Tôi nhìn chằm chằm vào bức ảnh chiếc đồng hồ một cách thiếu kiên nhẫn. Tokino đã mang nó ra đây trong lúc kể câu chuyện.
Đó là chiếc đồng hồ có mười hai vạch kẻ màu bạc thể hiện mười hai tiếng đồng hồ gắn trên bức tường màu nâu sẫm. Trên bề mặt là hai cây kim chạy vòng quanh. Đồng hồ không khắc số, nhưng dựa vào vị trí của kim giờ và kim phút thì có thể biết được đồng hồ đang chỉ ba giờ hai mươi lăm phút. Một ông cụ trạc bảy mươi tuổi đang đứng ở phía bên phải, đối diện với chiếc đồng hồ. Ông cụ có khổ người nhỏ bé, gầy guộc với mái tóc cắt ngắn đã nhuốm màu sương gió. Nét mặt ông cụ thật hiền hòa, nhưng có điểm gì đó khá gượng gạo. Đây chính là ông nội của Tokino, chủ nhân tiền nhiệm của hiệu đồng hồ Mitani.
Đúng như cô nữ sinh tiểu học Tokino nhận xét, trong bức ảnh không có chân và tay trái của ông nội. Bức ảnh khá dị thường. Nhưng tại sao có thể lần ra manh mối từ chi tiết này nhỉ?
Tôi sốt ruột là bởi mặc dù tai đang nghe Tokino kể chuyện, mắt dán chặt vào bức ảnh mà tôi vẫn không nhìn ra mánh khóe tạo chứng cứ ngoại phạm của ông cụ. Nếu không phá được cái thủ thuật mà ngay cả một đứa bé học tiểu học còn giải quyết ngon ơ thì tôi thật chẳng đáng mặt cảnh sát.
Ấy là Tokino còn cung cấp cho tôi một gợi ý quan trọng về thứ có thể xác định được bằng thước kẻ và thước đo góc đấy nhé. Đến nước này mà còn chào thua thì chắc tôi đau khổ tới nỗi không gượng dậy được mất.
“Ra là thế. Thực chất chiếc đồng hồ ngả về bên phải. Nói chính xác hơn thì máy ảnh đã nghiêng về bên trái.”
“Chính xác.”
Tokino tủm tỉm cười.
“Quả không hổ là cảnh sát của Ban chuyên án.”
Trời đất, được khen vì giải được câu đố mà một cô bé học lớp bốn cũng trả lời được ngay tắp lự chỉ khiến tôi thấy như thể mình đang bị mỉa mai mà thôi...
“Thực ra chiếc đồng hồ này đang chỉ hai giờ hai mươi phút. Nhưng máy ảnh đã được xoay nghiêng về bên trái một góc bằng độ rộng của một trong mười hai vạch kẻ thể hiện giờ giấc, tức ba mươi độ. Làm như vậy, chiếc đồng hồ trong ảnh sẽ nghiêng về bên phải thêm một vạch nữa. Trông như thể kim giờ đang chỉ vào vạch ba giờ, còn kim phút đang chỉ vào vạch hai mươi lăm phút vậy. Trên mặt đồng hồ không ghi số, vậy nên chiếc đồng hồ có bị nghiêng về bên phải cũng không ảnh hưởng gì. Bằng việc xoay máy ảnh về bên phải một góc ba mươi độ, ta có thể khiến chiếc đồng hồ trông như thể đang chỉ vào thời điểm muộn hơn thời gian thực tế một tiếng năm phút.
Xoay máy ảnh sang bên trái thì trông người ông nội cũng như thể bị đổ về phía bên phải giống chiếc đồng hồ vậy, nhưng bức ảnh này lại không như thế. Ông vẫn đứng thẳng. Đó là bởi ông tôi đã ngả người về phía bên trái một góc ba mươi độ. Bức ảnh chụp toàn bộ mặt tường chứ không chụp phần phía trên bức tường. Nếu chụp cả phần bên trên thì dĩ nhiên việc ông đứng nghiêng sẽ bị lộ.”
“Tôi cũng biết cô dùng thước kẻ và thước đo góc để kiểm tra thứ gì rồi.”
Tôi phải cho cô ấy thấy niềm kiêu hãnh của thành viên Ban chuyên án mới được.
“Xoay chiếc đồng hồ đang chỉ hai giờ hai mươi phút sang bên phải một góc bằng độ mở của vạch đồng hồ sẽ khiến nó trông như thể đang chỉ vào ba giờ hai mươi lăm phút, có điều vị trí của kim giờ hiện tại không khớp với ba giờ hai mươi lăm phút. Nếu quả thực là ba giờ hai mươi lăm phút, thì kim giờ phải nằm trong khoảng từ ba đến bốn giờ, và cách vạch ba giờ một đoạn bằng 5/12 về phía bốn giờ. Hướng chuyển động của kim giờ tỷ lệ với kim phút, do đó khi kim phút chỉ vào vạch hai mươi lăm phút thì kim giờ phải cách vạch số ba một đoạn bằng 25/60, tức 5/12, về phía vạch số bốn. Tuy nhiên, khi xoay đồng hồ đang chỉ hai giờ hai mươi phút về bên phải cốt để con số này biến thành ba giờ hai mươi lăm phút, thì kim giờ chỉ cách vạch ba giờ một quãng tương đương với 20/60, tức 4/12, về phía vạch bốn giờ, bởi vì hai chiếc kim chuyển động tỷ lệ với nhau. Tức là vị trí của kim giờ lúc này lệch so với kim giờ thực sự chỉ ba giờ hai mươi lăm phút một đoạn bằng 5/12 trừ 4/12, tức 1/12. Nếu đổi ra độ, thì góc này bằng 360 độ chia cho mười hai và chia tiếp cho mười hai, tức là lệch một góc 2.5 độ. Cô lấy thước kẻ và thước đo góc ra là để kiểm tra con số này.”
Tokino mỉm cười xác nhận.
“Ngoài việc nghiêng máy ảnh về bên trái ba mươi độ, ông ấy cũng nghiêng người về bên trái cho ăn khớp, nhưng cứ nghiêng như vậy thì ngã mất, và vị trí đối diện với đồng hồ về bên phải mà ông cụ đang đứng trông cũng bị thấp đi. Ông cụ đã xử lý điểm này bằng cách nào?”
“Để tránh bị ngã, hình như ông tôi đã buộc dây thừng vào cái cây ở ngay bên trái, tính từ hướng nhìn của ông, sau đó buộc đầu dây còn lại vào tay trái. Trong hình không có tay trái chính là vì thế. Để vị trí đang đứng không bị khuất khỏi khung hình, có lẽ ông đã đứng trên một cái bục nghiêng ba mươi độ. Chân ông không xuất hiện trong hình cũng vì lý do này. Môi ông hơi bặm lại và nét mặt có vẻ căng thẳng là do đang phải gồng mình đứng cho vững.”
“Cái bục nghiêng ba mươi độ...”
Đến đây tôi mới nhận ra.
“Ông cụ đã dùng cái hộp phía trên quầy làm việc ban nãy của cô phải không? Hình như ông ấy gọi nó là “công cụ điều khiển thời gian”, tức là nhờ nó mà ngụy trang được hai giờ hai mươi phút thành ba giờ hai mươi lăm phút đây mà.”
Trong mắt tôi, cái hộp nọ trông như một cái trụ hình thang, nhưng nếu nghĩ đến dáng vẻ của nó khi được đặt trên mặt đất thì trông nó phải giống một cái trụ hình thang bị cắt vát mới đúng.
“Đúng vậy. Ông tôi đã làm cái bục ấy một tháng trước khi ra đề bài phá chứng cứ ngoại phạm đấy. Nếu trong đầu nghĩ đến cái bục thì có lẽ đã giải được câu đố của ông tôi rồi. Chắc hẳn “công cụ điều khiển thời gian” chính là gợi ý để giải đố mà ông đưa ra.”
“Vậy ai là người chụp ảnh?”
“Hình như là một cặp đôi đi ngang qua. Khoảng hai giờ chiều, ông tôi đứng trước “đồng hồ trên tường” của quảng trường ga Fuchiya, sau đó xoay nghiêng máy ảnh đúng ba mươi độ rồi dùng chân máy ảnh để cố định góc nghiêng, tiếp theo, kê cái bục ở vị trí sao cho nó lọt vào góc nhìn của máy ảnh và buộc sợi dây thừng vào thân cây gần đó. Hình như có một cặp đôi rất hiếu kỳ về hành động này, thấy ông tôi bảo làm như vậy là để tạo bất ngờ cho cháu gái thì họ vui vẻ giúp sức. Sau khi nhờ họ chụp ảnh lúc hai giờ hai mươi phút, ông đã đem máy ảnh, chân máy, bục đứng và dây thừng lên taxi để về cửa tiệm và thu dọn đồ nghề. Sau đó ông lại rời khỏi tiệm để không chạm mặt tôi khi tôi đi học về vào lúc ba giờ và đến một tiệm cà phê trong khu phố mua sắm nhằm giết thời gian. Đến giờ hành động, ông quay về cửa tiệm, chỉnh cho đồng hồ đứng lại vào đúng ba giờ hai mươi lăm phút rồi ra khỏi tiệm.”
Tokino lại cười khúc khích.
“Lúc chúng tôi qua hiệu ảnh Ninomiya kế bên nhờ tráng phim, bác Ninomiya có bảo ông tôi đang tập chống đẩy, thực chất ông tôi chống đẩy là để có thể đỡ được cơ thể khi buộc một tay vào dây thừng đấy. Làm tôi ngạc nhiên quá chừng.”
Chỉ để ra đề bài luyện phá chứng cứ ngoại phạm mà chuẩn bị tới mức này, ông cụ quả là một người hóm hỉnh. Việc này rất phiền phức, lại đòi hỏi thể lực. Có lẽ ra đề phá chứng cứ ngoại phạm cho cô cháu gái chính là cái thú khiến ông vui vẻ hơn hết thảy.
Khi đặt chân vào cửa tiệm, tôi thấy Tokino đang phủi bụi cho cái bục. Chắc hẳn đối với Tokino, cái bục ấy là một trong những vật kỷ niệm quý giá về ông nội. Hiếm hoi lắm mới có người sử dụng dịch vụ này, nhưng có lẽ Tokino vẫn dán tờ giấy đề dòng chữ “Nhận phá chứng cứ ngoại phạm” trên tường là vì muốn giữ gìn những kỷ niệm với ông nội suốt đời.