(Dưới đây là một vở kịch một màn được cải biên từ một sự kiện trong cuộc đời của Abraham Lincoln. Sự kiện này có thể là thật, cũng có thể không. Vấn đề là lúc viết nó, tôi đang rất mệt.)

1

(Lincoln vẫy tay gọi thư ký báo chí George Jennings vào phòng với vẻ sốt sắng như một cậu bé.)

Jennings: Thưa ông Lincoln, ông gọi tôi ạ?

Lincoln: Đúng vậy, Jennings. Vào đi, ngồi xuống nào.

Jennings: Có chuyện gì thế ạ, thưa Tổng thống?

Lincoln: (Không nhịn được mà cười toe toét) Tôi muốn bàn với anh một ý tưởng.

Jennings: Tất nhiên rồi, thưa ông.

Lincoln: Lần tới khi chúng ta họp báo với các quý ông bên truyền thông...

Jennings: Ý ông là...

Lincoln: Đợi đến khi tôi trả lời câu hỏi...

Jennings: Thưa Tổng thống, ý ông là...?

Lincoln: Anh hãy giơ tay hỏi tôi: Thưa Tổng thống, ông nghĩ chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa?

Jennings: Xin lỗi, cái gì cơ ạ?

Lincoln: Anh hỏi tôi: Ông nghĩ chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa?

Jennings: Tôi có thể hỏi tại sao không ạ, thưa ông?

Lincoln: Tại sao ư? Vì tôi có một câu trả lời cực hay.

Jennings: Vậy sao?

Lincoln: Dài đủ để chạm tới mặt đất.

Jennings: Xin lỗi, cái gì cơ ạ?

Lincoln: Dài đủ để chạm tới mặt đất, đó chính là câu trả lời! Ông nghĩ chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa? Dài đủ để chạm tới mặt đất!

Jennings: Tôi hiểu rồi.

Lincoln: Anh không thấy thú vị sao?

Jennings: Thưa Tổng thống, tôi có thể nói thật lòng mình không ạ?

Lincoln: (Giận dữ) Này, hôm nay tôi đã cười ngặt nghẽo vì chuyện này đấy.

Jennings: Thật ạ?

Lincoln: Chắc chắn rồi. Lúc đó tôi đang ở cùng các thành viên nội các và vài người bạn, có một người đã hỏi tôi như thế, tôi buột miệng trả lời ngay, cả phòng cười ồ lên.

Jennings: Thưa ông Lincoln, ông có thể cho tôi biết trong hoàn cảnh nào mà người đó lại hỏi như vậy không?

Lincoln: Anh nói gì cơ?

Jennings: Các ông đang thảo luận về giải phẫu học ạ? Người đó là bác sĩ phẫu thuật hay nhà điêu khắc?

Lincoln: Sao—ừ—không—tôi—tôi—tôi nghĩ là không. Không phải. Chỉ là một nông dân thôi, tôi tin là vậy.

Jennings: Ồ, vậy tại sao ông ta lại muốn biết điều đó?

Lincoln: Chà, tôi không biết. Tôi chỉ biết ông ta là người rất sốt sắng muốn tôi nghe ông ta nói điều gì đó...

Jennings: (Lo lắng) Tôi hiểu rồi.

Lincoln: Sao vậy Jennings, sao mặt anh tái mét thế?

Jennings: Đó là một câu hỏi rất kỳ lạ.

Lincoln: Đúng, nhưng nó làm tôi cười một trận đã đời. Trả lời nhanh lắm.

Jennings: Điều đó thì không ai phủ nhận được, thưa ông Lincoln.

Lincoln: Cười một trận đã đời, cả nội các đều cười nghiêng ngả.

Jennings: Sau đó người đó có nói gì nữa không ạ?

Lincoln: Ông ta nói "Cảm ơn", rồi bỏ đi.

Jennings: Ông vẫn chưa hỏi tại sao ông ta lại muốn biết điều đó ạ?

Lincoln: Nếu anh cứ nhất quyết muốn biết, thì tôi đang rất khoái chí với câu trả lời của mình. Dài đủ để chạm tới mặt đất. Phản ứng nhanh thật, buột miệng là có ngay.

Jennings: Tôi biết, tôi biết. Chỉ là, ôi, cả chuyện này làm tôi lo lắng quá.

2

(Lincoln và Mary Todd trong phòng ngủ, vào lúc nửa đêm. Bà đang nằm trên giường, còn Lincoln thì đang đi đi lại lại đầy căng thẳng.)

Mary: Lên giường đi, Abe. Có chuyện gì vậy?

Lincoln: Người đàn ông hôm nay, câu hỏi đó. Tôi cứ canh cánh trong lòng. Jennings làm tôi thấy rất không thoải mái.

Mary: Đừng nhắc tới nữa, Abe.

Lincoln: Tôi cũng muốn thế lắm chứ, Mary. Chết tiệt, chẳng lẽ bà nghĩ tôi muốn sao? Nhưng đôi mắt bất an đó, đôi mắt đang cầu khẩn. Tại sao ông ta lại muốn hỏi câu hỏi đó? Tôi phải uống chút rượu.

Mary: Đừng, Abe.

Lincoln: Tôi phải uống.

Mary: Tôi bảo là đừng! Dạo này ông cứ căng thẳng mãi. Tất cả là tại cuộc nội chiến chết tiệt này.

Lincoln: Không phải vì chiến tranh. Tôi đã không quan tâm đến người đàn ông đó. Tôi chỉ mải cười đùa cho thỏa thích, để bản thân bỏ lỡ một vấn đề phức tạp, chỉ vì muốn nghe các thành viên nội các cười ha ha vài tiếng. Dù sao thì họ vẫn chẳng ưa gì tôi.

Mary: Họ yêu quý ông mà, Abe.

Lincoln: Tôi tự phụ. Nhưng mà, đó vẫn là một câu trả lời phản ứng rất nhanh.

Mary: Tôi cũng thấy vậy. Đó là một câu trả lời thông minh, dài đủ để chạm tới thân mình.

Lincoln: Chạm tới mặt đất.

Mary: Không, ông không nói thế.

Lincoln: Không đúng. Nói như vậy thì có gì buồn cười?

Mary: Tôi thấy nói như vậy buồn cười hơn nhiều.

Lincoln: Như vậy buồn cười hơn?

Mary: Đúng vậy.

Lincoln: Mary, bà không biết bà đang nói gì đâu.

Mary: Hãy tưởng tượng hai cái chân dài ngược lên tới thân mình xem...

Lincoln: Đừng nói nữa! Chúng ta có thể thôi không nói về nó được không? Rượu brandy đâu?

Mary: (Giữ chặt lấy chai rượu) Không, Abe. Đêm nay ông không được uống! Tôi không cho phép!

Lincoln: Mary, chúng ta bị làm sao thế này? Chúng ta từng có biết bao niềm vui cơ mà.

Mary: (Dịu dàng) Lại đây nào, Abe. Đêm nay là đêm trăng tròn, giống như đêm chúng ta gặp nhau vậy.

Lincoln: Không, Mary. Đêm chúng ta gặp nhau là trăng khuyết.

Mary: Trăng tròn.

Lincoln: Trăng khuyết.

Lincoln: Tôi đi lấy niên giám đây.

Mary: Ôi trời ơi, Abe, đừng nhắc tới nữa!

Lincoln: Xin lỗi bà.

Mary: Có phải vì câu hỏi đó không? Chân ấy? Hay là vì câu hỏi đó?

Lincoln: Ông ta có ý gì nhỉ?

3

(Ngôi nhà nhỏ của Will Haynes và vợ. Haynes trở về nhà sau khi cưỡi ngựa một chặng đường dài. Alice đặt giỏ lớn xuống rồi chạy về phía ông.)

Alice: Này, ông đã hỏi ông ấy chưa? Ông ấy có chịu ân xá cho Andrew không?

Will: (Lúng túng) Ôi, Alice. Tôi đã làm một việc thực sự ngu ngốc.

Alice: (Đau khổ) Cái gì? Đừng nói với tôi là ông ấy không chịu ân xá cho con trai chúng ta nhé?

Will: Tôi đã không hỏi ông ấy.

Alice: Ông nói cái gì!? Ông không hỏi ông ấy!?

Will: Tôi cũng không biết mình bị làm sao nữa. Đó là ông ấy, Tổng thống nước Mỹ, xung quanh toàn những người quan trọng, các thành viên nội các, bạn bè của ông ấy. Sau đó có người nói: Thưa ông Lincoln, người đàn ông này đã cưỡi ngựa cả ngày chỉ để đến nói với ông một câu, ông ta muốn hỏi một việc. Trên suốt quãng đường cưỡi ngựa, tôi đã tập dượt trong đầu để hỏi câu đó: "Thưa ông Lincoln, con trai Andrew của tôi đã phạm sai lầm. Tôi biết ngủ gật khi đang canh gác là nghiêm trọng đến thế nào, nhưng xử tử một người trẻ tuổi như vậy có vẻ quá tàn nhẫn. Thưa Tổng thống, ông có thể giảm án cho nó không?"

Alice: Hỏi như vậy chẳng phải là đúng rồi sao.

Will: Nhưng không hiểu sao, khi những người đó nhìn chằm chằm vào tôi, Tổng thống hỏi tôi: "Được rồi, ông muốn hỏi gì nào?" Tôi lại nói: "Thưa ông Lincoln, ông nghĩ chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa?"

Alice: Cái gì?

Will: Đúng vậy, tôi đã hỏi như thế đấy, đừng hỏi tôi tại sao lại hỏi như vậy: Ông nghĩ chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa?

Alice: Đó gọi là câu hỏi gì chứ?

Will: Tôi đã nói với bà rồi, tôi không biết.

Alice: Chân của ông ta? Dài bao nhiêu?

Will: Ôi, Alice, hãy tha thứ cho tôi.

Alice: Chân của một người nên dài bao nhiêu là vừa? Tôi chưa bao giờ nghe thấy câu hỏi nào ngu ngốc đến thế.

Will: Tôi biết, tôi biết. Đừng nhắc đi nhắc lại nữa.

Alice: Nhưng tại sao lại nói về độ dài của chân? Ý tôi là, ông đâu có đặc biệt quan tâm đến chân cẳng gì đâu.

Will: Tôi đang tìm chuyện để nói thôi. Tôi quên mất việc cần phải thỉnh cầu ban đầu, lúc đó tĩnh lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng đồng hồ tích tắc. Tôi không muốn tỏ ra như thể lưỡi bị thắt nút vậy.

Alice: Ông Lincoln có nói gì không? Ông ấy có trả lời không?

Will: Có, ông ấy trả lời, ông ấy nói dài đủ để chạm tới mặt đất.

Alice: Dài đủ để chạm tới mặt đất? Rốt cuộc điều đó có nghĩa là gì?

Will: Ai mà biết được? Nhưng ông ấy đã cười một trận, tất nhiên, những người kia cũng vui vẻ cười theo.

Alice: (Đột ngột đổi giọng) Có lẽ thực sự ông không muốn Andrew được ân xá.

Will: Cái gì?

Alice: Có lẽ tận sâu trong thâm tâm, ông không muốn bản án của con trai chúng ta được giảm nhẹ. Có lẽ ông ghen tị với nó.

Will: Bà điên rồi. Tôi, tôi. Tôi? Ghen tị?

Alice: Tại sao lại không? Nó khỏe mạnh hơn, dùng xẻng dùng cuốc giỏi hơn, tôi chưa thấy ai làm ruộng khéo léo hơn nó.

Will: Đừng nói nữa! Đừng nói nữa!

Alice: Hãy đối diện với sự thật đi, William, ông là một nông dân tồi.

Will: (Hoảng loạn và run rẩy toàn thân) Đúng, tôi thừa nhận! Tôi ghét làm ruộng! Tôi không phân biệt được hạt giống này với hạt giống kia! Còn cả đất đai nữa! Tôi chẳng bao giờ phân biệt được nó với bụi bẩn! Bà, người từ phương Đông tới, từng học trường tốt! Cười nhạo tôi, chế giễu tôi! Tôi gieo củ cải, nhưng lại mọc ra ngô! Bà nghĩ điều đó không làm một người tổn thương sao!?

Alice: Ông chỉ cần buộc một cái nhãn nhỏ lên túi hạt giống là sẽ biết mình gieo cái gì thôi!

Will: Tôi muốn chết! Tất cả đều chẳng còn hy vọng gì nữa!

(Đột nhiên có tiếng gõ cửa, Alice mở cửa ra, không phải ai khác mà chính là Abraham Lincoln. Gương mặt ông tiều tụy, mắt đỏ hoe.)

Lincoln: Có phải ông Haynes không?

Will: Tổng thống Lincoln...

Lincoln: Câu hỏi đó—

Will: Tôi biết, tôi biết... tôi thật ngu ngốc! Lúc đó tôi chỉ nghĩ được mỗi câu đó, tôi quá căng thẳng.

(Haynes khóc và quỳ xuống, Lincoln cũng khóc.)

Lincoln: Vậy là tôi đoán đúng rồi, đó là một câu hỏi không đầu không đuôi.

Will: Đúng, đúng... hãy tha thứ cho tôi...

Lincoln: (Khóc không kiêng dè) Tôi tha thứ, tôi tha thứ. Đứng lên đi, đứng lên đi nào. Con trai ông hôm nay sẽ được ân xá, tất cả những đứa trẻ phạm lỗi đều sẽ được ân xá.

(Ôm lấy vợ chồng Haynes)

Câu hỏi ngu ngốc của ông đã giúp tôi đánh giá lại cuộc đời mình. Tôi muốn cảm ơn ông vì điều đó, và yêu quý ông.

Alice: Chúng tôi cũng phần nào đánh giá lại cuộc đời mình, Abe—chúng tôi có thể gọi ông là...

Lincoln: Ồ, tất nhiên rồi, tại sao không chứ? Hai người có gì ăn không? Người ta đã lặn lội đường xa thế này, ít nhất cũng phải cho người ta chút gì đó để ăn chứ.

(Họ bẻ bánh mì và cắt phô mai. Hạ màn.)