Về vấn đề thiết lập cảnh giới Trúc Cơ và Luyện Khí.
Thấy rằng có không ít độc giả thắc mắc về thứ tự của hai cảnh giới "Trúc Cơ" và "Luyện Khí" trong truyện, nên tôi viết một chương riêng để giải thích đôi chút.
Chẳng hạn như tiểu thuyết lịch sử là một ví dụ rất tiêu biểu. Tôi khá hứng thú với lịch sử, dù chưa đến mức nghiên cứu sâu xa, nhưng nhờ đọc nhiều tiểu thuyết mạng và ấn tượng sâu sắc với một số sự kiện hay nhân vật trong sách, tôi đã tự mình mở rộng tìm tòi, chẳng biết từ lúc nào mà vốn kiến thức cũng được nâng cao đáng kể.
Nếu gặp được những tác phẩm như "Tần Lại", đọc xong càng thấy thu hoạch được rất nhiều. Đối với một người yêu lịch sử sơ cấp như tôi, đó thực sự là kho báu.
Một thể loại khác mà tôi cho rằng cũng như vậy chính là Tiên hiệp. Tiểu thuyết Tiên hiệp đều là những hư cấu bay bổng, nhưng bản chất vẫn bắt nguồn từ văn hóa truyền thống của Phật giáo và Đạo giáo Trung Quốc, đặc biệt là Đạo giáo.
Tiên hiệp thời cổ đại vốn không ít, đến thời cận hiện đại, một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất chính là "Thục Sơn Kiếm Hiệp Truyện" của Hoàn Châu Lâu Chủ. Những nội dung trong cuốn sách này về cơ bản đã nuôi dưỡng một thế hệ tác giả Tiên hiệp đời đầu.
Nhưng nếu đào sâu hơn về bản chất, thì phải kể đến "Đạo Tạng". "Đạo Tạng" hoàn thành vào thời Vĩnh Lạc triều Minh, là bộ tổng tập kinh điển Đạo giáo, bao gồm các sách của Đạo gia từ thời Chu Tần trở về sau và các kinh điển Đạo giáo từ thời Hán, Ngụy, Lục triều. Đây là bộ tùng thư Đạo giáo quy mô lớn, được biên soạn theo ý đồ, phạm vi thu thập và cấu trúc tổ chức nhất định.
Giải thích chi tiết cụ thể đều có trên Bách khoa toàn thư Baidu, trang web chính thức của Đạo giáo Trung Quốc cũng có giới thiệu về bộ kinh điển này.
Hệ thống tu luyện trong tiểu thuyết Tiên hiệp thực chất là sự biến hóa của ngoại đan thuật và nội đan thuật cổ đại Trung Quốc. Do khuôn khổ có hạn, tôi chỉ xin giới thiệu sơ lược, có thể nhiều chỗ còn thiếu sót, mong rằng đây là viên gạch dẫn lối, các độc giả có hứng thú có thể tự mình tìm hiểu sâu hơn.
Trong phương pháp tu hành của Đạo gia, ngoại đan thuật xuất hiện sớm nhất, hiểu một cách nôm na chính là "đan dược" trong tiểu thuyết Tiên hiệp. Người xưa quan sát tính chất vật chất, thấy nhiều thứ thay đổi theo thời gian và môi trường, nhưng các loại kim loại, đặc biệt là vàng, lại có tính chất ổn định. Từ đó nảy sinh ý nghĩ: Thứ này ổn định như vậy, nếu ăn vào cơ thể, liệu mình có thể ổn định như vàng để đạt được mục đích trường sinh hay không?
Đây chính là "thực kim như kim", "thực ngọc như ngọc", cũng là nguồn gốc của khái niệm "Kim Đan".
Hai loại kim loại then chốt trong quá trình này là "chì" và "thủy ngân", Đạo giáo thường nhắc đến "chì thủy" chính là vì lý do đó.
Phương pháp luyện Kim Đan cốt lõi là để chì, thủy ngân, lưu huỳnh xảy ra một loạt phản ứng. Người xưa tìm ra chu sa, tức là thủy ngân sunfua, phát hiện đun nóng thứ này có thể thu được thủy ngân, lại đun nóng thủy ngân với những thứ kia lại thu được thủy ngân sunfua. Hai thứ có thể chuyển hóa tự do, họ tin rằng con người dùng vào có thể dần thay thế những bộ phận dễ mục nát trong cơ thể để đạt được trường sinh.
Tác hại của loại ngoại đan này là nhiễm độc kim loại nặng, không ít đế vương và quan lại quý tộc thời xưa đều vì thế mà đoản mệnh.
Cho nên đến thời Tùy Đường, nhận thấy thứ này tà môn, nội đan thuật bắt đầu dần hình thành. Hệ thống cảnh giới tu hành trong tiểu thuyết Tiên hiệp phần lớn đều bắt nguồn từ nội đan thuật.
Nội đan thuật của Đạo giáo cho rằng, khi con người sinh ra, trong cơ thể chứa "Tiên thiên nhất khí". Tiên thiên nhất khí được Đạo giáo coi là căn bản của vạn vật thế gian, một khí sinh âm dương, hóa sinh ra vạn vật. Những từ ngữ liên quan đến Đạo giáo có chữ "khí" thường nên viết là "炁", ví dụ như "khí công", nhưng sau này đều bị giản lược.
"Nhất khí hóa Tam Thanh" cũng chính là chữ "炁" này.
Tu hành nội đan thuật chính là xoay quanh điểm "炁" mà ta có được lúc chào đời.
Khi mới sinh, trong cơ thể có Tiên thiên nhất khí, cũng gọi là nguyên khí, nhưng theo năm tháng trưởng thành, con người sinh ra nhiều thói quen xấu khiến nguyên khí dần hao tán.
Vì thế muốn tu hành, bước đầu tiên là "bổ lậu", tức là bù đắp những chỗ rò rỉ của thân thể. Những tình tiết quen thuộc như "tiết nguyên dương" về cơ bản cũng chỉ điều này. Ngoài ra, những nỗi lo âu, phiền não và tạp niệm hậu thiên cũng làm hao tán nguyên khí. Nội đan thuật Đạo giáo cho rằng, con người về già dần suy yếu, sinh lão bệnh tử, bản chất là vì nguyên khí tiên thiên đã cạn kiệt.
Vậy muốn trường sinh bất tử, phải bảo tồn được nguyên khí tiên thiên. Đây là một trong những tư tưởng cốt lõi của nội đan thuật.
Vì vậy, phương pháp bổ lậu bước đầu tiên chính là "Trúc Cơ". Thông qua các pháp môn như điều tức, thổ nạp để dần điều dưỡng thân thể, đạt đến trạng thái khỏe mạnh hoàn mỹ, bù đắp mọi lỗ hổng, đảm bảo điểm nguyên khí quý giá kia không còn thất thoát, tạo nền tảng vững chắc cho tu hành.
Bước thứ hai chính là "Luyện Khí". Khí này chính là nguyên khí vừa bảo tồn được ở bước trước, hay còn gọi là "Tiên thiên nhất khí".
Các bạn thường đọc tiểu thuyết Tiên hiệp sẽ thấy những từ ngữ như "Luyện tinh hóa khí", "Luyện khí hóa thần", "Luyện thần hóa hư", đây chính là ba giai đoạn của Luyện khí.
Giải thích một cách bình dân, có thể coi tinh khí chủ yếu tàng trữ ở thận, gọi là "tinh mãn tắc dật". Sau khi Trúc Cơ, tinh khí không còn tiết ra ngoài nhưng vẫn tiếp tục sinh ra, đầy rồi thì tràn ra, chính là hiện tượng mà các bạn hiểu hiện nay.
Lúc này, dùng phương pháp Luyện khí để luyện hóa những thứ tràn ra này, khiến chúng tồn tại trong cơ thể, bước này là Luyện tinh hóa khí.
Nguyên khí luyện hóa xong, lại đem khí luyện vào nguyên thần để tăng cường nguyên thần, bước này là Luyện khí hóa thần.
Nguyên thần luyện xong, tiếp tục luyện hóa để nó quay về trạng thái tiên thiên, đây chính là Luyện thần hóa hư trong tiểu thuyết mạng.
Bước tiếp theo, Luyện hư hợp đạo, đó gần như là cảnh giới thần tiên với "Tam hoa tụ đỉnh", phi thăng thành tiên.
Xuất âm thần, xuất dương thần cũng đều là những biểu hiện và thần thông trong quá trình này.
Vì vậy, các giai đoạn tu hành của nội đan thuật Đạo giáo đại khái chia thành những phần như vậy, bước đầu là Trúc Cơ, bước thứ hai là Luyện khí. Tuy nhiên, mỗi phái mỗi khác, cách mô tả và cảnh giới cũng khác nhau. Tôi không nắm rõ toàn diện, một số cách diễn đạt có thể còn sai sót, các bạn có hứng thú có thể tự mình tìm hiểu, đây cũng là một phần của văn hóa cổ đại Trung Quốc.
Lần đầu thấy những điều này tôi hơi ngạc nhiên, sau này thấy thường xuyên thì càng ngạc nhiên hơn, cảm thấy rất khó tin. Thiết lập và hệ thống trong tiểu thuyết Tiên hiệp đều do tác giả cân nhắc dựa trên tổng thể tác phẩm, không có một quy chuẩn bắt buộc nào.
Nhưng liên quan đến kiến thức văn hóa truyền thống như Trúc Cơ, Luyện khí, tôi vẫn muốn giải thích, bởi vì nhận thức của nhiều bạn hiện nay quả thực đến từ tiểu thuyết mạng.
Cũng là để biện minh cho bản thân – Trúc Cơ đứng trước Luyện khí không phải do tôi tự bịa ra, nó vốn dĩ có thứ tự như vậy. Còn về các cảnh giới sau đó như "Kết Đan", "Dương Thần", cũng như hai cảnh giới khác của Lục bộ Huyền giáo sau Luyện khí, đó là tôi tự sáng tạo. Tôi rút ra những điểm mấu chốt từ mô tả của các giai đoạn sau Luyện khí, kết hợp với nhu cầu của cốt truyện mà tạo ra thêm.