Sự ngạc nhiên của Thủ Tướng Konoye trước những đòn trả đũa nghiêm trọng của Đồng Minh có vẻ thực là ngây thơ. Nhưng dù sao thì chuyên đó cũng đã xảy ra. Những phản ứng của Hải quân về vụ này ngoài sức chịu đựng của Thủ Tướng Konoye. Lục quân cho biết có thể chờ đợi quyết định dứt khoát của Chánh phủ tới tháng Mười Một. Nhưng Hải quân gởi tối hậu thơ bảo rằng họ chỉ có thể chờ đợi trong vòng tháng Mười. Hòa hay chiến bắt buộc phải quyết định trong khoảng thời gian đó.
Với lưỡi gươm treo sẵn trên đầu như vậy, Thủ Tướng cuống cuồng trong các nỗ lực ngoại giao để tìm một phương thức dàn xếp với Hoa Kỳ. Đại sứ Nhật tại Hoa Thịnh Đốn là Đô Đốc Nomura, vốn xa lạ với những công việc ngoại giao, chạy qua chạy lại Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ để xin gặp ngoại trưởng Mỹ Cordell Hull, nhưng không đạt được kết quả gì.
Phía Mỹ lúc này không những đòi Nhật phải rút quân khỏi Đông Dương, mà còn bắt buộc Nhật phải triệt quân ở Trung Hoa về nữa. Nhật cho rằng yêu sách đó phi lý, vì theo họ, hành động trả thù của Mỹ chỉ có thể nhắm vào việc Nhật tiến chiếm Đông Dương, chứ không thể bao gồm những hành động của Nhật tại Trung Quốc. Sự thực là lúc này ngoại trưởng Mỹ thấy cần phải cứng rắn với Nhật. Những nhượng bộ và nhục nhã nước Anh phải chịu tại Munich mới đây vẫn còn chưa phai trong trí nhớ của ông ta. Lúc này ngoại trưởng Hull coi hai tiếng nhượng bộ là một danh từ nhơ nhuốc. Trong cuộc thương thuyết với Nhật, đã có lúc ngoại trưởng Mỹ định bằng lòng cho Nhật được ở lại Trung Hoa với điều kiện không được đổ quân thêm nữa và phải triệt thoái hoàn toàn ra khỏi Đông Dương. Nhưng Tưởng Giới Thạch cực lực phản đối. Vả lại thái độ lo lắng muốn dàn xếp mau chóng của Thủ Tướng Nhật Konoye khiến ngoại trưởng Mỹ cho rằng sự trừng phạt kinh tế đã có hiệu quả. Cộng thêm vào đó là việc bổ sung lực lượng Đồng Minh ở Viễn Đông khiến thắng lợi đang nghiêng về phía Mỹ.
Ngoài ra, nước Mỹ bị mắc vào một tính toán sai lẩm khi tin rằng hầu hết lực lượng của Nhật đã được dốc vào mặt trận tại Trung Quốc, sở dĩ có sự suy đoán sai như vậy, cũng là vì người Mỹ bị mắc lừa những báo cáo sai lạc của Tưởng Giới Thạch. Theo những con số ghi trong báo cảo, quân Nhật đã chết hơn một triệu tại Trung Hoa kể từ năm 1937. Nhưng sau này khi trận Trân châu cảng bùng nổ, bấy giờ Mỹ mới khám phá ra những điểm sai lạc của các con số trong báo cáo. Thực ra, cho tới năm 1941, sức mạnh quân lực Nhật Bản đã lên tới mức cao nhất, và thực ra chỉ có một phần nhỏ tham dự vào những trận đánh tại Trung Quốc mà thôi.
Ngoại trưởng Matsuoka của Nhật đã có lần cảnh cáo Mỹ ; «Nếu người Mỹ cho rằng chúng tôi đã kiệt sức và có ý định bắt bí, thì buộc lòng Nhật Bản phải chứng tỏ cho họ thấy sự thực không phải như vậy. Đã nhiều lần chúng tôi bày tò thiện chí với người Mỹ, mục đích của chúng tôi trong chánh sách Đại Đông Á chỉ là giúp cho các dân tộc trong vùng này có cơ hội sống tự do, dân chủ, thoát khỏi chế độ thuộc địa, áp bức. Nhưng ngoại trưởng Hoa Kỳ cứ nhất định gán cho chúng tôi những hậu ý đen tối. Nếu cho rằng quả thực chúng tôi có ý định bành trướng thế lực, thì Người Mỹ cũng vẫn không có quyền gì để chỉ trích, trong lúc chính họ cũng đang theo đuổi chủ thuyết Monroe, tìm cách chinh phục Mỹ Châu ».
Với sự bại trận của Pháp và Hòa Lan ở Âu châu, những thuộc địa Á Châu của Tây phương chỉ còn trông cậy vào lực lượng của Mỹ. Do đó Mỹ nhất định đứng ra cản không để cho Nhật thực hiện tham vọng chiếm lại thuộc địa của các nước Tây phương.
Lập trường cứng rắn của Mỹ đã được Hoàng thân Konoye nhận thấy rõ. Tuy bực tức, nhưng ông tìm cách giải quyết bằng một biện pháp táo bạo : để nghị gặp gỡ với Tổng thống Roosevelt tại Hawaii. Tổng trường Hải quân, Đô Đốc Oikawa, tán thành cuộc gặp gỡ này. Chỉ có Tổng trưởng chiến tranh là Tướng Tojo không đồng ý. Ông cho rằng làm như vậy sẽ khiến Đức không bằng lòng. Nhưng sau đó, Tojo nhận thấy Đức đã xua quân đánh Nga mà không hề tham kháo ý kiến của Nhật, nên việc giữ ý với ông bạn đồng minh Đức không còn nữa. Hơn nữa, vị ngoại trưởng kết thân với Đức là Matsuoka lúc này không còn ở trong Nội các. Do đó, Tojo nói với Thủ Tướng Konoye nếu chuyện gặp gỡ Tổng thống Mỹ là chuyện đem lại lợi ích cho Nhật thì cứ việc làm. Nhưng nếu thất bại trong việc tìm sự thông cảm với người Mỹ, thì Thủ Tướng sẽ trở về không phải để từ chức, mà để lãnh đạo chiến tranh.
Quyết định xong, Thủ Tướng Nhật liền thông báo đề nghị cho Đại sứ Mỹ ở Tokyo là Joseph Grew để ông này chuyền lại cho Tổng Thống Mỹ. Sau một thời gian lưỡng lự với nhiều may mắn tạo cơ hội gặp gỡ vuột qua, cuối cùng Chánh phủ Mỹ trả lời khẳng định từ chối một cuộc gặp gỡ như vậy, với lý do là cần phải có những đồng ý căn bản giữa hai chánh phủ Nhật-Mỹ trước khi thực hiện cuộc gặp gỡ.
Khi nhận được sự trả lời dứt khoát trên đây của Mỹ, Thủ Tướng Konoye cũng được biết là Bộ Tổng Tư Lệnh đã đồng ý với hạn kỳ chờ đợi cuối cùng cho tới tháng Mười của Hải quân. Ngày 5 tháng Chín, Đại Hội Đồng Tư vấn Nhật Hoàng nhóm họp cùng với Tư Lênh Lục quân, Tướng Sugiyama, và Tư Lệnh Hải quân, Đô Đốc Nagano. Trong cuộc họp quan trọng này, Nhật Hoàng hỏi các Tướng lãnh cần bao lâu để lấy xong vùng Đông Nam Á. Khi được trình là trong vòng chừng ba tháng, Thiên Hoàng nhắc nhớ các Tương lãnh về kỳ hạn đánh Trung Hoa trước đây, họ cũng từng nói là bốn tháng, nhưng sau đó đã kéo dài gấp mấy lần. Các Tướng lãnh tâu rằng tình hình hiện nay đã thay đổi nhiều. Trong mọi hoàn cảnh, nước Nhật cần phải có một cuộc chiến tranh mới giải quyết được các khó khăn của mình. Phe quân sự khẳng định nếu không hành động mau, nước Nhật sẽ trơ thành kẻ bại trên bàn cờ quốc tế.
Trong phiên họp Hội đồng Nội các ngày hôm sau do Thiên Hoàng chủ tọa, Nhật Hoàng Hirohito đã được Tư Lệnh Hải quân trình lên kỳ hạn chót trong chương trình hành động của họ. Theo đó, mọi nỗ lực dàn xếp với Mỹ sẽ được chấm dứt vào mười ngày đầu tháng Mười. Nếu thất bại thì mươi ngày sau đó, mọi sửa soạn chiến tranh phải hoàn tất. Nước Nhật cần phải chiến đầu để tự vệ và tự phòng. Thiên Hoàng không biết làm gì khác hơn là ngồi nghe, và Ngài bắt buộc phải chấp nhận mọi quyết định của Nội các. Cuối cùng Ngài hạ chỉ khuyên mọi người bằng mọi cách hãy nỗ lực tìm một sự hòa giải qua đường lối ngoại giao. Thế là đường lồi hành động của Nhật kể như đã được thông qua với sự chấm dứt của phiên họp này.
Về phần Hải quân, Đô Đốc Oikawa muốn đẩy mạnh nỗ lực để giúp Thủ Tướng Konoye trong sứ mạng tìm một giải pháp hòa bình. Cả hai người từng làm việc chung với Nhật Hoàng khi Ngài còn là Đông cung Thái Tử, nên rất hiểu ý của Ngài là không muốn có chiến tranh với Anh và Mỹ.
Tuy nhiên, Tojo bên Lục quân thì lại cho rằng trong phiên họp vừa qua, Nhật Hoàng kể như đã đồng ý với thời hạn cuối cùng của Hải quân đưa ra.
Cuối tháng Chín, Thủ Tướng Konoye bị xúc động mạnh trước hai sự kiện quan trọng xảy ra : Ngày 18 tháng Chín, khi ông vừa từ nhà bước lên xe để tới Thủ tướng phủ, thì một toán năm sáu tên sát nhân nhào tới định đâm ông. Toán vệ sĩ đã đề phòng nên nhào tới hạ được bọn này, và xe của Thủ Tướng chạy thoát. Sau đó, ông được tin Hải quân cho biết, họ bằng lòng cho ông một thời hạn ba tuần thêm nữa, và buộc ông bằng mọi cách phải giải quyết cho xong mọi vấn đề.
Được tin này, Konoye vội vàng hỏi ý kiến của Lục quân, nhưng Tojo cho hay : hạn cuối cùng đế quyết định hòa hay chiến là 15 tháng Mười, không thể thay đổi vì Thiên Hoàng đã đống ý với kỳ hạn đó Được sự ủng hộ của Tổng trưởng Hải quân, Hoàng thân Konoye tìm cách thuyết phục Tojo, nhưng ông này chỉ trả lời vắn tắt : Thủ tướng cứ việc vận động Hòa bình, nhưng đối với Lục quân thì kỳ hạn 15 tháng Mười không thể thay đổi.
Hy vọng của Konoye vào Tổng trưởng Hải quân lại tiêu tan luôn khi Tư Lệnh Hải quân cho ông biết rằng vì thiếu dầu, Hải quân không thể chờ đợi lâu hơn. Họ cần phải thiết lập ngay các căn cứ hành quân. Hơn nữa, càng chờ đợi thì Hải quân Mỹ càng được tăng cường và trở nên mạnh hơn. Thái độ của Tojo còn tỏ ra cương quyết hơn nữa. Ông cho biết kỳ hạn cuối cùng đã được Thiên Hoàng và Bộ Chỉ Huy Tối cao chấp nhận, không thể nào thay đổi được. Ông cho rằng lúc này không còn thời giờ để bàn cải. Tuy biết đánh nhau với Mỹ là điều nguy hiềm, nhưng Tojo cho rằng tới một lúc nào đó, cần phải lao mình vào, và chấp nhận nước liều. Nước Mỹ tuy giàu và mạnh, nhưng quân đội Mỹ không có được tinh thần chiến đầu hăng say như quân đội Nhật. Hơn nữa lúc này thời giờ càng kéo dài càng có lợi cho Mỹ.
Phiên họp trong ngày sau đó có Đô Đốc Oikawa, Tướng Suzuki, Chủ tịch ủy Ban nghiên cứu kế hoạch, Tướng Toyoda, xử lý Bộ ngoại giao, và Tojo. Mở đầu phiên họp, Đô Đốc Oikawa cho biết Hải quân muốn để vấn đề hòa hay chiến cho Thủ Tướng quyết định. Lập tức, Thủ Tướng Konoye cho biết, nêu vậy thì ông muốn được tiếp tục các cuộc thương thuyết với Hoa Kỳ. Nhưng Tojo cho rằng Thủ Tướng đã đi quá xa. Vấn đề hòa bay chiến không thể để một mình Thủ Tướng quyết định được. Theo ông thì cuộc vận động của Thủ Tướng phải được bảo đảm thành công. Ngược lại, phải phát động chiến tranh trước khi quá trễ.
Xử lý Tổng Trưởng ngoại giao, Tướng Toyoda cho rằng nếu Bộ Chiến tranh chịu nhượng bộ Hoa Kỳ một điểm, là rút quân khỏi Trung Hoa, có thể chỉ cần chấp nhận trên nguyên tắc, lập tức các bế tắc thương thuyết Nhật-Mỹ có thể được khai thông. Nhưng Tướng Tojo nói việc giữ quân tại Trung Hoa là vấn đề sinh tử, không thể nào nhượng bộ được, nếu Nhật muốn giữ Mãn châu và Triều Tiên, Nhật cẩn phải để quân đội ở Trung Hoa để ngăn chận sự bành trưởng của Cộng sản trên khắp lục địa Á châu. Quân đội có thể xác định họ không muốn chiếm lãnh thổ Trung Quốc, nhưng chỉ làm vậy vì tánh hiếu hòa chớ không phải vì muốn hỗ trợ chánh sách của Thủ Tướng. Nếu trường hợp tuyên bố như vậy rồi mà Mỹ vẫn chưa chịu, và các kết quả ngoại giao đưa tới việc bắt buộc quân đội triệt thoái, thì kể như tinh thần chiến đấu toàn quốc hoàn toàn suy sụp. Và biết đâu, Mỹ không đòi nhiều yêu sách khác nữa để dồn Nhật vào thể bắt buộc phải gây chiến trong một tư thế thiệt thòi.
Trước lập luận trên đây, Thủ Tướng Konoye tuyên bố : «Nếu ông Tổng Trưởng chiến tranh đã nhấn mạnh như vậy thì không còn hy vọng nào hòa giải được. Thực không còn gì hết.»
Một ngày trước khi kỳ hạn thương thuyết chấm dứt, thái độ của Thủ Tướng Konoye lơ lửng không quyết định giữa hai ý kiến mâu thuẫn của Hải và Lục quân. Ông khuyên Tướng Tojo nên xem xét lại vấn đề, và ôn lại kinh nghiệm trong trận chiến tranh Nga-Nhật năm 1905. Nhưng hình như Tojo đã khòng kể gì tới những kinh nghiệm đó.
Tojo nhắc lại lập trường không nhượng bộ của quân đội. Ông cho rằng Mỹ nhất định muốn làm chủ nhân ông của toàn vùng Đông Nam Á. Konoye cũng trở nên nghi ngờ không biết Mỹ có thực chỉ đòi Nhật rút ra khỏi Trung Hoa thôi hay không. Hoặc giả, sau đó, lại đòi thêm nhiều chuyện khác nữa. Tojo thì nhất định cho rằng thể nào Mỹ cũng chơi đòn «được đàng chân, lần đàng đầu» để ép Nhật cho tới lúc bắt buộc Nhật phải lâm chiến trong tư thế yếu kém nhất. Konoye cố gắng trình bày lập trường chống chiến tranh của ông là vì ông ngại Nhật một lúc phải chống đỡ cả hai mặt trận : một ở Trung Quốc, một ở Thái bình dương với Mỹ. Ông nói: «một khi chiến tranh đã phát động, nước Nhật sẽ lâm vào vòng chiến trong khoảng mười năm nữa.»
Tojo tỏ vẻ bực tức. «Thủ Tướng chỉ nghĩ tới những nguy hiểm. Tánh tình tôi và Thủ Tướng quá khác biệt.» Đó là những nhận xét của Tojo về Thủ Tướng Konoye. Ông nhiều lần lặp đi lặp lại như vậy trong một phiên họp nội các. Konoyc chán nản thốt lên : «Hắn ta đang trở thành lão chủ với uy quyền tuyệt đối.» Tojo cũng không còn kiên nhẫn, ông công khai bày tỏ ác cảm đối với Thủ Tướng, người mà ông cho là thiếu cương quyết và can đảm. Đi xa hơn nữa, Tojo còn đề nghị từ nay ông và Thủ Tướng Konoyc không nên gặp nhau nữa, vì rất có thể gặp Thủ Tướng, ông sẽ không dằn được cơn giận. Tối hôm đó, Tojo gởi cho Thủ Tưởng một lá thơ, nói nếu Nội các không có quyết định gì về vấn đề chiến tranh thì ông phải từ chức. Ông cho rằng, nếu Nội các có thể quyết định được vần đề đó thì chắc chắn sẽ giải quyết xong tình hình căng thẳng hiện nay. Nhưng ông thêm rằng «quân đội đã tiến tới chỗ không thể ngừng lại được.»
Cuối cùng Thủ Tướng Konoye đành phải từ chức. Vì ông cho rằng một vài ngày nữa, nếu ông không từ chức thì Tojo cũng làm cho Nội các phải đổ bằng cách rút khỏi chức Tổng trưởng chiến tranh.
Chuyện khủng hoảng Nội các được đưa lên để Ngài Chưống ấn Kido giải quyết. Kể từ khi Hoàng thân Saionịi qua đời vào năm 92 tuổi, Kido là người lên kế vị ở chức vụ tối cao đó trong Hoàng cung. Ông là người đã có nhiều kinh nghiệm trong các vụ giải quyết nạn kiêu binh của đạo quân Kwangtung tại Mãn châu, cũng như việc các quân nhân đòi lập hệ thống chánh trị độc đảng. Chức vụ Chưởng ấn Hoàng gia là một chỗ đòi hỏi rất nhiều kinh nghiệm chánh trị. Nhân vật ở chức vụ này không những phải quán triệt tình hình chánh trị để tâu trình lên Nhật Hoàng mà còn phải là người biết cân nhắc tánh cách quan trọng của tình hình trước các biến cố xảy ra, để nếu cần thì khuyến nghị Thiên Hoàng dùng uy quyền tối thượng của Ngài để can thiệp hầu cứu nguy cho đất nước.
Nhưng trong giờ phút cấp bách này, Ngài chưởng ấn Kiđo đã không có một hành động quyết liệt nào ngõ hầu ngăn cản chiến tranh khỏi xảy ra. Có người nói rằng vì ông quá khôn nên sau này mới phải trả cái giá đắt, là ngồi tù chung thân khi bị tòa án Đồng minh lên án và coi ông là tội phạm chiến tranh. Nhưng thực ra, lúc đó dù cho ông có khuyên Nhật Hoàng lấy quyền tối thượng để ngăn cản chiến tranh, cũng chưa chắc đã được. Không khí chiến tranh trong quân đội lúc đó đã lên quá cao. Biết đâu họ không bất chấp cả lệnh của Thiên Hoàng để hành động theo chiều hướng riêng. Trong trường hợp như vậy, đất nước còn phải chịu một cuộc chiến thảm khốc hơn nữa. Quả thực đó là một canh bạc quá nguy hiểm, mà Kido không dám nhúng tay vào, và không thể liều. Cũng có người sau này phê bình rằng Kido chịu ảnh hưởng của vị Chưởng ấn tiền nhiệm là Hoàng thân Saionji, chủ trương để Thiên Hoàng vượt lên trên mọi tranh chấp chánh trị, không nhúng tay vào, giống như «cánh hạc bay tận tầng mây trên cao.»
Vấn để bây giờ là chọn một vị Thủ Tướng kế vị cho Hoàng thân Konoye. Tojo đề nghị Hoàng thân Higashikuni. Ông ta đã từng phục vụ trong quân đội tại Trung Hoa. Nhưng Kiđo hoàn toàn phản đối. Ông cho rằng Konoye là ngưòi trong Hoàng tộc mà không kiểm soát nổi quân đội, nếu bây giờ lại đưa thêm Hoàng thân Higashikunỉ vô nữa thi chỉ thêm mang tiếng và làm mất uy tín của Hoàng gia. Hơn nữa, cấp bậc của Hoàng thân Higashikuni chưa đủ để có thể kiểm soát được quân đội trong tình thế này.
Sau cùng sự chọn lựa được giới hạn vào hai nhân vật : Đô Đốc Oikawa và Tướng Tojo. Oikawa là ngưòi ôn hòa, được Nhật Hoàng tin cẩn, và từng có nhiều kinh nghiệm đối với các cuộc khủng hoảng chánh trị. Tuy nhiên ông bị một điều bất lợi, là ông không phải người của Lục quân. Trong tỉnh thế này, liệu một Đô Đốc có kiểm soát nổi quân lực trong đó binh chủng đông nhất là Lục quân hay không ? Như vậy, xét cho cùng chỉ còn Tojo là người duy nhất có thể kiểm soát được tình hình quân đội lúc này. Ông xưa nay vẫn nỗi tiếng là người có kỷ luật sắt trong vấn đề duy trì trật tự đối với quân đội. Đồng thời, ông cũng là người trung thành tuyệt đối với Nhật Hoàng. Trong sự chống đối vừa rồi xảy ra giữa ông và Thủ Tướng Konơye, cũng chỉ vì Tojo cho rằng trong phiên họp ngày 6 tháng Chín, Thiên Hoàng đã đồng ý với những kỳ hạn cuối cùng để quyết định chiến tranh,
Kỳ hạn nầy đã qua đi vào ngày 15 tháng Mưòi, nhưng các cuộc dàn xếp tại Hoa thịnh đốn vẫn còn đang tiếp diễn. Ngày 16 tháng Mười, Tojo được triệu tới văn phòng của Ngài Chưởng ấn Kido và thông báo cho biết việc từ chức của Hoàng thân Konoye. Kido cho Tướng Tojo hay sở dĩ Konoye từ chức vì ông ta cảm thầy bất lực trong việc thi hành các nghị quyết của Hội đồng Hoàng gia ngày 6 tháng Chín ; đồng thời hỏi Tojo rằng liệu ông có cảm thấy vị Thủ Tướng kế tiếp cần phải thi hành nghị quyết đó hay không ? Tojo trả lời, điều đó tùy thuộc vào quyết định của Hải quân. Theo lời Hoàng thân Konoye thì ông không thể quyết định chiến tranh vì Hải quân cản trở. Theo lời Tổng tham mưu trưởng Hải quân là Đô Đốc Nagano thì điều đó có thực. Vì vậy vần đề bây giờ là phải tìm hiểu xem hiện tại lập trường Hải quân ra sao. Nếu họ nhất định chống đối thì việc cân nhắc lại vần đề chiến tranh cần phải được xét lại. Thủ Tướng mới sẽ phải căn cứ vào điều đó để quyết định.
Riêng Hoàng thân Kido, sau cuộc hội kiến này, ông đã thấy rằng Tojo có thể đảm nhận được chức vụ Thủ Tướng. Ông có thể kiểm soát được quân đội, và điều thứ hai là ông tuyệt đối trung thành với mọi quyết định của Thiên Hoàng. Hoàng thân Kido ghi trong nhật ký : « Dĩ nhiên mọi quân nhân Nhật đều tuyệt đối trung thành và
phụng sự Thiên Hoàng, nhưng đổi với Tojo thì lòng trung thành và hăng hái đó luôn luôn mạnh mẽ hơn những người khác. Nếu biết được Thiên Hoàng muốn thay đổi lại nghị quyết của Nội các trong phiên họp ngày 6 tháng Chín thì chắc chắn Tojo đă hành động theo chiều hướng khác để phù hợp với ý muốn của Thiên Hoàng.»
Hôm sau, Hideki Tojo được lệnh triệu vào Hoàng cung. Tại Bộ Chiến tranh, chính tay Bà Tojo giúp ông sửa soạn y phục, và gài các huy chương lên ngực cho chồng. Tới nơi, ông được đưa ngay vào yết kiến Nhật Hoàng và rẳt ngạc nhiên khi nghe Ngài tuyên bố : ông đã được chọn giữ chức vụ chánh trị tối cao trong nước, đó là ghế Thủ Tướng. Tojo xúc động, tâu xin Hoàng Thượng cho phép ông được lui ra để suy nghĩ trong giây lát. Sau đó, ông trở vô ngự điện tâu với Nhật Hoàng : Thể theo ý chí của Thiên Hoàng, ông nguyện đem hết sức bình sinh để thi hành nhiệm vụ đã được Thiên Hoàng giao phó# Năm đó Tojo vừa đúng năm mươi bảy tuổi.