Đó là hồi Tokino học lớp bốn.
Thứ Hai, ngày mùng Mười, tháng Sáu. Hôm ấy là “ngày kỷ niệm thời gian”. Ngày Mười tháng Sáu năm 671, nhờ chiếc đồng hồ nước gọi là thủy kế và chuông gõ [*] mà Nhật Bản lần đầu được biết đến giờ giấc, vì thế kể từ năm 1920, ngày này đã được quy định là ngày kỷ niệm thời gian. Và hôm ấy cũng chính là sinh nhật của ông nội Tokino. Ông thường tự hào vì có ngày sinh “cực kỳ thích hợp đối với một thợ sửa đồng hồ”.
Tokino làm bữa tối và mua một chiếc bánh kem phủ sô cô la tại tiệm bánh Âu Derris. Mặt bánh được trang trí thành một chiếc đồng hồ analog trông hệt như bánh đặt trước vậy.
Ông nội cứ tấm tắc khen những món do Tokino chế biến và đánh chén ngon lành. Ăn bánh xong, Tokino chuyển cho ông gói quà bọc bằng giấy. Ông đón lấy món quà với một gương mặt hân hoan.
“Khăn tay đây mà. Ông phải dùng ngay mới được.”
Hai ông cháu đã chụp rất nhiều ảnh kỷ niệm bằng chiếc máy ảnh cơ của hãng Nikon mà từ xưa ông vẫn hay dùng. Trong lúc hai ông cháu dọn dẹp và rửa bát, ông nội Tokino bất giác lên tiếng với một vẻ mừng rỡ.
“Phải rồi, ông đã nghĩ được thêm một câu đố phá chứng cứ ngoại phạm đấy. Cháu muốn thử sức không?”
“Có chứ ạ!”
“Thế thì mai ông sẽ ra đề.”
“Ngay bây giờ luôn không được ạ?”
“Câu này không giống những câu đố miệng từ trước đến giờ, ông sẽ đóng vai thủ phạm thực thụ. “Hiện trường vụ án” chính là ngôi nhà này, ông sẽ tạo ra một chứng cứ ngoại phạm để vào đúng “thời điểm gây án”, ông sẽ ở một nơi rất xa nhà. Bây giờ thì chưa làm vậy được, nên để mai bắt đầu nhé. Vì mai là thứ Ba, tiệm nhà ta sẽ đóng cửa.”
“Ông sẽ đóng vai thủ phạm ấy ạ?”
“Cháu đừng lo, ông chẳng làm chuyện xấu thật đâu mà. Trong nhà ta có một chiếc đồng hồ quả lắc treo tường mà trên mặt số có vẽ hình xe ngựa đúng không? Trưa mai ông sẽ ra ngoài, đến ba giờ hai mươi lăm phút ông sẽ lén quay về. Sau đó ông sẽ cho đồng hồ ngừng chạy đúng vào giờ ấy. Bắt đồng hồ dừng lại là “hành vi gây án”, đồng hồ chết vào lúc ba giờ hai mươi lăm nên đây chính là “thời gian gây án”. Có điều, ông sẽ chứng minh được rằng lúc ấy mình đang ở một nơi cách xa cửa tiệm nhé.”
“Chứng minh bằng cách nào ạ?”
“Bí mật quân sự.”
“Nhưng mà phải làm rõ “thời gian gây án” là đúng ba giờ hai mươi lăm phút ông nhỉ? Bởi vì biết đâu ông đã quay về tiệm từ trước rồi “gây án” thì sao.”
“Đúng rồi. Thế nên ông cháu ta hãy làm thế này nhé. Bình thường cháu luôn đi học về vào lúc ba giờ đúng không? Vậy thì ông sẽ chuẩn bị sẵn món ăn vặt, để cháu có thể vừa ăn vừa làm bài tập về nhà trên tầng hai. Đến ba giờ hai mươi phút, cháu hãy xuống cửa tiệm để kiểm tra xem đồng hồ quả lắc còn chạy hay không, sau đó lại quay lên tầng hai. Rồi đến ba giờ ba mươi phút cháu xuống kiểm tra thêm lần nữa. Thế nào cũng thấy đồng hồ đứng lại ở ba giờ hai mươi lăm phút cho mà xem. Như vậy nghĩa là chiếc đồng hồ quả lắc đã bị làm cho ngừng chạy trong khoảng từ ba giờ hai mươi phút đến ba giờ ba mươi phút, suy ra chắc chắn là nó bị dừng vào đúng ba giờ hai mươi lăm phút chứ không sai vào đâu được nhé.”
“Ôi, trò này hay quá ông ạ.”
Tokino háo hức chờ đợi.
Ngày hôm sau, thứ Ba, là ngày cửa tiệm nghỉ bán. Sau khi chuẩn bị bữa sáng có cơm, đậu natto, canh miso, xiên cá mòi cho Tokino, ông nội chăm chú đọc cuốn sách về cờ tướng chiếu hết [*] .
Dù đã đi học nhưng trong đầu Tokino vẫn mải mê suy nghĩ không biết ông nội sẽ tạo chứng cứ ngoại phạm như thế nào, thành thử bài vở chẳng vào đầu. Khi cô bé về đến nhà thì đã hơn ba giờ chiều rồi. Cánh cửa ở lối ra vào kiêm sảnh cửa tiệm đã bị khóa, nên Tokino bèn lấy chìa khóa đựng trong cặp xách ra mở cửa và bước vào trong tiệm.
Ông nội đã đi vắng, đúng như những gì ông nói hôm qua. Trên chiếc bàn ở phòng khách phía trong có món bánh dango Mitarashi [*] mà Tokino thích mê kèm một tờ giấy ghi chú rằng: “Cháu mang lên tầng hai ăn nhé. Đến ba giờ hai mươi phút và ba giờ ba mươi phút thì xuống dưới tiệm ngó xem đồng hồ quả lắc còn chạy hay không.” Tokino bưng đĩa dango và tờ ghi chú lên phòng riêng ở tầng hai.
Cô bé ăn mà mắt nhìn chằm chằm vào chiếc đồng hồ hình bánh donut trên bàn học. Tokino bồn chồn đến độ chẳng còn biết mùi vị của mấy viên dango ra sao nữa. Đã ba giờ hai mươi phút, cô bé đi xuống cửa tiệm. Cả chiếc đồng hồ quả lắc treo tường mà trên mặt số có vẽ một cỗ xe ngựa lẫn tất cả những loại đồng hồ nằm la liệt thành từng hàng bên trong cửa tiệm đều chẳng có vẻ gì là đứng lại cả. Cô bé kiểm tra thật kỹ để chắc rằng nó vẫn đang chạy, sau đó trở lên tầng hai.
Sau một hồi dán mắt vào chiếc đồng hồ bánh donut, cuối cùng nó cũng điểm ba giờ ba mươi phút. Cô bé lại chạy xuống cửa tiệm. Trông thấy chiếc đồng hồ quả lắc, Tokino sửng sốt vô cùng.
Chiếc đồng hồ đã đứng lại, kim chỉ ba giờ hai mươi lăm phút!
Ông nội đã bí mật quay lại tiệm, làm cho chiếc đồng hồ ngừng chạy và đi khỏi đây. Ông đã thực hiện được “hành vi gây án” mất rồi. Tokino hồi hộp chờ ông về để xem ông định đưa ra chứng cứ ngoại phạm như thế nào.
Bốn giờ hơn, ông nội trở về. Ông đã mua món korokke tại cửa hàng thịt sạch Terada nằm bên trái hiệu đồng hồ. Tokino mê món này lắm.
“Cháu thấy không? Vậy mà ông vẫn có chứng cứ ngoại phạm đàng hoàng nhé.”
Ông lấy ra từ ba lô chiếc máy ảnh cơ mà ông rất yêu quý.
“Đúng vào thời điểm ấy, ông đang ở một nơi khác để chụp ảnh.”
“Dạ? Thật hả ông?”
“Ông cháu ta sang nhờ bên Ninomiya rửa ảnh đi.”
Ninomiya chính là hiệu ảnh Ninomiya ở ngay bên phải cửa tiệm này. Chủ tiệm đó và ông nội là bạn chơi cờ tướng nên thân nhau lắm. Tokino và ông nội ghé vào hiệu ảnh, sau đó ông trao cuộn phim cho họ và bảo: “Rửa gấp hộ tôi với.” Ông chủ hiệu ảnh bỗng ngây ra.
“Rửa gấp? Tôi đang bận lắm, ông đừng yêu cầu quá đáng chứ. Ảnh bé Tokino đấy à?”
“Ừ. Nhưng mà tôi cũng có trong ảnh.”
“Thua ông luôn. Chừng nào xong tôi đem qua cho. À mà dạo gần đây ông tập chống đẩy hay sao thế? Bằng này tuổi rồi còn luyện gân cốt làm gì nữa? Đừng bảo đánh cờ không thắng nổi tôi nên lần sau định đổi qua vật tay đấy nhé?”
“Ông cứ lo hão. Trận lần sau tôi không cho đi lại nữa đâu đấy.”
Sau giờ ăn trưa ngày hôm đó, ông chủ hiệu ảnh Ninomiya đã mang ảnh sang cho ông cháu Tokino.
Đa phần là ảnh sinh nhật của ông ngày hôm qua. Nào là ảnh bữa cơm mà Tokino đã tự tay nấu nướng, ảnh bánh sinh nhật, nào là ảnh món quà của Tokino và cả những bức ảnh hai ông cháu chụp chung nữa. Đó là bức hai người tự chụp bằng cách đặt máy ảnh trên bàn và hẹn giờ.
Rồi cuối cùng là bức ảnh “chứng cứ ngoại phạm” của ông nội. Một phía của bức ảnh chụp bức tường màu nâu thẫm. Trên bức tường có mười hai vạch phân chia màu bạc và được dán sao cho tạo thành một vòng tròn, chính giữa có một kim dài và một kim ngắn quay men theo chúng. Có thể gọi đây là một chiếc đồng hồ với bức tường là mặt số. Ông nội đang đứng ngay bên phải chiếc đồng hồ. Khóe miệng ông trông hơi mím lại, nét mặt có chút căng thẳng. Các vạch của đồng hồ không có chữ số đi kèm, nhưng có thể suy ra từ vị trí của hai chiếc kim rằng lúc ấy là ba giờ hai mươi lăm phút, tức “thời điểm gây án”.
“Đồng hồ trên tường” chính là chiếc đồng hồ đặt tại quảng trường phía trước nhà ga Fuchiya, ga này chỉ cách ga Koikawa gần nhất một trạm. Quảng trường được lát đá, đó đây lại trồng một hàng cây. Ở một góc quảng trường, người ta dựng một bức tường rộng năm mét, cao một mét tám mươi và dày khoảng mười lăm phân. Nơi đây được xây dựng với hy vọng sẽ trở thành điểm để mọi người hẹn gặp mặt. Chiếc “đồng hồ trên tường” được gắn ngay chính giữa bức tường. Người trưởng thành đi bộ từ hiệu đồng hồ Mitani đến quảng trường này cũng phải mất tới ba mươi phút.
Ông nội gật đầu đồng ý về điều này.
“Thế nên không thể có chuyện ông dịch chuyển kim đồng hồ trên tường được nhé. Bởi vì không ai được tự tiện làm thế cả.
Tức là ông đã thật sự chụp được bức ảnh vào lúc ba giờ hai mươi lăm phút. Chẳng những thế, muốn đi bộ từ nơi có “đồng hồ trên tường” về cửa tiệm cũng phải mất tới ba mươi phút. Do đó, cho dù ông quay lại cửa tiệm ngay sau khi chụp ảnh trước đồng hồ trên tường thì về tới nơi cũng đã ba giờ năm mươi lăm phút mất rồi. Đi ô tô cũng phải ba rưỡi mới về được đến nhà. Mà lúc ấy kim của chiếc đồng hồ quả lắc đã đứng lại rồi.”
Tóm lại ông nội Tokino đã có bằng chứng ngoại phạm rõ ràng.