Morris Philipson nói Tolstoi đã hoàn thành hai tác phẩm tuyệt vời nhất chưa từng có: Chiến Tranh Và Hòa Bình và cuốn tiểu thuyết bất hủ thứ hai Anna Karenina.

“Những cuốn này hình như không có vẻ là những tác phẩm nghệ thuật, ta có cảm tưởng đó chính là cuộc đời.

Có lẽ lý do đơn giản nhất của nó là đặc tính trước hết của nghệ thuật hiện thực là thể hiện được những cái gì tiềm ẩn mà người ta không nói lên được. "

(These novels do not seem to be works of art; they give the appearance of being life itself.

Perhaps the simplest reason for this is that the primary characteristic of the realist's art is to make explict what is implicit but inarticulate in all men” - The Count who wished he were a peasant -Trang 69, 70).

Các nhà nghiên cứu điển hình là giáo sư Dmitry Svyatopolk Mirsky trong cuốn Lịch Sử Văn Học Nga đề cao giá trị hiện thực trong hai cuốn tiểu thuyết lớn kể trên của Tolstoi. Người ta cho rằng tác giả đã thể hiện được cuộc sống của dân Nga một cách chân thực như Moirris Philippson đã nói.

Mặc dù Tolstoi thừa hưởng điền sản của gia tộc và quản lý trang trại nơi thôn quê nhưng thế giới quí tộc nơi kinh thành Petersburg, Mạc Tư Khoa trong tác phẩm của ông đã được diễn tả thực đến độ người ta tưởng như nó chính là cuộc đời. Trong Anna Karenine, Tolstoy bỏ nhiều thời gian nghiên cứu công phu luật gia đình, thủ tục li dị, sinh hoạt giới thượng lưu... để dựng lên cả một thế giới quyền quí giả dối của xã hội phong kiến Nga Hoàng. Sau này trong Phục Sinh, cuốn tiểu thuyết lớn sau cùng, ông nghiên cứu kỹ luật lệ tòa án, đi thăm các nhà tù, đường đi Tây Bá Lợi Á để dựng lên cả một thế giới sống động như trong phim ảnh, Tolstoi cũng là nhà dàn cảnh điêu luyện.

Từ cái chết thảm thương của một người đàn bà thất vọng vì tình tự vẫn tại nhà ga xe lửa, Tolstoi đã dựng lên cả một bi kịch sống động, tạo ra nhiều nhân vật để hoàn thành cả một xã hội quí tộc phong kiến thời Nga Hoàng, người ta tưởng như cả một xã hội xa xưa đã được làm sống lại. Các nhân vật của tác phẩm từ các vai chính Anna, Karenine, Vronsky, Kitty, Levin.. đến các vai phụ Dolly, Stepan đã họp nhau thành vở kịch lớn, một xã hội thượng lưu. Vai chính vai phụ đều có cá tính riêng: Một Karenine cao thượng, quảng đại nhưng giả dối chỉ biết bề ngoài, một Kitty đạo đức vị tha, một Anna lãng mạn tất cả cho tình yêu, một Vronsky hy sinh sự nghiệp cho tình yêu, một Levin triết gia đi tìm hạnh phúc...

Tolstoi lấy tên nhân vật thực Anna đặt cho tác phẩm để xây dựng cuộc đời nhân vật nữ, một bà mệnh phu nhân tuyệt sắc có những nét độc đáo khác thường. Nói về nghệ thuật diễn tả nội tâm thời cổ điển các nhà nghiên cứu không ngớt lời ca ngợi Tolstoi và Dostoevsky, mỗi tác giả có một nghệ thuật riêng, Tolstoi diễn tả nội tâm những người bình thường của xã hội trong khi Dostoevsky hướng về những nhân vật bệnh hoạn khác thường. Với Anna Karenine nghệ thuật tả tâm lý của Tolstoi đạt tới đỉnh cao ở cả hai nhân vật mang tên tác phẩm nhất là độc thoại của Karenina về nhà sau buổi tiệc trà tại nhà Betsy, thấy vợ mình ngồi cạnh Vronsky tâm tình thân mật khiến ông bực bội trong lòng. Tác giả ví như Karenina đang đi trên cầu, cái cầu có vết nứt, vết ấy chính là cuộc đời.

Các nhà phê bình cho nghệ thuật độc thoại của Tolstoi đã đạt tới đỉnh cao như ở đây Karenina băn khoăn lo lắng nghĩ đi nghĩ lại, có khi cho ghen là điều xấu hổ, tự hạ giá mình, có khi thấy mình phải có bổn phận hướng dẫn, cảnh giác nàng.

Levin được bạn Stepan đưa đến thăm em gái Anna, chàng thấy chân dung nàng tuyệt đẹp, rồi thấy chính Anna bằng xương thịt, nàng đẹp tuyệt trần hơn người trong tranh vẽ. Trước đây chàng nghĩ không tốt về nàng nay thấy tội nghiệp cho nàng, người đàn bà thông minh, thẳng tính, chàng nghĩ đến nội tâm nàng hàng giờ. Anna biết Levin say đắm sắc đẹp của mình và đã mê hoặc chàng rồi tự mãn. Tác phẩm thể hiện nhiều cuộc độc thoại của Karenine, Levin, Kitty... nhưng với Anmna thì thật là tuyệt diệu, nhân vật Anna quá độc đáo xứng đáng đặt tên cho tác phẩm.

Mấy chục trang giấy cuối Phần Bảy, đã diễn tả một cách tuyệt vời bị kịch cuộc đời nàng Anna từ khi ghen bóng gió nghi ngờ đến hận thù, trả thù tình yêu phai nhạt của chàng. Nàng nghĩ đến cách trả thù bằng cái chết của mình, đến sự khủng hoảng tinh thần, tâm trí nàng rối bời và cái chết. Sự diễn tả của Tolstoi đã đạt tới đỉnh cao nghệ thuật.

Đoạn chót, cơn khủng hoảng tinh thần rối bời của Anna đã được diễn tả từng chi tiết cho thấy lý do nàng gieo mình trên đường sắt. Anna nghi ngờ Vronsky đang gặp mẹ chàng và công nương Sorokina, chắc chàng đã yêu người đàn bà nào khác. Vronsky đi công chuyện trở về, họ cãi nhau, chàng ta nói anh chịu hết nổi em, Anna đe dọa: Anh sẽ phải hối hận. Vronsky bỏ đi gặp mẹ, nàng nghĩ thế là hết, bỗng ngọn nến tắt, nàng sợ hãi nhớ tới cơn ác mộng rồi chạy đi tìm gia nhân hỏi Bá tước đâu rồi sai nó đem thư cho chàng nói: “Em nhầm rồi, anh về ngay, em giải thích sau, em sợ quá.”

Anna chờ mười phút, hai mươi phút không thấy chàng về, tâm trạng nàng rối bời như tơ vò, Anna sốt ruột nhìn đồng hồ, nàng sai gia nhân đem thư tới cho chàng tại nhà bà mẹ rồi đem thư trả lời về. Thay quần áo định đến gặp chị dâu Dolly, nàng khóc rồi cuống lên hỏi người tớ gái ta biết làm sao bây giờ? Cô hầu bảo thưa bà sao bà cuống lên vậy, xin bà đi chơi cho khuây khoả. Anna đến thăm Dolly có gặp Kitty, cô không có cảm tình với Anna. Nàng lên xe đi trong lòng nghĩ tới cái chết, hai chị em Dolly Kitty tiếp đón Anna, khi nàng ra về, họ khen nàng vẫn đẹp nhưng nói tội nghiệp cho nàng.

Anna ghen lồng lộn nghĩ chàng đang cùng công nương Sorokina trò truyện như đùa cợt trên sự đau khổ của nàng. Anna nghĩ tới cái chết, nàng quyết trừng phạt Wronsky để lấy lại tình yêu trong tim chàng. Anna rối bời nghĩ chàng đã chán chường không còn thiết tới mình, nàng nghĩ tới đứa con trai, đã bỏ cả con theo chàng, đã đánh đổi nó với tình yêu một người khác nay nó đã tàn. Anna lên xe ngựa tới nhà ga, rồi đi xe lửa tới trạm Obiralovka, nàng nhận được thư Vronsky do người đánh xe trao lại, chàng nói sẽ về lúc mười giờ, Anna căm giận, đi lại trên sân ga rồi quyết định nhảy vào đầu xe lửa đang chạy tới để trừng phạt người yêu. Bi kịch cuộc đời Amna kết thúc thật hãi hùng ghê rợn.

Nhiều người đánh giá cao lối kết luận chuyển sang bi kịch của Tolstoy khi ông không chiều ý độc giả bằng kết thúc happy- ending mà nhiều người ưa thích. Ở đây Karenina, Anna, Vronsky chỉ hòa thuận với nhau trong giờ phút ngăn ngủi rồi chàng và nàng lại cùng nhau bỏ đi ngoại quốc.

Trong truyện Phục Sinh, Tolstoi không để Nekhlioudov, Maslova bên nhau mãi mãi nhưng anh chị chia tay tại bờ sông khi nàng theo đoàn tù đi Tây Bá Lợi Á.

Ernest J. Simmons trong cuốn Giới Thiệu Tác Phẩm Của Tolstoi trang 91 nói:

“Trong giờ phút nguy kịch, quan trọng ấy người chồng trọng hình thức và người yêu của nàng hòa thuận với nhau, sự tha thứ của Karenina mang vẻ dứt khoát và lương tâm của Vronsky như vô cùng xúc động về tội lỗi mình đã làm. Ở chỗ này nhiều tiểu thuyết gia khác có thể đã có kết thúc êm đẹp để chiều độc giả. Dostoevsky cho đây là một cảnh tuyệt nhất của tác phẩm như tội lỗi được tô điểm màu sắc tinh thần và kẻ tử thù đã trở thành anh em với nhau trước hình ảnh cái chết”

(By her bedside at this solemn and crucial time her sour, formal husband and her lover are reconcied. Karenin's forgiveness has an dir of finality and the Vronsky's conscience seems deeply moved by the realiation of the sin he has committed. At thịs point another novelist might have made a concession to the public's fondness for a happy ending. Dostoevsky thought it the greatest scene in the work, one in which guilt is spiritualized and mortal enemies are transformed into brothers before the spectre of death. Intoduction To Tolstoy's Writings)

Nghệ thuật hướng nội và độc thoại ở Anna thật tuyệt vời, có thể là lý do khiến tác phẩm đã được phổ biến sâu rộng trên thế giới và còn được ca ngợi cho đến ngày nay.