Bản chất của một người này vốn dĩ là một học giả, thấy Triệu Hãn đồng ý với giải thích của hắn, nhất thời càng nói càng hăng sau, cuối cùng bắt đầu bàn đến lĩnh vực giáo dục.
Milton nói: “Hoàng đế Bệ hạ tôn kính, ta ở Nam Kinh nhìn thấy rất nhiều người dân bình thường cũng biết chữ, bệ hạ còn xuất khố xây dưng thư viện công cộng. Đối với lần này, ta bày tỏ tấm lòng tôn kính sâu sắc. Ta biết rằng bệ là là một quân vường vĩ đại coi trọng giáo dục. Đối với giáo dục, ta cũng muốn có một ít nhận xét.”
“Mời nói thoải mái.” Triệu Hãn nói.
Milton nói: “Khởi điểm của giáo dục, là học tập ngôn ngữ và chữ viết. Học tập ngôn ngữ, không chỉ là học biết nói chuyện, mà phải học là hàm nghĩa sâu bên trong chữ viết. Nếu không, coi như nắm giữ toàn thế giới , cũng là một loại hành động lãng phí thời gian. Giáo dục nên bắt đầu từ trí thông minh của trẻ em, không thể cưỡng bách đứa trẻ thuộc lòng sách viết văn, thơ ca cùng diễn thuyết, những thứ này sau khi thiếu nhi tích lũy được đầy đủ khả năng phán đoán, đọc, quan sát mới thích hợp. Lúc giáo sư dạy các môn học, cần đào tạo hứng thú học tập của những đứa trẻ trước, chắc nên bắt đầu từ môn học đơn giản nhất. Giáo dục nước Anh, vừa bắt đầu đã truyền thu khả năng suy luận hoặc là hình học, đâu là hành động phá hoại nghiêm trong hứng thú học tập của thiếu nhi.”
“Các hạ nói rất có lý.” Triệu Hãn lần này không phải trả lời qua loa lấy lệ, mà là thật lòng đồng ý.
Milton nói tiếp: “Ta cho là, hoạt động ở trường học nên có ba bộ phận, là học tập, rèn luyện và ăn uống. Giáo dục trong trường học ở Trung Quộc đã làm rất khá, điều tiếc nuối duy nhất là hủy bỏ bữa trưa tập thể của học sinh, học sinh phải về nhà ăn cơm trưa. Trường học có bữa trưa tập thể, co thể thúc đẩy tình càm giữa học sinh, cũng có thể đào tạo bọn họ đức tính tốt là tiết kiệm thức ăn.”
Triệu Hãn hỏi: “Thủ đô nước Anh có bao nhiêu trường học? Được bao nhiêu học sinh?”
Milton có chút lúng túng: “Trường học ở Luân Đôn mặc dù không nhiều, nhưng số lượng vẫn luôn không ngừng gia tăng, bách tính có nhiều cơ hội đi học hơn so với một trăm năm trước.”
Nước Anh lúc vừa mới bắt đầu đều là trường học giáo hội, giáo hội lũng đoạn quyền lực giáo dục. Tôn giáo ở châu u cải cách, một vài người giàu bắt đầu quyên tiền xây trường học. Bây giờ có việc gây quỹ để mở trường, tức là cư dân của một khu phố nào đó, mỗi gia đình đóng góp bao nhiêu tiền để xây trường.
Đến nối chính phủ nước Anh không tốn một đồng tiền nào về lĩnh vực giáo dục, nhiều làm là quốc vương bỏ tiền mở trường học tư nhân.
Giáo dục sơ cấp ở nước Anh được phân làm hai loại, một loại là trường học tiếng Anh, dạy con em bình thượng học đọc viết và tính số. Một loại là trường học ngữ pháp quý tộc, còn dạy cả tiếng Latinh, âm nhạc và những môn học khác. Đến nỗi mấy thứ liên quan đến lịch sử gì đó, phải bước vào đại học mới có thể học tập.
Trước mắt, sinh viên ở trường đại học cao cấp Cambridge chờ tốt nghiệp cso 33% xuất thân từ quý tộc, 27% xuất thân ở công nghiệp, 16% xuất thân từ gia đình thương nhân, 15% xuất thân từ nhà nông. Tổng số người, ít vô cùng.
Triệu Hãn nói:’Cả trong ngoài thành phố Nam Kinh, bao gồm cả những khu vực ở ngoại ô, dân số từ 12 tuổi trở lên chiếm gần triệu. Tính luôn những hộ dân lưu động vùng khác, đã vượt qua một trăm mười vạn người. Tổng cộng có mười hai trường tiểu học, bốn trường trung học (bao gồm trường nữ sinh tư lập), số lượng học sinh trung học và tiểu học, hàng năm giữ khoảng chừng hai ba vạn. Trước kia có bữa trưa miễn phú, nhưng trẻ em nhập học ngày càng nhiều, chi tiêu thực sự quá lớn. Trường học nước Anh có thể làm được cơm trưa tập thể, nhưng Trung Quốc rất khó làm được.”
Chuỗi số liệu này, khiến cho Milton nghe đến ngu người.
Nước Anh bên kia trừ trường học giáo hội, còn lại toàn bộ đều là trường học từ thiện. Trường có kích thước lớn, cả trường có khoảng hơn trăm người, trường có kích thước nhỏ hơn, cả trường khoảng mười mấy người.
Mà Trung Quốc, mới có khu vực trong ngoài thành Nam Kinh, số lượng học sinh tiểu học và trung học hàng năm có thể duy trì ở con số hai ba vạn, cái này còn nhiều hơn cả toàn bộ tổng số học sinh nước Anh.
Vậy, thủ đô Trung Quốc, dân số 110 vạn, còn chỉ tính những người từ mười hai tuổi trở lên?
Milton trợn mắt há hốc một, hắn biết Nam Kinh nhiều người, ra khỏi phố đi dạo khắp nơi đều là người. Nhưng thế này thì nhiều quá đi!
“Xin hỏi bệ hạ, dân số cả nước Trung Quốc hiện tại có khoảng bao nhiêu người?” Millton hỏi.
Triệu Hãn cười nói: “Hôm nay chắc là hơn trăm triệu rồi, phải đợi thống kê sau mới năm mới biết được.”
Milton bị kinh ngạc đến mức há hốc mồm, hoàn toàn không biết nên nói gì.
Khoảng hơn mười năm về trước, hắn viết bài văn tên “bàn về giáo dục”, đề xuất rằng chính phủ Anh phải trả tiền cho hệ thống trường học.
Kích thước trường học hắn vẫn hay để lớn hơn, một trường học có thể chứa khoảng 130 học sinh. Đây chính là cực hạn mà Milton có thể tưởng tượng nổi, mà trong thành phố Nam Kinh một lớp học mấy chục người, con số này có nằm mơ hắn cũng không ngờ đến.
Im lặng một trận, milton nói: “Bệ hạ, ta có thể tham quan những trường học trong thành phố Nam Kinh không? Những trường học bình dân thông thường, không phải trường học quý tộc.”
“Dĩ nhiên có thể!” Triệu Hãn không hề cự tuyệt.