“Phí huynh, ai đứng ra bẩm báo với bệ hạ đây?” Hàn Thừa Tuyên hỏi.
Phí Nguyên Giám đáp: “Để ta vậy.”
Hàn Thừa Nguyên nói: “Cũng được.”
Thật ra vấn đề này không mới, chính là việc dân cư của thành Dương Châu quá nhiều. Mặc dù đã có một bộ phận di chuyển đến phương Bắc, nhưng càng di chuyển, dân cứ trong thành lại càng nhiều. Dân số trong thành sắp bùng nổ rồi, hiện tại chỉ có hai cách, một là cho một lượng lớn dân cư hẩu di cư về phương Bắc hoặc phải nhanh chóng xây dựng thêm một tòa thành mới.
Thành Dương Châu cũ rộng khoảng hai kilomet vuông. Vào năm Gia Tĩnh, thành mới được dựng nên, diện tích rộng khoảng ba kilomet vuông.
Tuy rằng diện tích thành Dương Châu đã cán mốc năm kilomet vuông nhưng vẫn không đủ chỗ cho nhiều người. Năm Sùng Trinh thứ mười một, thái giám Đốc Diêm Dương Hiển Minh dự định xây dựng thêm một tòa thành nhưng vì kinh phí và chiến loạn mà phải bỏ qua.
Sau khi Đại Đồng thành lập triều đình mới, có khoảng năm mươi ngàn dân tại thành Dương Châu đã di cư đến phương Bắc. Nhưng hộ tịch tại địa phương vẫn còn hơn năm trăm ngàn, cộng thêm những người thường trú không có hộ tịch, chỉ đăng ký sử dụng đất cũng hơn một trăm ngàn và còn một phần lớn dân cư lưu động không thể thống kê được. Vả lại, con số này là còn chưa tính trẻ em dưới mười hai tuổi.
Nếu tính luôn trẻ em thì dân số thường trú ước tính hơn tám trăm ngàn người, cộng thêm dân số lưu động thì con số có thể lên đến gần một triệu.
Chờ mãi chờ mãi, cuối cùng ngự giá cũng đến.
Dân chúng đứng đầy hai bên bờ sông Vận Hà, tất cả đều chạy tới để nhìn xem Hoàng Đế.
Triệu Hãn, người vẫn luôn đứng trên boong tàu chau mày, bởi vì càng tới gần thành Dương Châu, những túp liều lụp xụp ở hai bên bờ sông ngày càng nhiều. Dân chúng ở thành Dương Châu nghèo túng đến thế ư?
“Bệ hạ, quan viên địa phương đã chờ ở bến tàu, người có muốn yết kiến bọn họ hay không?”
“Gọi Tả, Hữu Bố Chính Sứ lên thuyền, còn lại thì kêu giải tán đi. Dân chúng trên bờ quá nhiều, nếu trẫm rời thuyền chắc chắn sẽ gây ra sự hỗn loạn.”
Rất nhanh, đội thuyền đã cập bờ.
Phí Nguyễn Giám và Hàn Thừa bị dẫn lên thuyền, hai người lập tức chắp tay hành lễ.
Triệu Hãn cũng không vòng vo, hắn hỏi thẳng: “Vì sao trên hai bên bờ sông lại có nhiều túp liều thô sơ như vậy?”
Phí Nguyên Giám đáp: “Thần đang định bẩm báo với bệ hạ chuyện này, vì dân cư trong thành Dương Châu quá nhiều nên bọn họ đành phải dựng lều sống tạm ở ngoài thành. Còn nông dân ở những thôn trấn lân cận đều đến trong thành làm công, vào lúc nông nhàn, trong thành và ngoài thành đều chật ních người. Gần đây bên ngoài thành mới mở thêm một nhà xưởng, lại chưa xây dừng nơi ở cho nhân công, thế nên đa số những túp lều đều là nơi ở của nhân công.”
“Trong thành Dương Châu không có tu nghĩa xá (phòng ở giá cả phải chăng) sao?” Triệu Hãn hỏi.
Hàn Thừa Nguyên giải thích: “Bẩm bệ hạ, trong thành Dương Châu căn bản không thể xây dựng phòng ở được nữa, từ hàng trăm năm trước nhà cửa đã xây dựng chật ních, không còn chỗ nào trống.”
Nhà Minh có cách mô tả về những đường phố ở Dương Châu như sau: đầu hẻm hẹp, đoạn giữa vòng vèo, nhà cửa nối liền san sát. Bất cứ con hẻm nào, từ trước ra sau, từ phải sang trái đều có trên dưới một trăm hộ gia đình sinh sống.
Ngĩa là ngỏ hẽm trong thành Dương Châu vừa nhỏ hẹp lại quanh co, phòng ở rậm rạp, hễ chỗ nào có đất trống đều dùng để xây dựng nhà ở. Trong một con ngõ, ít nhất có một trăm hộ gia đình cư ngụ.
Toàn bộ diện thích năm kilomet vuông đều chật chội như thế, vậy mà bên ngoài thành vẫn còn rất nhiều người sống xung quanh thành.
Trong vòng mười ngày, Mãn Thanh đã giết hại tám mươi vạn người trong thành Dương Châu, nhưng dân cư vẫn vô cùng đông đúc, muốn nghi ngờ thì phải nghi ngờ ở phương diện khác.
Phí Nguyên Giám nói: “Bệ hạ, thần thay mặt cư dân thành Dương Châu khẩn cầu được đưa ba vạn dân di cư đến phương Bắc, hoặc xin thêm viện trợ để xây dựng thêm một thành trì bên ngoài thành Dương Châu. Phương án thứ hai này đã được đề đạt từ năm ngoái, nhưng triều đình vẫn chưa phê chuẩn.”
Triệu Hãn gật đầu rồi nói: “Chính sách di dân của triều đình trải rộng cả nước, từ thị trấn đến nông thôn đều được phân bổ hạn ngạch. Hộ bộ không chấp thuận cho nhiều người nhập cư vào thành Dương Châu cũng là lẽ bình thường.”
“Quách Thượng thư quá cứng nhắc, không hiểu được cách ứng biến.” Hàn Thừa Tuyên buột miệng mỉa mai.
Triệu Hã cười nói: “Là do hắn bị dọa sợ.”
Hộ bộ thượng thư đương nhiệm tên là Quách Thuấn Ngu, từng là người bán thuốc tại trấn Chương Thụ. Sau trận thủy chiến tại Lâm Giang, mắt thất quan binh không chống cự được, nhà họ Quách đã gia nhập nghĩa quân, quyên tặng thuốc men, lương thực và tàu thuyền cho quân Đại Đồng. Còn Quách Thuấn Ngu thì lại trở thành thuộc hạ của Triệu Hãn, chuyên phụ trách trao đổi, vận chuyển vật tư.
Hai năm trước, tại Hà Nam nổ ra vụ án lớn, hệ thống quan viên tham ô đều bị thay đổi toàn bộ. Quách Thuấn Ngu bị dọa sợ, bởi vì một số quan viên chủ sự bị điều tra đều là thuộc hạ cũ của hắn.
Từ đó về sau, Quách Thuấn Ngu bắt đầu sợ đầu sợ đuôi, tất cả mọi việc đều làm đúng theo chính sách của triều đình, không hề biết thay đổi linh hoạt theo tình hình, dù sao cũng phải phủi sạch trách nhiệm của bản thân trước rồi mới tính đến chuyện khác.
Cách làm của hắn đúng là rất kín kẽ, nên Triệu Hãn không thể trách phạt được.