Tình hình thật tồi tệ.

Tồi tệ đến phát điên lên trong những tuần lễ tiếp theo.

Bầu trời ngày càng trở nên đáng lo ngại. Tôi không nói tới những lo ngại về mưa hay dông bão, mà là về những quả bom. Những chiếc máy bay địch bay vè vè trên trời ngang qua Napola.

Đây là điều mới mẻ, phiền phức và đáng sợ.

Những chiếc máy bay đó quần thảo trên đầu chúng tôi như những con chim săn mồi. Chưa từng có ai cho phép chúng tôi nghĩ rằng một ngày nào đó điều này có thể xảy ra.

Lần đầu tiên còi báo động rú lên là vào ban đêm. Chúng tôi đã không để ý tới nó. Chúng tôi vẫn tin rằng đó là một màn diễn tập ban đêm như thường lệ, kiểu như "báo động hơi ngạt". Các giáo viên thả hơi cay vào trong các toà nhà. Trong màn đêm đen kịt đặc quánh hơi cay, chúng tôi phải mặc đồng phục đầy đủ và tập trung ở dưới sân trường. Ở đó sẽ có một cuộc kiểm tra: Nếu một học sinh chưa mặc quần áo nghiêm chỉnh, người đó phải chạy ù về phòng ngủ rồi quay lại trình diện. Các màn diễn tập này nằm trong số những màn diễn tập đáng gờm nhất. Tôi đã thấy nhiều đứa bạn nhỏ tuổi của tôi gần như chết ngạt, chạy đi chạy lại nhiều lần bởi vì đứa thì quên mũ ca-lô, đứa thì quên thắt lưng, hay là vì đôi giày của chúng chưa được đánh xi cẩn thận. Màn diễn tập vốn rất mệt mỏi này thường kết thúc bằng một cuộc hành quân ban đêm hay một chuyến vượt sông.

Đêm hôm đó, khi còi báo động rú lên, chỉ có lác đác vài đứa trong số chúng tôi ngồi dậy. Những đứa chế ngự được cơn buồn ngủ hấp tấp mặc quần áo chứ không mặc đồng phục nghiêm chỉnh. Quan trọng gì cơ chứ? Phần lớn các giáo viên đều đang vắng mặt, ai hơi đâu đi kiểm tra quần áo của chúng tôi. Một khi ra tới bên ngoài chúng tôi nhanh chóng nhận ra rằng những mệnh lệnh được đưa ra bằng một giọng điệu khác thường. Một bầu không khí lo âu bao trùm lên trường học. Đây không phải một màn diễn tập, mà là báo động "nguy hiểm không kích 15", người ta thông báo với chúng tôi như vậy, nó có nghĩa là: "máy bay địch còn cách mười lăm phút". Chúng tôi hối hả chạy về phòng ngủ tìm những đứa lười nhác, bởi sau trận bom rất có thể chúng sẽ mãi mãi nằm lại trong giường. Rồi chúng tôi lại chạy thục mạng xuống hầm trú ẩn.

Đêm hôm đó Lukas đã không chạy xuống hầm.

Anh ta cũng không chạy xuống vào những đêm tiếp theo.

Quả vậy, anh ta không buồn rời khỏi giường. Anh ta nằm dài trên giường, lặng câm, hút thuốc vặt suốt cả ngày. Anh ta thờ ơ mỗi khi có báo động, từ chối tham gia các buổi tập. Anh ta từng là một học sinh giỏi nên các giáo viên vẫn tỏ ra độ lượng. Họ cho rằng sự "trầm cảm" của anh ta là do nỗi đau gây ra bởi cái chết của Gunter và Herman. Nhưng sự độ lượng này không thể vượt qua một giới hạn nhất định: Trầm cảm là một căn bệnh đáng xấu hổ, không thể tha thứ đối với một học viên sĩ quan. Nhất là khi học viên này phải tự hoàn thiện mình để nhanh chóng gia nhập hàng ngũ dân quân tự vệ.

Tôi được chỉ định giúp Lukas hồi phục bởi người ta vẫn đinh ninh rằng chúng tôi là hai anh em trai. Họ ra hạn cho tôi một tháng. Tối hậu thư sao mà giống với vụ Ebner giao cho tôi ở Kalish thế cơ chứ. Mà tôi thì chẳng muốn sống lại những ngày ở Kalish. Tôi đã chán ngấy việc vai trò bị đảo lộn. Lukas mới là anh trai, còn tôi là em. Anh ta phải ý thức được điều này.

Dẫu sao tôi cũng phải tuân theo mệnh lệnh, không có lựa chọn nào khác. Cấp trên không hề biết rằng sự gắn bó của tôi với Lukas còn sâu nặng hơn cái gọi là mối quan hệ anh em kia.

Thành tích duy nhất của tôi: Lukas đồng ý trao cho tôi bộ đồng phục tù nhân để tôi đem đi phi tang. Ngoài việc đó ra thì mọi sự cố gắng của tôi đều không đem lại kết quả gì mấy. Tôi canh chừng các suất ăn trưa và tối của anh ta để đề phòng sự phàm ăn của đứa bạn cùng bàn rồi tôi dẫn anh ta về phòng. Tôi bón cho anh ta từng thìa một như bón cho trẻ con. Anh ta chỉ nuốt giỏi lắm là một phần ba. Ngược lại, anh ta hút thuốc vô tội vạ, như thể anh ta muốn bùng cháy và bay đi cùng làn khói. Chính tôi là người cung cấp thuốc lá cho anh ta. Thầy hiệu trưởng đã thông báo rằng tài khoản tiết kiệm mà bác sĩ Ebner vẫn gửi tiền cho tôi trong những năm vừa qua đã bị đóng do tình hình hiện tại. Nếu muốn tôi có thể rút hết tiền mặt ra. Tôi đã đồng ý và ra về với một cục tiền trên tay. Thế nhưng tôi không thể mua được sô-cô-la, bơ, mứt quả ở chợ đen vì chúng chẳng có mà bán nữa. Người quản lí của trường Napola - đầu mối chợ đen - chỉ bán mỗi thuốc lá. Tôi đưa phần lớn thuốc lá cho Lukas và tôi hút nốt phần còn lại, việc này giúp tôi thấy đỡ đói đôi chút.

Có điều, do hút nhiều thuốc lá nên Lukas ho sù sụ, thường xuyên khạc nhổ, người hôi rình. Thật kinh khủng. Anh ta muốn gì chứ? Chết dần chết mòn để chia sẻ số phận với những người Do Thái bị sát hại hay sao?

Tôi cố mua vui cho anh ta bằng mọi cách. Tôi bảo anh ta lúc anh ta đang nằm dài trên giường:

"Hay chúng mình 'tuốt lươn' nhé? Giống như trước khi anh đi thực tập ấy?"

Không có kết quả.

Bí quá tôi thậm chí quay sang xui anh ta giết người:

"Tại sao anh không tiếp tục giết các học sinh? Cứ thường xuyên có báo động như hiện nay thì việc đó dễ mà. Khi có báo động "không kích 15" thì tranh thủ đập chết một hai đứa rồi chạy xuống hầm trú ẩn, chắc chắn anh sẽ không gặp trở ngại gì."

"Nie dosc!"

"Chưa đủ!"

Ít ra thì câu hỏi đó cũng nhận được một câu trả lời, bằng chứng cho thấy rằng anh ta chưa hoàn toàn mất trí, anh ta vẫn sử dụng được thính giác và lời nói. À! Vâng! Có một sự chơi ngông mới, anh ta chuyển sang giao tiếp bằng tiếng Ba Lan. Anh ta không nói bất cứ từ nào bằng tiếng Đức nữa.

Tôi ngẫm nghĩ một hồi rồi hỏi anh ta:

"Tại sao anh không tấn công các giáo viên? Đó là những mục tiêu quan trọng hơn nhiều! Giết nhiều giáo viên bao nhiêu thì số lượng sĩ quan ngoài mặt trận sẽ giảm bấy nhiêu!"

"Nie dosc!"

Cho dù tôi có gợi ý gì đi nữa thì anh ta vẫn chỉ lặp lại luận điệu đó giữa hai câu cầu nguyện bằng tiếng Do Thái. Mà nhìn anh ta mới nực cười làm sao khi anh ta lầm rầm thứ tiếng man rợ đó, đầu đội khăn mùi soa còn mồm bập bập điếu thuốc lá.

"Tại sao anh lại cầu nguyện? Cứ tưởng anh không theo đạo cơ!"

"Musze uczcic pamiec mojego ojca.”

"Tao phải tuởng niệm cha tao."

"Còn mẹ anh, bà ấy đâu có theo đạo! Bà ấy sẽ nói sao nếu như biết anh đang tự đặt bản thân mình vào vòng nguy hiểm vì cầu nguyện?"

"Moja maikaznikla.”

"Mẹ tao đã tan thành khói rồi."

"Anh biết quái gì về điều đó! Biết đâu bà ấy vẫn sống thì sao?"

Một tia hi vọng le lói loé lên trong mắt anh ta. Anh ta ngừng rít mẩu thuốc lá một lát rồi lắc đầu.

"Nie. Nie ma zadnej szansy."

"Không. Không có cơ hội nào."

Sau đó thì cuộc đối thoại chấm dứt.

May mà bạn bè không ai nói chuyện với anh ta nữa. Họ đang nóng lòng chờ đợi cuộc đương đầu với những người lính Nga, chẳng hay ho gì khi giao du với anh ta cả. Anh ta chẳng khác gì một con bệnh, một thứ rác rưởi.

Một hôm có người trong số họ nói với tôi:

"Mày muốn giúp anh ta hả? Khuyên anh ta chết quách đi cho rồi. Đó là cách duy nhất để giải thoát với một chút danh dự."

Cảm ơn vì lời khuyên.

Dù sao thì tự tử chính là việc mà Lukas đang tìm tới bằng việc nằm dài trên giường khi có nguy cơ bị không kích. Chắc rằng một buổi sáng nào đó, tôi sẽ thấy anh ta hoá thành tro trong vụ cháy mà nguyên nhân là từ một trong những điếu thuốc lá khốn kiếp, hay là bẹp dí dưới miếng đệm sau một trận bom.

Tình hình có vẻ xấu đi. Xấu đi một cách thậm tệ.