Bởi vì trước kia, nếu muốn có được một phần công báo của triều đình thì phải chi mấy lượng bạc mới có được một bản viết tay. Nếu muốn sở hữu tờ báo ngay trong tháng, mỗi phần công báo như vậy thường có giá khoảng một hai lạng. Hai ba tháng sau, bản in bằng văn tự rời sẽ được xuất bán, lúc đó có thể bán với giá mấy chục đến mấy trăm đồng.
Chưởng quỹ mua một tờ báo rồi quay về quán, phát hiện bên trong được chia thành nhiều mục.
Một mục gắn liền với những tin quan trọng trong triều đình, hơn nữa tin tức đầu tiên còn có liên quan đến Hoàng Đế. Theo nội dung đã được tờ báo trích lại từ cuộc đăng triều lần trước, Hoàng Đế và quần thần đã thảo luận về việc tái xây dựng sau thiên tai, đồng thời còn thảo luận về lợi hại của các cách cứu tế trong những đời trước.
Hoàng Đế cũng nhấn mạnh, nếu gặp phải thiên tai thì không thể trông vào việc hiến tế thần linh, quan phủ và dân chúng phải cùng nhau giúp sức. Nếu bản thân có thể tự xoay sở, trời cũng sẽ giúp. Nếu người còn không tự cứu được mình, trời cũng chẳng giúp nổi.
Nội dung chính của cuộc họp được trình bày bằng hình thức đối thoại, cuối cùng còn bỏ thêm một đoạn bình luận của chủ biên.
Chưởng quỹ cảm thấy thật mới lạ, đọc tờ báo này thật giống như đang nghe Hoàng Đế nói chuyện bên tai, đây là lần đầu tiên hắn cảm thấy gần gũi với Hoàng Đế như vậy. Trước kia khi Hoàng Đế đi tuần ở phía Bắc, hắn căn bản không rời thuyền, chưởng quỹ cũng thấy Hoàng Đế xa tận chân trời.
“Bệ hạ thánh minh!” Chưởng quỹ cầm tờ báo, cảm thán.
Một thương nhân tình cờ đi ngang qua quầy, nghe nói như thế không khỏi hỏi: “Sao thế? Lại ban chính lệnh gì mới à?”
Chưởng quỹ cầm tờ báo nói: “Mời quý khách xem.”
Thương nhân nhận lấy tờ báo, tùy tiện đọc lướt qua vài lần, lập tức vui vẻ nói: “Công báo này do nhà ai in ấn đấy? Đúng là mới lạ thật, ngay cả tình hình cụ thể trong triều đình mà cũng có thể viết được luôn.”
Chưởng quỹ có chút cạn lời: “Mời xem đoạn chuyển lời cho ký giả ở trang đầu tiên, là do đích thân bệ hạ viết.”
Thương nhân vội vàng đọc, lại lật xem phía sau trang báo, thế mà còn đăng cả tin quan phủ bán đấu giá, còn có tin về cuộc đấu thầu vật tư của quân đội.
“Báo hay đấy!”
Thương nhân cực kỳ vui mừng, hỏi: “Mua ở đâu vậy?”
Chưởng quỹ chỉ vào dịch trạm cách vách: “Nghe nói là dịch trạm ở các nơi đều có bán.”
Thương nhân lập tức dặn dò tay sai tùy tùng: “Mau đi mua một tờ về đây!”
Chọn rượu và thức ăn xong rồi nồi xuống, người thương nhân từ từ đọc, càng đọc càng thấy ngạc nhiên xen lẫn vui mừng. Nhờ có tờ báo, hắn còn đọc được tin tức điều động các quan viên từ ba tháng trước, tất cả đều là những quan viên đã lên chức ngũ phẩm – việc công bố chậm trễ thế này là để ngăn cho dân chúng biết được chuyện đề bạt các quan viên trong triều.
Việc làm ăn ở các tửu lâu của Trấn Giang thủy dịch ngày càng tấp nập, hơn nữa phần lớn khách hàng đều là các thương nhân ngoại quốc.
Vào giữa trưa, tin dịch trạm bán báo đã nhanh chóng lan xa, lại có thể trực tiếp bán hết. Những nơi hẻo lánh thì chắc chắn sẽ không bán được, nhưng ở dịch trạm Trấn Giang, báo chí tuyệt đối thuộc vào loại đắt hàng, vào tháng sau chỉ có thể xin tăng thêm số lượng bán.
Trong sảnh một tửu lâu, bởi vì nội dung của tờ báo mà hai nhóm thương nhân lại có thể xảy ra tranh chấp với nhau ở giữa đường.
“Thì ra những lời đồn trước kia đều là giả, trong báo đã đăng gia phả hoàng thất, nhà bệ hạ là Triệu thị ở Thiên Thủy Đường thuộc Cam Túc, vào thời Đường Tống thì chuyển nhà đến Sơn Tây, đến thời Minh sơ thì lại di dân đến Hà Bắc.” Một vị thương nhân hưng trí bừng bừng nói.
Người ngồi cùng bàn nói: “Chẳng phải người là hậu duệ của hoàng thất Triệu Tống sao? Nghe nói mãnh tướng Dương Trấn Thanh ở Liêu Đông là hậu nhân của Dương gia, tướng tinh hạ phàm chuyên môn giúp đỡ chủ cũ.”
“Hầy, mấy cái đó đều là do người ta nói bừa mà thôi.” Một thương nhân ngồi đằng trước nói.
Thương nhân ngồi ở bàn kế bên tỏ vẻ không vui, thẳng thắn phản bác: “Ta họ Triệu đây, cả thiên hạ đều họ Triệu, đều xuất thân từ Thiên Thủy Đường ở Cam Túc, hoàng thất Triệu Tống cũng xuất thân từ Thiên Thủy Đường luôn. Thiên gia đương kim và Triệu Tống kia đều là cùng một tổ tông. Con cháu Triệu Tống nhiều vô số, cũng có thể là Vương gia của ai đó đã chuyển nhà đến Sơn Tây.”
“Nói hưu nói vượn, bệ hạ đã đăng báo phủi sạch quan hệ.”
“Ai nói phủi sạch quan hệ? Bệ hạ chỉ nói mình xuất thân từ Thiên Thủy Đường, vào thời Đường Tống thì tổ tông chuyển nhà đến Sơn Tây.”
“Vào thời Đường đã chuyển nhà đến Sơn Tây thì mới không có quan hệ với Triệu Tống đó!”
“…”
Người hai bàn cãi nhau đến mặt đỏ tai hồng, tất cả chỉ vì một mẫu báo nho nhỏ.
Mặc kệ ai thắng ai thua, mọi người đều đã hiểu rõ rằng sau này sẽ không thể thiếu “Đại Đồng nguyệt báo”, rất nhiều tin tức đều có thể kiếm được từ món đồ chơi này.
Cũng có thương nhân bắt đầu động não, triều đình đã có thể làm báo, tại sao mình lại không thể?
Trong những tờ báo trước kia, nội dung chủ yếu đều là công báo được sao chép lại, ngoài ra cũng có thêm một ít tin tức về việc buôn bán và những tin tức quan trọng, chẳng hạn như Vương Cung Hán đại bạo phát cái gi đó.
Mà các tạp chí ẩn phấm nguyên gốc đều bao gồm các bài thơ, hí khúc.
Tại sao không kết hợp hai loại hình lại với nhau, cho thêm một ít thú sự dân gian, biên thành một tờ báo càng được dân chúng yêu thích hơn?
Thế là tiểu báo dân gian sắp được ra đời.