Một sáng, anh bạn Olivier gọi cho tôi để cảnh báo rằng có điều gì đó đáng lo ngại đang xảy ra trên trang Facebook của tôi, đúng hơn là trang Facebook do độc giả của tôi lập ra. Tôi không hiểu gì về những điều anh cố giải thích với tôi, câu chuyện về một bức tường mà ai đó đã dành cả đêm để viết lên trên đó những tin khủng khiếp liên quan đến tôi. Một người khẳng định là người trong gia đình tôi đã đăng hàng chục post , buộc tội tôi về những điều khủng khiếp nhất. Bạn tôi sợ rằng một phóng viên sẽ đọc được những tin này và sẽ làm ầm ĩ lên. Tôi có cách nào liên lạc với quản trị viên nhóm không? Có phải nhóm này do nhà xuất bản của tôi lập ra không?

Khi tôi nhận ra anh đang nói gì với mình (đối với tôi, người không ở trên Facebook, câu chuyện bức tường ai cũng thấy này và những tin được một tài khoản ảo đăng lên thật không dễ hiểu), tôi bắt đầu lo lắng. Không, cá nhân tôi không biết những người điều hành nhóm và, theo như tôi biết, nhà xuất bản của tôi không có mối liên hệ nào với họ.

Tôi cảm ơn Olivier vì đã cảnh báo và tôi gác máy. Tôi đang nghĩ về tình huống này thì L. gọi điện cho tôi vì cùng lý do. Cô tiết lộ cho tôi bản chất nội dung của các tin được đăng, tuy nhiên, cô từ chối đọc cho tôi nghe, việc mà cô cho là gây tổn thương và vô bổ. Nó liên quan đến tội ác mà tôi đã gây ra khi viết cuốn tiểu thuyết gần đây của mình, đến cái ác mà tôi đã gây ra nói chung, từ khi còn nhỏ, tôi bị bệnh và tôi đã phá hủy mọi thứ xung quanh mình, tôi có một tính cách khác người, hủy diệt, tôi đã xuyên tạc câu chuyện, làm lẫn lộn ngày tháng, tôi đã viết một cuốn sách khác xa thực tế, tôi đã nói dối bằng việc bỏ sót, bóp méo thực tế, với mục đích duy nhất là che giấu bệnh lý của chính mình. Các tin được đăng liên tục suốt đêm, mâu thuẫn với nhau, trách mắng tôi đã nói quá nhiều, hoặc nói không hết, đã làm dịu hoặc phóng đại thực tế, tóm lại là tất cả mọi thứ và ngược lại. Theo L., nội dung của những tin ấy khiến các thành viên trong nhóm không thể dửng dưng được. Một số cuối cùng đã khuyên tác giả của những dòng tin nên đi điều trị. Dần dà trong đêm, người này đã mất uy tín bởi sự mập mờ và sự cay độc càng lúc càng tăng trong lời lẽ của mình.

Trong ngày hôm ấy, các tin đăng đã biến mất. Hoặc quản trị viên của nhóm đã xóa tất cả, vì cho rằng chúng đi quá xa, hoặc chính tác giả của những tin ấy đã tự làm cho chúng biến mất.

Tối hôm đó, L. bấm chuông nhà tôi. Cô muốn kiểm tra xem tôi có ổn không và nói về những gì vừa xảy ra. Theo cô, tác giả của những dòng tin kia và tác giả của những bức thư nặc danh chỉ là một. Và cần phải đáp trả các cuộc công kích này.

Vì tôi không ngẩng lên, cô ngồi xuống tràng kỷ nhà tôi trong một tư thế cho thấy rõ rằng lần này cô dự định sẽ tiến hành một cuộc thảo luận thực sự về chủ đề này. Vả lại, cô đã nhanh chóng bắt đầu:

– Ai đó trong gia đình cậu khiêu khích cậu từ nhiều tháng nay và cậu không trả lời. Anh ta hoặc cô ta đã viết thư cho cậu nhiều lần và cậu không phản ứng. Vì vậy, anh ta hoặc cô ta chuyển sang bước cao hơn, đó là lấy những người khác làm chứng, bởi vì anh ta hoặc cô ta đang chờ một câu trả lời. Đơn giản vậy thôi.

– Nhưng chẳng có gì để trả lời cả.

– Có chứ. Tất nhiên là có. Hắn chờ cậu phản ứng lại. Hãy viết một cuốn sách. Hãy chứng tỏ với hắn rằng cậu không sợ. Hãy chứng tỏ với hắn rằng cậu tự do, rằng văn học có toàn quyền. Hãy viết về thời thơ ấu của cậu, viết về gia đình cậu, viết về chính cậu, hãy tìm đi. Chỉ viết mới cho phép cậu khám phá ra đó là ai. Cậu đã bắt đầu một việc mà cậu phải hoàn thành.

Nhưng không, tôi không muốn bắt đầu lại. Tôi muốn trở lại với thể loại hư cấu, tôi muốn bảo vệ bản thân mình, tôi muốn tìm lại niềm vui sáng tạo, tôi không muốn mất hai năm để cân nhắc từng từ, từng dấu phẩy, để thức dậy vào giữa đêm, tim đập thình thịch, sau những cơn ác mộng không thể giải mã.

L. nổi nóng, nhưng giờ thì tôi đã biết rõ cô trong cái góc độ dễ xúc cảm hơn này. Tôi cố gắng giải thích cho cô tại sao điều đó không còn có thể nữa:

– Cậu nghe tớ nói này. Nếu đã không viết cuốn sách này, hẳn tớ sẽ không bao giờ viết nữa. Ngay cả giờ đây, tớ vẫn chắc chắn như thế. Đó là một kiểu thử thách mà tớ phải trải qua. Một nghi thức kết nạp. Nhưng viết về bản thân, về gia đình mình, đó là chuốc lấy nguy cơ làm tổn thương mọi người, ngay cả những người mà ta cho là đã chừa ra hoặc đã ngợi ca. Tớ không muốn làm điều đó nữa. Tớ không nói rằng tớ hối tiếc vì đã làm điều đó, tớ nói rằng tớ không đủ sức để lại bắt đầu. Không phải dưới hình thức này. Phải, cậu có lý, tớ nắm giữ một thứ vũ khí mà những người khác, ít nhất là cho đến giờ, không tiếp cận được. Những người khác, bất kể họ là ai, không có quyền trả lời. Cách tốt nhất là họ có thể viết thư nặc danh cho tớ hoặc cố gắng bôi nhọ trên Facebook một bức tường không thuộc về tớ. Còn tớ, nếu tớ viết lại, tớ chắc chắn sẽ có vài nghìn người đọc. Và để lại một dấu ấn không phai mờ trong nhiều năm.

– Vậy thì sao? Cậu thật may mắn khi có trong tay thứ mà ai cũng khát khao. Cậu không thể hành động như thể nó không tồn tại, như thể nó không thuộc về cậu. Đúng, viết là một vũ khí và thế càng tốt. Gia đình cậu đã sinh ra nhà văn là cậu. Họ đã tạo ra con quái vật, tớ xin lỗi, và con quái vật đã tìm ra cách để khiến tiếng gào của nó được lắng nghe. Cậu nghĩ các nhà văn được làm từ cái gì? Hãy nhìn lại chính cậu, hãy nhìn xung quanh cậu! Các cậu là sản phẩm của sự xấu hổ, của nỗi đau, của bí mật, của sự sụp đổ. Các cậu đến từ những vùng đất tối tăm, không tên hoặc các cậu đã đi qua đó. Những người sống sót, đó chính là các cậu, mỗi người theo cách riêng của mình và tất cả các cậu đều như vậy. Điều đó không mang lại cho các cậu tất cả các quyền. Nhưng điều đó cho các cậu quyền viết, hãy tin tớ, ngay cả khi điều đó gây tiếng vang.

Sự kích động của L. bắt đầu làm tôi lo lắng.

Cách đây vài năm, khi tôi chuẩn bị viết một cuốn tiểu thuyết về bạo lực trong các mối quan hệ ở doanh nghiệp – hoặc một cái gì đó xung quanh hoặc từ đó -, tôi đã gặp một bác sĩ tâm thần chuyên về nỗi đau liên quan đến môi trường công sở và những nguy cơ tâm lý xã hội. Hồi đó, tôi đã hình dung ra một cái kết bạo lực cho cuốn tiểu thuyết mà tôi đang viết. Tôi muốn biết liệu kết cục ấy có khả thi hay không, có vẻ thật hay không, theo quan điểm tâm lý: liệu một phụ nữ bị quấy rối, suốt nhiều tuần liền phải hứng chịu sự tấn công âm ỉ hằng ngày, một phụ nữ nạn nhân của hành vi quấy rối tinh thần, có thể thực hiện một hành vi bạo lực, thậm chí giết người hay không? Liệu người phụ nữ này có thể chuyển sang hành động không?

Sau khi mô tả bối cảnh cho vị bác sĩ nghe, tôi đã nói rõ câu hỏi của mình bằng những lời lẽ sau:

– Có thể chấp nhận được chuyện người phụ nữ này có cử chỉ nguy hiểm, dù không cố ý không? Nếu anh nói với tôi rằng không, tôi sẽ thay đổi chiến lược.

Chúng tôi đang ở trong một quán cà phê, vị bác sĩ tâm thần nhìn chằm chằm vào mặt tôi, thích thú:

– Này cô, vụ của cô phức tạp đấy.

Tôi cười. Câu mà tôi đã nói, tôi sẽ thay đổi chiến lược , ám ảnh tôi suốt nhiều ngày. Tôi chuẩn bị viết cuốn sách này với nỗi tức giận nào? Nó là sự kéo dài, là hình thức trá hình của nỗi đau nào?

Tôi cẩn thận không kể giai thoại này cho L.

Cô không cần tôi đồng ý mới tiếp tục.

L. tức giận vì cô nghĩ rằng tôi đang để mình bị đe dọa bởi những lời dọa nạt trái lại lẽ ra phải khích động tôi chiến đấu. L. lớn tiếng phẫn nộ và hô hào tôi nổi loạn.

– Chúng phải hiểu rằng đây mới chỉ là khởi đầu, cậu biết không. Cậu đã xỏ găng tay, cậu đã nhón chân đi, cậu đã im lặng trước một số điều, cậu đã bỏ sang một bên điều bạo lực nhất, đen tối nhất, và đó là những gì chúng trách cậu! Cậu có muốn biết tại sao không? Bởi vì đối với chúng, đó là dấu hiệu của sự yếu đuối. Cậu đã đề phòng, cậu đã muốn vẫn là cô gái tốt bụng không làm đau một con ruồi, cậu đã lấy người đọc làm chứng – cậu, người chưa từng làm thế bao giờ – để nói với họ về những nghi ngờ của cậu và những sự khất lần của cậu, cậu không ngừng nhắc họ về phương tiện cậu dùng, “xin lưu ý thưa quý ông, quý bà, đây là một cuốn tiểu thuyết, một nỗ lực tiếp cận sự thật, nhưng đây chỉ là cách nhìn của tôi về mọi thứ, tôi không khẳng định, tôi không cho phép bản thân mình, và nhất là tôi không muốn chút nào” và những câu khác nữa. Cậu đã quỳ một gối xuống đất, thế đấy. Cậu đã mở hé một khe cửa và chúng đã ùa vào qua đó để dễ tiếp cận cậu hơn. Cậu đã sai lầm, Delphine a, cậu đã cho chúng thấy rằng cậu quan tâm đến chúng cũng như tâm trạng của chúng, và chính là do điểm yếu ấy mà giờ đây chúng tìm cách tiêu diệt cậu.

Tôi không phản đối, tôi không cải chính, tôi tránh bình luận bất cứ điều gì.

Tôi tự hỏi liệu có phải L. đã uống chút ít trước khi đến nhà tôi không. Lời nói của cô thật quá mức, phi lý. Tuy nhiên, dường như tôi vẫn thấy đâu đó điều gì đó đúng, dưới lối thể hiện cường điệu sự nổi loạn của cô. Để trấn an cô, tôi nói rằng tôi sẽ suy nghĩ về chuyện này. Nhưng cô chưa nói xong.

– Phải, viết là vũ khí, Delphine a, một thứ vũ khí hủy diệt hàng loạt khốn kiếp. Viết thậm chí còn mạnh hơn bất cứ thứ gì cậu có thể tưởng tượng. Viết là một vũ khí phòng thủ, một loại súng bắn, một thứ vũ khí báo động, viết là một quả lựu đạn, một tên lửa, một khẩu súng phun lửa, một thứ vũ khí chiến tranh, theo một cách nào đó. Nó có thể tàn phá mọi thứ, nhưng nó cũng có thể xây dựng lại mọi thứ.

– Tớ không muốn kiểu viết ấy.

L. nhìn tôi. Khuôn mặt cô đanh lại ngay lập tức. Giọng cô đột nhiên ngọt ngào một cách khác thường:

– Tớ không chắc là cậu được lựa chọn đâu.

Vâng, lẽ ra tôi nên lo lắng về việc L. cảm thấy liên quan đến những gì đã xảy ra với tôi đến mức ấy.

Vâng, lẽ ra tôi nên cảnh báo chính mình về sự xuất hiện của từ “ chúng ” trong lời cô nói.

Vâng, lẽ ra tôi nên giữ khoảng cách một chút với cô, ít nhất là trong vài ngày, và sau chót thì cũng trở lại làm việc.

Nhưng liệu tôi có lý do thực sự để cảnh báo chính mình hay không? L. là một phụ nữ bằng tuổi tôi đã dành cả đời để viết về cuộc đời người khác. Cô có một cách nhìn cực đoan, triệt để về văn học, nhưng đó là một cách nhìn mà tôi thấy phong phú và tôi cảm thấy sẽ thật thú vị khi tranh luận mà không bị chi phối bởi cảm xúc cá nhân, tức là tranh luận bên ngoài trường hợp cá nhân của tôi.

Vả lại, L. đứng về phía tôi. Và trong một thời điểm như thế này – một thời điểm đầy hoài nghi và nhiều trở ngại -, sự cảm thông của L. là niềm an ủi vô giá.

Vài ngày sau, khi xuống tầng hầm để tìm giấy tờ cũ, giữa lúc đang lục tìm trong một hòm đựng tư liệu, tôi bỗng thấy bản thảo bị lãng quên của mình. Khoảng mười lăm năm trước, khi còn chưa xuất bản cuốn sách nào, tôi đã viết văn bản này. Tôi không còn nhớ chính xác trong hoàn cảnh nào, nhưng tôi đã viết nó. Đó là một thời kỳ khá mơ hồ, nó kháng cự lại hồi ức. Các trang giấy được đóng với nhau bằng gáy xoắn nhựa và bên ngoài trang bìa gác là bìa sách bằng nhựa trong. Nhan đề khiến tôi mỉm cười. Đó là một cái tên hay. Dưới ánh sáng mờ tỏ của hành lang tầng hầm, tôi lật từng trang bản thảo. Dần trở lại với tôi ký ức về cuộc trò chuyện với một bà tổng biên tập từng khuyến khích tôi tiếp tục nỗ lực nhưng lại cho rằng dự án này khó mà hoàn thành được. Tôi đã chẳng khó khăn gì khi từ bỏ nó, và xếp văn bản này sang một bên, cho rằng nó quá tham vọng đối với mình.

Tôi đã lục lọi trong hòm, tìm kiếm các bản in khác, nhưng khi xem kỹ, tôi thấy mình chỉ giữ lại được bản này.

Tôi dành cả buổi chiều đọc lại bản thảo, nằm dài trên giường. Tôi không nhận bất kỳ cuộc gọi điện thoại nào, tôi đọc không ngừng. Tôi không cảm thấy cần phải đi bốn lần quanh khu nhà với những cái cớ khác nhau, hay đánh toàn bộ giày trong tủ. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, tôi tập trung. Sau khi đọc xong, tôi thấy dường như ở một góc tối và khuất nẻo nơi não bộ mình, một biển báo “lối thoát khẩn cấp” vừa mới sáng lên.

Sau đó, tôi tìm bản sao lưu của tệp văn bản Word tương ứng. Tôi không tìm thấy gì cả. Khoảng thời gian đó, tôi đã hai lần đổi máy tính và mất hầu hết dữ liệu vào một tối dông bão.

Đến cuối ngày, tôi gọi cho biên tập viên của mình để báo tin: tôi sẽ tiếp tục viết một cuốn tiểu thuyết dang dở mà tôi vừa tìm lại được bản sao duy nhất còn sót lại sau những lần chuyển nhà. Có một khối công việc khổng lồ phải làm, cần phải viết lại tất cả, nhưng lần đầu tiên sau một thời gian dài, tôi lại thấy muốn làm điều đó. Biên tập viên của tôi hỏi tôi có chắc chắn về bản thân mình không. Có thực sự là một ý hay khi đào xới một văn bản cũ không, tôi có nguy cơ muốn mặc lại một bộ quần áo mà kiểu cắt may không còn hợp với tôi nữa, hay xỏ vào đôi giày đã trở nên quá nhỏ không?

Có chứ, tôi tự tin: tôi đã có trong tay một nguồn nguyên liệu dồi dào, thô nhưng quý, mà tôi hẳn sẽ biết cách nhào nặn.

Tôi nhớ đã nói chuyện với cô ấy về bản thảo, về những gì nó có thể trở thành, giờ đây tôi đã có độ lùi cần thiết để nhận ra mình thật ngây thơ khi làm như thế. Biên tập viên của tôi hài lòng khi nghe tôi nói, đó là một tin vui, cô ấy rất nóng lòng muốn đọc một cái gì đó.

Sau khi gác máy, tôi nghĩ đến việc đi xuống cửa hàng photocopy ở dưới chân tòa nhà sao lại bản thảo và gửi ngay cho cô ấy, nhưng tôi lập tức thay đổi ý định. Tôi muốn biên tập viên của mình khám phá phiên bản mới hơn.

Tôi vừa kết thúc cuộc trò chuyện này thì điện thoại đổ chuông. Theo phản xạ, tôi nhìn ra cửa sổ theo hướng tòa nhà đối diện. (Vài ngày trước, tôi đã nhận ra phản xạ kỳ lạ mà tôi không biết xuất hiện từ khi nào này: khi tôi về nhà, khi tôi bật đèn, chỉ một tiếng động bất thường dù là nhỏ nhất cũng khiến ánh mắt tôi hướng về phía lồng cầu thang của tòa nhà đối diện, để chắc chắn rằng không có ai đang theo dõi mình.)

Tôi thấy tên của L. xuất hiện trên màn hình điện thoại, tôi nhận cuộc gọi. Như thường lệ, L. hỏi tôi đã trải qua một ngày như thế nào, tôi đã làm gì, tôi có đi ra ngoài không. Tôi có lại quanh quẩn ở siêu thị Monoprix không? Chỉ cần vài phút trao đổi vô thưởng vô phạt là L. nhận ra sự thay đổi trong tâm trạng của tôi.

– Cậu có gì mới đúng không? Cậu bắt đầu lại một việc gì đó phải không?

Tôi bắt đầu lảng tránh. Vẫn còn quá sớm để nói về chuyện đó. Tôi đã cố gắng đánh lạc hướng, đưa cuộc trò chuyện sang các lĩnh vực khác, nhưng L. không phải là kiểu người dễ lừa.

– Nói cho tớ đi nào, Delphine. Có điều gì đó đang xảy ra, tớ cảm thấy qua giọng nói của cậu.

Tôi sửng sốt. Tôi chưa bao giờ gặp một người có trực giác về người khác như thế, một kiểu giác quan thứ sáu. Chính xác. Chuẩn. Đúng.

L. có lý. Một điều gì đó lờ mờ, vô cùng nhỏ bé, đã xảy ra.

Tôi đã tìm thấy bản thảo. Tôi lại thấy trong mình khả năng viết. Tôi đã lấy lại hy vọng.

L. dịu dàng dẫn dắt tôi đến chỗ nói về điều đó. Cô nóng lòng muốn biết thêm.

Tôi ngồi xuống, tôi muốn cân nhắc lời nói của mình. Không làm cô thất vọng. Không làm cô bất ngờ. Tôi muốn dành thời gian để giải thích với cô và đột nhiên tôi cảm thấy mình như một con bé đang chuẩn bị thông báo với bố mẹ rằng nó rời khỏi con đường mà họ đã vạch ra cho nó.

Với từ ngữ được chọn lọc, tôi giải thích với L. rằng tôi đã tìm thấy một văn bản, một cuốn tiểu thuyết và rằng tôi đã đọc lại nó. Tôi thấy nó có vẻ thú vị. Có rất nhiều việc phải làm, nhưng đó có thể là một điểm khởi đầu tốt. Tôi muốn quay lại với nó.

Vâng, văn bản này là một câu chuyện hư cấu. Vâng, một câu chuyện hư cấu “thuần túy”.

Ở đầu dây bên kia, L. im lặng hồi lâu. Rồi sau đó cô nói với tôi:

– Nếu cậu chắc chắn về bản thân đến vậy thì rất tốt. Hẳn là cậu đúng. Dù sao cậu cũng là người biết điều đó.

Chỉ sau khi cúp máy, tôi mới nhận thấy điều này: giọng cô đã thay đổi. Một sự chuyển giọng tuyệt vọng đã khiến cho câu nói này gần như không nghe thấy được, điều này, không những chẳng trấn an tôi, lại nhắc tôi rằng tôi đã thất bại đến mức nào. Không, tôi không biết, tôi không biết gì cả.