Cây cỏ tan hoang mùa Hạ đỏ
Ngồi đây chiến sĩ nhớ ngày xưa.
Basho (1644-1694)
❀ ❀ ❀
TRONG những giơ phút cuối cùng Tojo tranh đấu để nội các của ông được giữ lại, thì một văn thơ khẩn từ Bộ chiến tranh gởi tới Phủ Thủ tướng cho biết quân đội cương quyết phản đối việc Hội đồng các vị cựu Thủ tướng âm mưu lật đổ Tojo, văn thơ này được soạn thảo dưới hình thức một văn thơ thông báo khẩn cấp. Không biết Tojo có nhúng tay vào việc này hay không, nhưng việc ông cáo buộc Hoàng thân Kido âm mưu hạ bệ ông thì đã quá rõ rệt. Ông đã giận dữ nói thẳng việc này trước mặt Kido khi tới Hoàng cung trình đơn từ chức của Nội các lên Thiên Hoàng. Mục đích của văn thơ do Bộ chiến tranh gởi tới, ai cũng biết là để đe dọa những người đang tham dự vào âm mưu lật đồ Nội các. Văn thơ này mặc dù bị Nội các phản đối, vẫn được phòng thông tin Bộ chiến tranh cho phồ biến vài ngày sau đó. Nhưng khi tài liệu này xuất hiện trên báo chí thì Thủ Tướng Tojo đã được Thiên Hoàng chấp nhận cho từ chức cùng toàn thể Nội các. Tân Thủ tướng đã được chỉ định để thành lập Chánh phủ mới. Nhân vật này cung từng phúc vụ trong đạo quân Kwangtung, và rất thân phát xít.
Việc thanh toán phe hiếu chiến như vậy là mới xong được một phần nhỏ, với sự ra đi của Tojo. Kido và Hội đồng các cựu Thủ tướng định đưa Yonai lên kế vị Tojo nhưng lại sợ quân đội phản đối, và cuối cùng đành chọn một tướng lãnh hồi hưu. Đó là Tướng Koiso, người từng chỉ huy đạo quân Mãn châu và giữ chức vụ Toàn quyền tại Triều Tiên trước đây. Việc lựa chọn Koiso được quyết định vào phút chót sau nhiều giờ bàn cãi gay go. Mọi người hy vọng Koiso sẽ chia xẻ quyền hành với Yonai để dung hòa giữa hai chủ trương chủ hòa và chủ chiến. Nhưng thật là bất hạnh, vì sau khi đảm nhận chức Thủ tướng Chánh phủ , Koiso cho rằng ông ta được lựa chọn để đẩy mạnh chiến tranh tái thắng lợi. Các nhân viên Nội các kể cả Tổng trưởng Hải quân Yonai, không ai dám sửa chữa hướng đi của Koiso. Trong bài diễn văn khai mạc tân Nội các đọc trên đài phát thanh ngày 22 tháng 7 năm 1944, ông nói : «Thay đổi Nội các các chớ không thay đổi các chủ trương căn bản của quốc gia. Mục tiêu chánh của chúng .ta vẫn là chiến thắng trận chiến này.» Đối với các Đồng minh trong phe Trục, ông nói : «Phải siết chặt tình thân hữu để cùng nhau theo đuổi các mục tiêu chung.»
Tojo, mặc dầu đặt nhiều hy vọng lúc Koiso được bổ nhiệm, nhưng cuối cùng ông cũng phải chấp nhận từ bỏ hoàn toàn mọi quyền hành. Ngày 20 tháng 7 năm 1944, ông được ghi tên vào danh sách các Tướng lãnh hồi hưu. Như vậy là giờ đây ông hoàn toàn rời khỏi đường công danh, quân sự cũng như chánh trị. Vị cựu Thủ tướng, cựu Đại tướng, lúc này đã hơn sáu mươi tuổi. Ông không hề trách cứ ai, và chấp nhận lãnh mọi trách nhiệm của những hành động mình đã làm. Ông lui về sống tại căn nhà riêng nhỏ bé ở Setagaya thuộc vùng ngoại ô Tokyo, và dùng hết thời giờ chăm lo cho giạ đình.
Vị Tướng lãnh trước đây thường bảo với vợ rằng một quân nhân phải sống hai mươi bốn giờ một ngày cho Tổ quốc, giờ đây sống một cuộc đời nhàn hạ ; ông tỏ ý tiếc là mình không biết một trò chơi hay thú vui sở thich nào. Bà Tojo kể lại : «Ông rảnh rỗi cả ngày và không có việc gì để làm.» Ông không thích chơi cờ Shogi và cũng không thích làm thơ Waka hoặc Haiku, như phần đông các chánh khách hồi hưu khác. Ông thường than thở với vợ : «Phải chi anh biết làm thơ hay chơi môn gì khác, chắc lúc này sẽ cảm thấy bớt buồn tẻ hơn.»
Trong nhà lúc này chỉ có một mình ông là đàn ông, Người con trai cả của ông, Hidetaki, sau khi thi rớt tại trường quân y đã đi làm tại Mãn châu. Con trai thứ hai, Terno, hiện làm trong nhà máy của hãng Mitsubishi. Toshi, con trai út thì đang theo học tại trường võ bị. Cô con gái cả Mitsue, thương cha lúc này bị cò đơn, nhất định không đi lấy chổng, ở lại giúp cỡ cha già vì hai em của cô là Sachie và Kimie đều còn nhỏ. Người con gái thứ hai có chồng là Thiếu tá Koga thuộc sư đoàn I Bộ binh đóng tại Tokyo, Bà này và con đều ở chung với Tojo. Mặc một bộ quần áo lam lũ, với chiếc nón lá, suốt ngày ông cuốc đất trồng rau ngoài vườn, hoặc chăm sóc đàn gà để tăng gia sản xuất. Thỉnh thoảng ông cũng ngồi viết văn tại một túp lều cỏ ngoài vườn. Nhưng ngày 25 tháng năm, bom rơi trúng hàng xóm và thiêu rụi luôn căn lều, với hai cây dứa cảnh của ông. Cuộc oanh tạc này đã khiến hầu hết giấy tờ và tư liệu của ông bị cháy sạch. Ông liền dọn văn phòng của ông vô trong nhà, Cái thú vui nhất của ông lúc này là nghe ra-đi-ô, đọc báo, và thỉnh thoảng mạn đàm với một vài người bạn tới thăm ông, Nhiều khi tin tức đã làm cho ông cảm thấy buồn rầu.
Cuối tháng 9, Thủ tướng Anh loan báo trước Hạ viện Anh : «Trận đánh lớn nhất tại Miến điên đã diễn ra với kết quả từ 50.000 tới 60.000 quân Nhật bị giết.» Liên quân Anh - Ấn thuộc Lộ quân Mười Bốn thường tìm thấy trong rừng nhiều xác chết tập thể của các toán tính Nhật mổ bụng tự tử trước sự chứng kiến của một sĩ quan, và sau cùng viên Sĩ quan này cũng tự bắn vô đầu để chết theo binh sĩ. Toshikazu Kase kể lại : «Hầu hết binh sĩ đều tử trận hoặc chết đói trong rừng sau đó. Thất bại tại mặt trận Imphan là tổn thất nặng nề nhất và bi thảm nhất trong chiến tranh. Một Sĩ quan Trung đoàn trưởng còn sống sót trở về tới Tokyo với bộ quân phục rách tả tơi và thân hình gầy ốm, khiến người quen không còn nhận ra được ông ta. Theo lời vị Sĩ quan này kể lại, đoàn quân trên đường rút lui đã bỏ lại đàng sau hàng ngàn người bị thương, đau ốm, chết đói... Cuối cùng chỉ còn 70.000 quân sống sót.»
Ngày 9 tháng 10, Thủ tướng Koiso cảnh cáo : «Quốc gia đang chờ cơ hội thuận tiện để đánh tan quân thù trong một trận phản công cuối cùng.» Mức sản xuất hiện nay, nhầt là ngành chế tạo phi cơ, đã xuống thấp một cách không thể tường tượng nổi. Không đầy hai tuần sau đó, quân Mỹ đã thực hiên một cuộc hành quân đổ bộ lớn nhất lên Phi Luật Tân kể từ sau trận đổ bộ Normandy. Đứng trên bờ biển giữa đoàn quân vừa đổ bộ, Tướng MacArthur, người từng chạy trốn khỏi Phi trước đây, đã tuyên bố : «Tôi đã trở lại đây ! Nhờ ơn Chứa, quân chúng ta lại được đặt chân lên vùng đất này. Chúng ta hãy cùng nhau chiến đấu cho gia đình và lý tưởng !... Tôi nóng lòng mau tới được đất Nhật để hỏi tội Sư đoàn 16 của Nhật, đã từng gây ra bao nhiêu thảm cảnh tại Bataan.»
Tại Tokyo, một thông điệp của Bộ Tư lệnh Hải quân được phổ biến cho toàn thể binh sĩ: «Chúng ta đang dốc toàn lực vào trận chiến quyết định. Toàn thể các bạn hãy hy sinh mạng sống vì Tổ quốc mến yêu.» Ngày 24 tháng 10, Bộ trường Hải quân Mỹ là James Forrestal tuyên bố : «Trong cuộc chống đỡ tại mặt trận Phi luật tân, hai phần ba lực lượng hải quân Nhật đã bị tiêu diệt.» Kết quả, như Mamoru Shigemitsu ghi nhận là : «Chúng ta đã dồn hết lực lượng để cứu vãn mặt trận này và Hải quân kể như bị tiêu diêt tại Leyte,»
Cùng ngày hôm đổ, 24 tháng 10, các siêu pháo đài bay của Mỹ đặt căn cứ tại Saipan đã tới tấn công Tokyo trong một trận oanh tạc nặng nề, mở đầu cho các trận mưa bom kinh khủng, liên tiếp xảy ra sau đó,
Ngày 26 tháng Chạp năm 1944, Tướng MacArthur tuyên bố đã hoàn toàn chiến thẳng quân của tướng Yamashita tại Leyte. Sự kiện này khiến cho Thủ tướng Koiso bị hố, vì trườc đó ông lỡ tuyên bố rằng trận Leyte sẽ là một trận đánh lịch sử, Hai tuần sau, vào ngày 9 tháng Giêng năm 1945, các lực lượng của MacArthur bắt đầu đánh xuống Lữ Tống, hòn đảo chánh của Phi và tiến tới Manila. Ngày 16 tháng Hai, chỉ còn một số ít Thủy quân Lục chiến Nhật ẩn núp trong thành phố này, và đang bị săn đuổi.
Bắt đầu từ 7 giờ sáng ngày hôm đó, ngoài các trận oanh tạc do siêu pháo đài bay từ căn cứ Saipan và Trung hoa bay tới, còn có một lực lượng hùng hậu thuộc đệ ngũ hạm đội Mỹ đậu ngoài khơi cách bờ biển phía Tây Nhật Bản 500 cây số, với 1.500 phi cơ cất cánh từ các hàng không mẫu hạm bay vào oanh tạc tàn phá các thành phố Tokyo và Yokohama nhiều đợt liên tiếp trong suốt 9 tiếng đồng hồ, gây ra những đám cháy với những cột khói bốc lên cao ba cây số.
Cùng ngày hôm đó, hình như để trả lời cho sự hy sinh vô vọng của Hải quân Nhật tại Phi, một lực lượng Hảỉ quân Mỹ kéo tới đảo Iwo Jima, không còn ai ngăn cản ngoài các phi cơ Thần phong từ trên cao đâm xuống. Đoàn phi cơ Thần phong Kamikaze 1 lúc này là hy vọng cuối cùng của Bộ Chỉ huy Tối cao Quân đội Nhật. Thủy quân Lục chiến Mỹ ngày hòm đó đổ bộ lên bãi cát ở Iwo Jima đã đánh một trận lịch sử với 15.000 quân Nhật ẩn núp trong các hấm hố, hang hốc, giữa các ngọn núi lửa. Nhật lệnh của Bộ Chỉ huy Nhật trong trận đánh này là «không có chiến sĩ Nhật nào được chết trước khi giết xong mười kẻ thù.»
--------------------
1. Đọc « Thần Phong KAMIKAZE”, đã xuất bản.