Nếu tất cả trẻ nhỏ trong Nam Kinh thì phải xây bao nhiêu trường lớp mới đủ?
Khi sứ giả nước Anh còn đang kinh ngạc không thôi, Hồng Lư Tự đã phái quan viên tới tiếp đón, dẫn bọn họ đi xe ngựa vào thành. Ngựa là ngựa xấu gầy gò yếu kém, ngựa tốt cung cấp cho chiến trường hết rồi.
"Choang choang choang choang!"
Milton nghe có tiếng gõ chiêng, vén rèm xe lên xem, chỉ thấy một quan sai vừa đi vừa hô: "Hôm qua đã xây xong Lầu Hoàng Kim ở ngoài Nam Thành rồi,
ngày mười lăm tháng này mở cửa cho nhân dân. Những ai thích đọc sách, muốn đọc sách đều có thể đến Lầu Hoàng Kim đọc sách! Bệ hạ nói, đọc sách không lấy tiền, muốn đọc gì thì đọc!"
Milton không hiểu, chỉ có thể hỏi phiên dịch viên: "Hắn đang nói gì?"
Phiên dịch viên nghe hiểu, nhưng không biết Lầu Hoàng Kim là gì. Lúc bấy giờ mới nhảy xuống chiếc xe ngựa chạy chậm như rùa, hỏi thăm quan viên dẫn đầu đội Hồng Lư Tự.
Chỉ lát sau phiên dịch viên quay về giải thích: "Hoàng đế bệ hạ nước ta xây dựng một Tàng Thư Lâu bằng ngân khố của hoàng thất. Bên trong có rất nhiều sách vở, mới hoàn công ngày hôm qua, tất cả mọi người đều được vào đó đọc sách miễn phí. Tiêu dùng hằng ngày của Tàng Thư Lâu cũng do Hoàng đế bệ hạ phụ trách."
Milton lập tức kích động nói: "Là thư viện công cộng à, tiếc rằng nước Anh không có, hình như cả châu u cũng không có."
Marvell nói: "Hoàng đế Trung Quốc bệ hạ có phải là ông vua triết học không. Đất nước mà hắn cai trị, nơi nào cũng có người biết chữ, dân thường cũng có thể học tập và đọc sách miễn phí. Thật mong có một ngày, vương quốc Anh sẽ được như thế."
Mọi người được sắp xếp ở trong Phiên Sử Quán, có phiên dịch viên riêng phụ trách giao tiếp, muốn dạo phố cũng có thể ra ngoài bất kỳ lúc nào.
Nhưng muốn thấy hoàng đế thì còn phải đợi.
Sáng sớm ngày hôm sau, Milton đã không nhịn được nữa, hắn xin phiên dịch viên dẫn bọn họ đi dạo phố.
Phiên dịch viên Hồng Lư Tự không phải là chức vụ có phẩm cấp, là chức quan thấp nhất, phải thông thạo ít nhất hai ngoại ngữ. Mặc dù chỉ là chức nhỏ, nhưng họ là người có văn hoá, hiển nhiên sẽ không dẫn sứ thần đến những nơi hát kịch, lần nào cũng đến con phố văn hoá.
Buổi tối quay về, Milton lấy bút lông ngỗng ra, ghi vào cuốn "Nhật ký tham quan Trung Quốc" của hắn:
"Hôm nay, quan viên Ngoại giao Trung Quốc đưa chúng ta đến con phố văn hoá. Đó là một con đường rộng nửa dặm Anh, các cửa tiệm dọc đường bán đủ loại đồ dùng văn học cùng nghệ thuật. Có sách báo đầy màu sắc, có tranh chữ Trung Quốc lạ mắt, còn có những thứ như giấy, mực nước..."
"Rất nhiều người đi trên con đường này, bọn họ đều là người biết chữ. Có người quần là áo lụa, nhưng cũng có người mặc áo vải bình thường. Sách ở đây rất rẻ, dân thường cũng mua được. Có rất nhiều sách phổ thông, nhân dân tầng lớp thấp nhất cũng thích đọc chúng. Nhưng ta nghe quan viên Ngoại giao Trung Quốc nói người dân thích thuê sách về đọc hơn. Trong thành Nam Kinh có cửa tiệm cho thuê sách, dựa vào giá trị của sách mà có nhiều giá thuê khác nhau, sách bị hư hỏng nặng thì sẽ không trả tiền cọc lại..."
"Tựa như chúng ta đắm mình trong biển học, nơi nơi đều là sách, nơi nơi đều là nghệ thuật. Đối với các học giả Châu u, đây chính là thiên đường,
nhất định bọn họ có nằm mơ cũng không dám mơ như thế..."
"Ta đã hỏi quan viên Trung Quốc, hắn nói Trung Quốc bán sách rất chạy, ngoài Tứ thư Ngũ kinh cổ điển ra thì là "Tập Đại Đồng" do chính đương kim hoàng thượng Trung Quốc biên soạn. Ta đã nhờ bạn bè Trung Quốc dịch mấy quyển sách đọc cho ta nghe, bởi vậy ta có thể chắc chắn, hoàng đế Trung Quốc là người theo chế độ Cách mạng Dân chủ."
"Nền tảng pháp luật của hoàng đế Trung Quốc không đến từ giáo hội, mà đến từ "Trời". Trời là bầu trời trên đầu chúng ta, cũng là nguồn gốc của vạn vật, người Trung Quốc coi đó như chúa tể. Trời và đất tạo ra con người và vạn vật, con người là tinh linh của thế giới, cũng tạo nên đất nước Trung Quốc này. Quốc gia cần có người lãnh đạo, vậy nên mới có hoàng đế. Hoàng đế nhân từ với người dân, được đất trời công nhận thì trở thành Thiên Tử. Hoàng đế tàn bạo với người dân thì sẽ bị đất trời ghét bỏ, chắc chắn hắn sẽ bị đả đảo..."
"Tất cả mọi thứ đều xoay quanh con người đây không phải là dân chủ thì là gì?"
Vị Milton, cả đời chỉ theo đuổi quyền dân chủ vốn có, tự do về xuất thân, tự do về tôn giáo, về giáo dục, về hôn nhân. Hắn mê mẩn "Tập Đại Đồng", cho rằng hoàng đế Trung Quốc cũng là người theo đuổi cải cách.
Chỉ có điều, hẳn là khi đọc xong "Tập Đại Đồng" hắn sẽ không vui như thế được nữa.
Chẳng qua là, đợi đến khi hắn đọc xong “Tập Đại Đồng”, chắc sẽ không còn vui được như vậy nữa.
Lý luận chia đất của Triệu Hãn đi ngược với nền dân chủ của Milton. Bởi vì đó là đất của địa chủ, mà Milton thì cho rằng tài sản riêng là bất khả xâm phạm.
Dĩ nhiên Milton có thể bỏ qua, hắn đã quyết định phiên dịch "Tập Đại Đồng" , đến lúc đó xóa lý luận chia đất là được.
Danh tiếng của Milton ở các thế hệ sau quá lớn, Triệu Hãn muốn không biết cũng khó.
Người dẫn đường cho cách mạng dân chủ Châu u, một trong sáu nhà thơ vĩ đại nhất nước Anh, hay được thổi phồng là tổ sư gia của nhà thơ tự do.
“Tham kiến Hoàng đế Bệ hạ.”
“Ban ngồi!”
Milton vừa mới ngồi xuống, lập tức lại đứng lên: “Ta đại điện cho nước Cộng hòa Anh, Thay mặt cho Ngài Tổng tư lệnh đáng kính, Ngài Cromwell, xin phép hỏi thăm Hoàng đế Bệ hạ cao quý. Mong tình hữu nghị của hai nước mãi mãi trường tồn!”