"Sao thế?" Tôi gõ gõ vào hình vẽ trên bàn, nhìn về phía Tinh Thần.
Cô ấy ngẩng đầu, chỉ vào hình vẽ hỏi tôi: "Anh vừa nói, ở đây đặt Lạc Thư và Hậu thiên Bát quái?"
"Ừ, em có ý kiến gì sao?" Tôi cười.
Tinh Thần hỏi: "Tại sao lại đặt Hậu thiên Bát quái? Tại sao không giảng Tiên thiên Bát quái trước?"
Quả nhiên là có ý kiến thật!
Thảo nào Đỗ Nhạc đều hiểu hết rồi mà Tinh Thần vẫn lộ vẻ nghi hoặc.
Hóa ra là vì chuyện này!
Đỗ Nhạc không thể nghĩ đến vấn đề sâu xa như vậy, cậu ấy có thể nhớ được hình vẽ đã là rất giỏi rồi.
Tôi giải thích: "Anh là một người theo chủ nghĩa thực dụng. Anh hy vọng các em học cách sử dụng trước, sau này rồi hãy truy cứu nguồn gốc."
"Giống như điện thoại di động vậy."
"Nếu dạy các em về linh kiện điện tử, định luật cảm ứng điện từ Faraday, lý thuyết truyền tín hiệu vệ tinh... trước, chắc các em học chưa được bao lâu đã thấy khô khan, buồn tẻ mà muốn bỏ cuộc rồi."
"Nếu ngược lại, dạy các em cách sử dụng điện thoại trước, cách quay số để liên lạc với người ở cách xa ngàn dặm. Như vậy học rất đơn giản, lại có thể khiến mọi người đạt được sự thỏa mãn kịp thời. Tự tay trải nghiệm vừa thú vị, vừa thu hoạch được sự tiện lợi thiết thực."
"Nếu tò mò, có thể quay lại nghiên cứu nguyên lý sau."
"Nếu không tò mò cũng không sao, dù sao cũng đã biết dùng rồi, có thể mang lại sự tiện lợi cho cuộc sống của chúng ta là đủ."
"Sắp xếp này, ổn chứ?"
"Không hài lòng cứ nói, chúng ta bàn bạc lại."
Lúc này Tinh Thần mới giãn lông mày, nhẹ nhõm nói: "Hóa ra là vậy. Đây có phải là điều "Đạo đức kinh" giảng: Phản giả, đạo chi động; nhược giả, đạo chi dụng (Cái ngược lại là sự vận động của Đạo; cái yếu mềm là công dụng của Đạo) hay không?"
Tôi cười ha ha: "Nếu em nhất định phải nói như vậy, cố gắng gượng ép thì cũng có thể giải thích được."
"Anh giải thích đi, chúng em nghe thử xem." Tinh Thần trêu chọc.
Tôi đếm ngón tay, nghiêm túc nói: "Sở dĩ giảng từ Hậu thiên Bát quái trước, chính là vì các em yếu đấy. Bắt đầu từ gốc rễ, sợ các em học không nổi."
"Nếu các em không yếu, vậy thì hãy học thuộc kiến thức cơ bản trước, ví dụ như Thiên can Địa chi, Ngũ hành sinh khắc, Thiên can ngũ hợp, Địa chi tàng can, Địa chi tam hợp, Địa chi lục hợp, Địa chi tam hội, Địa chi tương hình, Lục xung, Lục hại, Ngũ hổ độn, Ngũ thử độn, Thập nhị trường sinh quyết, Đại du niên, Tiểu du niên, Lục thập nạp âm, Lục thân, Thập thần, Nội quái, Ngoại quái, Kinh quái, Tĩnh quái, Động quái, Thể quái, Dụng quái, Trinh quái, Hối quái, Phục quái, Phản quái, Đối quái, Bản quái, Biến quái, Thác quái, Tông quái, Hỗ quái, Thuần quái, Tượng quái, Bao quái, Du hồn quái, Quy hồn quái, Tứ chính quái, Tứ ngung quái, Tứ cương quái, Tứ nhu quái, Tứ âm quái, Tứ dương quái, Tiêu tức quái, Vãng lai quái..."
"Dừng! Dừng! Dừng!" Đỗ Nhạc vừa xoa thái dương vừa ngắt lời tôi, "Ôi chao, anh đừng nói nữa, em nghe tên thôi đã thấy đau đầu rồi. Anh cứ nói thẳng đi, những thứ đen tối mù mịt này, không học thuộc thì sẽ thế nào?"
Tôi cười hì hì: "Không học thuộc... cũng chẳng sao cả. Chỉ có học thuộc rồi, mới có tư cách phán định xem có thể học Dịch hay không."
"Tại sao phải học thuộc rồi mới phán định? Học thuộc vất vả lắm mới xong, anh lại bảo không học được, thế chẳng phải là lừa người sao?" Đỗ Nhạc trợn mắt hỏi.
"Học Dịch phải chú trọng ngộ tính. Không học, làm sao biết em có ngộ tính hay không? Không thuộc, làm sao em học? Việc học thuộc, chỉ cần chịu bỏ công sức là được, bước này không cần ngộ tính. Phải đợi học thuộc xong, đến bước học thực sự rồi mới nói chứ?" Tôi cười.
"Sao cứ cảm giác như là một cái bẫy vậy? Sao lại vòng vo thế này?" Đỗ Nhạc gãi đầu, không tìm ra vấn đề nằm ở đâu.
Tôi cười không nói, nhìn cậu ấy suy tư.
Tinh Thần hỏi: "Hậu thiên Bát quái và Tiên thiên Bát quái có quan hệ gì?"
Tôi hoàn hồn nói: "Trong ứng dụng thực tế, chúng ta dùng Hậu thiên Bát quái nhiều hơn. Ví dụ như Tứ trụ Bát tự, Kỳ môn Độn giáp, Phong thủy... đều lấy Hậu thiên Bát quái làm chủ."
"Tiên thiên làm Thể, Hậu thiên làm Dụng."
Đỗ Nhạc bỏ cuộc suy nghĩ, hỏi thẳng: "Tiên thiên làm Thể, Hậu thiên làm Dụng. Nghĩa là gì?"
Cái gọi là "Thể", chính là "gốc rễ" không thay đổi, là Thiên đạo.
Cái gọi là "Dụng", chính là nguyên tắc "ứng dụng", là Nhân đạo.
Đối với con người chúng ta, giai đoạn "Tiên thiên" của sinh mệnh, chính là giai đoạn thai nghén trong bụng mẹ, tức là lúc chúng ta chưa rời khỏi cơ thể mẹ.
Cũng chính là tuổi mụ mà chúng ta hay nói.
Cái tuổi nhiều hơn tuổi dương lịch một tuổi, chính là tính cả giai đoạn phát triển phôi thai.
Trong tính toán mệnh lý, chúng ta đều dùng tuổi mụ, vì chúng ta đã cộng thêm giai đoạn thai nghén này.
Cho nên, mỗi một sinh mệnh của chúng ta, một nửa là Tiên thiên, một nửa là Hậu thiên.
Trong giai đoạn "Tiên thiên", giới tính, cha mẹ, anh chị em, bản thân chúng ta không thể lựa chọn.
Giai đoạn phát triển sau khi chúng ta rời khỏi cơ thể mẹ, chính là giai đoạn "Hậu thiên" của sinh mệnh.
Trong giai đoạn "Hậu thiên", chúng ta có thể lựa chọn lý tưởng tinh thần, lựa chọn vợ chồng, con cái, lựa chọn môi trường làm việc của cá nhân, v.v.
Tôi giải thích: "Chúng ta học Dịch không phải để chấp nhận số phận, mà là để thay đổi."
"Để thuận thế mà làm tốt hơn."
"Cho nên, trọng tâm đặt ở "Hậu thiên"."
"Số thì lấy Tiên thiên Bát quái làm chủ, ứng dụng thì lấy Hậu thiên Bát quái làm chủ."
"Dùng "số" của Tiên thiên Bát quái, phối hợp với "tượng" của Hậu thiên Bát quái để sử dụng."
"Số của Tiên thiên Bát quái là gì?" Đỗ Nhạc hỏi.
Tôi chỉ vào hình Cửu cung Bát quái trên bàn: "Mỗi quẻ đều có con số tương ứng. Ví dụ như Hậu thiên Bát quái trong hình Cửu cung này, bên cạnh đều tương ứng với một con số. Tương tự, Tiên thiên Bát quái cũng có con số tương ứng của riêng nó."
"Cùng một quẻ, con số tương ứng lại khác nhau sao?" Tinh Thần hỏi.
Tôi gật đầu: "Phương vị của Hậu thiên Bát quái dựa theo "Kinh Dịch - Thuyết quái truyện": Đế xuất hồ Chấn, tề hồ Tốn, tương kiến hồ Ly, trí dịch hồ Khôn, thuyết ngôn hồ Đoài, chiến hồ Càn, lao hồ Khảm, chỉ hồ Cấn. (Bắt đầu từ Chấn, kết thúc ở Cấn, xoay theo chiều kim đồng hồ một vòng.)"
"Phương vị của Tiên thiên Bát quái dựa theo "Kinh Dịch - Thuyết quái": Thiên địa định vị, sơn trạch thông khí, lôi phong tương bạc, thủy hỏa bất tương xạ. Người đời sau dựa vào ý nghĩa của câu này mà vẽ thành hình Tiên thiên Bát quái." (Xem hình)
"Tiên thiên Bát quái, truyền thuyết là do Phục Hy tạo ra, nhưng tài liệu khả khảo hiện nay, căn cứ sớm nhất có thể thấy là "Thập dực" do Khổng Tử biên soạn. Cho đến đời Tống, Thiệu Ung mới truyền ra hình Tiên thiên Bát quái. Có học giả cho rằng, Thiệu Ung không chỉ sáng lập Mai hoa dịch số, hình Tiên thiên Bát quái cũng là do Thiệu Ung dựa vào "Thập dực" mà vẽ nên."
Đỗ Nhạc nhăn mặt nói: "Em cắn răng, còn có thể cố nghe thêm một chút nữa."
Tôi cười khà khà, xem ra giảng tiếp nữa thì tên này lại sắp "đình công" rồi, phải đổi phương pháp nào dễ hiểu hơn mới được.
Tôi vẽ lại hình Tiên thiên Bát quái một lần, dùng hình ảnh minh họa cho mọi người.
Nhìn từng cặp tương ứng.
Thiên địa định vị.
Sơn trạch thông khí.
Lôi phong tương bạc.
Thủy hỏa bất tương xạ. (Xem hình)
"Bắt đầu từ Càn vi Thiên, là số 1, xoay nửa vòng bên trái là 1 2 3 4, rồi lại bắt đầu từ góc trên bên phải là 5 6 7 8. Liệu pháp tượng số Bát quái, chính là lấy con số của Tiên thiên Bát quái này. Sau đó lấy "tượng" ở Hậu thiên Bát quái." Tôi nói. (Xem hình)
Kỳ Nhi lên tiếng: "Đúng rồi, liệu pháp tượng số, anh từng nhắc là niệm mà thấy không thoải mái thì đổi con số khác. Không thoải mái, cụ thể là chỉ tình huống nào?"
Tôi cười: "Là anh chưa nói chi tiết. Sự không thoải mái này chỉ sự khó chịu ở ba bộ phận đầu, tim, dạ dày. Chúng kết nối với tiềm thức bên trong của chúng ta."
"Anh nói tim và não kết nối với tiềm thức thì nghe còn có lý. Nhưng tại sao lại có cả dạ dày nữa?" Hải ca hỏi.
Vấn đề này, thực ra cách đơn giản nhất là học thuộc lòng, ba chữ đầu, tim, dạ dày thôi.
Nhưng Hải ca không thường xuyên đặt câu hỏi, xem ra là thực sự bị vấn đề này thu hút rồi.