Cuối cùng thì tôi cũng hiểu Lukas đã làm thế nào vuợt qua mọi thứ để thích nghi. Mặc dù có trí thông minh vượt trội nhưng tôi không tự đoán ra mà chính Lukas đã giải thích cho tôi hiểu.

Vả lại, quả thực là tôi cũng không bao giờ có thể tưởng tượng ra chuyện như vậy được.

Trong phòng học, tôi đang chuẩn bị một bài tập làm văn để nộp vào sáng mai. Chủ đề: "Hãy tưởng tượng ra sự biến hoá của một con vật nhờ vào một liều tiên dược." Hẳn các bạn sẽ nghĩ là những đứa trẻ ở tuổi tôi rất thích dạng bài tập này? Những đứa trẻ bình thường thì có thể, nhưng những đứa trẻ ở Napola thì không. Đây không phải việc cà kê những câu ngớ ngẩn để miêu tả sự biến hoá của một con chó xù đáng yêu đang chơi trò nhặt bóng thành một con rồng khổng lồ phun lửa đe dọa một nàng công chúa xinh đẹp. Bài tập làm văn này, cũng như tất cả những bài tập mà chúng tôi được giao đều phải được làm dựa trên quan điểm Quốc Xã.

Tôi đã có vài ý tưởng trong đầu... Con vật kia có thể là Lukas, còn liều tiên dược đã biến anh ta thành một người Aryan hoàn hảo chính là trường Napola. Hoặc con vật kia sẽ là tôi, và liều thuốc với tác dụng ma thuật đáng sợ là Lukas. Bởi vì tôi ý thức rất rõ một điều là anh ta đã làm đảo lộn mọi thứ trong đầu tôi kể từ cái ngày tôi biết anh ta. Và điều đó không tốt đẹp chút nào, tiếp xúc với Lukas làm tôi thay đổi. Anh ta làm cho tôi "hết-Aryan" và "Do Thái hoá". (Tôi bịa ra vài từ mới cho phù hợp với hoàn cảnh.) úi chà! Dù con vật là Lukas hay tôi đi nữa thì tôi cũng biết cách làm bài văn của mình, tôi sẽ miêu tả sự biến hoá một cách vô cùng cặn kẽ. Nhưng làm sao để phát triển ý tưởng này hay ý tưởng kia mà không bị rơi vào bế tắc đây?

Chịu thôi.

Tôi tắc tị, ngoài hai hướng làm bài này ra thì tôi chẳng còn hướng nào khác. Và thế là tôi ngồi trước trang giấy trắng của mình, cắn cán bút, gặm móng tay và hướng ánh mắt ủ rũ nhìn ra cửa sổ. Mới năm giờ chiều mà trời đã xâm xẩm tối. Chẳng có cảm hứng nào xuất hiện cả. Tôi muốn quăng hết mọi thứ đi. Tôi chán lắm rồi.

Để làm tăng thêm sự bực bội của tôi, Manfred đang ngồi cạnh tôi, chúi người xuống quyển vở của cậu ta và viết nhoay nhoáy. Với cái đà này thì khéo cậu ta dùng hết veo cơ số giấy mà chúng tôi được phát cho buổi tối chứ chẳng chơi. Tiếng ngòi bút chạy xoèn xoẹt trên giấy của cậu ta vang lên trong căn phòng tĩnh lặng. Đã bực lại càng bực. Mà cái thằng hâm này viết gì thế không biết? Tôi lén liếc sang đọc và thấy cậu ta đã chọn con vật là nước Đức sau Đệ nhất Thế chiến và liều tiên dược chính là Quốc trưởng. Cậu ta đã chọn cách đơn giản nhất, hiển nhiên nhất và cậu ta sẽ được điểm cao nhất. Thằng khốn!

Tôi quyết định tạm gác bài tập làm văn sang một bên để làm việc khác. Hằng tháng, mỗi học sinh phải gửi một lá thư động viên cho một người lính trên chiến trường.

Người nhận thư của tôi tên là Harald Schwarz, hiện đang đeo hàm hạ sĩ. Được rồi, ít ra việc này cũng đơn giản, tôi sẽ viết cho anh ta đúng theo mẫu lần trước, chỉ cần thay đổi các từ. Anh ta phải chắc tay súng cho dù cuộc chiến có khốc liệt, mẹ Tổ quốc yêu thương và đặt hi vọng ở anh ta, mẹ Tổ quốc tự hào về anh ta và không nghi ngờ chút nào về chiến thắng cuối cùng đang tới gần như vũ bão. Anh ta đang góp phần vào chiến thắng đó bằng sự hi sinh của mình. Sự trung thành của anh ta đối với Quốc trưởng sẽ sớm được đền đáp, anh ta sẽ trở về từ chiến trường một cách vẻ vang, vân vân... Lần này thì tôi hăm hở viết, bút của tôi di chuyển nhanh không kém gì bút của Manfred. Tôi viết một hơi ít nhất chục dòng và chỉ ngưng một lát khi tay bị chuột rút nhẹ. (Tôi có thể chạy hay bơi hai tiếng đồng hồ liên tục mà không hề mệt mỏi, nhưng khi cầm bút thì tôi bị đau tay.) Tôi ngẩng đầu lên và thấy trời đã tối hẳn. Càng tới gần tiết Đông chí thì ngày càng ngắn lại, gợi cho tôi cảm giác không mấy dễ chịu, tưởng như đêm sẽ kéo dài vô tận...

Sao bỗng dưng tôi lại có nỗi buồn man mác này nhỉ? Hẳn lại do hiệu ứng tồi tệ của liều "tiên dược" đang gặm nhấm tôi từ bên trong. Tôi quyết định quay lại với công việc đang dở, nhanh chóng trở lại với thực tế, và rồi tôi nhận ra một dáng người đang đi qua sân giữa cảnh tranh tối tranh sáng. Người đó tiến về phía toà nhà của các học sinh tiểu học. Toà nhà của tôi... Anh ta lọ mọ ở đây làm gì nhỉ? Hay là sau mười tháng trời thì cuối cùng anh ta đành phải thừa nhận sự tồn tại của tôi?

Tôi im lặng, hồi hộp chờ đợi. Tôi nghe thấy tiếng chân bước lên cầu thang rồi dừng lại sau cánh cửa phòng học, và cánh cửa từ từ mở ra.

"Chào Đầu lâu!"

Tôi không nhúc nhích, không quay lại phía anh ta. Tôi không biểu lộ bất cứ cảm xúc thích thú hay bực dọc nào. Vui mừng thì lại càng không.

Dù sao thì tôi cũng chẳng có lí do gì để vui mừng cả. Nếu như Lukas hạ cố xuất hiện thì đó không phải vì tình bạn với tôi. Chẳng qua gần đây anh ta đang có chuyện buồn. Anh ta tới tìm sự an ủi nơi tôi? Anh ta nên biến đi. Tôi có thể trả đũa bằng cách đó...

Chuyện buồn đó là cái chết của Gunter vào tuần trước. Tôi không biết rõ các chi tiết của sự việc mà chỉ biết đơn giản là nó xảy ra trong một buổi tập quân sự. Nạn nhân cũng rất có thể là Herman hay Lukas bởi họ không bao giờ rời nhau. Chính Lukas cũng bị thương, bụng của anh ta đang quấn băng nhưng điều đó không làm Lukas đánh mất đi sự quyến rũ của mình. Trái lại anh ta nhìn giống một đấu sĩ bò tót. Dáng người anh ta càng thẳng hơn. Anh ta càng có vẻ tự hào hơn.

Tóm lại là Gunter đã đi đời nhà ma, ba người lính ngự lâm giờ chỉ còn lại hai.

Cái chết của Gunter làm chúng tôi vô cùng khổ sở. Vì nó mà việc tổ chức ăn mừng lễ Giáng sinh và lễ Đông chí bị dẹp bỏ. Cả trường để tang. Dẫu sao chúng tôi cũng tham dự một buổi lễ. Đó là lễ viếng vào buổi tối. Hiệu trưởng, giám đốc phụ trách giáo dục, người quản lí, các nhân viên phục vụ (văn phòng, nhà bếp, giặt giũ, bệnh xá) và dĩ nhiên là các học sinh. Tất cả tụ tập quanh cái áo quan của Gunter đang được phủ lá cờ Đế chế. Chúng tôi vận bộ đồng phục đẹp nhất của mình, tay đeo băng đen. Các nghi thức và diễn văn tiếp nối nhau dài lê thê. Ngoài trời tuyết rơi lạnh buốt. Chúng tôi buồn ngủ díp cả mắt. Cha mẹ của Gunter là những khách mời danh dự, sau đó, họ rời đi cùng cái xác. Tôi không rõ sự hiện diện của bà mẹ và của trung tướng Lübeln mang tính quyết định hay việc ca ngợi người đã khuất là một thông lệ nữa. Một Gunter vốn dở hơi, Gunter lỗ mãng, Gunter với bộ óc bé như hạt đậu - A! Tôi thấy mình thật hài hước! - bỗng chốc trở thành Gunter dũng cảm, Gunter kết tinh của trí tuệ, Gunter thiếu sinh quân mẫu mực, một tấm gương để noi theo. Anh ta đã hi sinh trong lúc chứng tỏ sự dũng cảm, lúc thể hiện thành thục sự liều lĩnh, can đảm vô song của mình. Anh ta đã hành động một cách nhất quán và minh hoạ một cách tuyệt vời phương châm chủ đạo của Đoàn thanh niên Hitler: "Chúng ta ở đây để phục vụ cho Quốc trưởng và nguyện hy sinh vì Ngài." Tôi cá là ngay cả nếu anh ta một mình bắn cháy hai mươi xe bọc thép Nga ở Stalingrad thì anh ta cũng sẽ không nhận được nhiều vinh dự hơn thế.

Vâng... Tôi rất muốn thấy điều đó.

Các tai nạn nghiêm trọng - thường không gây chết người - là chuyện cơm bữa ở Napola. Cách đây một tháng, có đứa đã tìm cách bỏ trốn. Một cuộc săn người được tổ chức để tìm cậu ta. Tất cả học sinh trong lớp của cậu đó đều tham gia, và chúng thực hiện nhiệm vụ một cách vô cùng mẫn cán. Khi tìm thấy cậu ta, họ lột hết quần áo rồi ném cậu ta xuống dòng sông chảy qua phía sau trường, sau đó tặng cậu ta một trận mưa đòn bằng thắt lưng. Mới vài tuần trước, một đứa bị tố giác ăn trộm tiền. Hình phạt dành cho cậu ta là phải nhảy từ tầng bốn xuống sân trường mà không có lưới đỡ. Cậu ta đã bị vỡ xương chậu và hiện vẫn đang nằm viện.

Còn Gunter, anh ta chọn sự khác biệt. Anh ta không chỉ hài lòng với việc bị thương nặng mà anh ta đã đi luôn, ít ra thì trong vụ này anh ta đã làm rất tốt.

"Trông mày lớn hơn rồi đấy, Đầu lâu ạ."

Dĩ nhiên là tôi đã lớn hơn nhiều, tôi sắp tròn tám tuổi. Và anh cũng vậy, anh nhìn già dặn hơn so với tuổi mười bốn của mình, anh nhìn như một người đàn ông.

Lukas ngồi xuống cạnh tôi sau khi hất hàm ra hiệu cho Manfred dọn sách vở ra chỗ khác ngồi. Manfred lập tức vâng lời, Lukas là một người mà tụi học sinh tiểu học rất nể phục và sợ hãi. Dù đang không lấy gì làm vui vẻ nhung tôi cũng không khỏi cảm thấy một thoáng tự hào về điều đó.

Lukas đặt bàn tay to khoẻ với các móng tay được cắt gọn ghẽ lên lá thư của tôi, một thứ mùi toả ra từ người anh ta, một mùi thơm, giống mùi nước hoa. Anh ta kiếm đâu ra nước hoa nhỉ? Có phải đây là cách anh ta làm át đi mùi hôi thối của xà phòng RIF mà anh ta dùng để tắm rửa hằng ngày?

Tôi buông một câu "Chào!" cụt lủn thay cho câu trả lời. Lạnh nhạt, dửng dưng, như thể tôi chỉ vừa chia tay anh ta tối hôm qua xong, trong khi thực tế thì mười tháng trời đã trôi qua kể từ ngày chúng tôi tới Napola. Tôi gạt tay anh ta ra để lấy lại lá thư mà tôi đang tính sẽ viết tiếp. Nhưng anh ta giật lá thư lại và đọc nó.

Anh ta toét miệng ra cười, cái nụ cười ranh mãnh muôn thủa có biệt tài làm tôi giận điên lên.

"Vớ vẩn!" Anh ta thốt lên và quăng lá thư ra bàn.

Tôi nhìn anh ta một cách giận dữ. Anh ta chộp lấy cây bút của tôi và lật mặt trang giấy.

"Tao sẽ giúp mày viết lá thư này."

"Không khiến! Tôi không cần một đứa Do Thái bẩn thỉu như anh ra lệnh cho tôi nói gì với những người lính của chúng tôi!"

Manfred và một học sinh khác cùng lớp với tôi cũng đang ngồi trong phòng đồng thời quay lại rồi cười ồ lên.

Chúng cười bởi vì khi bạn chửi ai đó là "đồ Do Thái bẩn thỉu", thì đó hoặc là một câu nói đùa cửa miệng hoặc là một câu chửi tục tĩu như "đồ con hoang" hay "đồ chó chết". Chúng không hề biết rằng, mà làm sao chúng biết cơ chứ, đó hoàn toàn không phải một câu nói đùa.

Lukas cũng cười - cho đù hơi gượng gạo, tôi nhận ra ngay vẻ rung rung đặc trưng của môi anh ta - sau khi chắc chắn là Manfred và Kaspar đã quay về tiếp tục làm bài tập, anh ta đặt ngón tay trỏ lên môi tôi để ngăn không cho tôi cãi rồi sau đó ngoắc ngón tay ra hiệu cho tôi lại gần. Anh ta viết một chữ lên tờ giấy:

Gunter.

Đấy thấy chưa, đúng y như tôi nghĩ. Buồn bã vì cái chết của người bạn chí cốt, anh ta tìm tôi để tâm sự. Tôi định bảo rằng anh ta chỉ việc tìm Herman để gục vào vai anh ấy mà khóc là xong, nhưng tôi đã kìm được. Nụ cười của anh ta, vẻ hân hoan loé lên trong mắt anh ta... Lạ thật. Lukas chẳng có vẻ gì là buồn rầu cả. Vậy mà trong lễ viếng, đôi mắt đó đỏ hoe, anh ta nhận những lời chia buồn từ bạn bè cùng trường như thể anh ta là anh của Gunter vậy. Rõ ràng là có cái gì đó không ổn.

Mày biết nó chết như thế nào không? Lukas viết trên giấy.

"Có, tất nhiên rồi, mọi người ai chẳng biết, anh ta đã..."

Một lần nữa anh ta lại ra hiệu cho tôi ngậm miệng lại, mắt liếc nhìn về phía Manfred và Kaspar với vẻ cảnh giác.

Thế thực sự thì nó đã chết như thế nào?

Tôi lắc đầu tỏ ý không biết. Lukas nhìn tôi đăm đăm hồi lâu. Anh ta không cười nữa. Với vẻ căng thẳng, anh ta cầm bút lên và bắt đầu viết. Anh ta viết rất nhanh, không hề dừng bút.

Hôm trước khi diễn ra buổi tập quân sự, Gunter đã mò được ở đâu đó một chai rượu trắng. Như thường lệ, nó rủ tao cùng uống. Một ý tưởng tồi tệ nếu biết điều gì đang đợi bọn tao ngày hôm sau. Nhưng nó hoàn toàn không biết gì về điều đó cả. Nó không biết rằng một cuộc tập trận rất nguy hiểm đã được lên chương trình cho rạng sáng hôm sau. Còn tao thì tao biết... Kiểu gì chẳng có cách xoay xở để hối lộ một huấn luyện viên... Tao giả vờ uống, giả vờ say với nó. Chỉ có hai chúng tao, thằng Herman nhát chết đã chuồn đi ngủ trước. Quãng hai giờ sáng thì Gunter đổ gục xuống giường, đúng năm giờ rưỡi còi báo động vang lên khiến bọn tao bật ra khỏi giường, nó ở trong tình trạng thật thảm hại. Nó vẫn đang say mèm. Tao phải giúp nó mặc quần áo, mặc quần đùi rồi quần dài cho nó, cài cúc áo cho nó, như một đứa trẻ con. Rồi lúc đứng nghiêm điểm danh, tao phải đỡ nó để nó khỏi ngã lăn quay ra đất. Ngồi trên xe tải, lúc đi ra thao trường, nó nôn thốc nôn tháo. Nếu nó không phải là quý tử của trung tướng Lübeln danh tiếng thì tao nghĩ là những đứa trong trung đội đã dần cho nó một trận nhừ tử. Lúc xuống xe, tay trung sĩ phụ trách quẳng cho bọn tao mỗi đứa một cái xẻng và bảo bọn tao đứng trước ba cái xe tăng đang nhả khói mù mịt, động cơ đang gầm rú. Ba chiếc Panzer. Những con voi ma mút bằng sắt: mỗi chiếc dài bảy mét, nặng năm mươi lăm tấn.

"Chúng mày khôn hồn thì đào cho nhanh, lũ khốn! Đào cho sâu vào! Đây chính là lúc để nhận biết những kẻ nhát gan, những kẻ tha hoá và những chiến binh thực sự, những người gan dạ!"

Bọn tao bắt tay vào đào. Lúc này thì mạnh ai nấy làm, đếch có thời gian giúp đỡ đứa khác. Bọn tao biết rằng cái tay trung sĩ cục súc đang chửi mắng trong lúc bọn tao đang đào này có thể ra hiệu cho những chiếc xe tăng lăn bánh bất cứ lúc nào. Tao làm như những đứa khác, tao đào thật lực, chẳng kịp nghĩ tới Gunter, tao liếc thấy đôi tay cầm cắn xẻng của nó đang run cầm cập, nó thậm chí chẳng cào nổi lớp băng phủ trên mặt đất lên. Những chiếc xe tăng rú ga. Tao nhảy đại xuống cái hố vừa đào.

Gunter vẫn đứng như trời trồng, ngơ ngác. Tao hét lên gọi nó nhảy xuống với tao, tao nói tao đào khá sâu, đủ chỗ cho hai đứa. Nó tưởng thật nên nhảy ào xuống. Suýt nữa thì nó làm tao bị gãy lưng khi nó rơi uỵch xuống người tao. Lúc nó nhận ra rằng cái hố không đủ sâu và đầu nó vẫn nhô lên khỏi miệng hố thì xe tăng chỉ còn cách bọn tao có một mét, không kịp trèo ra khỏi hố nữa rồi. Nó liễn dùng chân đạp lên lưng tao, dẫm lên người tao để bắt tao nằm ép sát xuôhg đất. Nó gào lên, nó khóc nức nở. Rồi tao chợt thấy một thứ chất lỏng dính nhớp nháp đang chảy tong tỏng lên người. Nó đã đái ra quần. Nhĩmg dưới hố lạnh đến nỗi nước đái của nó giúp ích cho tao. Dẫu sao thì không những nước đái giúp tao chịu đựng những cú đạp của nó, mà còn giúp tao có thêm động lực để đẩy nó ra khỏi hố, đúng lúc mà chiếc xe tăng trườn qua bọn tao, nghiến phăng cái đầu của nó đi.

Lukas dừng lại một lát. Anh ta viết đến đâu tôi đọc đến đó. Anh ta viết khá nhanh, tay anh ta run run. Phải khó khăn lắm tôi mới luận đuợc nét chữ như gà bới của anh ta. Tôi cũng không dám tin những gì mình vừa đọc, thế nên có những câu tôi phải đọc đi đọc lại, tôi đặt tay mình lên tay anh ta để anh ta viết chậm lại. Và sự run rẩy từ tay anh ta truyền sang tay tôi.

Tay trung sĩ đã làm báo cáo về "tai nạn", trong đó ghi là Gunter đã không đào hố và nhảy vào hố của tao, đặt cả hai chúng tao vào tình thế nguy hiểm chết người. (Hắn không biết là tao đã ép Gunter uống say khướt vào tối hôm trước. Với tiếng động cơ xe tăng đang gầm rú, hắn đã không nghe thấy tiếng tao gọi Gunter bảo nó chạy về phía tao.) Schmidt đã triệu tập tao vào phòng làm việc và van nài tao, vì tiếng tăm của nhà trường, vì cha mẹ của Gunter, mà lập một báo cáo khác với báo cáo của tay trung sĩ, một bản cáo cáo "chính thức". Một tình huống đáng tiếc, xích xe tăng bị kẹt... toàn những thứ láo toét. Tao đã nhận lời và Schmidt đã rối rít cảm ơn tao.

Tôi ngẩng đầu lên, há miệng như thể sắp thốt ra một tiếng kêu, thế nhưng tôi vẫn giữ im lặng. Quả là có một tiếng kêu thật, nhưng nó kẹt lại trong cổ họng tôi, nó không bật ra được và làm tôi nghẹt thở. Tôi quay về phía Manfred, rồi về phía Kaspar. Chúng vẫn đang hí húi làm bài tập và không hề nhìn tôi. Cứu tôi với!

"Sao? Có chuyện gì vậy?" Lukas cao giọng hỏi tôi. "Mày thấy là lá thư của tao quá bi ai?... Mày nhầm rồi, Konrad! Phải đối diện với sự thật: Cái người nhận thư của mày, anh lính Harald dũng cảm ấy, anh ta có thể bị giết bất cứ lúc nào ngoài mặt trận, anh ta biết điều đó. Nhiệm vụ của mày là giải thích với anh ta rằng cái chết của anh ta là cần thiết, hoàn toàn có ý nghĩa. Điều đó sẽ động viên anh ta. Mà này, tao sẽ viết thêm điều này."

Lúc Gunter chết, nó rống lên như một con lợn, tao đã nghĩ tới cái chết của cha tao. của thằng em trai tao. Tao đã nghĩ tới mẹ tao, bà ấy có lẽ cũng đã chết trong trại Treblinka... Vậy là một đổi ba. Chưa đủ đâu. Nhưng đó mới chỉ là bước đầu. "Mắt đền mắt, răng đền răng", mày có biết câu tục ngữ Do Thái đó không?... Tao muốn báo thù cho cái chết của những người thân. Tao làm điều đó ngay tại đây. Ngay từ bên trong. Nó sẽ gây ra nhiều đau khổ hơn... Khi bà mẹ của Gunter ôm tao trong tay và nức nở, tao tự nhủ: "Đồ lợn nái bẩn thỉu, giờ thì bà đã hiểu cái điều mà hàng ngàn người mẹ khác đã phải chịu đựng rồi chứ? "Khi thằng chồng đểu cáng của bà ta siết tay tao thật chặt, tao tự nhủ: "Đó là để trả thù cho tất cả những người đã bị xử bắn theo lệnh của ông."

Tôi vẫn ngồi thẫn thờ. Im như thóc.

Mày đã không tố giác tao là Do Thái... cảm ơn. Một ngày nào đó tao sẽ trả ơn mày. Nhưng mày vẫn có thể tố giác tao là kẻ giết người. Tuỳ mày quyết định.

Lukas mỉm cười nhìn tôi. Anh ta không còn run rẩy nữa. Mặt anh ta trở lại với vẻ thản nhiên như không có gì xảy ra. Anh ta cầm tờ giấy mình vừa viết lên, phất qua phất lại trước mặt tôi một lát, rồi anh ta đứng lên và vứt nó vào đống than hồng trong cái lò sưởi đốt bằng củi. Sau khi tờ giấy đã cháy ra tro, anh ta bước lại gần tôi.

"Mày tưởng bở hả Đầu lâu? Rằng tao sẽ viết thư hộ mày?... Quá đơn giản! Tao đã đưa ra cho mày những gợi ý để viết lá thư đó, mày có thể dựa vào đó, nhưng mày không được chép lại nguyên xi mà phải dùng các từ ngữ của riêng mày... Hẹn sớm gặp lại!" Anh ta nói và rời khỏi phòng.

Sau khi anh ta đi khỏi, Manfred chạy tới ngồi cạnh tôi.

"Cậu thật may mắn vì có một người anh trai như Lukas," cậu ta nói. "Đó là tấm gương tuyệt vời để cậu noi theo!"

Tôi vung tay đấm cho cậu ta một quả vào giữa mặt.