Gió bấc giục về nương tử rét
Bạn nghèo chưa sắm áo nhung tơ
Tuy mới chỉ là tiết thu, gió bấc chưa kịp bứt lá khô vàng, nhưng Hoài cũng đã thấy gây gấy lạnh và cứ ngâm câu thơ đó, giọng buồn buồn.
Người chị góa già sớm nay đã lặng lẽ mở tủ đưa em chiếc áo len dày, chiếc phu la, đôi tất. Và Hoài cũng đã mang những thứ đó vào mình, lặng lẽ leo cầu thang sắt, lên gác thượng để nhìn mây thu. Đứng trên này, tầm mắt Hoài có thể bao trùm cả tám hướng thành phố.
Tòa biệt thự của người chị góa đột khởi mé nam thành, cây cỏ bốn mùa xanh. Cửa sổ phòng Hoài trông xuống một võ trường. Hoài thường mệt mỏi buông rơi sách nhìn xuống bãi cỏ rộng, hàng mi chớp động giữa đôi quầng mắt thâm. Đã hai năm qua Hoài không còn biết sống vui. Rất nhiều ông thầy thuốc tây lấy tim, gan, ruột, phổi con bệnh trẻ trung kia để hoài công thí nghiệm; những ông thầy lang tự kiêu là đạo hữu Hoa Đà cũng hàng ngày cắp ô đến chẩn mạch kê đơn cương quyết rủa sả y học Âu châu là bá đạo và nhất định khoe thần dược để rồi làm cho Hoài cứ héo hắt dần như cuống rơm phơi đồng nắng.
Người chị góa se ruột nhìn em. Bà càng hoài nghi y học, càng tin tưởng vào thần phật, bà đi lễ các chùa đền và lập đàn cúng lễ cả điện nhà. Hoài muốn phát điên lên, song cũng nể lòng người chị hồng nhan đã hai đời chồng.
Trước kia, Hoài không đến nỗi bất thành nhân dạng, xương thịt nở nang, đi đứng vững vàng nhanh nhẹn, nhưng phải cái tiên thiên bất túc, nên động tiết sang mùa hay nắng mưa là y như Hoài hắt hơi sổ mũi, đau xương nhức cốt. Đau ốm thất thường cứ như trẻ nít, Hoài sinh liều, phó thác hình hài cho định mệnh, lấy câu sống gửi thác về mà tự an ủi lòng mình.
Hoài lao vào đọc sách. Đọc từ kinh Lăng Nghiêm đến Tân Ước, Cựu Ước, đọc từ kinh Nhạc kinh Lễ đến Duy vật sử quan, đọc từ Bách gia chư tử đến Ái tình bách khoa tư điển…
Hoài trang trọng đọc sách, và trịnh trọng nghĩ về Giáo lý Càn khôn Phật tổ, về Chúa sả thân chịu cái đau cho nhân loại, về sự phối hợp đạo lý vi diệu của bậc thánh nhân nước Lỗ, về những người hiền mặc áo thụng xanh giặt giải mũ nước sông trong và chống gậy trúc leo lên núi xa tục lụy, và sau cùng, anh bạn dâm thư mà hồn thanh xác tịnh của chúng ta lại nghĩ về ái tình tự điển, trong đó mấy ông già bác sĩ trứ danh đã đại luận về sự tai hại của nạn thủ dâm mà các ông quả quyết rằng hiện nay 98% người Âu Mỹ đang giẫy giụa trong bệnh tật vì cái trò chơi ma quái. Để chứng minh bản án vĩ đại kia, mấy nhà thông thái thấy cần đơn cử mấy chứng cớ rất hùng hồn rằng văn hào cổ điển Goethe sám hối mình đã thủ dâm trong thời gian sáng tác. Rằng J.J. Rousseau cũng đã thú nhận là bị các bạn đồng học kê gian, xô ông vào tội lỗi. Chưa đủ, mấy ông già đầu bạc lại đơn cử cả đoạn văn khiêu tình của các nữ sĩ đương kim là Colette, Vicki Baum tả sự cuồng dâm bỉ ổi của con người. Tác giả Ái tình bách khoa từ điển đã… giáo dục thanh niên bằng những lời và ảnh thừa hiệu quả đến nỗi Hoài choáng váng ngừng thở và gần chết giấc!
Sợ sách, Hoài một dạo thôi đọc sách. Anh thấy thích chơi nhạc. Đêm đêm, sầu đau vì cung đàn giọng địch nên người chị góa khuyên em trai hãy buông cầm cất trúc kẻo gương mặt người em trai đa tài đa bệnh ngày thêm nhợt nhạt.
Âm dương thái cực đã tạm ôn hòa trong cơ thể người trai trẻ, sau một thời gian bồi bổ an dưỡng.
Rồi trời đất vào thu.
Hoài đứng trên sân thượng, gió phơ phất đầu giải khăn quàng len, gió lùa cả vào mớ tóc bồng bềnh xõa xuống vầng trán, anh ngước mắt nhìn mây, rùng mình khi thấy một cánh nhạn bay ngang trời.
Hoài nhìn theo bóng chim, thèm sức sống của loài chim, khẽ thở dài…
Chợt bên bãi võ trường, tiếng còi vang động.
Hoài chăm chú nhìn xuống mặt cỏ xanh. Trên đó, từng đoàn trai tráng, gái và trai, đang thao dượt. Hoài đoán chắc sắp đến ngày Đại hội điền kinh. Tiếng còi nhịp nhàng lanh lảnh gợi cho Hoài một nỗi vui rất trẻ thơ. Dưới võ trường đoàn nam nữ võ sinh, y phục trắng, đẹp như đàn chim câu rỡn bay trong nắng ấm. Họ theo nhịp còi tụ thành vòng hoa trắng, lại giãi ra như những nan quạt ngà để rồi tụ lại thành thế trận “nhất tự trường sà”, sau đó lại tỏa thành vòng cung uốn mà hàng giữa là một mũi tên kết bằng những nữ võ sinh sắp sửa bắn trúng vào phía trước khán đài.
Đàn chim câu trắng ấy vui rỡn dưới nắng thu khiến Hoài nao nức, cảm giác như lây say men sống của đoàn người đang vui sống, áo ạt sống dưới bãi cỏ.
Sau đó, đến những trò biểu diễn nhảy sào, chạy thi tốc lực, ném lao, phóng đĩa, leo giây, đánh vòng trên “ba” sắt…
Nhựa sống! Mạch sống! Cuộc sống!
“Phải khỏe!”
Tự thâm tâm Hoài, trong gân cốt Hoài vang lên câu nói đó. Anh ngây ngất, bám chặt vào gờ tường hoa, da thịt nghe bừng bừng như lên cơn sốt.
“Phải khỏe! Phải khỏe!”
Mười ngón tay anh bấm mạnh vào tảng gạch, nửa mình nhoài về phía trước, anh vận dụng gân lực, theo cái đà của lực sĩ bên võ trường đang biểu diễn các động tác nhào lộn dẻo mềm trên gióng sắt cao chót vót. Nửa mình anh dướn cao trên hai bàn tay chống xuống mặt tường, chân anh rời nền gạch, mắt anh trừng trừng nhìn xuống bãi cỏ xanh, hoa mắt và miệng hừng hực thở. Tuy vậy, anh vẫn cố bắt chước lực sĩ ở dưới kia.
- Cậu làm gì thế? Khéo kẻo ngã nhào xuống thì nát thịt mất thôi! Cậu vào nằm nghỉ, rồi uống thuốc đi. Nó sắc xong rồi đấy!
Người chị góa vừa trang điểm xong, sắp gọi bác tài đánh xe ra đền lễ cho em, thấy vậy thốt ôm chặt lấy Hoài, la lớn. Hoài đỏ mặt, khó chịu vì người chị coi mình như con trẻ. Thật lạ lùng! Anh là một sĩ phu, vậy mà, trong cánh tay run sợ của người chị góa lúc này anh chỉ là một cậu bé nghịch tinh, và trước cuộc sống anh chỉ là một tầu lá chuối cũ.
Hoài khổ sở quay vào buồng sách, sợ chị lo âu. Người chị đi lễ rồi, anh lại ra cửa sổ, áp vầng trán nóng bừng vào song sắt, nhìn xuống võ trường đang dâng lên những tiếng còi, tiếng hát vang như sóng bể.
“Phải khỏe!... Phải khỏe!”
Hoài lao đao ngồi bật xuống giường, anh ngả mình xuống nệm, mắt từ từ khép. Ánh nắng thu dọi qua khung kính lấp lánh nhảy rỡn trên hai bàn tay nổi gân xanh đặt trên lồng ngực khẽ động như cánh hoa sắp rụng.
Tối ấy trăng thu sáng vằng vặc.
Hoài thừa lúc người chị góa chưa xong giá đồng Mẫu Thoái ở ngôi đền Ngõ Gạch bèn mặc áo len, quấn phu la, rời biệt thự lần xuống đường, rẽ vào sân vận động.
Sương bàng bạc quyện vào trăng, ngun ngút ánh huyền mơ dị ảo. Người trai trẻ thèm sức mạnh lách tấm mình nhỏ bé qua cánh cửa, ưỡn ngực bước vào bãi cỏ. Không có một bóng người. Chỉ có bóng Hoài chìm trong sương trăng. Để nguyên cả áo len, cả khăn quàng, Hoài định chạy nửa vòng cho nóng máu. Và Hoài đã chạy. Tiếng chân anh rào rạo trên than vụn, chạy chừng mươi thước, Hoài đã hoa mắt, tai ù, tim rộn. Anh đứng lại, choáng váng, tưởng rằng ngộ gió giống mọi khi. Hoài khẽ giơ tay và khẽ thở đều. Một lát, tim đã dịu, mắt thôi hoa. Hoài nghĩ đến gã lực sĩ sáng nay, liền cố nhảy lên gióng sắt cao, tay nắm chắc, lấy toàn sinh lực đã cạn như ấm thuốc sắc quá già than lửa, còn trơ bã cháy. Mình Hoài treo thõng thẹo, hai bàn tay rời rã buông rời gióng sắt lạnh sương. Hoài ngã ngồi xuống cát, ê ẩm cả xương hông.
Ngồi dí đấy một lúc lâu, Hoài mới đỡ đau, đứng dậy, khập khiễng bước đi mấy bước. Cái khung trắng đựng trước mặt Hoài lừng lững như trái núi, gió khẽ đu đưa sợi giây trão đại to như con rắn rừng từ cành cây cao buông đầu xuống rình mồi. Hoài lại nghĩ đến mấy nữ võ sinh lúc ban chiều, đã thoăn thoắt đu mình lên tít trên cao nhanh và nhẹ như con mối vách. Hoài xoa hai bàn tay vào cát cho khỏi trơn, rồi nắm sợi trão to, lấy gân bắt tay gầy, đu mình. Nhưng đôi cánh tay xương xẩu chẳng đủ sức nhích lên một tí, thành ra mình hạc lại đu đưa theo gió. Bàn tay đau buốt, Hoài đành thò chân xuống đất. Ngao ngán, Hoài tự nhủ: “Những cái trò khó khăn kia, mình làm sao nổi. Hãy chờ cho thực khỏe như xưa…”
Xưa, nghĩa là trước chiến tranh. Hoài vẫn thường sang bãi này tập dượt: chạy, nhẩy, cử tạ, leo đu, và cả đấm bao cát như các võ sĩ quyền anh nữa. Song càng tập, chàng thư sinh ấy càng rạc gầy đi, và một lần tập xong lại gây gấy sốt, không ăn uống được bằng khi chưa tập. Cuối cùng bác sĩ khuyên anh thôi vận động mạnh, nếu không anh sẽ sớm mắc bệnh lao.
Hoài cúi gục đầu, đi quanh một vòng võ trường trong ánh trăng lạnh lẽo - Trăng soi chếch bóng, thân hình Hoài ngả dài như cành phướn in xuống cỏ. Gió thổi, và Hoài ơn ớn rét. Anh co ro, soa suýt lách mình ra khỏi cổng. Đến cửa nhà, anh mệt mỏi vịn cầu thang, lên gác. Tới buồng sách tầng cao, Hoài bàng hoàng, rời rã, để rơi mình xuống nệm giường. Một lát, bàn tay run rẩy nhoai ra trong bóng tối, tìm cái bấm đèn. Ánh điện sáng ngời. Hoài đưa mắt ra chiếc bàn con ở cạnh giường: bát thuốc bổ bốc mùi hương sâm nhung quen thuộc, đã đặt sẵn đó tự bao giờ, khói còn tỏa nhẹ quanh miệng bát.
Buồn bực, Hoài bưng bát thuốc uống một hơi.
Đoạn, Hoài ngã xuống nệm êm đắp chăn ngang bụng, mở quyển sách dạy điền kinh, nhận từng hình vẽ, đọc từng giòng chữ. Hoài chăm chú đọc, chăm chú đọc… Nguồn cảm hứng lại giạt dào trong cơ thể người thanh niên thèm sống. Hoài mệt nhọc đặt sách lên trên bụng, lim dim mắt. Tai Hoài nghe tự dưới võ trường dâng lên những tiếng hô.
Trăng soi vào cửa sổ. Môi Hoài bỏng khô he hé mở uống ánh trăng thu, uống đợt gió thu, hấp thụ một chút sinh lực của trời.
- Phải khỏe…. cần sống khỏe!
Làn môi se khép lại, Hoài cố vùng lên nắm chặt hàng song lạnh, nhìn xuống bãi cỏ bao la mà Hoài tưởng tượng những đoàn thanh niên còn đương chạy nhảy, đương hò hét, tràn đầy lực sống.
(Đăng Sinh lực, số 7/1952)
