“Hừm, nếu nghĩ như vậy thì mọi chuyện sẽ ra sao?”
Ông nội hớn hở hưởng ứng.
“Thế thì việc ông trở về cửa tiệm vào lúc ba giờ hai mươi lăm phút để bắt chiếc đồng hồ quả lắc ngừng chạy là sai mất rồi. Cháu nghĩ hẳn là phải có mánh khóe gì đây.”
“Ừm, ừm.”
“Trước hết, không thể nghi ngờ việc “ông nội” chính là thủ phạm, vì nếu ông nhờ người khác làm thì còn gọi gì là câu đố về chứng cứ ngoại phạm nữa.”
“Đúng thế.”
“Điểm nghi vấn tiếp theo là “ba giờ hai mươi lăm phút”. Thực ra ông không hề cho đồng hồ ngừng chạy vào ba giờ hai mươi lăm phút phải không?”
“Nhưng lúc ba giờ hai mươi phút cháu xuống dưới tiệm vẫn thấy chiếc đồng hồ quả lắc hoạt động, đến ba giờ ba mươi phút xuống lần nữa mới thấy nó đứng lại kia mà? Cũng không nhất định là đúng ba giờ hai mươi lăm phút không hơn không kém, nhưng rõ ràng chiếc đồng hồ đã dừng lại trong khoảng thời gian ấy.”
“Hay là cháu không hề xuống dưới tiệm vào lúc ba giờ hai mươi phút và ba giờ ba mươi phút nhỉ? Biết đâu thời gian thực tế lại sớm hơn thì sao?”
“Tức là sao nhỉ?”
“Có phải tất cả đồng hồ của nhà mình đều chạy nhanh không ông? Cả những chiếc bày ngoài tiệm và chiếc đồng hồ hình donut trong phòng của cháu nữa.”
“Tất cả đồng hồ đều chạy nhanh ấy à...”
“Vâng. Sau khi cháu đi học, ông đã vặn cho tất cả đồng hồ chạy nhanh hơn. Cháu cứ tưởng mình đi học về vào lúc ba giờ, nhưng thực chất cháu về sớm hơn kìa. Cháu mới học lớp bốn thôi, chưa có đồng hồ nên thực ra cũng chẳng biết lúc ấy là mấy giờ. Và cháu đã không xuống cửa tiệm vào ba giờ hai mươi phút mà sớm hơn. Ngay sau đó ông lẻn vào trong tiệm và làm chiếc đồng hồ quả lắc đứng lại. Rồi ông bắt taxi đến quảng trường phía trước ga tàu để chụp ảnh ở chỗ “đồng hồ trên tường” vào lúc ba giờ hai mươi lăm phút.”
Ông nội trông có vẻ thán phục.
“Tất cả đồng hồ đều chạy nhanh à? Cháu nghĩ sâu xa quá nhỉ. Mỗi tội nếu làm như vậy thì ông phải chỉnh lại giờ cho đúng chứ? Chỉnh giờ cho tất cả đồng hồ trong cửa tiệm vất vả lắm đấy nhé. Lúc về đến nhà, liệu ông có đủ thời gian để làm việc đó không nhỉ?”
“Hừm, không đủ mất rồi.”
“Ý tưởng của cháu thú vị lắm. Cháu còn nghĩ ra cách gì nữa nào?”
“Trong dữ kiện ông đã trở về cửa tiệm vào lúc ba giờ hai mươi lăm phút để dừng chiếc đồng hồ quả lắc, cháu còn thấy việc “trở về cửa tiệm” cũng rất đáng nghi ngờ.”
“Nghi ngờ việc ông trở về cửa tiệm hả? Nếu ông không về thì làm sao dừng chiếc đồng hồ lại được?”
“Ông từng dạy cháu tạo chứng cứ ngoại phạm bằng cách sử dụng mánh khóe nào đó để đánh lừa người ta về việc có mặt ở hiện trường mà? Chẳng hạn dùng mẹo để điếu thuốc tự động châm lửa khiến mọi người tưởng ở đó vừa có người, thế là tạo được chứng cứ ngoại phạm. Nên nếu ông cũng dùng cách tương tự để chiếc đồng hồ quả lắc tự đứng lại vào lúc ba giờ hai mươi lăm phút thì chẳng phải ai cũng nghĩ ông đã quay về cửa tiệm rồi tự mình dừng chiếc đồng hồ lại hay sao?”
“Làm cho chiếc đồng hồ quả lắc tự đứng lại bằng cách nào?”
“Ở đồng hồ quả lắc, hễ quả lắc đứng lại là đồng hồ cũng chết đúng không ông? Hồi trước ông từng bảo cháu rằng nếu để đồng hồ quả lắc bị nghiêng thì quả lắc sẽ kẹt, đồng hồ cũng không chạy được, do đó phải chú ý cách treo đồng hồ. Cho nên ông đã áp dụng phương pháp này. Đồng hồ nhà mình là loại treo tường mà. Lúc treo nó vào cái móc trên tường, ông chỉ treo hờ để giữ một khoảng trống giữa đồng hồ và bức tường. Làm thế để đồng hồ hơi chúc xuống một tí và con lắc bị kẹt, không đung đưa được nữa. Kế đó ông kê đá khô vào phần đáy của khoảng trống phía sau đồng hồ, vậy là khi đá khô chưa tan, chiếc đồng hồ sẽ được đứng thẳng và quả lắc vẫn hoạt động mà không hề bị kẹt, dĩ nhiên đồng hồ vẫn chạy bình thường. Khi đá khô đã tan hết, đồng hồ lại bị chúc xuống phía dưới khiến quả lắc bị kẹt và kim đồng hồ đứng lại. Ông sẽ phải thử nghiệm nhiều lần để xác định xem cần bao nhiêu đá và phải bao lâu thì đồng hồ mới ngừng chạy. Thế là có thể làm cho đồng hồ quả lắc dừng lại vào đúng ba giờ hai mươi lăm phút rồi.”
Ông nội cười mà như mếu.
“Cháu nhớ đúng cách treo đồng hồ quả lắc đấy, ông phục cháu rồi, nhưng mà mẹo này có chỗ bất khả thi đấy nhé. Làm sao có thể khiến chiếc đồng hồ dừng vào một thời điểm chính xác như vậy được cơ chứ?”
“Ừm, kể cũng phải...”
“Việc ông đã về cửa tiệm và để chiếc đồng hồ đứng lại ở vạch ba giờ hai mươi lăm phút là không có gì để nghi ngờ nữa. Không biết liệu cháu có phá được chứng cứ ngoại phạm của ông không đây...?”
Thế hóa ra ông đã dùng mẹo nào đó ở bức ảnh đồng hồ thật à? Tokino dán chặt hai mắt vào bức ảnh.
Tokino chợt nhớ lại lời dạy của ông nội, rằng muốn phá giải mẹo làm giả “chứng cứ ngoại phạm nhờ hình ảnh” thì phải đặc biệt để mắt đến từng tiểu tiết của bức ảnh đó. Từ hướng ánh sáng, hướng đổ bóng, hướng gió, trang phục của người trong ảnh, các vết bẩn của tường... mỗi một thứ đều có thể trở thành manh mối để vạch trần mánh khóe.
Hai điểm mà cô bé đã nhận ra ban nãy - trong bức ảnh không có chân và tay trái của ông nội - chẳng phải chính là “những tiểu tiết của bức ảnh” cần để mắt tới sao? Suy luận về việc đây chỉ là “ảnh chụp lại ảnh” vừa đưa ra đã bị bác bỏ, nhưng cô bé có cảm giác chi tiết này rất đáng để lưu tâm. Có thể lấy được thông tin gì từ nó nhỉ? Tại sao ông lại chụp một bức ảnh kỳ quặc như vậy?
Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu Tokino. Cô bé nhìn thật kỹ bức ảnh và phát hiện ra một điều giống hệt suy nghĩ của mình. Để xác nhận điều này, cô bé lôi thước kẻ và thước đo góc ra.
“Cháu hiểu rồi phải không?” Ông nội mỉm cười thật tươi.