Chủ nhật thứ tư trong tháng, mọi người đến ăn trưa. Ba mươi nhăm đĩa, sáu mươi tư bộ đồ ăn, hai mươi mốt cốc, cộng với những âu, xoong, chảo, máy rửa bát vẫn hỏng. Món phô-mai chiên phồng thất bại, đùi cừu quá lửa còn khoai tây dính chảo cậy lên nát nhừ. Tôi mất thời gian chạy qua chạy lại xuống bếp đến phát ngượng. Sau cùng, khi tôi mang lên món tráng miệng mẹ làm, mọi người trầm trồ tán thưởng món bánh sôcôla mứt quả tuyệt vời và họ liên tưởng đến những đặc sản nhà hàng họ biết, thứ gì cũng thơm ngon, hảo hạng. Chỉ riêng chồng tôi không nói gì. Anh cũng không ăn. Không ai đến gặp anh ở rạp hôm thứ sáu, và anh giận dỗi tôi mà không biết rằng sự giận dỗi ấy chính đáng đến nhường nào.
Tôi cũng không ổn chút nào. Tôi thấy cô đơn, tôi thấy anh thật bất hạnh và tôi tự nhủ: tích sự gì kia chứ… Hôm thứ sáu, để chuồn đi anh bịa ra một buổi khám xương và nửa tiếng sau anh quay lại và nói nhầm ngày. Anh nói thế để lại có cớ cho lần hẹn sau. Điều làm tôi đau nhất: thói ti tiện, không còn đủ cố gắng tìm ra một câu xin lỗi. Tôi nhìn anh soi gương, hãnh diện pha chút âu lo, bối rối: tại sao cô ấy chọn mình? Liệu mình có cơ hội nào làm cho cô ấy thỏa mãn, giữa ánh sáng ban ngày, ngay chính trong thực tại rất dở hơi, giữa ki-ốt của mình không? Tôi đoán anh đang vất vả hình dung cuộc sống của cô gái bên ngoài rạp chiếu phim, và tôi cảm động dù trong lòng không muốn thế. Tôi là một người nhập cư bất hợp pháp hay sao? Hay vợ một nhà ngoại giao đến xem Liên hoan phim châu Á cho đỡ nhớ nhà… “Mày không còn là mày nữa”, mẹ tôi bảo tôi sau món thứ hai nấu hỏng.
Khi tôi trở vào bếp sau khi thu dọn, bà đang chơi bài với Henriette, mẹ Gisèle, còn mẹ chồng tôi lúc ấy đang khoác thêm áo măng-tô.
- Roger đưa chúng tôi đi xem phim.
Toàn thân rôi run bắn. Anh không có quyền lôi cả gia đình anh vào chuyện này. Gượng cười, tôi hỏi với vẻ tự nhiên nhất có thể:
- Mọi người định xem phim gì ạ?
- Phim anh xem hôm thứ năm. Anh chắc chắn mọi người cũng sẽ thích.
- Tôi sẽ đi cùng, Gisèle quyết định.
- Sao con không đi cùng chúng ta? Mẹ chồng tôi ngạc nhiên.
- Con không thích phim ạ.
- Mỗi người một sở thích, chồng tôi kết luận trong lúc khoác thêm áo vét.
Mẹ tôi đập lại rằng ngày trước tôi thích xem phim. Gisèle giải thích với chúng tôi chuyện đó hoàn toàn bình thường: người ta luôn thiêu trụi những gì mình đã tôn thờ.
- Cháu có thể như vậy, mẹ tôi đáp. Còn ta thì không bao giờ thay đổi ý kiến. Ta không phải loại thay đổi như chong chóng.
Chồng tôi nhún vai đi ra. Mẹ chồng tôi hỏi thêm tôi không đi cùng sao, nhưng chồng tôi đã kéo bà ra đến hành lang bằng một động tác vừa dịu dàng vừa kiên quyết, theo kiểu: cứ kệ mọi người sống theo sở thích của mình. Chính Gisèle là người đóng sập cửa lại.
- Mày phải cố mà đi xem phim khi chồng rủ chứ, mẹ tôi bảo.
- Không phải anh ấy rủ mà là mẹ anh ấy.
- Đã thế thì lại càng phải cố mà đi chứ: nếu một ngày kia nó đệ đơn ly dị mày sẽ biết vì sao ngay. Mà thôi, muốn sao cứ làm vậy. Chơi bài cùng bọn ta không? Henriette sẽ vui lắm đấy.
Henriette hơi bĩu môi vẻ dễ ưa, để tôi không cảm thấy bị ép buộc. Hoàn toàn đối lập với mẹ tôi: mờ nhạt, kín đáo, bất hạnh trong im lặng. Và cũng hoàn toàn trái ngược với cô con gái: Gisèle đối xử với bà vừa say mê độc chiếm vừa tàn nhẫn bất công, bà vẫn đáp lại cách cư xử ấy với vẻ dịu dàng bình thản. Tôi cười bảo:
- Cảm ơn nhưng cháu phải rửa bát đây.
Mẹ tôi ngước mắt lên trời bảo tôi chuyện gì cũng thoái thác được.
- Đấy không phải lấy cớ thoái thác mà vì máy rửa chén bị hỏng.
- Khi nào máy mới hoạt đồng bình thường?
- Lúc ngoài con ra không có ai ở đây nữa.
Rồi tôi xuống bếp.
Bà bắt đầu than phiền với Henriette về tính hung hăng của tôi, về vẻ ngoài hơi cẩu thả, bà thấy tôi thật kỳ cục, và thời gian gần đây bà tự hỏi liệu tôi có đúng là con gái bà không. Bà đọc báo thấy trong nhà hộ sinh đôi khi cũng xảy ra chuyện nhầm con.
- Với lại từ đầu tiên con bé nói lúc được mười ba tháng là “ba”. Nó nói với một gã đến sửa tivi. Tôi không bao giờ quyên chuyện đó: tôi choáng nặng…
- “Ba” dễ nói hơn “má”, Henriette đáp một cách tử tế.
- Nhưng con bé làm gì có ai để gọi như thế! Chỉ để phản thùng tôi, hạ thấp tôi trước mặt một gã sửa tivi thôi!
Tôi, người luôn bình tĩnh trước mặt mẹ tôi, vừa lao ra khỏi bếp vừa gào lên rằng bát đĩa để sau rửa cũng được rằng tôi sẽ ra ngoài cho thoáng. Trước khi đi tôi cầm theo túi nhựa đựng tóc giả, nước hoa và bộ váy áo đi xem phim. Và ngay đó, ở phòng ngoài, tất cả bỗng nhiên quay cuồng. Tôi vịn vào máng sưởi, nhắm mắt lại. Tôi nghe thấy mẹ tôi giải thích khó nhọc biết bao khi sinh ra một đứa con gái. Chứ không phải một thằng con trai. Lũ con trai luôn rúc váy mẹ. Lúc nào cũng là bé ngoan của mẹ. Henriette có chen vào một câu, chỉ để nói mẹ biết là bà hiểu vì bà cũng có một đứa con gái nhưng mẹ tôi cắt ngang giọng dứt khoát:
- Vâng, nhưng tôi nuôi nó có một thân một mình.
Yên lặng bao trùm như thể người ta vừa treo cổ ai đó. Tôi lại mở mắt ra. Mẹ tôi tráo bài.
- Thế chồng chị, ông ấy sao mà chết?
- Ông ấy đã mất đâu, Henriette phản kháng rụt rè. Ông đang trong nhà thương điên.
- Chị chắc chứ?
- Vâng, Henriette thở dài.
- Con bé nhà tôi lại thế rồi: thi thoảng nó nói rõ bé rồi đến là nhanh, tôi nghe câu được câu mất, bây giờ lại ra thế này. Nó sẽ xin lỗi chị.
Henriette nói tình hình của chồng bà như vậy thì sự nhầm lẫn ấy không có gì nghiêm trọng. Rồi bà chậm rãi và lớn tiếng giải thích với mẹ tôi rằng bà đã cố gắng hết sức giữ ông ở nhà cho đến ngày ông chộp được một con dao Thụy Sĩ và toan băm nhỏ bà ra vì nhầm bà với gà nuôi trong trại gà. Người bà lại thấp bé. Đầu tiên các bác sĩ chuẩn đoán chứng mất trí nhớ tạm thời, có thể do gặp khủng hoảng trong cuộc sống hôn nhân nhưng dần dần họ nghiêng về phía chứng tâm thần phân lập.
- Ôi dào! Cứ tin theo bác sĩ thì ai cũng phải bắt nhốt hết - mẹ tôi bắt bệnh. Tôi mà muốn giết người thì chẳng cần nhầm lẫn người với gà làm gì. Đến lượt chị đánh kìa.
Những câu chữ quay cuồng quanh tôi và tôi thấy trong ngực tưng tức như có cái gì chẹn ngang. Tâm thần phân liệt, khủng hoảng hôn nhân, dao Thụy Sĩ…
- Thế mà ông ấy là người rất bình tĩnh, Henriette nhấn mạnh.
Tôi cũng bình tĩnh. Tôi cũng không nói gì cả. Hồi bé, mỗi lần tôi thử đem chuyện của tôi ra tâm sự với mẹ bà đều đáp: “Hôm nay đã đủ thứ chuyện đau đầu rồi”. Chuyện đau đầu ở đây là Quỹ khám chữa bệnh cho người nghèo. Bà nghe kêu ca phàn nàn và thuyết phục những kẻ hay phàn nàn trong suốt giờ mở cửa rồi: ở nhà bà muốn được yên tĩnh. Chính vì thế mà tôi vào học nội trú. Tôi tự nhủ khi bà nghỉ hưu chuyện sẽ ổn thỏa nhưng bà vẫn vậy, chỉ thiếu mỗi cái quầy.
- Nói thế đủ rồi, ta chơi nào!
Henriette mở cái hộp nhỏ bà mang tới đang đặt trên bàn, nuốt một viên.
- Hy vọng không phải kẹo bạc hà vì nếu chị dùng liệu pháp vi lượng đồng căn thì chẳng tác dụng gì đâu.
- Không phải, thuốc trợ tim của tôi.
- Thế thì khá hơn, mẹ tôi bảo. Đến lượt chị lấy một lá.
Bà nói tiếp khi thấy tôi trên bậc cửa:
- Mẹ tưởng mày đi rồi. Sao chưa đi đi mà hít với chả thở không khí!
Bà chưa bao giờ nghe tôi nói. Chồng tôi không để ý đến tôi nữa. Nói cho cùng, chỉ những lúc tôi trở thành người kia tôi mới thôi không còn cảm giác cô đơn nữa. Người không có quá khứ, không ràng buộc, không nghĩa vụ. Người không biết đến thất vọng hay bất công. Người khiến ai đó phải mơ ước.