Tôi đang dần dần quên đi một vài chuyện, điều này khiến tôi cảm thấy sợ hãi.

Tôi đã mất đi một số từ vựng, nhưng vẫn còn nhớ được khái niệm của chúng. Tôi hy vọng mình đừng đến mức quên luôn cả khái niệm. Nếu như quên mất khái niệm, chắc chắn là tôi sẽ không thể nhận ra được. Nếu tôi đã quên đi một khái niệm, thì làm sao tôi có thể biết được cơ chứ?

Chuyện này khá nực cười, vì trí nhớ của tôi từ trước đến nay vẫn luôn rất tốt. Mọi thứ đều nằm trong đầu tôi. Đôi khi trí nhớ của tôi tốt đến mức khiến tôi cảm thấy mình có thể nhớ được cả những điều chưa từng biết tới. Ghi nhớ trước...

Tôi nghĩ chuyện này không có danh từ chuyên dụng, phải không? Ghi nhớ trước những điều chưa xảy ra. Đôi khi tôi tìm kiếm một từ ngữ trong đầu, nhưng lại phát hiện nó không còn ở đó nữa, cứ như thể có ai đó đã lấy nó ra khỏi đầu tôi vào ban đêm vậy. Thế nhưng, đối với danh từ chuyên dụng của "việc ghi nhớ trước chuyện này", tôi lại không có cảm giác đó.

Khi còn là một thanh niên, tôi từng có thời gian thuê nhà chung với người khác trong một ngôi nhà lớn. Lúc đó tôi vẫn còn là sinh viên. Trong bếp, mỗi người chúng tôi đều có giá để đồ riêng, trên đó ghi rõ tên của từng người. Các ngăn trong tủ lạnh cũng được chia riêng biệt, chúng tôi có thể để trứng, phô mai, sữa chua và sữa của mình vào đó. Tôi luôn đặc biệt chú ý, tuân thủ nghiêm ngặt quy định, chỉ sử dụng đồ của mình, nhưng những người khác lại không như vậy... Ở đây, tôi quên mất một từ, từ đó có nghĩa là "chú ý tuân thủ quy tắc". Những người khác trong căn nhà đó... họ đều không làm vậy. Đôi khi tôi mở tủ lạnh ra và phát hiện trứng của mình đã biến mất không dấu vết.

Tôi đang nghĩ về một bầu trời đầy những con tàu vũ trụ, nhiều đến mức như một trận dịch châu chấu, tất cả đều tỏa ánh bạc trên bầu trời tím sáng trong đêm.

Khi đó, ngay cả đồ đạc trong phòng tôi cũng biến mất. Ví dụ như đôi ủng. Tôi nhớ đôi ủng của mình đã "chạy" mất. Hoặc nên nói là "bị lấy đi", vì thực tế là tôi không nhìn thấy cảnh chúng rời đi. Ủng thì không thể tự mình "chạy" được, là có ai đó đã "lấy" chúng đi. Giống như cuốn từ điển lớn của tôi vậy. Cũng trong cùng căn nhà đó, chính vào khoảng thời gian ấy. Tôi đi đến cái giá sách nhỏ cạnh giường (tất cả đồ đạc của tôi đều để cạnh giường, vì phòng tôi cũng chỉ rộng bằng cái tủ bát đủ để đặt vừa một chiếc giường), cuốn từ điển trên giá đã biến mất, chỉ để lại một khoảng trống vừa bằng kích thước cuốn từ điển để minh chứng cho sự không tồn tại của nó.

Cuốn từ điển đó và những từ vựng mà nó mang lại đều biến mất sạch. Tháng tiếp theo, họ lấy đi radio của tôi, một lọ bọt cạo râu, một xấp giấy ghi chú và một hộp bút chì. Cả sữa chua của tôi nữa. Và nến, đó là thứ mà mãi sau này khi mất điện tôi mới phát hiện ra.

Hiện tại, điều tôi đang nghĩ tới là một cậu bé đi đôi giày tennis mới, cậu tin rằng mình có thể chạy mãi mãi. Còn tôi, tôi vẫn không tài nào nhớ ra nổi. Một thị trấn khô cằn, trời cứ mưa mãi không dứt. Một con đường dẫn tới sa mạc, trên con đường đó, người tốt có thể nhìn thấy ảo ảnh. Một con khủng long làm công việc của một nhà sản xuất phim. Ảo ảnh đó chính là cung điện hưởng lạc tráng lệ của Hốt Tất Liệt Đại Đế. Không...

Đôi khi gặp phải tình trạng từ ngữ biến mất, tôi có thể đổi góc độ để tìm lại chúng. Tôi đang tìm một từ ngữ — ví dụ như tôi đang nói về cư dân trên sao Hỏa, rồi tôi nhận ra danh từ chuyên dụng của họ đã biến mất. Đồng thời tôi cũng nhận ra từ ngữ đã biến mất đó vốn dĩ nằm trong một câu hoặc một tựa sách nào đó. "Biên niên sử _____" [1]. "Chú _____ Martin" [2]. Nếu như vậy vẫn không thể làm từ ngữ đó quay trở lại, tôi sẽ lặp đi lặp lại quá trình này trong đầu. Những người đàn ông xanh nhỏ bé đó, tôi nghĩ vậy, hoặc là những người ngoài hành tinh cao lớn da đen, tính tình dịu dàng: trông họ đen đúa, có đôi mắt màu vàng kim... Tiếp đó, đột nhiên, từ "Người sao Hỏa" liền chờ đợi tôi, giống như sau một ngày dài đằng đẵng, bất ngờ gặp lại bạn cũ hay người yêu của bạn vậy.

Sau khi chiếc radio biến mất, tôi liền rời khỏi căn nhà đó. Cảm giác này thật khiến người ta mệt mỏi, tất cả những thứ bạn tưởng rằng thuộc về mình một cách trọn vẹn cứ dần dần biến mất, từng món một, từng người một, từng con một, từng từ một.

Năm tôi mười hai tuổi, có một ông lão đã kể cho tôi nghe một câu chuyện mà tôi sẽ không bao giờ quên.

Một đêm nọ, có một gã tội nghiệp phát hiện mình xuất hiện giữa sa mạc, trong tay không có sách cầu nguyện, vì vậy không thể đọc bất cứ lời cầu nguyện nào. Thế là hắn nói: "Lạy Chúa toàn năng, con không có sách cầu nguyện, cũng không nhớ nổi lời cầu nguyện nào. Nhưng Ngài biết tất cả mọi lời cầu nguyện, vì Ngài là Chúa. Cho nên con sẽ làm một việc, con sẽ đọc bảng chữ cái, rồi nhờ Ngài ghép chúng thành từ ngữ."

Tôi đang quên đi một vài chuyện, điều này khiến tôi cảm thấy sợ hãi.

Icarus [3]! Tôi không quên hết tất cả tên gọi. Tôi vẫn nhớ Icarus. Cậu ta đã bay quá gần mặt trời. Tuy nhiên trong truyền thuyết, cậu làm vậy là xứng đáng. Việc thử nghiệm luôn luôn xứng đáng, dù cho cuối cùng bạn có thất bại, dù cho cuối cùng bạn phải mãi mãi rơi xuống như một ngôi sao băng. Điều này tốt hơn là lặng lẽ tỏa sáng trong bóng tối, ít nhất bạn có thể truyền cảm hứng cho người khác, để người khác sống tiếp, còn hơn là ngồi trong bóng tối, nguyền rủa những kẻ đã mượn nến của bạn mà chẳng bao giờ trả lại.

Thế nhưng, tôi còn mất đi cả những con người.

Tình trạng này xảy ra khá kỳ lạ. Thực tế là tôi không thực sự mất họ. Chuyện này không giống như việc một người mất đi cha mẹ, cũng không giống như lúc bạn còn nhỏ, nắm tay mẹ trong đám đông, ngẩng đầu lên lại phát hiện người đang nắm tay mình không phải là mẹ... Hoặc khi lớn hơn một chút cũng vậy. Đến lúc đó, bạn buộc phải tìm kiếm từ ngữ để mô tả họ trong đám tang, trong hồi ký, khi rải tro cốt của họ vào bồn hoa trong vườn hoặc ném xuống biển, bạn phải vắt óc suy nghĩ mới có thể tìm được từ ngữ để miêu tả họ.

Đôi khi tôi sẽ tưởng tượng cảnh tro cốt của mình được rải trong thư viện. Nhưng đến lúc đó, người quản thư sẽ quét sạch chúng vào sáng hôm sau khi độc giả chưa kịp vào thư viện.

Tôi hy vọng tro cốt của mình có thể được rải trong thư viện, hoặc là, rải trên sân chơi. Loại sân chơi của những năm 1930, nơi bạn có thể cưỡi trên con... con... cái đó...

Tôi quên mất từ đó rồi. Vòng quay ngựa gỗ? Mâm xoay? Chính là cái loại mà khi bạn ngồi lên, sẽ cảm thấy mình trở nên trẻ lại một lần nữa. Vòng đu quay. Đúng vậy. Một lễ hội hóa trang khác xuất hiện trong thị trấn, nó mang đến tội ác. "Khi tôi đâm vào ngón tay cái..." [4]

Shakespeare.

Tôi nhớ Shakespeare, tôi nhớ tên ông, nhớ ông là ai, ông đã viết những gì. Hiện tại mà nói, ông vẫn an toàn, nếu không người ta sẽ phải gọi là "người đã viết 'Tồn tại hay không tồn tại'" [5] — không, không phải bộ phim do Jack Benny đóng chính [6], tên thật của Jack là Benjamin Kubelsky, ông ấy lớn lên ở Waukegan, Illinois, nơi đó cách Chicago khoảng một giờ đi xe. Waukegan, Illinois sau này sẽ được người đời nhớ mãi với cái tên Green Town, Illinois, đó là vì có người đã viết một bộ tiểu thuyết, tác giả đó là người Mỹ, từng rời Waukegan, định cư tại Los Angeles. Ý tôi là, tất nhiên, tôi đang nhớ lại tên của ông ấy. Nhắm mắt lại là tôi có thể thấy ông ấy xuất hiện trong tâm trí mình.

Trước đây tôi thường thấy ảnh của ông ở bìa sau những cuốn sách của ông. Ông trông rất dịu dàng, đầy trí tuệ và nhân hậu.

Ông từng viết một cuốn tiểu thuyết về Edgar Allan Poe, để ngăn cản mọi người quên đi Edgar Allan Poe, câu chuyện xảy ra trong tương lai, nơi người ta đốt sách và lãng quên chúng [7]. Trong câu chuyện đó, chúng ta đang ở trên sao Hỏa, nhưng cũng có thể là ở Waukegan hoặc Los Angeles, ở đó, chúng ta trở thành những nhà phê bình, chúng ta kiểm soát sách vở, lãng quên chúng, lấy đi từ ngữ, lấy đi tất cả từ ngữ và tất cả những cuốn từ điển chứa đầy từ ngữ cùng radio. Chúng ta bước vào nhà, chết đi từng người một, chết dưới tay của đười ươi [8], chết bởi hầm chông và quả lắc [9], lạy Chúa, bị giết bởi Montresor [10]...

Edgar Allan Poe. Tôi biết Edgar Allan Poe. Còn có Montresor. Còn có Benjamin Kubelsky và vợ ông ấy Sadie Marks, bà ấy không liên quan gì đến anh em nhà Marx [11], nghệ danh khi bà ấy lên sân khấu là Mary Livingstone. Tất cả những cái tên này đều nằm trong tâm trí tôi.

Lúc đó tôi mới mười hai tuổi.

Tôi đã đọc những cuốn sách đó, cũng đã xem phim [12], khi nhìn thấy cảnh giấy sách bị đốt, tôi biết đây là phân cảnh mình phải ghi nhớ. Bởi vì những kẻ đó sẽ thiêu hủy sách, hoặc lãng quên chúng, nên con người phải ghi nhớ nội dung của sách. Chúng ta phải gửi gắm chúng vào trí nhớ. Chính chúng ta sẽ là những cuốn sách. Từ đó chúng ta trở thành tác giả, cũng từ đó trở thành những cuốn sách của họ.

Tôi rất buồn. Ở đây tôi đã quên mất thứ gì đó. Nó giống như việc tôi đang đi trên một con đường cụt, đơn độc một mình, lạc lối trong sa mạc. Tôi ở đây, nhưng không còn hiểu nơi này rốt cuộc là chốn nào.

Bạn phải ghi nhớ một vở kịch của Shakespeare, tôi sẽ thông qua "Titus Andronicus" [13] để nhớ về bạn. Hoặc bạn, bất kể bạn là ai, bạn có thể ghi nhớ một cuốn tiểu thuyết của Agatha Christie, như vậy bạn có thể trở thành "Án mạng trên chuyến tàu tốc hành Phương Đông". Những người khác có thể ghi nhớ thơ ca của John Wilmot, Bá tước Rochester, còn bạn, bất kể bạn là ai đang đọc câu chuyện này, bạn có thể ghi nhớ một cuốn tiểu thuyết của Dickens, vậy khi tôi muốn biết Barnaby Rudge [14] sau đó đã gặp phải chuyện gì, tôi sẽ đi tìm bạn, và bạn sẽ có thể kể cho tôi nghe.

Còn những kẻ đã thiêu hủy từ ngữ, những kẻ lấy sách ra khỏi giá, những người lính cứu hỏa và những kẻ vô học, những kẻ sợ hãi câu chuyện, từ ngữ, giấc mơ và lễ Halloween, những kẻ xăm đầy câu chuyện lên cơ thể [15], còn cả những cậu bé nữa! Các cậu có thể trồng nấm dưới tầng hầm [16]! Và chỉ cần từ ngữ của bạn là những con người đó, là những ngày tháng đó, là cuộc đời của tôi, chỉ cần từ ngữ của bạn vẫn còn sống, thì bạn có thể bất tử, bạn có thể tạo ra ảnh hưởng, bạn có thể thay đổi thế giới, mặc dù tôi không nhớ tên bạn.

Tôi đã đọc những cuốn sách của bạn. Trong tâm trí, tôi đã đốt chúng, để đề phòng lính cứu hỏa đến thị trấn.

Nhưng ký ức về việc bạn là ai đã biến mất. Tôi chờ đợi, chờ nó quay trở lại với tôi. Giống như tôi chờ đợi cuốn từ điển của mình, chiếc radio của mình, đôi ủng của mình, nhưng kết quả vẫn là con số không.

Trong tâm trí tôi, chỉ còn lại khoảng trống nơi tên của bạn từng tồn tại.

Tôi thậm chí còn không chắc chắn về điều này.

Tôi từng có một cuộc trò chuyện với một người bạn. Tôi nói: "Bạn có ấn tượng gì về những câu chuyện này không?" Tôi kể cho anh ta nghe tất cả những từ ngữ mà tôi biết, tôi kể về những con quái vật trở về những ngôi nhà có trẻ em sinh sống [17], kể về người bán hàng chớp nhoáng và lễ hội hóa trang bóng đêm đi theo hắn, còn cả những người sao Hỏa đó, những thành phố thủy tinh đổ nát và những con kênh tinh xảo của họ. Tôi kể hết tất cả những từ ngữ đó cho anh ta nghe, anh ta lại nói mình chưa từng nghe qua. Thế là chúng không còn tồn tại nữa.

Tôi cảm thấy vô cùng lo âu.

Tôi lo rằng chính tôi là người khiến chúng tồn tại. Giống như đoạn kết của câu chuyện đó, những người trên tuyết cứ đi tới đi lui mãi mãi, để ghi nhớ và lặp lại những từ ngữ trong câu chuyện, khiến chúng trở thành hiện thực.

Tôi nghĩ tất cả đều là lỗi của Chúa.

Ý tôi là, không thể trông chờ Chúa nhớ hết mọi việc. Chúa cũng không làm được. Lão già bận rộn đó. Cho nên, có lẽ đôi khi Ngài sẽ ủy thác công việc, giống như thế này: "Ngươi! Ta muốn ngươi ghi nhớ ngày tháng của Chiến tranh Trăm năm. Còn ngươi, ngươi hãy ghi nhớ loài Okapi [18]. Ngươi, ngươi hãy ghi nhớ Jack Benny, tên thật là Benjamin Kubelsky, đến từ Waukegan, Illinois." Tiếp đó, nếu bạn quên mất việc Chúa ủy thác cho bạn ghi nhớ, thì, bùm! Không còn loài Okapi nào nữa. Để lại trên thế gian chỉ còn hình dáng của một con Okapi, hơi giống linh dương, lại hơi giống hươu cao cổ. Không còn Jack Benny nữa. Không còn Waukegan nữa. Chỉ còn lại khoảng trống trong tâm trí bạn nơi từng là một con người hoặc một khái niệm.

Tôi không biết.

Tôi không biết phải đi đâu để tìm kiếm. Liệu tôi có đánh mất một nhà văn, giống như tôi từng đánh mất một cuốn từ điển? Hoặc tệ hơn: liệu Chúa có từng giao cho tôi một nhiệm vụ nhỏ, mà bây giờ tôi lại phụ lòng Ngài, bởi vì tôi đã lãng quên nhà văn này, ông ấy đã biến mất khỏi giá sách, biến mất khỏi sách công cụ, chỉ còn tồn tại trong những giấc mơ của chúng ta...

Giấc mơ của tôi. Tôi không biết bạn thường mơ thấy gì. Có lẽ bạn chưa bao giờ mơ thấy một đồng cỏ vốn dĩ chỉ là giấy dán tường, nó đã nuốt chửng hai đứa trẻ [19]; có lẽ bạn chưa bao giờ biết sao Hỏa chính là thiên đường, những người thân yêu đã khuất của chúng ta đều đi đến đó, chờ đợi chúng ta, khiến chúng ta ngày càng tiều tụy trong đêm; bạn cũng chưa bao giờ mơ thấy người đàn ông chỉ vì đi bộ mà bị bắt [20].

Mà những điều này, chính là những gì tôi mơ thấy.

Nếu ông ấy từng tồn tại, thì tôi đã đánh mất ông ấy rồi. Đánh mất tên của ông ấy. Đánh mất tên những cuốn sách của ông ấy, từng cuốn, từng cuốn một, đánh mất những câu chuyện đó.

Tôi sợ mình trở nên điên rồ, bởi vì tôi không thể chấp nhận việc mình chỉ đang già đi.

Nếu tôi làm hỏng nhiệm vụ nhỏ bé này, ôi, lạy Chúa, vậy thì hãy để tôi làm vậy đi, như thế này, có lẽ Ngài có thể trả lại những câu chuyện đó cho thế giới.

Bởi vì, nếu làm vậy có ích, mọi người sẽ nhớ đến ông ấy. Tất cả mọi người sẽ nhớ đến ông ấy. Tên của ông ấy sẽ lại đồng nghĩa với những thị trấn nhỏ ở Mỹ vào ngày lễ Halloween, đến lúc đó, lá cây sẽ lướt qua vỉa hè như những chú chim bị kinh động. Hoặc là, tên của ông ấy sẽ đồng nghĩa với sao Hỏa, đồng nghĩa với tình yêu. Còn tên của tôi thì bị người ta lãng quên.

Tôi sẵn lòng trả cái giá này, chỉ cần trước khi tôi rời đi, cái giá sách trống rỗng trong tâm trí tôi có thể được lấp đầy trở lại.

Lạy Chúa kính yêu, xin hãy lắng nghe lời cầu nguyện của con.

A... B... C... D... E... F... G...

[1] "Biên niên sử sao Hỏa", tác phẩm tiêu biểu của Ray Bradbury.

[2] Nguyên văn là "_____ yêu dấu của tôi", "Người sao Hỏa yêu dấu" chính là tên gốc của bộ phim truyền hình "My Favorite Martian" của CBS.

[3] Nhân vật trong thần thoại Hy Lạp, con trai của Daedalus. Daedalus đến đảo Crete, sau khi bị vua giam cầm đã dùng lông chim dán thành đôi cánh, cố gắng bay ra khỏi hòn đảo. Icarus cũng dán lông chim, nhưng cậu quá đắm chìm vào cảm giác bay lượn, bay quá cao khiến mặt trời làm tan chảy sáp ong dán lông chim, rơi xuống biển mà chết.

[4] Ở đây chỉ cuốn tiểu thuyết "Something Wicked This Way Comes" (tạm dịch: Điều ác đang đến gần) của Ray Bradbury. Trong sách có trích dẫn lời thoại trong vở "Macbeth" của Shakespeare: "By the pricking of my thumbs, something wicked this way comes" (Khi ngón tay cái ta nhói lên, điều ác liền đến).

[5] Câu danh ngôn kinh điển trong vở "Hamlet" của Shakespeare.

[6] Jack Benny (1894—1974), diễn viên người Mỹ, từng đóng chính trong bộ phim "To Be or Not to Be", vì vậy trong tiểu thuyết mới có liên tưởng này.

[7] Tác phẩm tiêu biểu kinh điển "Fahrenheit 451" của Ray Bradbury, nhân vật chính trong đó ban đầu là một lính cứu hỏa, chuyên trách đốt sách.

[8] Hung thủ giết người trong tiểu thuyết "Vụ án ở phố Morgue" của Edgar Allan Poe là một con đười ươi.

[9] "Hầm chông và quả lắc" là truyện ngắn được Edgar Allan Poe viết năm 1842.

[10] Montresor là nhân vật chính trong truyện "Thùng rượu Amontillado" của Edgar Allan Poe, hắn lừa bạn mình vào hầm rượu bằng một thùng rượu vang trắng, sau đó giết chết và chôn trong hầm.

[11] Nhóm hài kịch cùng thời với Charlie Chaplin.

[12] "Fahrenheit 451" từng được chuyển thể thành phim vào năm 1966.

[13] Vở kịch thời kỳ đầu của Shakespeare.

[14] Nhân vật chính trong tiểu thuyết "Barnaby Rudge" của Charles Dickens.

[15] Những đoạn trước đều đang trích dẫn "Fahrenheit 451" và "Something Wicked This Way Comes", những người xăm đầy câu chuyện lên cơ thể xuất hiện trong tác phẩm "The Illustrated Man" (Người đàn ông minh họa) của Ray Bradbury.

[16] Ở đây trích dẫn tiểu thuyết "Boys! Raise Giant Mushrooms in Your Cellar!" (tạm dịch: Các cậu bé! Hãy trồng nấm khổng lồ trong tầng hầm của các cậu!) của Ray Bradbury.

[17] Ray Bradbury, "The Homecoming" (Sự trở về).

[18] Một loài động vật có vú chỉ được phát hiện vào năm 1901, là họ hàng gần nhất duy nhất chưa tuyệt chủng của hươu cao cổ.

[19] Ray Bradbury, "The Veldt" (Đồng cỏ).

[20] Ray Bradbury, "The Pedestrian" (Người đi bộ).