Ngày hôm sau bữa ăn tối ấy, tôi không có tin tức gì của L.
Trong vài ngày, L. đã biến khỏi cuộc đời tôi, do đó tạo ra một kiểu gián đoạn, trống vắng mà tôi chưa được chuẩn bị trước.
Tôi nhớ L. Tôi tin mình đã nghĩ rằng cô đang trừng phạt tôi, cho dù điều này thật vô lý. Tôi đã thử nhiều lần gọi điện cho cô, để lại cho cô một hai tin nhắn mà cô không trả lời.
Cuối tuần sau đó, Louise và Paul đi nghỉ cùng bạn bè của mỗi đứa. Paul đi cắm trại ở Bretagne, Louise được mời đi miền Nam. Tối cùng ngày, một người đưa thư đã đem cho tôi một bó hoa tuyệt đẹp kèm theo một lời nhắn của L. mà tôi quên cô đã dùng chính xác những từ gì. Nhìn chung, cô xin lỗi vì đã không kiềm chế được, lấy làm tiếc vì cuộc tranh luận trở nên căng thẳng. Tôi gửi cho cô một tin nhắn để cô an lòng.
Tôi một mình ở Paris và sốt ruột chờ François về, anh đã định sẽ trở lại Pháp hai tuần trước khi lại đi Hoa Kỳ dài ngày. Tôi biết bộ phim tài liệu này quan trọng với anh thế nào, anh đã mơ về nó nhiều thế nào. Chúng tôi đã cùng nhau nói về những khoảng thời gian dài chúng tôi sắp phải xa nhau. Tôi khuyến khích anh đi. François không bao giờ đặt câu hỏi về thời gian mà tôi dành cho việc viết lách, cũng như về cách sống của tôi.
Khi anh trở lại, chúng tôi lập tức lên đường về nông thôn.
Trong những năm trước, khi rất nhiều lời mời được gửi đến anh, trong một chuyển động co rúm theo chiều ngược lại, François đã dần thu mình lại, trên những vùng đất của anh trong một chừng mực nào đó, ở nơi này, nơi mà anh đã chọn làm điểm thả neo trên vách thành nhẵn nhụi và trơn trượt của thế giới.
Ngày tôi gặp François, trong khi chúng tôi uống một ly Margarita, chống khuỷu tay vào quầy bar của một hộp đêm tỉnh lẻ, anh đã nói với tôi về ngôi nhà này, cách Paris không xa, đang được xây dựng. Anh đã giải thích cho tôi biết khả năng được sống ở nơi yên tĩnh, xa cách, đã trở nên quan trọng và sống còn đối với anh như thế nào. Tôi đã không nể nang đáp lời anh rằng, về phần tôi, tôi rất ghét nông thôn. Điều đó không liên quan gì đến thiên nhiên, tôi không có gì chống lại nó, vấn đề ở chỗ khác. Đối với tôi, ý niệm về nông thôn đồng nghĩa với sự cô lập, chứa đựng một khái niệm nguy hiểm cố hữu. Nông thôn gắn liền với nỗi sợ hãi và một ý tưởng nào đó về sự giam cầm.
Tôi không hề nhớ gì về cuộc trò chuyện này, rất lâu sau đó chính François nói với tôi rằng những câu nói của tôi khiến anh bất ổn đến mức nào. Chúng tôi rõ ràng đã bước vào một quá trình quyến rũ và anh chưa bao giờ thấy điều đó, một người tự bắn vào chân mình, như thế, ngay từ đầu, không tôn trọng các quy tắc, không tìm kiếm những sự trùng hợp hay những điểm chung, mà trái lại còn nhấn mạnh sự đối nghịch và không tương thích. Dẫu sao, cuối cùng chúng tôi cũng đã tìm thấy điểm chung khi đề cập đến những bài hát mà cả hai chúng tôi cùng nghe vào thời Hit FM (chúng tôi đã liệt kê một số bài trong đó và văn hóa chung về các bài hát thịnh hành mùa hè ấy khiến chúng tôi thích thú).
Tôi hẳn có thể kể về lần đầu tiên tôi đến Courseilles, gần ba năm sau cuộc trò chuyện đầu tiên kia, và con đường kỳ lạ cuối cùng đã dẫn tôi đến với người đàn ông này (và anh đến với tôi), như tôi đã kể cho L. nghe, theo đề nghị của cô, ít lâu sau cuộc gặp giữa chúng tôi. L. không bao giờ giấu tôi rằng cô thấy sự kết hợp giữa chúng tôi thật lạ lùng, vả lại tôi nghĩ đó là từ cô đã sử dụng (cô không nói “cặp đôi của cậu” hay “cặp đôi mà các cậu tạo thành” hay “tình yêu của các cậu”), theo lời cô đó rõ ràng là một sự lệch pha. Tôi thấy dường như L. luôn có vẻ tò mò trước mối quan hệ giữa chúng tôi, François và tôi, thể hiện một thái độ lưỡng lự nhất định. Cô không phải là người duy nhất. Phải mất một thời gian tôi mới hiểu và dĩ nhiên là thừa nhận rằng vượt qua những định kiến của riêng tôi, chúng tôi có rất nhiều điểm chung. Ban đầu tôi chăm chăm vào việc thống kê những điểm khiến chúng tôi đối ngược nhau, phân biệt người này với người kia, củng cố trong tôi ý nghĩ rằng thế giới của chúng tôi không có giao điểm – hoặc, nếu có thì nó cũng chỉ là ngẫu nhiên và tạm thời. Sau này, khi tôi tiếp cận được với con người anh, khi mà cuối cùng tôi cũng hiểu người đàn ông này là ai, điều gì thúc đẩy anh, năng lượng và khiếm khuyết của anh từ đâu đến, khi tôi đã có thể nhìn thấy phía sau cái mặt nạ, khi thì cởi mở và trang nhã, khi thì kiêu ngạo và xa cách, mà anh thể hiện trước mọi người, tôi đã hiểu tình yêu nào có thể nảy sinh từ cuộc gặp gỡ của chúng tôi và tôi đã hết sợ hãi.
Khi tôi ở Courseilles, cuối cùng L. cũng gọi cho tôi. Tôi hài lòng khi nghe thấy giọng cô. Cô cư xử như thể không hề có bóng tối nào xen vào giữa chúng tôi, cô muốn biết tin tức của tôi, chắc chắn rằng tôi được thực sự nghỉ ngơi, những tháng vừa qua thật đầy cảm xúc, việc tôi dành cho bản thân một chút thời gian, việc tôi tạm nghỉ là chuyện hết sức bình thường, nếu không muốn nói là nên làm. Tôi đã nói chuyện điện thoại khá lâu với cô, tôi nhớ rõ vì hướng gió không thuận nên tôi phải di chuyển ra cuối vườn, ngồi trên một gò đất, tức là tới chỗ duy nhất nơi tín hiệu mạng khá ổn định khi gió Bấc thổi về. Tôi nhớ rằng cuộc gọi này đã khiến tôi cảm động, yên tâm. L. nghĩ về tôi. Một lần nữa, hơn bất cứ ai, L. dường như hiểu được năm vừa kết thúc có ý nghĩa như thế nào đối với tôi, năng lượng mà nó đòi hỏi ở tôi, những mối ngờ vực ngày một khoét sâu, tính hai mặt trong tình cảm của tôi, cảm giác trọn vẹn và cảm giác trống rỗng, âm thầm hòa trộn với nhau. Một lần nữa, tôi thấy dường như chỉ có L. biết tôi đang ở trong trạng thái nào, dù cô đang ở xa. Bởi L. đã nhận ra sự trùng hợp kỳ lạ của hai thời điểm này: cuốn sách mới nhất đã vượt quá tôi, theo cả nghĩa đen và nghĩa bóng, và bây giờ nó nằm ngoài tôi, và các con tôi sắp rời đi.
L. nói với tôi rằng cô sẽ ở Paris suốt mùa hè để hoàn thành một bài viết mà cô phải nộp vào mùa ra sách, một lời chứng về một vụ việc gần đây, cô không thể tiết lộ thêm cho tôi ngay lúc đó nhưng với cô đó là một việc lớn, với không ít thách thức. Không, ở lại Paris một mình không làm cô sợ, cô yêu thành phố đang sống chậm lại và được giao phó cho khách du lịch, cô sẽ ra đi ít lâu sau. Cô hỏi tôi đã lên kế hoạch gì cho tháng Tám, tôi nhớ đã kể cô nghe câu chuyện về nhà-nghỉ nổi tiếng của chúng tôi, được bọn trẻ đặt tên như vậy khi chúng còn nhỏ, danh từ chung này không chỉ nơi chốn mà là thời điểm, cuộc hẹn không thể bỏ qua được làm mới theo dòng năm tháng. Mỗi mùa hè, vẫn với những người bạn tôi gặp khi hai mươi tuổi, chúng tôi thuê chung một ngôi nhà, quả thực rất lớn, trong vòng hai hoặc ba tuần, không bao giờ thuê cùng một nhà hai lần và không bao giờ ở cùng một nơi hai lần. Những mùa hè đầu tiên đi cùng nhau, chúng tôi chưa có con. Giờ đây, chúng bằng tuổi chúng tôi vào cái thời chúng tôi dành cả đêm đi một lượt khắp các quán bar tại một khu nghỉ mát nhỏ nằm bên bờ biển Đại Tây Dương thuộc Tây Ban Nha. Giờ đây, nhà-nghỉ thu nhận từ mười tám đến hai mươi lăm người tùy theo năm, kể cả trẻ con, thành phần của nhóm vẫn luôn quay quanh cùng một hạt nhân, thêm vào đó, theo dòng thời gian, vài nhân vật có liên quan, được cộng đồng chấp nhận.
Có rất ít người bạn mà ta có thể nói rằng họ đã thay đổi cuộc đời ta, với sự chắc chắn kỳ lạ rằng nếu không có họ, hẳn cuộc sống của chúng ta chỉ đơn giản là sẽ không giống thế, với niềm tin sâu kín rằng tác động của mối liên hệ này, ảnh hưởng của nó, không chỉ giới hạn ở một vài bữa ăn tối, dạ hội hay kỳ nghỉ, mà mối liên hệ này đã lan tỏa, tỏa sáng, vượt xa rất nhiều, rằng nó đã tác động đến những lựa chọn quan trọng nhất của chúng ta, rằng nó đã thay đổi sâu sắc cách chúng ta tồn tại và góp phần khẳng định cách sống của chúng ta. Những người bạn ở nhà-nghỉ của tôi là những người như thế: cơ bản. Thật không may cho tôi (nhưng may mắn thay cho họ, dường như thế), họ đã rời Paris cách đây lâu rồi.
Nói đúng ra hầu hết bạn bè của tôi đều đã rời Paris. Bây giờ họ sống ở Nantes, Angers, Valence, Rocbaron, Caen, Evecquemont, Montpellier.
Ngồi trên một gò đất cuối vườn ở Courseilles, trong khi trời bắt đầu lạnh dần (quay vào nhà lấy áo len là mất kết nối mạng và do đó làm gián đoạn cuộc trò chuyện), tôi không biết làm thế nào tôi lại đi đến chỗ nói với L. về làn sóng ra đi đã khiến tôi trở thành mồ côi này, nó diễn ra vài năm trước đó, trước khi tôi cảm thấy có thể kết giao với những người mới. Tôi kể cho L. nghe bằng cách nào bạn bè tôi cứ lần lượt xách con cái và hành lý ra đi, như thể dịch hạch đã chiếm lấy thành phố, và cái cảm giác mất mát, thậm chí là bị bỏ rơi đầy vô lý, mà tôi cảm thấy khi trong vòng chưa đầy năm năm, tất cả họ đều đã rời đi.
L. nói với tôi rằng cô hiểu. Cô biết cảm giác này, chính cô cũng từng nhận thấy. Bạn bè của cô không tỏa đi các tỉnh, đơn giản là họ ra đi, sau cái chết của chồng cô. Cô hứa với tôi rằng sẽ có ngày cô kể tôi nghe. Cô chúc tôi một kỳ nghỉ vui vẻ, cô sẽ nghĩ về tôi.
Vào tháng Tám, François bay đi Wyoming còn tôi đi tàu cùng Louise và Paul về nhà-nghỉ .
Lần đầu tiên sau một thời gian dài, tôi có cảm tưởng rằng mọi thứ đang trở lại hình dạng và kích cỡ bình thường của chúng, như thể tất cả những điều ấy – cuốn tiểu thuyết xuất bản vài tháng trước đó, sự cộng hưởng sóng của nó – sự nối tiếp của các vòng tròn đồng tâm lan truyền trong một phạm vi không thể đo lường và đã làm thay đổi sâu sắc mối quan hệ của tôi với một số người trong gia đình – như thể tất cả những điều ấy chưa bao giờ tồn tại.
Ở đó, giữa những người có cách nhìn không hề thay đổi, không hề vẩn đục, không bị bất kỳ tấm màn nào che phủ, những người ở cách xa sự xáo động hão huyền kia nhưng lại ở rất gần tôi này, tôi thấy dường như cơ thể mình được thả lỏng.
Chúng tôi đã cười đùa, ngủ nghê, uống rượu, nhảy múa, chúng tôi đã trò chuyện và đi bộ hàng giờ. Tôi tự nhủ rằng một ngày nào đó sẽ viết về họ, chính họ, những người bạn sống rải rác đó đây của tôi, những người bạn thời niên thiếu và những người bạn của tuổi trưởng thành, và viết về hai mươi lăm năm hay bốn mươi năm đã chứng kiến chúng tôi trưởng thành, trở thành cha mẹ, thay đổi cuộc sống, nghề nghiệp, nhà cửa, đôi khi là cả tình yêu.
Trong thời gian này, tôi không nhận được tin gì từ L. Tôi không nghĩ mình đã kể với các bạn tôi về cô.
Ba tuần sau, chúng tôi lên tàu trở về, Louise, Paul và tôi, chúng tôi vui vẻ, chúng tôi chiếm một khoang trên tàu tốc hành, chúng tôi có vẻ mặt thư thái. Đột nhiên tôi cảm thấy mình sống động, một cách lạ thường, tôi đang ở cùng các con trên một chuyến tàu đưa chúng tôi từ Landes về, tôi đã chuẩn bị những chiếc bánh sandwich chúng thích, có hoặc không bơ, có hoặc không xà lách, chúng tôi đã trải qua kỳ nghỉ tuyệt vời, tôi ngắm nhìn làng quê lướt nhanh qua cửa sổ, các con tôi sắp ra đi và bắt đầu sống cuộc sống của chính mình, tôi tự hào về chúng, tự hào về kiểu người mà chúng đã trở thành, cả hai đứa, tôi nghĩ rằng vượt qua những lo lắng và những tổn thương gia đình, bất chấp tất cả, tôi đã truyền cho chúng một thứ gì đó giống với niềm vui.
Trên xe buýt, khi cả ba chúng tôi mắc kẹt trong đám đông chật kín vào giờ cao điểm, đột nhiên tôi xúc động rơi nước mắt. Một cái gì đó đang kết thúc và một cái gì đó khác sắp bắt đầu, tôi đã may mắn đến khó tin, ngay từ khi bắt đầu, trong suốt thời gian ấy, suy cho cùng may mắn đã không rời bỏ tôi. Một năm tới hứa hẹn sẽ dịu êm và mãnh liệt, tôi sẽ bắt đầu viết lại và tôi sẽ thường xuyên đi thăm các con ở nơi chúng chuyển tới sống. Tôi sẽ khám phá một cuộc sống mới trong một hình dạng mới, một hình dạng mà tôi sẽ biết cách thích nghi, cần phải giữ khoảng cách với hoài niệm và bám lấy hiện tại. Không có gì đáng sợ cả.