( 11 )

Lúc em trai tròn một tuổi, bà nội làm cho nó một lễ "thôi nôi", tức là bày đủ loại đồ vật trước mặt, xem nó chộp lấy cái gì, từ đó suy đoán xem cả đời này nó sẽ phát triển theo hướng nào.

Nghe nói bà nội đặc biệt bày sách vở, bút viết, ống nghe, máy bay... ở ngay gần tầm tay nó, nhưng em trai vừa thò tay ra đã chộp ngay một con bò nhựa, nhanh chóng cho vào miệng, gặm lấy gặm để mông con bò. Bà nội thất vọng tràn trề, xem ra thằng bé này có số đi chăn bò rồi.

Bà nội không cam tâm nói: "Vừa rồi bà còn chưa bày xong, làm lại lần nữa đi." Thế là mẹ bế em trai ra chỗ khác, bà nội đảo lại vị trí mấy món đồ, mẹ lại đặt em trai về trước đống đồ chơi đó, bảo nó chọn.

Lần này, em trai nhanh mắt nhanh tay, chộp ngay lấy một con cá bằng cao su, lại vừa chộp đã cho ngay vào miệng, gặm đến mức nước dãi chảy ròng ròng. Bà nội ví von rằng nhìn nó giống như "người trong ngục mới được thả ra vậy". Mẹ khó hiểu, nói từ trước tới giờ chưa bao giờ để em trai bị đói, sao nó vẫn cứ "tham ăn" thế này, vớ được cái gì là cho vào miệng cái đó?

Bố nói đùa: "Em trai lớn lên làm nghề đánh cá, cũng không tệ mà, sau này nhà mình có cá để ăn rồi."

Mẹ cũng bảo: "Đánh cá thì đánh cá, tự dựa vào sức lao động của mình để kiếm sống, cũng chẳng có gì xấu cả."

Bà nội không vui: "Làm nghề đánh cá? Sao mà không có tiền đồ thế? Gió mưa bão bùng, vất vả biết bao. Con cái chẳng lẽ không nên giỏi hơn cha mẹ sao? Không nói làm văn hào, nhà khoa học, thì ít nhất cũng phải làm bác sĩ, giáo sư gì đó chứ?"

Hai lần chọn đồ của em trai khiến bà nội chán nản thất vọng, bà bảo chuyện thôi nôi này hoàn toàn là mê tín, không tin được, thôi bỏ đi, không bắt nó chọn nữa, lần trước chọn cũng coi như không tính, sau này em trai làm gì thì đợi nó lớn lên khắc biết.

( 12 )

Tuy rằng trong lễ thôi nôi, em trai đã tự định hướng cuộc đời mình là chăn bò hoặc đánh cá, nhưng bà nội vẫn muốn chống lại số phận một chút.

Bà nội hồi trẻ viết văn rất khá, nghe nói từng viết một bài văn điếu người anh trai, từng đạt giải nhất toàn huyện, còn được đăng trên tờ báo nhỏ ở địa phương. Cái gọi là "có tiền đồ" trong mắt bà nội chính là muốn em trai trở thành một đại văn hào, vì vậy khi em trai còn rất nhỏ, bà đã dạy nó học thuộc thơ cổ. Đáng tiếc là em trai biết nói hơi muộn, không thể thuộc trọn vẹn cả bài thơ, bà nội không đợi nổi nữa, bèn dạy nó đọc mỗi câu cuối cùng.

Bà nội: "Bạch nhật y sơn ——"

Em trai: "Tẫn!"

Bà nội: "Hoàng hà nhập hải ——"

Em trai: "miu"

Bà nội: "Dục cùng thiên lí ——"

Em trai: "m——" (chỉ ậm ừ một tiếng trong mũi)

Bà nội: "Canh thượng nhất tằng ——"

Em trai: "Lâu!"

Trong bốn câu, có hai câu đọc không chuẩn, mà còn nắn mãi cũng không sửa được, thế nhưng bà nội vẫn rất vui. Những lúc đưa cháu ra ngoài chơi, bà vẫn thi thoảng bắt em trai "thể hiện" một chút. Nhưng em trai từ nhỏ đã rất sợ biểu diễn trước mặt người khác, cho nên cứ bị giục là nó không chịu hợp tác. Bà nội đành phải dùng đủ mọi cách từ mềm mỏng đến đe dọa.

Có một hôm, vừa biểu diễn xong thì có một bà cụ khác dẫn cô cháu gái nhỏ đi ra. Nghe nói cô bé kia đã gần hai tuổi, vẫn chưa biết đi độc lập, nhưng cái miệng thì khéo léo vô cùng. Khi bà cụ kia bảo: "Thảo Thảo, đọc một bài thơ cho bà này nghe đi." Thế là cô bé Thảo Thảo đọc vanh vách bài "Bạch nhật y sơn tẫn" không sót một chữ nào.

Bà nội của em trai nghe xong thì sửng sốt ngơ ngác, xấu hổ vô cùng, lập tức muốn bế em trai về nhà. Bà của Thảo Thảo giữ lại, trò chuyện với bà nội của em trai, bảo rằng cháu trai bà khôi ngô tuấn tú quá, hai nhà mình làm thông gia đi, sau này trai tài gái sắc, đúng là một cặp trời sinh.

Nghe xong bà nội suýt thì ngất đi. Cháu trai mình chỉ dựa vào cái mặt để kiếm cơm, thế chẳng phải thành "gã mặt trắng", kẻ ăn bám sao? Thế thì mặt mũi bà để đâu cho hết? Sau khi về nhà, bà kể lại cho bố mẹ nghe, bảo rằng con bé Thảo Thảo nhà người ta đã đọc thuộc cả bài thơ rồi, còn em trai thì đến một chữ cũng nói chưa sõi, thế này thì làm thế nào?

Bố nói: "Con trai về mặt ngôn ngữ thường phát triển chậm hơn con gái một chút, không cần vội, sau này khắc ổn."

Mẹ nói: "Thế con bé Thảo Thảo kia chẳng phải vẫn chưa biết đi bộ sao? Em trai nhà mình đã biết đi từ sớm rồi, ai cũng có điểm yếu, điểm mạnh riêng mà ——"

Ngải Mễ nghe xong liền tra khảo em trai: "Khai báo mau, chuyện em với cô bé Thảo Thảo hứa hôn từ bé rốt cuộc là thế nào?"

( 13 )

Bà nội bảo những việc em trai thích làm hồi nhỏ đều là mấy việc không có tiền đồ.

Thời đó vẫn còn dùng than làm nhiên liệu, nhà em trai đốt than tổ ong, là những viên than hình trụ có các lỗ tròn, trông như tổ ong vậy. Có khi than tổ ong bị vỡ, bà nội lại lấy một cái chậu cũ đựng than, thêm ít nước vào, dùng một cái xẻng cũ đảo qua đảo lại để nhóm lửa.

Thứ em trai thích nhất chính là cái xẻng cũ đó, ngày nào cũng tranh giành cái xẻng với bà nội, thường thì bà vừa quay lưng đi là cái xẻng đã biến mất. Bà nội biết là em trai lấy trộm xẻng, bèn đuổi theo ra cửa, lần nào cũng bắt được quả tang.

Nghe nói hồi đó em trai thường mặc một chiếc áo bông hoa, loại dày cộp, mặc vào người tròn ủng, phồng lên. Bên dưới thường là một chiếc quần bông cùng kiểu dáng, cũng là loại rộng thùng thình. Bà nội sợ em trai lạnh mông, bèn buộc thêm một miếng vải lót như cái chăn nhỏ ở thắt lưng nó, dân gian gọi là "yếm che mông".

Cái "yếm che mông" đúng như cái tên của nó, chuyên dùng để che mông, chỉ che phía sau chứ không che phía trước, hai đầu có dây buộc, thắt ngang thắt lưng em trai. Em trai mặc áo bông quần bông dày cộp, lại bị thắt cái yếm đó vào, làm cho cái mông càng thêm to, tròn ủng một cục, chắc thuộc loại "dễ nuôi". Mặc nguyên bộ đồ này vào, em trai đúng là một "cục bông" danh bất hư truyền.

Cục bông này lúc nào cũng cầm cái xẻng cũ, cần mẫn lao động ngoài cửa, chỗ này đào đào, chỗ kia bới bới, nghịch cả mấy tiếng đồng hồ cũng không chán. Bà nội cần dùng xẻng, lại đuổi theo ra ngoài, giật lấy cái xẻng từ tay em trai. Em trai đang đào hăng say, đột nhiên bị bà nội ngắt quãng, buồn bã không thôi, òa khóc nức nở, bàn tay nhỏ bé cứ quơ loạn xạ trên mặt, làm mặt mũi lấm lem bùn đất.

Một ngày nọ, khoảnh khắc này đã bị bố em trai bắt trọn, thế là có một bức ảnh quý giá: Em trai mặc áo bông quần bông hoa, đầu đội mũ len, thắt lưng buộc một cái "yếm che mông", chân đi đôi giày bông hoa, tay cầm cái xẻng cũ, đang chổng mông lên đào đất.

( 14 )

Tĩnh Thu thường xuyên đến nhà em trai, học kéo đàn phong cầm với mẹ nó, lúc rảnh rỗi lại bế em trai.

Có lẽ từ nhỏ em trai đã hơi "ham gái", mỗi khi Tĩnh Thu bế nó, nó cứ hay rúc vào lòng cô, đòi tìm ti để bú. Tĩnh Thu lúc đó mới mười bảy mười tám tuổi, nào đã thấy cảnh này bao giờ? Thường xấu hổ đến mức không có chỗ chui, vội vàng trả em trai cho mẹ nó, nói: "Mau bế đi, mau bế đi, nó lại đang..."

Nói cũng lạ, lúc nam giới bế em trai, nó chẳng bao giờ rúc vào lòng ai cả. Phần lớn thời gian, cứ đàn ông bế là nó khóc. Đặc biệt là những người đàn ông có râu, hoặc đeo kính, cứ đưa tay ra bế là em trai lại khóc thét lên như bị người ta cấu vậy. Thế mới thấy, hồi nhỏ em trai không phải là gay.

Lớn hơn một chút, em trai còn dùng bàn tay nhỏ bé bóc khuy áo của Tĩnh Thu. Tĩnh Thu không để ý là bị nó bóc mất mấy cái khuy, nói theo cách bây giờ là bị "lộ hàng", làm cho Tĩnh Thu chỉ dám mặc áo chui đầu khi bế em trai.

Áo chui đầu không có khuy để bóc, nhưng em trai cứ cách lớp áo sờ đông sờ tây, vừa sờ vừa gọi "Bao bao", "Bao bao".

Bà nội lại nói đùa, đánh nhẹ vào đôi tay nhỏ bé của nó, cảnh cáo: "Thằng nhóc hư đốn này, người ta vẫn là 'vú vàng' đấy nhé, không được sờ lung tung."

Tĩnh Thu hỏi "vú vàng" là thế nào. Bà nội nói: "Con gái, trước khi kết hôn là vú vàng, sau khi kết hôn là vú bạc, sinh con xong thì thành vú bán rồi."

( 15 )

Mùa hè ở thành phố K rất nóng, đặc biệt là vào buổi trưa, mặt trời thiêu đốt khiến mặt đất cũng nóng ran, cho nên buổi trưa hiếm khi có người đi lại bên ngoài.

Nhưng khi em trai ba bốn tuổi, cơn nghiện bơi lội luôn bộc phát vào đúng giữa trưa. Mẹ em trai không biết bơi, bố thì phải đi làm, chỉ có chiều tối mới đưa nó đi bơi được, cho nên nó cứ mè nheo Tĩnh Thu đang được nghỉ hè đưa nó xuống sông bơi. Tĩnh Thu bơi giỏi, mẹ em trai rất tin tưởng cô.

Nhưng Tĩnh Thu biết da dính nước thì rất dễ bị bắt nắng. Thời đó là thời đại lấy trắng làm đẹp, Tĩnh Thu bảo mình thuộc dạng "giấy thấm", chỉ cần lộ ra là đen thui ngay. Cô không muốn làn da trắng đã dưỡng cả một mùa đông bị sạm đi, bèn khuyên em trai đợi mặt trời lặn rồi hãy đi bơi. Nhưng lần nào cũng bị em trai mè nheo không chịu nổi, đành phải đội mũ rộng vành, đưa em trai xuống sông bơi vào buổi trưa nắng gắt.

Đến bờ sông, Tĩnh Thu bảo em trai: "Em trai, hiện giờ đang nóng, mọi người đều trốn ở nhà không ra ngoài, em nhìn xem dưới sông này có mấy cái 'bánh bao ngốc' đang bơi thế?"

Em trai rất nghiêm túc đếm một lượt, nói: "Có năm cái bánh bao ngốc."

"Chị chỉ nhìn thấy ba cái thôi."

Em trai liền đếm từng cái từng cái cho cô xem, đếm xong ba cái kia, rồi đếm cả mình và Tĩnh Thu vào, bảo rằng: "Cả chị và em nữa, tổng cộng là năm cái bánh bao ngốc." Sau này Tĩnh Thu luôn gọi em trai là "Bánh Bao Ngốc", nó cũng gọi Tĩnh Thu là "Bánh Bao Ngốc".