Một mình Ninh Tân đi đến Tây Bắc. Sau khi xuống tàu hỏa, anh đến bưu cục hỏi xem có ai đến lấy thư của các nhân viên trồng cây gây rừng trong sa mạc không. Biết được ngày mai họ mới tới, anh đã ở lại một nhà nghỉ gần đó một đêm.
“Chào đồng chí, anh có phải người trồng cây trong sa mạc không? Có quen biết Tô Du hay không?” Anh ghé sát chiếc xe Jeep bắt chuyện với kỹ sư Lữ.
“Anh là?”
“Tôi là chồng của Tô Du, tôi tên Ninh Tân, là tài xế xe tải, mấy ngày nay công việc thong thả nên muốn đến thăm cô ấy.” Ninh Tân giải thích chi tiết vì sợ người này không tin mình.
Vừa nghe anh là tài xế xe tải, kỹ sư Lữ đã tin quá nửa, nhưng để đề phòng kẻ xấu trà trộn vào sa mạc, anh ta vẫn cần xác nhận lại: “Tôi có nghe trưởng ban Tô nhắc về anh. Chị ấy nói chồng mình lái xe đã mười mấy năm, lái rất vững vàng, chưa từng xảy ra sự cố. Chỉ là nếu anh muốn theo tôi vào trong thì vẫn nên cho tôi xem giấy giới thiệu trước đã.”
Ninh Tân không lấy ra được giấy giới thiệu, anh lấy ra chứng nhận công tác mà nhà máy cấp cho tài xế xe tải, có chứng nhận này, anh có thể đi khắp nơi.
“Mọi người cũng cảnh giác thật, nhưng phải có tâm cảnh giác chút cho an toàn.”
“Anh lên xe đi, tôi còn phải đi chở nước uống nữa.” Kỹ sư Lữ trả lại chứng nhận công tác cho anh, ngồi trên xe không ngừng quan sát người đàn ông này, Tô Du đến đây đã ba bốn năm, chỉ thấy mỗi tháng chị đều xin nghỉ về thăm thân. Biết chị có hai đứa con trai đang học cao học, chồng là tài xế xe tải, nhưng chưa bao giờ thấy người nhà của chị xuất hiện.
“Nghe nói anh là người miền Nam, mà dáng người cao lớn nhỉ.” Kỹ sư Lữ nói.
“Tôi không phải người miền Nam, tôi ở miền Trung, vùng hạ lưu sông Trường Giang, cách miền Nam xa lắm.” Ninh Tân giải thích, ở miền Nam có người gọi anh là người Bắc, ở miền Bắc lại có người gọi anh là người miền Nam. Đôi khi anh nói tên tỉnh thành của mình nhiều người không biết, nhưng nhắc đến vùng hạ lưu sông Trường Giang thì họ sẽ có ấn tượng về vị trí đại khái.
“Với lại miền Nam cũng có người cao, tôi thường chạy xe qua lại hai miền Nam Bắc, gặp không ít người cao lớn, dù không nhiều bằng miền Bắc thôi.”
Ninh Tân đọc sách không nhiều bằng kỹ sư Lữ, nhưng so với người nửa đời đóng chốt ở sa mạc Tây Bắc như anh ta, anh đi đây đi đó biết nhiều hơn. Hai người khá hợp cạ, đặc biệt đều là dân lái xe. Đi được nửa đường, kỹ sư Lữ còn nhường ghế lái cho Ninh Tân, anh ta ngồi bên cạnh chỉ đường.
Khi nhìn thấy khu sinh hoạt của con người, kỹ sư Lữ khâm phục nói: “Ninh Tân, kỹ thuật lái xe của anh tốt thật đấy, nhận biết phương hướng cũng giỏi. Nếu anh mà đến đây thì tôi phải nhường chỗ tài xế cho anh mất.”
Lúc đó Ninh Tân hơi dao động, trong lòng cũng nảy ra ý định đó. Nhưng sau khi ở trong sa mạc hai ngày, thấy kỹ sư Lữ còn phải theo đại đội đi trồng cây, vạch đất cát để chôn rơm rạ, anh lại từ bỏ ý định đó.
“Cảm thấy thế nào?” Tô Du hỏi anh.
Ninh Tân cố nuốt nước bọt, sự khô khốc trong cổ họng khiến anh không nhịn được muốn ho, “Khô quá, gió cũng to, nắng lại gắt, anh cảm giác lớp da thịt lộ ra ngoài sắp nứt toác rồi.” Trước khi đến anh đã biết môi trường và khí hậu ở đây không tốt, nhưng không ngờ lại khắc nghiệt đến thế. Anh không khỏi nhìn sang Tô Du, xem ra chị thực sự thích công việc này, ở đây ba bốn năm rồi mà chưa từng thấy chị phàn nàn gì cả.
Anh rút lại lời nói với Bình An hôm kia, chị không phải là người sẽ chán nản nếu ở cố định một chỗ quá lâu. Hai năm cuối làm ở vườn cây ăn quả trông chị héo úa, có lẽ vì chị không thích công việc đó.
Tô Du nhìn về phía màu xanh biếc nơi xa xăm, từng cụm xanh mọc cách nhau rất xa, giống như gió thổi hạt giống đi rồi tình cờ nảy mầm, không thấy dấu vết có bàn tay con người tác động.
“Đã tốt hơn nhiều rồi, bây giờ gió thổi bớt cát đi nhiều. Khi trời mưa, trong không khí ẩm ướt còn có mùi thơm thanh khiết của nhựa cây xanh.” Hai người vừa đi, Tô Du vừa chỉ cho anh những ngọn cỏ nâu chỉ dài nửa đốt ngón tay, thậm chí là mọc sát mặt cát khô nứt, nói: “Những bụi cây ở đây là bọn em trồng, còn cỏ thì không, cỏ là do mấy năm nay mọc dần ra đấy.”
“Nhìn chẳng giống tí nào, cứ như mọc hoang vậy.”
“Đúng không? Bây giờ khu vực này bọn em cơ bản đã buông tay rồi, cây bụi đã bén rễ, vòng tuần hoàn sinh thái đã hình thành được một nửa. Ba năm nữa biết đâu ở đây sẽ có thỏ xuất hiện.”
“Vậy sau đó thì sao?” Ninh Tân hỏi: “Chỗ này kiểm soát xong rồi mọi người sẽ chuyển đi à?” Anh nghĩ, với tính cách đã quen tung hoành trong sa mạc như chị bây giờ, chắc chắn không thể quay về ngồi văn phòng được.
“Anh đi theo em.” Tô Du dẫn anh đi hướng khác, đi được hơn nửa tiếng, vùng đất cát khô nứt biến thành cát mịn phủ đầy mặt đất. Ở đây hoàn toàn không có cỏ mọc, chỉ có những lùm ngải cứu dại cao nửa chân người, nửa xanh nửa vàng, mọc hình thù kỳ dị. Càng đi sâu vào trong, cát mịn từ chỗ chỉ phủ qua đế giày đã ngập lên mặt giày, độ sâu của cát đến nửa đốt ngón tay, mầm cỏ dù có nảy mầm cũng bị cát vùi lấp chẳng thấy mặt trời.
“Đã thấy ruộng bậc thang ở miền Nam chưa?” Chị hỏi.
“Thấy rồi, chẳng phải em cũng thấy đó sao. Trước đây mùa đông chúng ta vào miền Nam chở trái cây, ruộng đất bên đó chẳng phải là ruộng bậc thang à.”
“Dẫn anh xem ‘ruộng bậc thang’ của miền Bắc chúng ta.” Tô Du dẫn anh tiếp tục đi sâu vào sa mạc, Ninh Tân nhận thấy hình thù của những khóm ngải cứu dại thấy lúc trước ngày càng kỳ quái, mọc vươn ra tứ phía.
“Xem kìa, có giống ruộng bậc thang miền Nam không?”
Người đàn ông nhìn theo hướng tay chị chỉ, những cọng rơm rạ giống như bờ ruộng chia bãi cát thành những ô nhỏ. Cả một vùng sa mạc nhấp nhô trông giống như ruộng bậc thang miền Nam được thu nhỏ theo tỷ lệ, trong ruộng cũng trồng những cây mầm nhỏ bé yếu ớt.
“Đây đều là mọi người làm ra à?” Anh không tìm được từ chính xác để mô tả, chỉ có thể nói là “làm ra”, những cọng rơm khô vàng và cát màu vàng nâu khiến anh hoa cả mắt, diện tích quá lớn, anh không nhìn thấy biên giới đâu cả.
“Thế nào? Kinh ngạc không? Có muốn lại gần xem không? Mỗi ô ruộng cát ở đây đều có thực vật sống sót đấy.” Tô Du hăng hái muốn dẫn anh qua đó để khoe thành quả những năm qua của mình.
Lúc này cô giống như Bình An và Tiểu Viễn năm đó mới đi học đạt điểm tuyệt đối, về nhà muốn khoe để được bố mẹ khen ngợi, nhưng lại có sự kiêu hãnh kín đáo, muốn khoe mà không muốn để lộ cảm xúc thật, muốn người lớn tự phát hiện ra rồi khen ngợi chân thành.
“Xem chứ, sao lại không xem? Trong đám cát này chắc chắn có không ít mồ hôi của vợ anh mà.” Ninh Tân bước chân đi về phía đó trước, đến gần thì dậm chân, cởi giày đổ cát ra, nói: “Cát bên này cứng hơn, giày không bị lún sâu xuống nữa.”
Tô Du khoác tay anh giới thiệu rằng những ô ruộng cát làm từ rơm rạ này có thể giảm bớt việc gió cuốn cát trên bề mặt đi, cát lơ lửng ít đi thì mặt đất cũng cứng hơn một chút, mỗi khi sau cơn mưa sẽ có người đến kiểm tra tình hình. Hơn nữa, vùng ruộng cát rộng lớn này đã có người làm từ trước khi chị đến. Mỗi ngày mỗi tháng mỗi năm, đều có người đi lại ở đây, mặt đất phủ cát đá cũng trở nên vững chãi.
