Ban đêm ở dưới hầm đặc biệt bất an. Bom được thả rất nhiều. Những bức tường rung lên bần bật. Trên đầu chúng tôi, ánh sáng yếu ớt từ chiếc đèn dầu treo dưới bộ khung của các xà ngang chập chờn nhảy múa. Liệu cái khung đó có trụ được nếu toàn bộ toà nhà bị sập không nhỉ? Suy cho cùng thì tự đi chôn sống liệu có phải là một ý tưởng hay không? Hay là bị kẹt dưới đống đổ nát ngoài kia còn nguy hiểm hơn nhiều?

Không một ai nhắm được mắt. Lukas, Manfred và tôi, ba đứa đều chỉ có mỗi một mong muốn là được ngủ trên những chiếc giường của mình ở trên kia. Ngủ nguyên một ngày với hi vọng rằng đây sẽ là một trong những ngày mà còi báo động không hơi tí lại rú lên (những hôm như vậy càng ngày càng hiếm). Không ăn uống gì cũng được. Chúng tôi quá mệt mỏi để đi tìm lương thực. Vả lại càng ăn ít đi thì càng ít thấy đói.

Nhưng sáng hôm đó khi chúng tôi leo lên căn hộ trên gác thì nó đang có người. Chúng tôi nhận ra ngay điều đó nhờ bản năng. Chúng tôi đoán và cảm nhận được nó. Có mùi lạ lởn vởn trong không khí, mùi của mồ hôi và thuốc súng. Trong lúc đang nhẹ nhàng di chuyển tới cửa ra vào, chúng tôi đụng phải những chiếc bao to đặt trên mặt đất. Bước vào phòng khách chúng tôi phát hiện một người lính đang nằm trên những chiếc ghế bành mà tôi vẫn dùng để làm giường. Anh ta đang ngủ say, hai cánh tay vắt vẻo hai bên ghế, đôi chân co gập sang một bên, còn cằm thì rúc sâu vào trong cổ chiếc áo vét.

Chúng tôi nín thở không nói một lời nào và quay đầu. Vì căn hộ không có cửa nên từ chỗ chúng tôi đang đứng có thể nhìn vào căn phòng của người lớn. Bốn người lính khác đang nằm sát vào nhau ngủ trong đó. Chúng tôi nhìn sang phòng của Manf red ở phía đối diện. Thêm hai người lính nữa đang nằm trở đầu đuôi trên chiếc giường đơn.

"Người Nga à?" Manfred sợ hãi thì thầm.

Cậu ta run đến nỗi tôi cảm thấy như nghe được tiếng xương đầu gối của cậu ta đang va vào nhau trong bầu không gian tĩnh mịch.

Chúng tôi không trả lời cậu ta. Nói không ra hơi nữa, cổ họng khô rát. Trống ngực đập thình thịch, chân bủn rủn. Tôi nhìn sang Lukas, mặt anh ta đang tái mét, đôi môi trắng bệch. Chẳng phải anh ta vẫn chờ đợi người Nga tới là gì? Bây giờ họ đang ở đây, không lẽ anh ta cũng sợ họ?

Anh ta giơ một tay lên ra hiệu cho chúng tôi không được gây tiếng động, không được động đậy. Chẳng cần phải nhắc vì chúng tôi cũng hoá đá cả rồi. Anh ta rón rén di chuyển một cách nhẹ nhàng trên đầu ngón chân, ngó vào từng phòng một rồi quay lại chỗ chúng tôi.

"Không phải lính Nga! Lính Đức!" Anh ta thì thào.

Yên tâm vì điều đó, tôi cũng đánh liều đi một vòng qua các phòng, Manfred bám tôi như hình với bóng. Đúng là những người lính của chúng tôi. Họ thuộc những đơn vị bộ binh cuối cùng đang rút lui. Bình thường thì những đơn vị này hành quân qua những con phố của Berlin vào ban đêm. Thỉnh thoảng chúng tôi vẫn nhìn thấy một vài đơn vị vào ban ngày. Những người lính rảo những buớc nặng nề, không theo nhịp. Họ đi khập khiễng, vật vờ, chẳng đếm xỉa gì tới những người hiếu kì mà họ gặp trên đường.

Những người lính ngủ li bì, họ có vẻ mệt mỏi. Họ rất bẩn thỉu, những bộ quân phục nhem nhuốc, quần họ lấm lem bùn đất. Họ gầy gò, má hóp lại, râu ria không được cạo. Họ nằm ngủ trong những tư thế dị thường. Những cái chân còn đi giày của người này gác lên mũ của người kia. Có người nằm sấp, nhìn như thể họ đổ vật xuống giường rồi thiếp đi luôn trong tư thế đó. Tôi thấy họ bệ rạc, đáng thương, thảm hại. Nhìn họ giống như những tù binh. Họ coi bộ chẳng quan tâm quái gì đến việc đã thua trận.

Sau khi quan sát họ một lát, tôi quay lại nhìn Lukas. Anh ta vẫn đứng ở lối vào, tay lăm lăm khẩu tiểu liên được lấy từ một trong những gói đồ đặt trên mặt đất. Anh ta chĩa nòng súng vào người lính đang nằm ngủ trong phòng khách. Tôi lập tức nhận ra tia sáng chiến binh loé lên trong cái nhìn của anh ta. Thôi xong! Nỗi ám ảnh phải tiêu diệt người Đức mặc quân phục đã trở lại.

Tôi lao tới chỗ anh ta, mặc kệ tiếng động gây ra trong khi chạy và làm Manfred lúc đó đang bám vào tôi ngã bổ chửng.

"Dừng lại! Anh không có quyền làm điều đó!"

"Thật á? Mày tưởng tao sợ à?" Lukas nạt tôi. "Lui ra nếu không tao sẽ bắn mày đấy!"

Tôi nhảy bổ vào anh ta và chúng tôi lăn ra trên sàn nhà. Tôi cố giật khẩu súng ra nhưng anh ta giữ nó rất chặt. Phía trên thì Manfred vừa khóc lóc vừa la.

"Dừng lại! Dừng lại đi! Hai người điên hết rồi!"

Nó làm tôi nhớ lại trận đánh nhau giữa chúng tôi ở Kalish. Có điều là trận này kết thúc nhanh chóng. Pằng, pằng, pằng! Khẩu tiểu liên nhả đạn làm thủng ba lỗ trên bức tường phòng khách. Lukas và tôi khựng người lại.

"Hai người có bị thương không? Có chết không?" Manfred gào lên.

Không, chúng tôi không bị thương cũng chẳng chết. May làm sao. Và kì diệu hơn cả là người lính trong phòng khách đã không thức dậy. Những người lính khác cũng vậy. Chẳng ai trong số họ nhúc nhích cả.

Im lặng hồi lâu.

Họ cũng phải có hành động gì chứ? Không thể có chuyện họ không nghe thấy tiếng kêu la của chúng tôi và những phát súng nổ! Té ra là họ không nghe thấy thật. Họ tiếp tục ngủ. Cứ như là họ đã chết rồi.

Cả ba đứa chúng tôi lăn ra cười ngặt nghẽo. Trận cười cũng chẳng đánh thức những người lính dậy. Sau đó chúng tôi chuyển sang nói chuyện bình thường chứ không thèm nói khe khẽ nữa. Lukas kiên quyết đòi tống cổ họ đi. Nếu vậy phải giết họ. Tôi vặn lại rằng giết họ xong sẽ phải thủ tiêu những cái xác và đó sẽ không phải là điều dễ dàng. Anh ta quyết làm theo ý mình, tôi cũng vậy. Cả hai đều gay gắt, có khả năng chúng tôi sẽ lại lao vào đánh nhau một trận chí tử. Tiếng còi báo động vang lên làm cuộc vãi vã chấm dứt.

Phải cuốn gói thật nhanh xuống hầm. Những quả bom sẽ xử lí những kẻ không mời mà đến kia.

Trước khi chạy ra cửa tôi không thể bỏ qua việc thử một lần cuối cùng. Tôi tiến lại gần người lính đang ngủ trong phòng khách, đó là người có cấp bậc cao nhất, anh ta đeo quân hàm ba sao hai gạch. Tôi cúi xuống sát tai anh ta và nói rành rọt:

"Hãy nhìn kìa, Đại uý! Hãy nhìn cái gã kia kìa! (Tôi chỉ tay vào Lukas.) Đó là một thằng Do Thái! Một thằng Do Thái! Do Thái xịn trăm phần trăm!"

Tôi thấy dễ chịu. Nhẹ nhõm hẳn. Đã bao năm rồi câu nói đó mắc kẹt trong cổ họng tôi. Tôi chưa bao giờ nói lên được câu đó. Bây giờ khi nó đã bật ra rồi, tôi thấy dễ thở hơn hẳn.

Manfred kéo tay áo để lôi tôi chạy đi.

"Đừng nói những điều vớ vẩn!"

"Không vớ vẩn đâu, Do Thái đấy, Lukas ý! Cậu không tin tớ hả? Cậu chỉ việc hỏi anh ta là biết."

"Được, được, cho là vậy đi! Đồng ý! Anh ta là Do Thái, còn tớ là người Pháp! Nào, nhanh lên!"

Những người lính ở lại trong căn hộ của chúng tôi hai ngày liền. Họ rời đi vào sáng ngày thứ ba.

Lúc này sự sợ hãi ngày càng gia tăng. "Der Ivan kommt!" "Der Ivan kommt!" Đâu đâu cũng chỉ nghe thấy câu đó. Ngày cũng như đêm. Dù ở trong hầm hay ở bên ngoài. Không còn đài thu thanh hay báo chí nữa, nhưng những tin tức truyền miệng lan đi rất nhanh. Và chúng rất chính xác.

Một tối nọ bà Oberham, bà mẹ to béo ấy, xán lại gần chỗ bà tóc vàng. Bà ta liếc vào tấm ảnh mà bà tóc vàng đang cầm trên tay như thường lệ. Bà ta lắc đầu, thở dài đánh thượt một cái và nói với bà tóc vàng:

"Tôi biết rằng đó là điều khó khăn, nhưng cô nên đốt tấm ảnh này đi. Nếu những người Nga mà bắt gặp cô với nó, họ sẽ giết cô đấy!"

Bà tóc vàng không trả lời. Bà áp tấm ảnh vào ngực mình như thể bà kia đang tìm cách giật lấy nó, rồi bà đổi sang ngồi chỗ khác.

Hiện tại đài-thu-thanh-truyền-miệng thông báo rằng Hồng quân đã tới ngoại vi thành phố. Mọi người chạy lên căn hộ của mình trong chớp nhoáng để phi tang tất cả những gì có thể khiến họ bị liên luỵ: Chân dung Quốc trưởng, quân phục, huy hiệu đảng, thư từ. Họ treo nhũng lá cờ trắng ngoài ban công (cho dù làm vậy họ có nguy cơ bị những đội thi hành án SS phát hiện, đó là những người chuyên đi tìm giết cư dân trong những ngôi nhà có treo cờ trắng).

Lukas cũng treo một lá cờ trắng ngoài ban công căn hộ của chúng tôi. Anh ta ra lệnh cho tôi thay quần áo và đốt bộ đồng phục Napola của tôi đi. Do tôi phản đối vì chẳng còn bộ nào khác để mặc, anh ta đi ra phố và một giờ sau quay về với một chiếc quần dài và một chiếc áo len dài tay vừa với tôi. Bộ quần áo đó dính những vết máu.

Anh ta đã lột chúng từ một xác chết ngoài phố.

Tôi đành mặc chúng vì chẳng còn lựa chọn nào khác.

Bây giờ thì tôi nhìn giống như một "Đầu lâu"52 thực thụ.

Bộ đồng phục cũ của tôi vẫn chưa cháy hết thì chiếc điện thoại chợt đổ chuông.

Ba chúng tôi sững sờ nhìn nhau. Tiếng chuông điện thoại này còn đáng sợ hơn cả tiếng còi báo động khi nó hú lên. Cái âm thanh thật lạ thường trong căn hộ bị trúng bom này làm chúng tôi ngạc nhiên còn hơn cả sự hiện diện của những người lính hôm nọ.

Cái điện thoại đó không còn hoạt động, làm sao nó có thể đổ chuông được nhỉ? Manfred và tôi vẫn thường xuyên nghịch nó nhưng không hề có tín hiệu tút tút phát ra.

"Ai thế nhỉ?" Lukas hỏi.

"Hỏi thế ai mà biết?"

"Cha mẹ tớ rồi!" Manfred chợt reo lên.

Cậu ta chạy ào tới nhấc điện thoại lên nghe trước khi chúng tôi kịp có bất cứ hành động nào để ngăn cậu ta lại.

"A lô!... Ai vậy... Ai đang ở đầu dây đó?"

Mặt cậu ta biến sắc đi trông thấy. Cậu ta run lẩy bẩy. Cái ống nghe điện thoại vẫn gắn vào tai nhìn nhu cái tai giả, cậu ta trố mắt nhìn chúng tôi với vẻ hãi hùng.

"Không phải! Không phải! A lô! A lô!" Cậu ta đột nhiên gào lên.

Rõ ràng là người ở đầu dây bên kia đã cúp máy với cậu ta. Manfred thả rơi cái tai nghe xuống làm nó treo lủng lẳng ở đầu dây, giống như những "kẻ hèn nhát" bị treo cổ trên các ngọn đèn đường. Cậu ta chạy lại ôm cứng lấy tôi.

"Thế nào? Ai thế?" Lukas hỏi cậu ta.

"Em nghĩ rằng... đó là một người Nga."

"Thế anh ta nói gì?"

"Em không biết. Em chả hiểu gì. Anh ta nói bằng tiếng Nga, mãi đến cuối mới nói tiếng Đức."

"Thế nói về CÁI GÌ?" Lukas bực mình.

"Anh ta hỏi: 'Du, SS'53 Em trả lời là không phải, nhưng có vẻ như anh ta không tin điều đó.

Chúng tôi lặng đi. Lukas nhìn tôi, tôi nhìn Lukas. Manfred nhìn Lukas và tôi.

"Chúng ta chuồn thôi! Phải rời khỏi đây!" Cuối cùng Lukas kêu lên.