“Ta là một lão nho sinh, lúc nhỏ chẳng ra gì, lúc già mới ra dáng. Ý ta là, quan chức không nhỏ.”
“Thực ra, rất nhiều người không biết cuộc đời mình bắt đầu thế nào, cũng chẳng hay kết thúc ra sao.
Người ta thường nói quá trình quan trọng, phải thật đặc sắc.
Kẻ khác lại bảo kết quả mới trọng yếu, chết cũng phải có ý nghĩa.
Nhưng từ nhỏ ta đã nghĩ, cả hai đều chẳng quan trọng mấy. Quá trình chỉ là con đường dẫn đến kết quả, mà kết quả lại là ngõ cụt.
Ngươi có thể đi cẩn thận từng li từng tí, như giẫm trên băng mỏng, cũng có thể tùy ý nổi điên, vung tay múa chân, miễn là đừng sợ sẩy chân rơi xuống hố băng giữa đường là được.”
Vậy thì khi còn sống, điều gì quan trọng nhất?
Ta chống mông ngồi ở cửa thôn nghĩ mãi, cuối cùng vẫn bị lão cha túm cổ, lôi về nhà ăn cơm.
“No cái bụng là quan trọng nhất, lấy được vợ là quan trọng nhất, đẻ được thằng cu là quan trọng nhất.”
Đó là câu trả lời cho cuộc đời của lão cha cẩu thả nhà ta.
Ông làm được điểm thứ nhất và thứ ba, còn điểm thứ hai thì thất bại toàn tập.
Mẹ ta bị ông bán.
Trong những năm mất mùa liên miên, đám bần nông đói rã họng, ông đem mẹ ta bán cho một phú thương ở Huyền Kinh thành.
Hôm mẹ đi, bà yếu lắm, chẳng ồn ào, chẳng náo loạn, không oán trách, không khóc lóc. Bà chỉ ôm lấy mặt ta, cười thật tươi…
Ta hỏi mẹ bao giờ về.
Mẹ ôm chặt ta, cố kìm tiếng khóc. Người nghèo khóc cũng không được khóc to.
Phú thương để lại một túi tiền, đủ cho ta và lão cha sống qua những năm đói kém.
Lúc ấy ta còn nhỏ, chưa biết nhiều lời chửi rủa, chỉ vào mũi lão cha mà nói: “Ông đúng là đồ ngu.”
Ông đúng là đồ ngu.
Đã muốn bán người, sao không bán ta đi?
Hai vợ chồng còn có thể nương tựa nhau mà sống, sinh thêm đứa nữa, lại thành một gia đình trọn vẹn.
Ta cũng có thể đến nhà phú thương ở Huyền Kinh mà hưởng phúc, thành công tử nhà giàu, vẹn cả đôi đường, ai cũng có lợi.
Nhưng lão cha ngu ngốc có lý lẽ của riêng mình.
Ông muốn nối dõi tông đường, thằng cu quan trọng hơn vợ, vợ mất thì lấy vợ khác, chứ huyết mạch không thể đứt.
Mẹ kiếp.
Nhà ta có phải vương thất quý tộc gì đâu, mười mấy đời bần nông rồi còn giữ kẽ?
Đúng là nghèo còn bày vẽ.
Lão cha tuy đầu óc không thông minh, nhưng được cái khỏe mạnh, hết hạn lại sang năm, ông dùng tiền của phú thương mua thêm hai mảnh đất.
Ông chạy ngược chạy xuôi trên ba mảnh đất hoang, quanh năm suốt tháng, dãi nắng dầm mưa.
Một mình ông cặm cụi cấy cày, cuộc sống dần dần khấm khá hơn.
“Kiếm được ít tiền, sẽ cưới được vợ mới.”
Kẻ ngốc luôn có những mục tiêu ngốc nghếch: nối dõi tông đường, nuôi con cho tốt, sau đó là cưới vợ.
Cả đời lão cha chỉ vì những mục tiêu ấy mà vất vả, dùng tiền mua lấy một gia đình trọn vẹn.
Nhưng điều khiến ta vui vẻ là… ông có tiền, mà chẳng cưới được ai.
“Tiếng xấu bán vợ đồn xa rồi, còn ai dám gả cho ông ta nữa?”
Ta cười phá lên, vui đến mất cả hình tượng.
Lão nông chẳng nói một lời, chỉ ôm chặt lấy túi tiền, có vẻ không cam tâm.
…
Sau khi lớn lên, ta rời làng, muốn đến Huyền Kinh thành.
Từ nhỏ ta đã chẳng ưa gì lão nông, ông cũng chẳng làm gì được ta. Ông ngồi thẫn thờ dưới mái hiên cả đêm, cuối cùng chỉ dúi cho ta một túi tiền.
“Ăn uống, ở, đều cần tiền.”
Ta cân túi tiền, cười hỏi ông: “Đây là tiền bán mẹ tôi đấy à?”
Ông sững người, không nói gì.
…
Huyền Kinh thành rất tốt, rất phồn hoa, chẳng ai quen biết ta.
Ta không muốn về làng, cũng chẳng muốn nhìn mặt lão nông kia nữa.
Ông có thể tự đi kiếm vợ khác, sinh con đẻ cái, tìm người nối dõi tông đường cho ông.
Còn ta đến Huyền Kinh thành để sống.
Ta có đọc sách, tuy không nhiều, nhưng cũng đủ để kiếm một chân chạy vặt đưa tin trong tửu lâu ở Huyền Kinh thành.
Bao ăn bao ở, không có tiền công, nhưng cũng tự giải khuây, vui thú tiêu dao.
Đây là một nơi mới, ta có thể quên đi quá khứ, bắt đầu cuộc đời mình.
Với ta lúc đó, chỉ cần không phải quay về chốn cũ thì đâu cũng tốt hơn.
Nhưng một ngày nọ, từ lão sơn thôn gửi đến một lá thư.
Là do lão nông nhờ thằng Vương thọt ở đầu thôn viết hộ, tốn của ông nửa quan tiền.
Ông không biết chữ, cứ luyên thuyên viết đủ thứ chuyện, hỏi han ta ở Huyền Kinh thành làm gì, tiền bạc có đủ tiêu không.
Ta cười, vò nát lá thư, ném vào chậu than sưởi ấm trong tửu lâu.
Nhưng sau đó, lão nông vẫn nhờ Vương thọt viết thư.
Ông thậm chí không chắc thư có đến được Huyền Kinh hay không, nhưng vẫn cứ cố chấp viết, mỗi lá thư tốn nửa xâu tiền.
Xem ra hai năm nay ông thu hoạch khá, kiếm được chút vốn liếng, không biết đã cưới được vợ mới chưa.
Vợ mới.
Ta nhớ đến khuôn mặt cổ hủ, cố chấp của lão nông.
Đã ông cứ viết thư cho ta, vậy ta cũng hồi âm.
Ta bảo ta hết tiền tiêu rồi, bảo ông sai người gửi cho ta.
Thư bặt.
Lão nông im hơi lặng tiếng cả tháng trời.
Ta chẳng biết lúc đó mình cảm thấy thế nào, là đương nhiên bất đắc dĩ, hay là đùa cợt, lạnh lùng, chán chường.
Nhưng một tháng sau, thư và túi tiền được gửi đến.
Lão nông bảo ông không yên tâm thằng Vương thọt ở đầu thôn, nhờ thôn trưởng tìm một tiểu tiêu cục trong huyện, đưa tiền đến Huyền Kinh thành.
Túi tiền không nhẹ, so với cái lão sơn thôn xa xôi kia, thì xem như một khoản tiền lớn.
Vậy là, nể mặt tiền, ta và lão nông thỉnh thoảng liên lạc.
Ông lại luyên thuyên kể đủ thứ chuyện, chuyện mùa màng, chuyện thu hoạch, cả chuyện cưới xin của đám thanh niên trong thôn.
Còn ta hồi âm nhiều nhất cũng chẳng quá mười chữ, đòi tiền, đòi tiền, vẫn là đòi tiền.
Ta lừa ông, bảo ta ở Huyền Kinh thành đọc sách, định thi cử làm quan.
Lão nông chẳng biết gì, chỉ biết làm quan là chuyện phi thường.
Ông ưỡn ngực tự hào, đi khắp đầu thôn khoe khoang, rồi hết túi này đến túi khác gửi tiền cho ta.
Thư qua thư lại, ngót nghét ba năm.
Ba năm sau, thư mới thưa dần.
Có lẽ lão nông mới nhận ra, chuyện làm quan cũng không đáng tin cậy cho lắm.
…
Trong tửu lâu ở Huyền Kinh thành chẳng thiếu gì một ông thầy kể chuyện ngồi giữa hành lang.
Bọn họ phần lớn là những văn nhân nhiều năm thi cử không đỗ, kể cho khách uống rượu nghe những câu chuyện ly kỳ và tạp đàm, tửu lâu sẽ nuôi ăn ở, mỗi tháng phát cho hai đồng tiền.
Ta đi theo một vị thư sinh trung niên, ông kể chuyện cho khách nghe, ta bưng trà rót nước, dọn dẹp cơm thừa rượu cặn.
Tửu lâu là một nơi kín miệng không ai giữ, ngươi có thể nghe đủ thứ chuyện cổ quái kỳ lạ, chuyện vương hầu công tước, chuyện ma quỷ dị thường.
Mưa dầm thấm lâu, ta nhớ được rất nhiều câu chuyện thú vị, trong đầu cũng nảy ra một ý nghĩ mơ hồ.
Có lẽ ta có thể tự viết một vài thứ, viết những câu chuyện mà vương công quý tộc hay dân thường đều thích nghe, bán cho thầy kể chuyện để kiếm tiền.
Thầy kể chuyện trong tửu lâu đồng ý, nguyện ý ủng hộ ta, bởi vì ông cũng chẳng muốn cả ngày vắt óc nghĩ chuyện.
Tiên sinh vẫn còn ấp ủ giấc mộng công danh, dù ông đã mười năm không bước chân vào trường thi.
Mọi chuyện thuận lợi ngoài dự kiến.
Ta có vẻ có năng khiếu viết lách, đám khách khứa đều thích nghe những câu chuyện mới lạ, lan truyền rất nhanh, tửu lâu vô cùng náo nhiệt, tối đến khách khứa kéo nhau đến nghe chuyện càng lúc càng đông.
Mà thầy kể chuyện cũng là người tốt duy nhất ta gặp được trong đời, mỗi lần kể xong chuyện ông đều chia cho ta một túi tiền.
Nặng trĩu, rất nặng.
Ông bảo tích đủ mười túi, là có thể mua một căn nhà nhỏ ở Huyền Kinh thành, “thế là cậu cũng có một nơi an cư lạc nghiệp rồi.”
Thời gian đó là quãng thời gian vui vẻ nhất trong cuộc đời ta, đi trên đường tay ôm túi tiền, thấy gì cũng muốn mua, nhưng cuối cùng lại chẳng nỡ.
Về sau ta thật sự tích đủ tiền, thầy giúp ta mua một cái sân, gần nhà thầy, thầy rảnh là lại rủ ta ra ngoài uống rượu, rồi đêm đến dạo phố Huyền Kinh, như chim thú kiếm ăn.
Một buổi tối, ta đưa thầy về nhà.
Ở cửa sân, ta gặp một người, hắn mang đến một phong thư rất dày và một túi tiền rất lớn.
Đã lâu lắm rồi không có tin.