cắt bỏ, Horace à”.

“Ừ, tôi muốn bạn đừng giày vò tôi về chuyện đó nữa”, bác sĩ Wilcox nói. “Chẳng cần phải giày vò tôi đâu”.

“Giày vò bạn, thưa bác sĩ, vào cái ngày, đúng cái ngày kỷ niệm sinh nhật của đức Chúa Jesus?”

“Đức Chúa của chúng ta chứ? Bạn không phải là dân Do Thái đó sao?” Bác sĩ Wilcox nói.

“Tôi thật là. Tôi thật là. Cái đầu tôi thường mắc lỗi. Tôi không thể buộc nó thực hiện đúng tầm quan trọng của nó. Cảm ơn bạn đã nhắc nhở tôi về chuyện ấy. Đúng rồi. Chúa của loài người, không nghi ngờ gì nữa Chúa của mọi người - và sự giày vò vào ngày Chủ nhật lễ Lá (Chủ nhật trước lễ Phục sinh)”.

“Bạn nhanh thật đấy”, bác sĩ Wilcox nói.

“Một pha chẩn đoán tuyệt vời, thưa bác sĩ. Tôi luôn luôn cực kỳ nhanh nhẹn. Chắc hẳn là quá nhanh trước những tình huống không có nguy hiểm trước mắt. Bỏ quá cho nhé, Horace. Con người ta không có nhiều khả năng nhưng đôi lúc tôi có thể thấy được một tia sáng yếu ớt. Nhưng chỉ là chẩn đoán - mà không có sách”.

“Quỷ tha ma bắt bạn đi”, bác sĩ Wilcox nói.

“Càng tốt, bác sĩ ạ”, bác sĩ Fischer nói. “Càng tốt. Thậm chí tôi còn xem qua nó. Chỉ nhìn trộm thôi, thật đấy. Rồi sẽ quay nhìn nơi khác ngay. Thế anh có biết cậu bé nói gì không hở, Horace, lúc ông bạn bác sĩ quý hóa đây đưa cậu ta vào? Cậu nói. “Ôi, cháu đã yêu cầu các bác làm điều này. Cháu đã nhiều lần cầu xin các bác làm cho cháu”.

“Lại đúng ngay vào lễ Giáng Sinh”, bác sĩ Wilcox nói.

“Ý nghĩa của ngày đặc biệt ấy không quan trọng”, bác sĩ Fischer nói.

“Với bạn thì có thể không”, bác sĩ Wilcox nói.

“Anh nghe ông ấy nói chứ Horace?” bác sĩ Fischer hỏi. “Anh nghe ông ấy nói chứ? Đã phát hiện ra điểm yếu của tôi, gót chân Achilles ấy mà, để công kích; anh bạn bác sĩ đây đang phát huy thế thượng phong của mình”.

“Bạn cực kỳ nhanh đấy”, bác sĩ Wilcox nói.

Lê Huy Bắc dịch